Dómstólaleit

A ehf. krafðist þess aðallega að lóðarúthlutun RH á tiltekni lóð til T ehf. yrði felld úr gildi og leiguréttur A ehf. á lóðinni yrði viðurkenndur. Þá krafðist A ehf. þess að RB yrði bundinn af viðurkenningarkröfunni og að RH yrði gert skylt að afhenda lóðina til A ehf. gegn greiðslu lóðargjalda. A ehf. byggði á því að RB hefði gefið skuldbindandi loforð um lóðarúthlutun á lóðinni með bréfi 30. ágúst 2011 þar sem sagði að RH væri reiðibúin að úthluta A ehf. lóð fyrir verksmiðju á nánar tilgreindum stað. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fallist væri á þá niðurstöðu héraðsdóms að fyrrgreind yfirlýsing hefði samkvæmt efni sínu ekki falið í sér skuldbindandi loforð um úthlutun lóðarinnar heldur aðeins viljayfirlýsingu um úthlutun hennar ef um semdist. Þá fengi það stoð í síðari samskiptum A ehf. og fyrirsvarsmanna RH og RB. Var RH, RB og T ehf. því sýknað af kröfum A ehf.

R höfðaði mál á hendur nágrannasveitarfélögum sínum og gerði þá kröfu að nánar tilgreindu landsvæði yrði skipað innan staðarmarka sinna. K tók til varna í málinu og krafðist sýknu af kröfum R. Umrætt landsvæði hafði áður tilheyrt Seltjarnarneshreppi hinum forna, en hafði verið skipað innan staðarmarka K árið 1948 með ákvörðun félagsmálaráðuneytisins um að skipta Seltjarnarneshreppi upp í tvö sveitarfélög. Þá hafði landsvæðið verið úrskurðað þjóðlenda með úrskurði óbyggðanefndar í máli nr. 2/2004 sem staðfestur var að mestu með dómi Hæstaréttar í máli nr. 685/2008. Í dómi sínum rakti Hæstiréttur hvernig vöxtur sveitarfélagsins Reykjavíkur hefði þróast með þeim hætti að sveitarfélaginu hefðu verið lagðar til nærliggjandi jarðir og lögsagnarumdæmi þess stækkað með lögum á hverjum tíma. Í þeim lögum kæmi hvergi fram að lögsaga sveitarfélagsins hefði átt að vera víðtækari en þar greindi. Þá væri í þeim lögum hvergi að finna fyrirmæli um að staðarmörk sveitarfélagsins næðu til þess lands sem aðalkrafa R í málinu tæki til. Með því að R hefði ekki fært fram haldbær rök fyrir því að áðurgreind ákvörðun félagsmálaráðuneytisins hefði verið ólögmæt, lægi fyrir gild ákvörðun þess um að hið umþrætta land lægi innan staðarmarka K. Gætu önnur þau atvik og röksemdir sem R vísaði til ekki breytt þeirri niðurstöðu. Var K því sýknað af kröfum R.

H ehf. og F höfðuðu mál á hendur L ohf. og kröfðust viðurkenningar á því að lánssamningur milli þeirra frá árinu 2007 væri lánssamningur í íslenskum krónum bundinn ólögmætri gengistryggingu. Talið var að meginefni samningsins, tilgreining á lánsfjárhæð og vaxtaákvæði hans, bæri ótvírætt með sér að lánið hefði verið gilt lán í erlendum gjaldmiðlum. Þá var ekki fallist á með H ehf. og F að samskipti aðila í aðdraganda samningsgerðarinnar hefði sýnt fram á að ætlunin hefði verið að taka lán í íslenskum krónum eða að skilyrði 32. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga hafi verið fyrir hendi. Var L ohf. því sýknað af kröfu H ehf. og F.

Í úrskurði óbyggðanefndar var komist að þeirri niðurstöðu að hluti landsvæðis sem eigendur jarðanna Torfufells, Hólsgerðis og Úlfár í Eyjafjarðarsveit töldu vera innan merkja þeirra væri þjóðlenda í afréttareign eigenda þeirra jarða en að öðru leyti væri deilusvæðið háð beinum eignarétti þeirra. Fyrir Hæstarétti kröfðust I o.fl. þess að úrskurður óbyggðanefndar yrði felldur úr gildi að því er þann hluta landssvæðisins varðaði, sem talið hafði verið þjóðlenda í afréttareign þeirra og að viðurkennt yrði að þar væri enga þjóðlendu að finna. Í dómi Hæstaréttar var greint frá frásögn í Landnámabók um landnám í Eyjafirði og tiltekið að þar væri syðst getið Villingadals en norðurmerki Torfufells lægju að Torfufellsá sem félli að hluta um hann. Vísaði rétturinn til þess að ekki yrði ráðið af Landnámabók um hugsanlegt nám á landi sem nú teldist innan merkja Torfufells, Hólsgerðis og Úlfár eða lægi fyrir sunnan þau. Þá var gerð grein fyrir ýmsum heimildum frá fyrri öldum auk þess sem rakin voru landamerkjabréf frá árinu 1889 fyrir jarðirnar. Talið var að í raun hefði bréfið fyrir Úlfá eitt vægi varðandi merki þeirrar jarðar eða eftir atvikum allra jarðanna þriggja til suðurs á því svæði sem deilt væri um í málinu. Þar kæmi fram að merki jarðarinnar til suðurs fylgdu Hafrá „til fjallsbrúnar“ en að vestan réði „fjallsbrúnin.“ Að teknu tilliti til úrskurðar óbyggðanefndar og krafna málsaðila yrði að líta svo að fjallsbrúnin, sem fylgja ætti Hafrá til, væri við upptök árinnar og þar með við vatnaskil. Engar heimildir væru í málinu til stuðnings því að merki hefði að réttu lagi átt að liggja sunnar en eigendur jarðanna hefðu lýst þeim sjálfir í landamerkjabréfunum frá 1889. Þá var jafnframt litið til þess að í bréfunum hefði hvergi verið vikið að því að suðurmerki jarðanna hefðu átt að fylgja mörkum sýslna eða sveitarfélaga. Mörkin sem óbyggðanefnd hefði ákveðið milli eignarlands jarðanna og þjóðlendu hafi fylgt vatnaskilum eða legið sunnan við þau. Í ljósi þessa var Í sýknað af kröfum I o.fl.

Ágreiningur aðila laut að því hvort A hefði með lögmætum hætti sagt S upp störfum sem grunnskólakennari vegna ummæla um samkynhneigð sem hann lét falla á vefmiðli. Með vísan til 1. mgr. 57. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 réðust réttindi og skyldur S í starfi af ákvæðum kjarasamnings, sem hafði verið í gildi þegar S var veitt áminning í febrúar 2012 og síðar sagt upp störfum í júlí sama ár. Litið var svo á að ákvæði kjarasamningsins um heimildir vinnuveitanda til að áminna starfsmann og segja upp ráðningarsamningi vegna ávirðinga, sem ekki gæfu þó tilefni til fyrirvaralausrar brottvikningar, væru bundnar við atriði sem sneru að framferði starfsmannsins í starfi. Þau ákvæði kjarasamningsins um skyldur starfsmanns, sem gætu að nokkru tekið til háttsemi hans utan starfs, væru á hinn bóginn ekki tengdar við heimildir vinnuveitanda til áminningar eða uppsagnar. Talið var að gæta yrði að því að A væri sem stjórnvald bundinn af þeirri meginreglu að lagaheimildar væri þörf fyrir gerðum hans. A hefði beitt áminningu og uppsögn til að bregðast við ummælum sem S hafði látið falla opinberlega utan starfs síns og án tengsla við það. A hefði því vegna ákvæða 2. og 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar þurft ótvíræða stoð fyrir slíkum viðbrögðum í kjarasamningnum. Þar sem að slík stoð hefði ekki verið fyrir hendi var uppsögn S talin ólögmæt.

S o.fl. kröfðust þess að fellt yrði úr gildi ákvæði í úrskurði óbyggðanefndar um að landsvæðið Nýjabæjarafréttur í Akrahreppi í Skagafirði væri þjóðlenda í afréttareign þeirra. Var krafan á því reist að landsvæðið væri eignarland í skilningi 1. gr. laga nr. 58/1998 um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, þjóðlendna og afrétta. Hæstiréttur taldi að sakarefnið í málinu væri ekki hið sama og fjallað hafði verið um í dómi réttarins í máli nr. 128/1967 þar sem Í hefði ekki verið aðili að því máli, dómkröfur hefðu verið annars eðlis og landsvæðið, sem eldra málið hefði tekið til, hefði einungis verið hluti af landinu sem félli innan þeirra merkja Nýjabæjarafréttar sem miðað væri við í máli þessu. Hefði dómurinn því ekki þau áhrif sem um ræddi í 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en á hinn bóginn hefði hann fullt sönnunargildi um þau málsatvik, sem í honum greindi, þar til það gagnstæða væri sannað, sbr. 4. mgr. sömu lagagreinar. Vísaði Hæstiréttur til þess að af gögnum málsins og af heiti jarðarinnar Nýjabæjar einu og sér yrði ályktað að hún væri ekki frá elstu tíð byggðar, en talið hefði verið að frá 14. öld hefði verið bær þar sem hann síðan hefði staðið uns jörðin hefði farið í eyði á 19. öld. Þá yrði ekkert ráðið af gögnum málsins hvort land kynni að einhverju leyti að hafa verið numið sunnan Hvítár og stofnað þannig til beins eignarréttar yfir því, en þau útilokuðu á hinn bóginn ekki að svo kynni að hafa verið. Það gerði gróðurfar í Austurdal heldur ekki, þótt löng og torsótt leið til byggða mælti gegn því að land þar hefði verið numið til eignar. Austan við dalinn, þar sem væri meginhluti landsins innan Nýjabæjarafréttar, væri á hinn bóginn víðáttumikil og lítt gróin háslétta og yrði að ætla af staðháttum einum að líkur stæðu gegn því að stofnað hefði verið til beins eignarréttar yfir því landi með námi. Ekki var fallist á með S o.fl. að kaupbréf frá árinu 1464 og afsal frá 1564, er bæði vörðuðu Nýjabæ, styddu kröfur þeirra um að landsvæðið hefði verið háð beinum eignarrétti. Loks var talið að í gögnum málsins um eigendaskipti að Nýjabæ og Ábæ, aðliggjandi jörð norðan við Nýjabæ, allt frá 15. öld, væri hvergi að sjá vísbendingu um að réttindi eigenda þeirra yfir Nýjabæjarafrétti hefðu verið önnur en til hefðbundinna nota til upprekstrar búfjár og annars þess sem afréttir hefðu í aldanna rás almennt verið hafðir til. Að öllu þessu virtu ásamt því að S o.fl. hefðu ekki að öðru leyti fært fram gögn sem hnekktu sönnunargildi fyrrnefnds dóms Hæstaréttar í máli nr. 128/1967, var niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í staðfest.

Talið var að tveir lánssamningar milli L og sveitarfélagsins F væru um lögmæta skuldbindingu í erlendum myntum. Þá var því hafnað að reglur um brostnar forsendur gætu haft áhrif á gildi samninganna þar sem talið var ósannað að það hefði verið ákvörðunarástæða F að gengisþróun yrði á tiltekinn veg. Skilyrði ógildingar samninganna á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga voru heldur ekki talin uppfyllt sökum þess að ekki væri fram komið í málinu um að upplýsingaskyldu L hefði verið ábótavant og ekki fallist á að aðstöðumunur milli aðila leiddi til annarrar niðurstöðu.

Sveitarfélagið R var sýknað af kröfu G um skaðabætur, sem reist var á því að samið hafi verið um ráðningu hans sem sveitarstjóra tilgreindan dag og þannig komist á ráðningarsamband milli aðila sem síðar hafi verið rift með ólögmætum hætti ellegar ráðningin ólöglega afturkölluð. Talið var að ákvæði þágildandi 2. mgr. 54. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 45/1998 og og 2. mgr. 54. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011, áskildu að samningur um ráðningu framkvæmdastjóra sveitarfélags skyldi vera skriflegur, væru augljóslega sett til verndar hagsmunum, allsherjarréttar eðlis, og gætu því aðeins skuldbundið sveitarfélagið að gengið væri frá samningnum í samræmi við þau fyrirmæli. Þegar af þeirri ástæðu var fallist á með R að ekki hefði stofnast samningur milli aðila um ráðningu G svo skuldbindandi væri fyrir R.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Ó á hendur S var vísað frá dómi en málið var til komið vegna starfsloka Ó hjá S. Talið var að krafa Ó um viðurkenningu á ólögmæti uppsagnar hans væri málsástæða fyrir annarri kröfu Ó um að viðurkennd yrði bótaskylda S vegna tjóns Ó vegna sömu uppsagnar. Yrði því ekki lagður dómur á fyrri kröfuna. Þá var Ó hvorki talinn hafa gert grein fyrir því fjárhagslega tjóni sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna starfslokanna né hvernig þau tengdust meintu einelti sem hann taldi sig hafa orðið fyrir. Einnig var í dómi Hæstaréttar tekið fram að við úrlausn málsins skipti túlkun ákvæða tiltekins kjarasamnings verulegu máli en málið hefði ekki verið reifað með tilliti til hans af hálfu Ó og hann ekki lagður fram. Braut málatilbúnaður Ó gegn e. lið 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

H og RH höfðuðu mál gegn sveitarfélaginu R og gerðu kröfur er lutu að því að R greiddi þeim nánar tilgreindar fjárhæðir gegn því að þau skiluðu tveimur lóðum undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Ekki var fallist á það með H og RH að Almennar reglur um úthlutun íbúðarhúsalóða í Reykjavík, sem samþykktar voru í borgarstjórn 15. maí 2007 og kváðu á um skilaskyldu lóða, giltu um samningssamband aðila, þar sem borgarráð hefði samþykkt að víkja frá efni þeirra með sérstökum útboðsskilmálum vegna úthlutunar lóðanna. Var ekki talið að réttmætar væntingar eða að almenn venja stæði til þess H og RH gætu skilað R réttindum sínum yfir lóðunum gegn endurgreiðslu þess sem greitt hefði verið eða að R hefði brotið jafnræðisreglu í málinu. Ennfremur var hvorki fallist á að á grundvelli 1. mgr. 1. gr. eða 2. gr. laga nr. 86/1943 um ákvörðun leigumála og söluverðs lóða og landa Reykjavíkurkaupstaðar hefði R verið að óheimilt að ráðstafa byggingarétti á lóðum með útboði áður en lóðarleigusamningur hefði verið gerður né að um óheimila gjaldtöku hefði verið að ræða af hálfu R. Þá var ekki talið að R hefði brotið gegn meðalhófsreglu eða að skilaréttur lóðanna yrði leiddur af ákvæðum laga nr. 153/2006 um gatnagerðagjald. Loks var ekki fallist á að ógilda bæri kaup H og RH á byggingaréttinum með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var R því sýknað af kröfum H og RH.

B ehf. höfðaði mál gegn sveitarfélaginu R og gerði kröfur er lutu að því að R greiddi honum nánar tilgreindar fjárhæðir gegn því að hann skilaði lóð undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Ekki var fallist á það með B ehf. að Almennar reglur um úthlutun íbúðarhúsalóða í Reykjavík, sem samþykktar voru í borgarstjórn 15. maí 2007 og kváðu á um skilaskyldu lóða, giltu um samningssamband aðila, þar sem borgarráð hefði samþykkt að víkja frá efni þeirra með sérstökum útboðsskilmálum vegna úthlutunar lóðanna. Var ekki talið að réttmætar væntingar eða að almenn venja stæði til þess B ehf. gæti skilað R réttindum sínum yfir lóðinni gegn endurgreiðslu þess sem greitt hefði verið eða að R hefði brotið jafnræðisreglu í málinu. Ennfremur var hvorki fallist á að á grundvelli 1. mgr. 1. gr. eða 2. gr. laga nr. 86/1943 um ákvörðun leigumála og söluverðs lóða og landa Reykjavíkurkaupstaðar hefði R verið að óheimilt að ráðstafa byggingarétti á lóðum með útboði áður en lóðarleigusamningur hefði verið gerður né að um óheimila gjaldtöku hefði verið að ræða af hálfu R. Þá var ekki talið að R hefði brotið gegn meðalhófsreglu eða að skilaréttur lóðanna yrði leiddur af ákvæðum laga nr. 153/2006 um gatnagerðagjald. Loks var ekki fallist á að ógilda bæri kaup B ehf. á byggingaréttinum með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var R því sýknað af kröfum B ehf.

RA og H höfðuðu mál gegn sveitarfélaginu R og gerðu kröfur er lutu að því að R greiddi þeim nánar tilgreindar fjárhæðir gegn því að þau skiluðu tveimur lóðum undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Ekki var fallist á það með RA og H að Almennar reglur um úthlutun íbúðarhúsalóða í Reykjavík, sem samþykktar voru í borgarstjórn 15. maí 2007 og kváðu á um skilaskyldu lóða, giltu um samningssamband aðila, þar sem borgarráð hefði samþykkt að víkja frá efni þeirra með sérstökum útboðsskilmálum vegna úthlutunar lóðanna. Var ekki talið að réttmætar væntingar eða að almenn venja stæði til þess RA og H gætu skilað R réttindum sínum yfir lóðunum gegn endurgreiðslu þess sem greitt hefði verið eða að R hefði brotið jafnræðisreglu í málinu. Ennfremur var hvorki fallist á að á grundvelli 1. mgr. 1. gr. eða 2. gr. laga nr. 86/1943 um ákvörðun leigumála og söluverðs lóða og landa Reykjavíkurkaupstaðar hefði R verið að óheimilt að ráðstafa byggingarétti á lóðum með útboði áður en lóðarleigusamningur hefði verið gerður né að um óheimila gjaldtöku hefði verið að ræða af hálfu R. Þá var ekki talið að R hefði brotið gegn meðalhófsreglu eða að skilaréttur lóðanna yrði leiddur af ákvæðum laga nr. 153/2006 um gatnagerðagjald. Loks var ekki fallist á að ógilda bæri kaup RA og H á byggingaréttinum með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var R því sýknað af kröfum RA og H.

Málsaðilar deildu um hvort R hefði efnt skyldu sína gagnvart F til greiðslu á lögbundnu fjárframlagi til stjórnmálasamtaka frá sveitarfélögum vegna ársins 2008, en framlagið hafði að beiðni oddvita F í borgarstjórn, Ó, verið greitt inn á bankareikning B. Hvorki var fallist á með R að Ó hefði haft stöðuumboð til að ráðstafa greiðslunni né heldur að R hefði verið grandlaus um að Ó skorti heimild rétthafa greiðslunnar til að ákveða hvert henni yrði ráðstafað. Var R því gert að greiða F fjárframlagið.

Að fenginni umsögn Skipulagsstofnunar tók sveitarfélagið H ákvörðun 5. nóvember 2008 um að taka tiltekið land Á eignarnámi. Var sú ákvörðun tilkynnt Á með bréfi næsta dag. Í kjölfar ábendinga til Skipulagsstofnunar um að umsögn hennar hefði verið byggð á ófullkomnum gögnum dró hún umsögn sína til baka og veitti nýja, þar sem fallist var á eignarnám á hluta þess lands sem um ræddi. Tók H aftur ákvörðun 7. janúar 2009 um eignarnám á landi Á á grundvelli nýrrar umsagnar Skipulagsstofnunar og var ákvörðunin tilkynnt Á með bréfi 2. mars 2009. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, sagði meðal annars að verulegir annmarkar hefðu verið á málsmeðferð hreppsnefndar H. Þannig hefði Á ekki verið kynnt ný umsögn Skipulagsstofnunar. Fyrri ákvörðun H hefði ekki verið afturkölluð þó fyrir lægi að hún stæðist ekki skilyrði þágildandi skipulags- og byggingarlaga. Á hefði ekki verið tilkynnt um að mál hans væri á ný til meðferðar hjá H, sbr. 14. gr. stjórnsýslulaga. Þá hefði H ekki leitað eftir að ná samkomulagi við Á eftir að ný umsögn Skipulagsstofnunar lá fyrir. Loks hefði Á ekki verið gefinn kostur á að tjá sig um málið áður en ný ákvörðun hefði verið tekin á grundvelli nýrra gagna og upplýsinga og hefði þannig verið brotið gegn andmælarétti hans samkvæmt 13. gr. stjórnsýslulaga. Var því fallist á kröfu Á um ógildingu ákvörðunar H frá 7. janúar 2009 um að taka land hans eignarnámi.

B ehf. höfðaði mál gegn sveitarfélaginu R og var fyrir Hæstarétti leyst úr kröfu B ehf. er laut að því að R greiddi því tiltekna fjárhæð gegn því að fyrirtækið skilaði lóð undir atvinnuhúsnæði sem R hafði úthlutað. Ekki var fallist á með B ehf. að samkvæmt skilmálum R hefði fyrirtækið átt einhliða rétt á að skila lóðinni gegn endurgreiðslu lóðagjalda. Þá var hvorki fallist á að slíkur réttur hefði verið til staðar á grundvelli venjuhelgaðrar framkvæmdar R né að bréf frá R til B ehf. hefði leitt af sér réttmætar væntingar B ehf. um að það gæti hvenær sem væri og án tillits til aðstæðna tekið einhliða ákvörðun um skil á lóðinni gegn endurgreiðslu lóðagjalda.

V ehf. höfðaði mál gegn sveitarfélaginu R og var í málinu leyst úr kröfu félagsins um að R greiddi því tiltekna fjárhæð gegn því að V ehf. skilaði lóð undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Ekki var fallist á með V ehf. að R hefði brotið meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar með því að úthluta lóðinni og byggingarétti á henni gegn tilteknu gjaldi. Þá var hvorki fallist á að skilmálar R eða venja hefðu skapað réttmætar væntingar hjá V ehf. um að félagið gæti skilað byggingarréttinum aftur til R né að slíkur skilaréttur yrði leiddur af tilteknum ákvæðum laga nr. 153/2006 um gatnagerðargjald. Loks var ekki fallist á að R hefði brotið jafnræðisreglu stjórnsýslulaga þótt sveitarfélagið hefði heimilað skil lóðarhafa sem keypt höfðu byggingarrétt á föstu verði, í stað útboðs, og þeirra sem fengið höfðu lán frá R til kaupanna. Var R því sýknað af kröfu V ehf.

A, B og G höfðuðu mál gegn sveitarfélaginu R og gerðu ýmiss konar kröfur er lutu að því að R greiddi A, B og G nánar tilgreindar fjárhæðir gegn því að A, B og G skiluðu lóð undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Hvorki var fallist á að brotið hefði verið gegn jafnræðisreglu á grundvelli mismunandi aðferða við sölu byggingarréttar né mismunandi fjármögnunarleiða eða vanefnda lóðarhafa. Þá var ekki talið að viðbrögð R við úrskurði samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytisins hefðu verið ómálefnaleg eða að R hefði sýnt af sér valdníðslu í kjölfar hans. Loks var ekki fallist á að R hefði vanefnt skyldur sínar um uppbygginu í hverfi lóðar A, B og G. Var R því sýknað af kröfum A, B og G.

A og G höfðuðu mál gegn sveitarfélaginu R og gerðu ýmiss konar kröfur er lutu að því að R greiddi A og G nánar tilgreindar fjárhæðir gegn því að A og G skiluðu lóð undir íbúðarhúsnæði sem R hafði úthlutað. Hvorki var fallist á að brotið hefði verið gegn jafnræðisreglu á grundvelli mismunandi aðferða við sölu byggingarréttar né mismunandi fjármögnunarleiða eða vanefnda lóðarhafa. Þá var ekki talið að viðbrögð R við úrskurði samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytisins hefðu verið ómálefnaleg eða að R hefði sýnt af sér valdníðslu í kjölfar hans. Loks var ekki fallist á að R hefði vanefnt skyldur sínar um uppbygginu í hverfi lóðar A og G. Var R því sýknað af kröfum A og G.

G ehf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem máli félagsins gegn R var vísað frá dómi vegna skorts á lögvörðum hagsmunum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að eins og atvikum málsins væri háttað yrði ekki fallist á að G ehf. skorti lögvarða hagsmuni af viðurkenningardómi um kröfur sínar. Til þess væri hins vegar að líta að samkvæmt e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála skyldi í stefnu greina svo glöggt sem verða mætti málsástæður sem stefnandi byggði málsókn sína á, svo og önnur atvik sem þyrfti að greina til þess að samhengi málsástæðna yrði ljóst, en þessi lýsing skyldi vera gagnorð og skýr þannig að ekki færi milli mála hvert sakarefnið væri. Taldi Hæstiréttur að með málatilbúnaði sínum hefði G ehf. ekki lagt þann grundvöll að málsókn sinni á hendur R sem áskilinn væri í e. lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Staðfesti Hæstiréttur því þá niðurstöðu hins kærða úrskurðar að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

E ehf. krafðist viðurkenningar á rétti sínum til að skila R lóð undir atvinnuhúsnæði sem R hafði áður úthlutað til E ehf. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að rétturinn hefði áður leyst úr hliðstæðu álitaefni varðandi skil á lóð frá R með dómi í máli nr. 151/2010. Þar hefði lóðarhafi talið sig eiga einhliða rétt til að skila lóð og fá tiltekin gjöld endurgreidd og að leiða mætti þennan rétt af ákvæðum laga og skilmálum R sem um lóðina giltu. Lóðarhafinn hefði einnig talið sig geta rift úthlutuninni með vísan til þess að lóðin hefði ekki þá eiginleika sem áskildir voru og að forsendur úthlutunarinnar hefðu brostið. Hann hefði loks vísað til þess að R hefði ekki verið heimilt að víkja frá þeirri almennu reglu sem sveitarfélagið hafði áður fylgt að taka við atvinnuhúsalóðum sem lóðarhafar vildu skila og endurgreiða gjöld vegna þeirra. Hæstiréttur taldi eins hátta til í máli E ehf. og R og að hvorki lægju fyrir önnur málsatvik né frekari upplýsingar um stjórnsýsluframkvæmd til þess að frá fordæminu yrði vikið. Var R því sýknuð af kröfu E ehf.

B ehf. krafði R um endurgreiðslu á gatnagerðar- og byggingarréttargjöldum vegna lóðar undir atvinnuhúsnæði sem R hafði úthlutað til B ehf. en félagið hafði síðar reynt að skila aftur. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að rétturinn hefði áður leyst úr hliðstæðu álitaefni varðandi skil á lóð frá R með dómi í máli nr. 151/2010. Þar hefði lóðarhafi talið sig eiga einhliða rétt til að skila lóð og fá tiltekin gjöld endurgreidd og að leiða mætti þennan rétt af ákvæðum laga og skilmálum R sem um lóðina giltu. Lóðarhafinn hefði einnig talið sig geta rift úthlutuninni með vísan til þess að lóðin hefði ekki þá eiginleika sem áskildir voru og að forsendur úthlutunarinnar hefðu brostið. Hann hefði loks vísað til þess að R hefði ekki verið heimilt að víkja frá þeirri almennu reglu sem sveitarfélagið hafði áður fylgt að taka við atvinnuhúsalóðum sem lóðarhafar vildu skila og endurgreiða gjöld vegna þeirra. Hæstiréttur taldi eins hátta til í máli B ehf. og R og að hvorki lægju fyrir önnur málsatvik né frekari upplýsingar um stjórnsýsluframkvæmd til þess að frá fordæminu yrði vikið. Var R því sýknuð af kröfu B ehf.

V ehf. krafðist viðurkenningar á rétti sínum til að skila R lóð undir atvinnuhúsnæði sem R hafði áður úthlutað til V ehf. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að rétturinn hefði áður leyst úr hliðstæðu álitaefni varðandi skil á lóð frá R með dómi í máli nr. 151/2010. Þar hefði lóðarhafi talið sig eiga einhliða rétt til að skila lóð og fá tiltekin gjöld endurgreidd og að leiða mætti þennan rétt af ákvæðum laga og skilmálum R sem um lóðina giltu. Lóðarhafinn hefði einnig talið sig geta rift úthlutuninni með vísan til þess að lóðin hefði ekki þá eiginleika sem áskildir voru og að forsendur úthlutunarinnar hefðu brostið. Hann hefði loks vísað til þess að R hefði ekki verið heimilt að víkja frá þeirri almennu reglu sem sveitarfélagið hafði áður fylgt að taka við atvinnuhúsalóðum sem lóðarhafar vildu skila og endurgreiða gjöld vegna þeirra. Hæstiréttur taldi eins hátta til í máli V ehf. og R og að hvorki lægju fyrir önnur málsatvik né frekari upplýsingar um stjórnsýsluframkvæmd til þess að frá fordæminu yrði vikið. Var R því sýknuð af kröfu V ehf.

A úthlutaði og seldi T ehf. á leigu lóð við götuna H nr. 2-54. T ehf. annaðist síðar framkvæmdir á lóðinni, þ. á m. malbikun götunnar, og seldi íbúðir við H nr. 2-22 á árunum 2002 til 2004. Húsfélögin að H nr. 2-22 höfðuðu mál þetta gegn T ehf. til heimtu skaðabóta innan samninga vegna galla á lagningu vegarins. Deila aðila laut einkum að aðild húsfélagsins í málinu og því hvort ætlaðar skuldbindingar T ehf. um vegagerð á svæðinu hafi verið við A en ekki húsfélögin eða einstaka íbúðareigendur við H. Hæstiréttur taldi að ekki hefði nauðsyn borið til að önnur húsfélög við götuna, en húsfélögin við H nr. 2-22., ættu aðild að málinu. Þá vísaði Hæstiréttur til þess að gatnagerð félli undir lögbundin verkefni sveitarfélaga og að ekkert í samningum T ehf. við einstaka kaupendur íbúða við H nr. 2-22, né öðrum gögnum þar að lútandi, fæli í sér skuldbindingu T ehf. gagnvart húsfélögunum til að annast gatnagerð og lagningu bundins slitlags, sem þau gætu reist skaðabótakröfu sína á. Var T ehf. því sýknað af kröfu húsfélaganna að H nr. 2-22.

Með ákvörðun 29. janúar 2010 synjaði umhverfisráðherra að staðfesta hluta aðalskipulags Flóahrepps 2006–2018 í fyrrum Villingaholtshreppi sem varðaði Urriðafossvirkjun. Ráðherra reisti synjun sína um staðfestingu á því að greiðsla Landsvirkjunar á viðbótarkostnaði sveitarfélagsins við gerð aðalskipulagsins vegna virkjunarinnar hafi verið andstæð ákvæðum þágildandi skipulags- og byggingarlaga 73/1997. F höfðaði mál og krafðist ógildingar á þeirri ákvörðun umhverfisráðherra. Í málinu greindi aðila á um hvort að í 2. og 3. mgr. 19. gr. fyrrgreindra laga hafi falist heimild til þess að synja staðfestingu aðalskipulags að hluta eða hvort lokaorð málsgreinarinnar hafi aðeins átt við um frestun staðfestingar. Hæstiréttur vísaði til þess að samkvæmt 16. gr. laga nr. 73/1997 skyldi í aðalskipulagi fjallað um allt land innan sveitarfélags. Hvergi hafi verið í lögunum að finna heimild til þess að undanskilja ákveðin svæði innan sveitafélags aðalskipulagi. Í 1. og 2. mgr. 20. gr. hafi á hinn bóginn verið að finna þrönga heimild til að fresta gerð aðalskipulagsáætlunar fyrir ákveðið svæði um tilgreindan tíma. Mikilvæg réttaröryggissjónarmið væru að baki því að setja heimildum stjórnvalda til að halda landsvæðum utan aðalskipulags þröng mörk, bæði hvað varðar forsendur slíkra ákvarðana og tímalengd þeirra, enda gæti í þeim falist að þungbær höft væru í reynd lögð á nýtingu viðkomandi svæðis. Yrði að skýra 2. og 3. mgr. 19. gr. laga nr. 73/1997 með hliðsjón af framangreindum ákvæðum þannig að ráðherra væri ekki heimilt að synja um staðfestingu aðalskipulags að hluta. Vísað var til 3. og 4. tl. 34. gr. laganna um greiðslu kostnaðar við gerð aðalskipulags og talið að af þessum ákvæðum og ákvæði 1. mgr. 23. gr. laganna yrði ekki leidd sú niðurstaða að framkvæmdaraðili gæti í engum öðrum tilvikum en greindi í 1. mgr. 23. gr. tekið þátt í kostnaði af gerð skipulags svo fremi sem slík greiðsluþátttaka gengi ekki gegn markmiðum laganna þannig að réttaröryggi í meðferð skipulagsmála yrði tryggt. Í þeim efnum byggði íslenska ríkið á því að ekki væri unnt að leggja til grundvallar að aðalskipulagið hefði gert ráð fyrir Urriðafossvirkjun ef ákvæði um greiðsluþátttöku Landsvirkjunar vegna gerðar aðalskipulagsins hefði ekki verið fyrir hendi. Ekki var fallist á þetta og talið að umrætt ákvæði hefði ekki haft áhrif á hvort gert yrði ráð fyrir virkjun í aðalskipulagi F fyrir fyrrum Villingaholtshrepp. Var því fallist á kröfu F um að ógilda ákvörðun ráðherra.

H höfðaði mál gegn R og krafðist þess að staðfest yrði riftun hans á úthlutunargerð borgarráðs R á atvinnuhúsalóð frá 6. september 2007 og að R bæri að greiða H tilgreinda fjárhæð. Að því frágengnu krafðist hann viðurkenningar á skaðabótaskyldu R með því að hafa mismunað H og brotið á honum rétt í málsmeðferð sinni, svo og fyrir vanrækslu og handvömm. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í lóðarúthlutun R hafi í senn falist stjórnvaldsákvörðun og gerningur á sviði einkaréttar. Þetta tvöfalda eðli úthlutunarinnar hafi þó takmarkað gildi við úrlausn málsins þar sem R væri einnig bundin af meginreglum stjórnsýsluréttar við ráðstöfun réttinda á sviði einkaréttar. Í dóminum kemur jafnframt fram að hvorki í bréfi, þar sem tilkynnt var að borgarráð R hefði ákveðið að úthluta L (sem H leiddi rétt sinn af) byggingarrétti fyrir starfsemi sína á lóðinni, né í þeim almennu skilmálum, sem þar var vísað til, hafi verið kveðið á um heimild til að krefjast einhliða skila á lóðinni. Af því sem þar hafi komið fram, um rétt til að afturkalla úthlutunina, yrði sú ályktun dregin að lóðarhafa væri einungis réttkræf skil á lóðinni að R hefði vanefnt skyldur sínar samkvæmt skilmálunum þannig að máli skipti fyrir hagsmuni hans. Þá sé það skilyrði til að rifta gerningi á sviði einkaréttar að veruleg vanefnd hafi orðið af hálfu gagnaðila. H hafi ekki sýnt fram á að R hafi vanefnt skyldur sínar þannig að hann gæti á þessum grunni krafist riftunar þótt fyrir lægi að nokkur dráttur hafi orðið á því að lóðin yrði byggingarhæf. Þá var ekki talið að þeir, sem fengið hefðu úthlutað lóð gætu á grundvelli 9. gr. laga nr. 153/2006 um gatnagerðargjald átt einhliða rétt til að skila henni til sveitarfélags. Hvað varðaði kröfu H um að forsendur fyrir úthlutun lóðarinnar hafi brostið segir í dómi Hæstaréttar að í málinu krefjist H aðallega riftunar, en að því frágengnu viðurkenningar á skaðabótaskyldu stefnda. Samkvæmt almennum reglum fjármunaréttar gætu brostnar forsendur að nánari skilyrðum uppfylltum leitt til ógildingar samnings, en ekki til þess að kröfur þessa efnis næðu fram að ganga. Þá var loks talið að málefnalegar forsendur hefðu legið að baki ákvörðun R um að hafna beiðnum um skil á lóðum undir atvinnuhúsnæði sem borist höfðu eftir 1. október 2008 og að jafnræðis hafi verið gætt að því leyti að eins hafi verið farið með allar beiðnir um slík lóðarskil eftir þann tíma. Ekki væri unnt að líta svo á að H hafi leitt í ljós að það hafi verið venjuhelguð og alkunn framkvæmd að R tæki við skilum á atvinnuhúsalóðum gegn endurgreiðslu gjalda. Af því yrði H að bera hallann, sbr. 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991. Var R sýknað af kröfum H í málinu.