A krafðist viðurkenningar á bótaskyldu B vegna ráðningar annars manns í starf sviðsstjóra tilgreinds sviðs hjá B. Taldi A sig hafa verið hæfastan umsækjenda. Með dómi héraðsdóms var fallist á að ráðning annars manns í starfið hafi verið ólögmæt vegna vanhæfis þriggja sveitarstjórnarmanna sem tóku umrædda ákvörðun. Aftur á móti var A ekki talinn hafa sýnt fram á að hann væri hæfasti umsækjandinn og var bótakröfu hans því hafnað. Í dómi Landsréttar kom fram að þótt A hefði ekki í héraðsdómsstefnu vikið að öllum menntunar- og hæfniskröfum sem gefin voru stig fyrir við mat á hæfni umsækjenda, teldist umfjöllun um þær ekki ný málsástæða heldur nánari röksemdir fyrir því að mat á hæfni hans hafi verið rangt. Allt að einu hefði A ekki sýnt fram á að B hafi borið að ráða hann í starfið. Með þeirri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.
Sveitarfélagið B var sýknað af kröfu A um miskabætur og viðurkenningu á skaðabótaskyldu vegna ráðningar C í starf sviðsstjóra fjölskyldusviðs B. Var þó fallist á með A að fulltrúar í byggðarráði og sveitarstjórn B hafi verið vanhæfir til meðferðar og ákvarðanatöku í málinu.
G og B greindi á um það hvort G hefði verið sagt upp starfi sveitarstjóra með lögmætum hætti og um uppgjör launa í kjölfar starfsloka. Í dómi Landsréttar kom fram að uppsögnin hefði verið heimil samkvæmt 54. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 og að baki henni hefðu legið málefnalegar ástæður í skilningi ákvæðisins. Jafnframt var því hafnað að brotið hefði verið gegn kjarasamningi er G starfaði eftir. Þá hefði hvorki verið brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 né meginreglum stjórnsýsluréttar með uppsögninni. Ætti G því hvorki rétt til bóta vegna fjártjóns né miskabóta á þeim grundvelli að staðið hefði verið að uppsögninni með ólögmætum hætti. Jafnframt var G ekki talinn hafa átt skilyrðislausan rétt til tiltekinna launahækkana samkvæmt ráðningarsamningi. Landsréttur féllst á hinn bóginn á það með G að hann hefði átt rétt á launum á uppsagnarfresti í þrjá mánuði og biðlaunum í sex mánuði að loknum uppsagnarfresti, enda væri það sú túlkun ráðningarsamningsins sem best samræmdist orðalagi hans og meginreglum vinnuréttar. Loks var B gert að greiða G orlofslaun á þriggja mánaða uppsagnarfresti.
Ágreiningur var um hvort stefnda væri stætt á því að synja stefnanda um að fá úthlutað byggingarlóð án endurgjalds. Samkvæmt 5. gr. laga nr. 35/1970 um Kristnisjóð o.fl. hvílir lagaskylda á sveitarfélögum að úthluta ókeypis lóðum undir kirkjur þjóðkirkjunnar. Stefndi hafði frá árinu 1999, umfram skyldu, úthlutað lóðum endurgjaldslaust til annarra trúfélaga en þjóðkirkjunnar á grundvelli jafnræðissjónarmiða. Var úthlutnin bundin við trúfélög sem höfðu hlotið skráningu samkvæmt lögum nr. 108/1999 um skráð trúfélög. Þrátt fyrir að slík túlkun væri umfram lagaskyldu og fæli í sér afhendingu á takmörkuðum verðmætum var talið að slík ókeypis lóðaúthlutun væri stefnda heimil með vísan til ákvæða laga um sjálfsstjórn sveitarfélaga. Slík úthlutun yrði þó að byggjast á grundvallarreglum stjórnsýsluréttar en ekki geðþótta sveitarstjórna á hverjum tíma. Ef ætlunin væri að breyta stjórnsýsluframkvæmdinni þyrfti að gera það í samræmi við kröfur stjórnsýsluréttar. Ekki var talið að stefndi hefði breytt stjórnsýsluframkvæmdinni með þeim hætti sem stjórnsýslureglur gerðu ráð fyrir. Hins vegar höfðu skilyrði til skráningar trúfélaga breyst á árinu 2013, og þau verið rýmkuð verulega og m.a.látin ná til lífsskoðunarfélaga. Ekki var talið að slík lagabreyting á þeim forsendum sem stefndi hafði miðað endurgjaldslausa úthlutun við gæfi stefnanda sjálfkrafa rétt til ókeypis lóðaúthlutunar. Stefndi var því sýknaður af kröfum stefnanda.
Stefndi kynnti tillögu um þrjá framkvæmdakosti til veglagningar um Hornafjarðarfljót. Ekki náðist samkomulag um framkvæmdina og tók stefndi hluta af landi stefnenda eignarnámi. Stefnendur kröfðust þess að ákvörðun stefnda um eignarnámið yrði felld úr gildi. Ágreiningur stefnenda og stefnda laut að því hvort andlag eignarnámsins hefði verið ranglega tilgreint, hvort rökstuðningur um að breyta um vegleið hefði verið fullnægjandi, hvort gætt hafi verið meðalhófs við ákvörðunina og hvort byggt hafi verið á ófullnægjandi og úreltum gögnum. Ekki var fallist á að málsmeðferðin hefði verið í andstöðu við ákvæði vegalaga nr. 80/2007 og laga um framkvæmd eignarnáms nr. 11/1973. Þá var rökstuðningur stefnda fyrir vegleiðinni talinn vera fullnægjandi og byggður á viðunandi gögnum. Jafnframt var fallist á að sá samfélagslegi ávinningur og sjónarmið um aukið umferðaröryggi varðandi þá vegleið sem ákveðið var að fara vægju þyngra en röskun á eignarréttindum, umhverfi og kostnaði vegna framkvæmdanna við mat á meðalhófi. Var kröfum stefnenda því hafnað.
Sveitarfélag sýknað af kröfum fyrrverandi sveitarstjóra vegna uppsagnar á ráðningarsamningi.
Stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um greiðslu bóta vegna hagnaðarmissis, sem stefnandi taldi sig hafa orðið fyrir vegna þess að stefndi ákvað að hafna tilboði hans í byggingu knatthúss.
Stefnandi starfaði sem leikskólastjóri hjá sveitarfélagi. Hún var boðuð á fund sveitarstjóra og boðið að undirrita starfslokasamning. Samkvæmt samningnum skyldi hún hætta störfum sama dag. Stefnandi undirritaði samninginn. Stefnandi kærði nokkru síðar til sveitarstjórnarráðuneytis gerð samkomulagsins og byggði á að henni hefði í raun verið sagt upp störfum með ólögmætum hætti. Ráðuneytið féllst á sjónarmið hennar og úrskurðaði að sveitarfélagið hefði sagt henni upp með ólögmætum hætti. Sveitarfélagið felldi sig ekki við úrskurðinn og hafnaði því að semja við stefnanda og höfðaði hún því mál gegn sveitarfélaginu til heimtu skaða- og miskabóta. Var fallist á rétt stefnanda bæði til skaða- og miskabóta, enda hafði stefndi ekki leitað þeirra leiða sem mælt er fyrir um í sveitarstjórnarlögum til að hnekkja úrskurði ráðuneytisins innan þeirra tímamarka sem kveðið er á um í lögunum og var því bundið við niðurstöðu úrskurðarins.
Stefnandi krafðist þess að ógilt yrði áminning sem honum var veitt í starfi sínu hjá sveitarfélagi. Dómurinn taldi að gætt hefði verið helstu reglna stjórnsýsluréttar við undirbúning áminningarinnar. Dómurinn taldi hins vegar að sveitarfélagið hefði ekki sýnt fram á að ein fyrirmæli yfirmanns stefnanda hafi verið lögleg. Jafnframt taldi dómurinn stefnanda hafa veitt yfirmanni sínum nægjanlega ráðgjöf og stuðnings vegna tiltekins verkefnis. Að lokum taldi dómurinn ósannað að stefnandi hefði verið óvandvirkur í starfi, ekki náð fullnægjandi árangri, sýnt framkomu sem samræmdist ekki starfi hans eða óhlýðnast löglegu boði yfirmanns. Áminningin var því felld úr gildi og stefnanda dæmdar miskabætur.
Fallist var á kröfu stefnanda um ógildingu stjórnvaldsákvörðunar. Um var að ræða synjun byggingarfulltrúa sveitarfélags á beiðni stefnanda um stöðuleyfi fyrir lausafjármun (húskerru) á austurbakka Jökulsárlóns. Aðila greindi á um það hvort samþykki eiganda eða lóðarhafa lægi fyrir í skilningi 2.6.1. gr. byggingareglugerðar nr. 112/2012, túlkun þess ákvæðis og hvaða kröfur til sönnunar yrðu gerðar í þeim efnum.
Ákvörðun um uppsögn dæmd ólögmæt þar sem ekki hefði verið gætt að ákv. 12. gr. stjórnsýslulaga um meðalhóf. Var stefnda gert að greiða skaðabætur.
Anna Fríða Björgvinsdóttir, Elín H. Guðmannsdóttir, Ragna M. Þorsteins, Erna Guðlaug Gröndal Jónsdóttir, Hallgrímur Guðjónsson, Páll Flygenring, Jón Reynir Magnússon, Snjáfríður Sigurjónsdóttir, Sigurður Stefánsson, Guðrún Valgerður Skúladóttir, Logi Jónsson, Herdís K. Hupfeldt, Þorvaldur Finnbogason, Ásmundur Brekkan, Ólöf Helga S. Brekkan, Kolbrún Sigurðardóttir, Hebba Herbertsdóttir, Gunnar Zoéga, Nína Kirstín Gísladóttir, Ágústa Þ. Gísladóttir, Bjarni Bragi Jónsson, Þórunn Sigurðardóttir, Inga Kristjana Halldórsdóttir, Valdís Blöndal, Ásta Maack, Þorragata 5,7,9,húsfélag, Dánarbú Margrétar Jónasdóttur, Ólafur Franz Mixa, Unnur Þórðardóttir, Áslaug Axelsdóttir, Ólafía Axelsdóttir, Jakobína M. Valmundardóttir, Aðalbjörg Björnsdóttir, Stefán Haraldsson, Helgi Sigurðsson, Erla Þórisdóttir, Dánarbú Jóns Gunnars Tómassonar, Guðlaug Ágústa Hannesdóttir, Áslaug Sigurðardóttir og Sigurður Helgason (
Helgi Jóhannesson hrl)
gegn
Reykjavíkurborg (
Kristbjörg Stephensen hrl)
Felld var úr gildi, m.a. með vísun til rannsóknarreglu stjórnsýslulaga, sú ákvörðun borgarráðs að frístundastarfsemi fyrir fötluð börn og unglinga flytjist að Þorragötu 3, en kröfu stefnenda um ógildingu ákvörðunar um að dagdvöl fyrir aldraða flytti úr húsnæðinu var hafnað. Kröfu stefnenda um að viðurkennt yrði með dómi að Reykjavíkurborg væri skylt að halda þar úti þjónustustarfsemi fyrir aldraða var hafnað.
Stefnanda dæmdar bætur vegna ólögmætrar niðurlagningar á starfi stefnanda.
Stefndi sýknaður af skaðabótakröfu. Ekki talið að á hafi verið komið ráðningarsamband milli aðila.
S krafðist þess að felld yrði úr gildi ákvörðun K um að hafna tillögu að breyttu deiliskipulagi er varðaði aðgengi að húsi hans. Þegar tillagan kom til afgreiðslu á fundi bæjarstjórnar K hafði skipulagsnefnd K samþykkt hana og umhverfis- og samgöngunefnd fyrir sitt leyti fallist á hana. S taldi ákvörðun K hafa brotið í bága við ákvæði þágildandi byggingar- og skipulagreglugerða, eignaréttarákvæði stjórnarskrárinnar og jafnræðisreglu stjórnsýslulaga auk þess sem hún hafi verið reist á ómálefnalegum sjónarmiðum. Í dómi Hæstaréttar er rakið að sveitarstjórn hafi víðtækt vald í skipulagsmálum innan marka sveitarfélags og beri ábyrgð á og annist framkvæmd deiliskipulags. Heyri það undir hana að samþykkja deiliskipulag endanlega og breytingar á slíku skipulagi. Taldi Hæstiréttur S ekki hafa sýnt fram á að umrædd ákvörðun bæjarstjórnar K hafi brotið í bága við lög eða stjórnvaldsfyrirmæli. Þá hafi heldur ekki verið í ljós leitt að ómálefnaleg sjónarmið hafi búið að baki ákvörðuninni. Að þessu virtu staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sýknu K.
Málsaðilar deildu um hvort R hefði efnt skyldu sína gagnvart F til greiðslu á lögbundnu fjárframlagi til stjórnmálasamtaka frá sveitarfélögum vegna ársins 2008, en framlagið hafði að beiðni oddvita F í borgarstjórn, Ó, verið greitt inn á bankareikning B. Hvorki var fallist á með R að Ó hefði haft stöðuumboð til að ráðstafa greiðslunni né heldur að R hefði verið grandlaus um að Ó skorti heimild rétthafa greiðslunnar til að ákveða hvert henni yrði ráðstafað. Var R því gert að greiða F fjárframlagið.
Hafnað var kröfu stefnenda um að fá endurgreitt gjald fyrir byggingarrétt á lóð gegn skilum á henni. Dæmt var í tíu sams konar málum.
Fallist var á kröfu stefnanda, Frjálslynda flokksins, um að stefnda, Reykjavíkurborg, greiddi flokknum fjárframlag samkvæmt 5. gr. laga nr. 162/2006 fyrir árið 2008.
Fallist var á kröfu stefnanda um að stefndu Reykjavíkurborg bæri að endurgreiða honum gjöld, sem hann hafði greitt borginni í tengslum við úthlutun á atvinnuhúsalóð, gegn því að stefnandi skilaði borginni lóðinni. Talið var stefnandi hafi haft réttmætar væntingar til þess að úthlutunin gengi til baka við einhliða yfirlýsingu hans um skil á lóðinni í samræmi við fyrri stjórnsýsluframkvæmd og að Reykjavíkurborg hafi borið að taka tillit til þess þegar afstaða var tekin til gildissviðs breyttrar framkvæmdar.
Hafnað var kröfu stefnenda um að stefnda, Reykjavíkurborg, yrði gert að endurgreiða þeim kaupverð byggingarréttar á lóð í Úlfarsárdal gegn því að þau skiluðu borginni byggingarréttinum.
Hafnað var kröfu stefnenda um að stefndu, Reykjavíkurborg, yrði gert að endurgreiða þeim kaupverð byggingarréttar á lóð í Úlfarsárdal gegn því að þeir skiluðu borginni byggingarréttinum.
Hafnað var kröfu stefnenda um að stefndu, Reykjavíkurborg, yrði gert að endurgreiða þeim kaupverð byggingarréttar á lóð í Úlfarsárdal gegn því að þeir skiluðu borginni byggingarréttinum.
Hafnað var kröfu stefnenda um að stefndu, Reykjavíkurborg, yrði gert að endurgreiða þeim kaupverð byggingarréttar á lóð í Úlfarsárdal gegn því að þau skiluðu borginni byggingarréttinum.
Sveitarfélagið Norðurþing og Vegagerðin sýknuð af kröfu tveggja landeigenda um ógildingu á útgáfu framkvæmdaleyfis sveitarfélags og ógildingu á eignarnámi Vegagerðarinnar.
Oddur Guðmundsson (
Tryggvi Þórhallsson hdl)
gegn
Fasteignum Vesturbyggðar ehf og Vesturbyggð til réttargæslu
Einkahlutafélag í eigu sveitarfélags dæmt til greiðslu skaðabóta vegna ólögmætrar uppsagnar framkvæmdastjóra félagsins. Einkahlutafélagið var hins vegar sýknað af miskabótakröfu framkvæmdastjórans fyrrverandi.
G ehf. var úthlutað lóð í iðnaðarhverfi til að byggja veitingahús í mars 2001 í samræmi við umsókn þar sem meðal annars kom fram að ,,full veitinga og vínveitingaleyfi þyrftu að vera veitt á veitingarekstur þann sem þar muni fara fram.“ Áður en húsið var tekið í notkun var sótt um leyfi til R til áfengisveitinga og óskað eftir heimild til að veita áfengi til kl. 1 að nóttu, en þó til kl. 5:30 aðfaranætur laugardaga, sunnudaga og almennra frídaga. Borgarráð R samþykkti aðeins að heimildin skyldi gilda til kl. 3 aðfaranætur síðastnefndra daga og var sú afstaða í samræmi við málsmeðferðarreglur þess vegna vínveitingaleyfa frá 30. mars 1999 með áorðnum breytingum. Talið var að skilja yrði kröfu G ehf. þannig að leitað væri viðurkenningar á skaðabótaskyldu R vegna tjóns, sem hann hefði bakað félaginu með því að úthluta því lóð, sem sótt hefði verið um með fyrrgreindum áskilnaði um ,,full veitinga og vínveitingaleyfi“ sem R hefði aldrei getað heimilað vegna ákvæða fyrrnefndra málsmeðferðarreglna. Vísað var til þess að samkvæmt 8. gr. umræddra málsmeðferðarreglna, eins og þær hljóðuðu þegar G ehf. fékk úthlutað lóðinni, hefði ekki verið ráðgert að R veitti heimild til rýmri afgreiðslutíma áfengis en til kl. 1 að nóttu, en þó til kl. 3 aðfaranætur laugardaga, sunnudaga og almennra frídaga. Hefði leyfið, sem G ehf. fékk til áfengisveitinga, veitt honum slíka heimild. Jafnvel þó litið yrði svo á að fyrrnefndur áskilnaður í umsókn G ehf. um lóðina hefði eitthvert slíkt gildi, sem hann héldi fram, gæti hann ekki með réttu borið því við að áskilnaðurinn hefði náð lengra en þessu næmi. Þegar af þeirri ástæðu var R sýknað af kröfu hans.
Hafnað er kröfu um að þinglýsingastjóri afmái veðskuldabréf úr fasteignabók.
Húnavatnshreppur (
Már Pétursson hrl)
gegn
Hauki Pálssyni Oddnýju Maríu Gunnarsdóttur, Víði Frey Guðmundssyni og Guðmundi Ingvarssyni til réttargæslu
H krafðist viðurkenningar á rétti sínum til að neyta forkaupsréttar að jörðinni Á með vísan til 30. gr. þágildandi jarðalaga nr. 65/1976, en ákvörðun H þess efnis hafði verið felld út gildi með úrskurði landbúnaðarráðuneytisins. Í héraðsdómi, sem staðfestur var með vísan til forsendna hans, var byggt á því að H hefði neytt forkaupsréttar að jörðinni í þeim eina tilgangi að selja hana aftur til E, eiganda nærliggjandi jarðar, til að skapa honum skilyrði til frekari skógræktar. Fyrir lá að HP, kaupandi jarðarinnar, hafði gert H grein fyrir því að hann hygðist stunda skógrækt á jörðinni. Talið var að H hefði borið að kanna nánar áform HP og hvort þau gætu farið saman við hagsmuni H af nýtingu jarðarinnar. Það gerði H ekki og var ekki sýnt fram á að lögmætum hagsmunum hreppsins hafi verið stefnt í hættu ef kaup HP á jörðinni næðu fram að ganga eða að hreppurinn hefði brýna hagsmuni af því að E stundaði skógrækt á jörðinni frekar en aðrir. Af þessum ástæðum og með hliðsjón af því að beiting forkaupsréttar var íþyngjandi fyrir HP og inngrip í samningsfrelsi var kröfu H hafnað.
Sveitarfélagið D gerði samning við L um kaup á jörðinni S og var F boðið að ganga inn í kaupin með vísan til samningsbundins ákvæðis um forkaupsrétt. F tilkynnti D að hún nýtti sér forkaupsrétt að jörðinni, en gerði fyrirvara við tiltekin atriði í kaupsamningi. Á fundi sveitarstjórnar D tveimur vikum síðar var bókað að sveitarfélagið teldi sig óbundið af forkaupsrétti F þar sem hún hefði ekki greitt kaupverðið, en samkvæmt kaupsamningi bar að inna það af hendi við undirritun kaupsamnings. Var í kjölfarið gefið út afsal til L fyrir jörðinni. Taldi héraðsdómur, sem staðfestur var með vísan til forsendna hans, að þrátt fyrir óverulegan greiðsludrátt hefði F ekki fyrirgert forkaupsrétti sínum þannig að D hefði verið heimilt að ganga frá kaupum við L. Fallist var á kröfu F um viðurkenningu á forkaupsrétti hennar að jörðinni og D gert að gefa út afsal fyrir eigninni til F gegn greiðslu kaupverðs. Ekki var talið að ákvæði í kaupsamningi um greiðslu kostnaðar vegna fjármögnunar D á kaupverði jarðarinnar og annarrar jarðar sem var F óviðkomandi hefði gildi gagnvart henni. Þá var talið að skilyrði í kaupsamningi um að kaupandi skyldi hefja mjólkurframleiðslu á jörðinni og ráðast í uppbyggingu fjóss með það að markmiði væru óskuldbindandi fyrir F.
Talið var að sveitarstjórn Norður-Héraðs hefði farið að sveitarstjórnarlögum þegar hún ákvað sameiningu sveitarfélagsins við Fellahrepp og Austur-Hérað og var því hafnað kröfu nokkurra íbúa sveitarfélagsins um að ógiltur yrði úrskurður félagsmálaráðuneytisins, sem staðfesti ákvörðunina. Hafði upphaflega staðið til að Fljótsdalshreppur tæki þátt í sameiningunni en í kosningum var tillaga um sameiningu felld í þeim hreppi, en samþykkt í hinum þremur. Nýttu sveitarstjórnir þeirra hreppa sér heimildarákvæði í 2. mgr. 91. gr. sveitarstjórnarlaga til sameiningar framagreindra þriggja sveitarfélaga. Stóðu nokkrir íbúar Norður-Héraðs að málsókninni þar sem þeir töldu að fjárhagslegar forsendur sameiningar væru brostnar og því bæri að kjósa um sameininguna að nýju. Málsástæðum, sem lutu að hæfi nafngreinds starfsmanns ráðuneytisins til úrlausnar málsins, var fyrst haldið fram við munnlegan flutning málsins í héraði og var þá mótmælt af hálfu gagnaðila. Þóttu þær of seint fram komnar og komust því ekki að í málinu.
Aðalsteinn Jónsson, Baldur Grétarsson, Anna Birna Snæþórsdóttir, Kristbjörg Ragnarsdóttir, Jóna S. Ágústsdóttir, Birgir Þór Ásgeirsson, Vilhjálmur Vernharðsson, Emil J. Árnason, Stefán Geirsson, Sigurður J. Stefánsson, Helga Valgeirsdóttir og Eysteinn Geirsson (
Hróbjartur Jónatansson hrl)
gegn
Norður-Héraði (
Logi Guðbrandsson hrl)
Kærumál. Sveitarstjórn. Stjórnvaldsúrskurður. Stjórnarskrá. Aðild. Lögvarðir hagsmunir. Kæruaðild. Frávísunarúrskurður staðfestur að hluta. A o.fl. kröfðust þess annars vegar að ógilt yrði ákvörðun sveitarstjórnar Norður-Héraðs um sameiningu sveitarfélagsins við Austur-Hérað og Fellahrepp og hins vegar að ógiltur yrði úrskurður félagsmálaráðuneytisins um staðfestingu á umræddri ákvörðun sveitarstjórnarinnar. Í Hæstarétti var talið að þar sem fyrri krafan varðaði eingöngu gildi ákvörðunar sveitarstjórnarinnar um sameiningu á grundvelli 2. mgr. 91. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 45/1998 yrði heimild A o.fl. til aðildar að dómsmálinu ekki rýmri en leiddi af almennum reglum. Var talið að A o.fl. hefðu ekki lögvarða hagsmuni af þessari kröfu sinni samkvæmt 25. gr. laga nr. 91/1991 svo sem ákvæðið hefur verið skýrt í dómaframkvæmd og var henni því vísað frá héraðsdómi. Varðandi síðari kröfuna var með vísan til 60. gr. stjórnarskrárinnar talið að þeir átta sóknaraðilar sem höfðu kært umrædda ákvörðun til félagsmálaráðuneytisins ættu lögvarða hagsmuni til að fá úrlausn dómstóla um hana en kröfu þeirra fjögurra sóknaraðila, sem áttu ekki aðild að málskoti til félagsmálaráðuneytisins, varð hins vegar vísað frá héraðsdómi. Þá var ekki talið að það stæði því í vegi að leyst yrði úr síðari kröfu sóknaraðilanna átta að fjórir menn sem stóðu að umræddu málskoti ættu ekki aðild að málinu.
Einar Pálmason, Erlingur Lúðvíksson, Jakobína Ingadóttir, Stella Berglind, Hálfdánardóttir, Viðar Guðmundsson og Þórsbakarí ehf (
Halldór Þorsteinn Birgisson hrl)
gegn
Kópavogsbæ, Óðni Gunnsteini, Gunnarssyni, Járnsmiðju Óðins ehf, Lakksmiðjunni ehf, Kristjáni S. Ólafssyni, Blikksmiðju Einars ehf, Global ehf, Bessa hf, Hagbarða ehf, Eignarnám. Skipulag. Stjórnsýsla. Sveitarstjórn, Lóðarleigusamningur, Krafist var, viðurkenningar á því að ákvörðun K um breytingu á deiliskipulagi lóðarinnar nr, 4 b-e við Smiðjuveg í Kópavogi væri ógild og að ákvörðun K um eignarnám á hluta, af sameiginlegum leigulóðarréttindum fasteignanna á umræddri lóð og öll, eftirfarandi málsmeðferð fyrir matsnefnd eignarnámsbóta og úrskurður, nefndarinnar í matsmálinu væru ógild. Þá var þess krafist að K yrði gert skylt, að afmá af malbiki lóðarinnar málningu sem auðkennir götu á svæði sem taka, skyldi eignarnámi. Tekið var fram að ákvæða skipulags- og byggingarlaga nr, 73/1997 um breytingu á deiliskipulagi hefði verið nægjanlega gætt en ekki væri, efni til annars en að líta svo á að lögmæt og málefnaleg sjónarmið hefðu ráðið, því að breytingin var gerð. Við þessar aðstæður og að fenginni jákvæðri umsögn, Skipulagsstofnunar var K heimilt samkvæmt 5. tl. 2. mgr. 32. gr. fyrrnefndra, laga að taka eignarnámi þann lóðarhluta sem stóð nýrri lóðaskiptingu í vegi, enda hafði áður verið leitast við að ná samningum við eigendur þeirra réttinda, sem eignarnámið beindist að, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Í ákvæðinu væru engin, þau skilyrði sett fyrir eignarnámi sem beinlínis væru háð mati sveitarstjórnar, þar með endurskoðunarvaldi dómstóla en ekki hafði verið sýnt fram á að, gallar hefðu verið á málsmeðferð bæjarstjórnar K um eignarnámið. Var því hvorki, fallist á kröfu um viðurkenningu á ógildi hennar né þá kröfu að K yrði gert að, afmá fyrrnefndar merkingar. Þá væri ekkert komið fram sem leitt gæti til þess, að ógilda bæri eftirfarandi málsmeðferð fyrir matsnefnd eignarnámsbóta og úrskurð nefndarinnar. Voru K o.fl. því sýknuð af kröfum E o.fl (
Þórður Clausen Þórðarson hrl)
Krafist var viðurkenningar á því að ákvörðun K um breytingu á deiliskipulagi lóðarinnar nr. 4 b-e við Smiðjuveg í Kópavogi væri ógild og að ákvörðun K um eignarnám á hluta af sameiginlegum leigulóðarréttindum fasteignanna á umræddri lóð og öll eftirfarandi málsmeðferð fyrir matsnefnd eignarnámsbóta og úrskurður nefndarinnar í matsmálinu væru ógild. Þá var þess krafist að K yrði gert skylt að afmá af malbiki lóðarinnar málningu sem auðkennir götu á svæði sem taka skyldi eignarnámi. Tekið var fram að ákvæða skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 um breytingu á deiliskipulagi hefði verið nægjanlega gætt en ekki væri efni til annars en að líta svo á að lögmæt og málefnaleg sjónarmið hefðu ráðið því að breytingin var gerð. Við þessar aðstæður og að fenginni jákvæðri umsögn Skipulagsstofnunar var K heimilt samkvæmt 5. tl. 2. mgr. 32. gr. fyrrnefndra laga að taka eignarnámi þann lóðarhluta sem stóð nýrri lóðaskiptingu í vegi, enda hafði áður verið leitast við að ná samningum við eigendur þeirra réttinda sem eignarnámið beindist að, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Í ákvæðinu væru engin þau skilyrði sett fyrir eignarnámi sem beinlínis væru háð mati sveitarstjórnar og þar með endurskoðunarvaldi dómstóla en ekki hafði verið sýnt fram á að gallar hefðu verið á málsmeðferð bæjarstjórnar K um eignarnámið. Var því hvorki fallist á kröfu um viðurkenningu á ógildi hennar né þá kröfu að K yrði gert að afmá fyrrnefndar merkingar. Þá væri ekkert komið fram sem leitt gæti til þess að ógilda bæri eftirfarandi málsmeðferð fyrir matsnefnd eignarnámsbóta og úrskurð nefndarinnar. Voru K o.fl. því sýknuð af kröfum E o.fl.
X var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa ráðist á A fyrir utan skemmtistað, slegið hann niður, sest klofvega yfir hann og slegið hann með bjórflösku, sem brotnaði við það, og slegið hann hnefahöggum svo A hlaut mar yfir vinstri augabrún, mar undir vinstra auga, bólgu á öllum hægri helmingi andlits og eymsli í kinnbeini og neðri kjálka og með því að beita brotinni flöskunni til að skera A þannig að hægra eyra var meira og minna tætt og eyrnavængur sundurskorinn, sbr. 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 4 mánuði, en fullnustu hennar frestað og hún látin falla niður að liðnum 3 árum með hliðsjón af ungum aldri og sakaferli X. Þá var X gert að greiða A skaðabætur að fjárhæð 231.111 krónur.
Deilt var um gildi sveitarstjórnarkosninga í Borgarbyggð. Í kjölfar kæru F hafði félagsmálaráðuneytið komist að þeirri niðurstöðu að ógilda bæri kosningarnar. Með vísan til þess að ráðuneytið hefði farið út fyrir valdmörk sín með því að ógilda kosningarnar þótt slík krafa hefði ekki verið höfð uppi felldi héraðsdómur úrskurðinn úr gildi. Hæstiréttur komst að annarri niðurstöðu. Talið var að orðalag 2. mgr. 93. gr. laga nr. 5/1998 um kosningar til sveitarstjórna um „kæruefnið“ setti því nokkrar skorður hvernig kosningakærur yrðu að vera úr garði gerðar. Yrði sá skilningur þó ekki í það lagður að úrskurðaraðili væri með öllu bundinn við orðalag kæru og hefði ekkert svigrúm til að leggja sjálfstætt mat á kjörgögn og framvindu kosninga í samræmi við eftirlitshlutverk sitt og almennar stjórnsýslureglur í því skyni að kanna hvort galli væri á kosningu svo að ógildingu gæti varðað, sbr. 94. gr. laganna. Meðferð á kosningakærum væri opinbers réttar eðlis þar sem brýnir almannahagsmunir væru í húfi og lyti hún ekki að öllu leyti málsforræðisreglum einkamálaréttar. Við meðferð félagsmálaráðuneytisins á kæru F hefði blasað við að utankjörfundaratkvæði með sams konar ágalla hefðu ekki fengið sömu meðferð við talningu atkvæða í Borgarbyggð og hefði það legið ljóst fyrir frá upphafi án þess að til nokkurra viðbragða kæmi af hendi þeirra sem um framkvæmd kosninganna fjölluðu í héraði. Hefði ráðuneytinu því bæði verið rétt og skylt að láta það til sín taka og stóð kröfugerð F því ekki í vegi. Fyrir lá að niðurstaða talningar hafði orðið sú að jafn mörg atkvæði voru að baki fjórða manni á B-lista og öðrum manni á L-lista. Utankjörfundaratkvæði sem meta hefði átt ógilt en var ranglega sett í kjörkassa gat beinlínis haft áhrif á úrslit kosninganna og hlaut þessi ágalli að leiða til ógildingar þeirra samkvæmt skýru ákvæði í 94. gr. laga nr. 5/1998. Niðurstöðu félagsmálaráðuneytisins um ógildingu sveitarstjórnarkosninganna varð því ekki haggað.
H keypti fasteignina Strandgötu 30 á árinu 1988 ásamt lóðarleiguréttindum og seldi hana aftur sama ár til K. Lóðin sem fylgdi eigninni við sölu til K átti samkvæmt kaupsamningi að vera aðeins brot af stærð lóðarinnar samkvæmt lóðarleigusamningi. Það láðist að þinglýsa kaupsamningnum og ekki varð af gerð nýs lóðarleigusamning. Í kjölfarið reis ágreiningur um það hvort veðréttindi í fasteigninni væru bundin við lýsingu á söluandlaginu samkvæmt kaupsamingi eða hvort þau næðu jafnframt til lóðaspildunnar, sem fylgdi eigninni við sölu til H fyrr á árinu. H hafði þegar úthlutað hluta af umræddri lóðaspildu undir nýbyggingar og í því skyni að forða eigninni frá nauðungarsölu vegna greiðsluörðugleika K var Þ, sem var fjármálastjóri H, falið að vinna að lausn málsins af hálfu H. Samningar náðust við MH, sem keypti eignina og nýr lóðarleigusamingur var gefinn út og undirritaður haustið 1995. Einn liður í fjármögnum MH á fasteigininni var útgáfa 4 skuldabréfa með 2. veðrétti í eigninni. Þessi skuldabréf áritaði Þ fjármálastjóri H um einfalda ábyrgð H. S keypti tvö af þessum skuldabréfum og þegar þau fengust ekki greidd var lögmanni falið að innheimta þau hjá H eftir að fasteignin hafði verið seld á nauðungarsölu og ekkert fengist greitt upp í bréfin. Byggði S kröfu sína á undirritun Þ um einfalda ábyrgð H. H taldi að ekki hefði verið gætt ákvæða 5. mgr. 86. gr. þágildandi sveitarstjórnarlaga nr. 8/1986 um ábyrgðarveitingar sveitarstjórna þegar Þ áritaði skuldabréfin. Héraðsdómur taldi að meta yrði áritun Þ í ljósi aðdraganda hennar. Í ljós væri leitt að áritunin hefði verið forsenda þess að greiðsla fékkst fyrir bréfin og að því virtu gæti gildi skuldbindingar af hálfu H ekki verið bundið við það að gætt hafi verið ákvæða 5. mgr. 89. gr. þágildandi sveitarstjórnarlaga. Var því fallist á einfalda ábyrgð H fyrir greiðslu á skuldabréfunum. Hæstiréttur staðfesti héraðsdóminn með þeirri athugasemd að áritunin fæli ekki í sér venjulega ábyrgð fyrir þriðja aðila. Sýnt hefði verið fram á að áritun Þ og öll framganga hans í málinu var í þágu H og með hagsmuni hans í huga. Slík ábyrgð geti eðli málsins samkvæmt ekki fallið undir umrætt ákvæði sveitarstjórnarlaga.
Borgarráð R (B) hafnaði beiðni BJ um aukinn veitingatíma áfengis á veitingahúsi hans L, en veitingahúsið var á svokölluðu miðborgarsvæði samkvæmt aðalskipulagi. Staðfesti úrskurðarnefnd um áfengismál ákvörðunina með úrskurði. Ákvörðunin var byggð á samþykkt B um að heimila rýmkun veitingatíma áfengis á tilteknum afmörkuðum svæðum í miðborginni. BJ og G, rekstraraðilar L, höfðuðu mál og kröfðust ógildingar á úrskurðinum. Talið var að ákvæði 1. mgr. 14. gr. áfengislaga nr. 75/1998, þar sem kveðið er á um að sveitarstjórn skuli ákveða heimilan veitingatíma á veitingastöðum, fæli í sér almenna skerðingu á atvinnufrelsi, sem löggjafinn hafi metið nauðsynlega með tilliti til almannahagsmuna. Þá var talið að ákvæði 14. gr. laganna, um framsal löggjafans til ráðherra og sveitarstjórna varðandi nánari framkvæmd þessara mála, væri nægilega afmarkað og skilgreint og væri því stjórnskipulega gilt. Einnig var talið að almenn stefnumörkun sveitarstjórnar um afgreiðslutíma áfengis á tilteknum svæðum innan sveitarfélagsins væri heimil á grundvelli 14. gr. áfengislaga. Hins vegar var talið að ákvörðun B hefði ekki verið tekin á grundvelli gildandi skipulags, heldur á grundvelli tímabundinnar áætlunar, og að ákvæði 14. gr. áfengislaga um að leita beri álits skipulags- og byggingarnefnda áður en leyfi til áfengisveitinga væri veitt bæri að skilja á þann veg að tryggja skuli að farið sé að skipulagi og lagaákvæðum um byggingar í sveitarfélaginu. Enda þótt ákvörðun B hafi verið talin byggð á stjórnskipulega gildri lagaheimild þótti hún, eins og hún var rökstudd, ekki rúmast innan lagaheimildarinnar þegar hún var tekin. Var ákvörðun B því felld úr gildi.
Vagnstjóranum P var sagt upp störfum hjá SVR með þriggja mánaða uppsagnarfresti í ágúst 1997, en um starfskjör hans fór eftir ákvæðum kjarasamnings Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar (SR) við Reykjavíkurborg (R) og reglugerð um réttindi og skyldur starfsmanna R. Ekki var talið að P hefði verið opinber starfsmaður í skilningi þágildandi sveitarstjórnarlaga nr. 8/1986. Hins vegar var talið að forstöðumönnum SVR hefði borið að fara að reglum III. kafla stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við ákvörðun um að segja P upp störfum og hefði ákvörðunin orðið að byggjast á málefnalegum sjónarmiðum. Í uppsagnarbréfi P var ekki getið ástæðna uppsagnarinnar, en að beiðni hans var gerð grein fyrir þeim í bréfi SVR í september 1997. Kom þar fram að ástæða uppsagnarinnar hefði verið sú að P hefði eitt sinn sleppt því að aka tæplega helming þeirrar leiðar, sem honum bar að aka og hefði hann ekki svarað kalli varðstjóra sem reyndi að hafa samband við hann. Þá var þess getið að í september 1996 hefði P fengið áminningu fyrir að virða ekki tímasetningar í akstri, auk þess sem hann hefði fengið tiltal vegna ýmissa atriða í starfi. Var P boðaður á fund forstjóra SVR, en áður en hann fékk fundarboðið hafði hann tilkynnt um veikindi. Var honum ekki gefinn kostur á öðrum fundi, heldur sent uppsagnarbréfið samdægurs. Talið var að með þessu hefði verið brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. og andmælarétti 13. gr. stjórnsýslulaga og hefði uppsögnin því verið ólögmæt. Var talið að SVR og R væru skaðabótaskyldir gagnvart P vegna þessa og var þeim gert að greiða honum bætur fyrir fjártjón við launamissi, en krafa hans um miskabætur var ekki tekin til greina.
Jökull Sigtryggsson og Valgerður Kristjánsdóttir (
Andri Árnason hrl)
gegn
Héraðsnefnd Austur-Húnvetninga, Félagi eldri borgara í, Austur-Húnavatnssýslu, til réttargæslu, Íbúðalánasjóði, íslenska ríkinu, Kaupleiguíbúð, Kaupskylda. Sveitarstjórn. Innlausnarfrestur. Sératkvæði, Félag eldri borgara í A og héraðsnefnd A lögðu, fram umsókn um lán til Húsnæðisstofnunar ríkisins þegar undirbúningur hófst að, byggingu félagslegra íbúða á Blönduósi á árinu 1989. J og V fengu almenna, kaupleiguíbúð afhenta í janúar 1993. Í júní 1998 óskuðu þau eftir að F leysti, til sín íbúðina. Stjórn F samþykkti að verða við óskum J og V fyrir sitt leyti, en vísaði málinu að öðru leyti til H. Talið var að V og J hefðu beint, innlausnarkröfu sinni réttilega að F og hefði sú innlausnarkrafa bundið, nefndina ef því hefði verið að skipta. Hins vegar hefði krafan komið fram þegar, liðin voru fimm ár og fjórir mánuðir frá því að þau fengu íbúð sína afhenta, samkvæmt ákvæði 83. gr. laga nr. 97/1993, sbr. lög nr. 58/1995 hefði kaupskylda, framkvæmdaraðila á almennum kaupleiguíbúðum þá verið fallin niður, en við, tekinn forkaupsréttur hans, væri íbúðin boðin til sölu. Þar sem H hafði neitað, innlausnarskyldu sinni var hann sýknaður af kröfum V og J. Héraðsdómur hafði, fallist á kröfur J og V á hendur F og var sú niðurstaða staðfest, þar sem F og skilaði ekki greinargerð til Hæstaréttar (
Jón Sveinsson hrl)
Félag eldri borgara í A (F) og héraðsnefnd A (H) lögðu fram umsókn um lán til Húsnæðisstofnunar ríkisins þegar undirbúningur hófst að byggingu félagslegra íbúða á Blönduósi á árinu 1989. J og V fengu almenna kaupleiguíbúð afhenta í janúar 1993. Í júní 1998 óskuðu þau eftir að F leysti til sín íbúðina. Stjórn F samþykkti að verða við óskum J og V fyrir sitt leyti, en vísaði málinu að öðru leyti til H. Talið var að V og J hefðu beint innlausnarkröfu sinni réttilega að F og hefði sú innlausnarkrafa bundið nefndina ef því hefði verið að skipta. Hins vegar hefði krafan komið fram þegar liðin voru fimm ár og fjórir mánuðir frá því að þau fengu íbúð sína afhenta og samkvæmt ákvæði 83. gr. laga nr. 97/1993, sbr. lög nr. 58/1995 hefði kaupskylda framkvæmdaraðila á almennum kaupleiguíbúðum þá verið fallin niður, en við tekinn forkaupsréttur hans, væri íbúðin boðin til sölu. Þar sem H hafði neitað innlausnarskyldu sinni var hann sýknaður af kröfum V og J. Héraðsdómur hafði fallist á kröfur J og V á hendur F og var sú niðurstaða staðfest, þar sem F skilaði ekki greinargerð til Hæstaréttar.
Árið 1983 samþykkti hreppsnefnd sveitarfélagsins E, að takast á hendur sjálfsskuldarábyrgð á láni hlutafélagsins H hjá ríkissjóði, en þá voru í gildi sveitarstjórnarlög nr. 58/1961. Í byrjun árs 1987, eftir að sveitarstjórnarlög nr. 8/1986 höfðu tekið gildi, samþykkti hreppsnefndin fyrir sitt leyti skilmálabreytingu lánsins. Talið var, að sjálfskuldarábyrgð E hefði ekki öðlast gildi, þar sem ákvörðun hreppsnefndarinnar 1983 hefði ekki verið lögð fyrir sýslunefnd til samþykkis samkvæmt 3. tölulið f. liðar 11. gr. laga nr. 58/1961. Ábyrgðaryfirlýsing E við skilmálabreytinguna 1987 hefði orðið að fullnægja ákvæðum 89. gr. laga nr. 8/1986. Samkvæmt 4. mgr. greinarinnar væri sjálfskuldarábyrgð sveitarfélags við þessar aðstæður ekki heimil. Þá fullnægði yfirlýsingin ekki heldur skilyrðum 5. mgr. 89. gr. laganna um veitingu einfaldrar ábyrgðar, en engar líkur voru að því leiddar að ábyrgð E hefði verið veitt gegn tryggingu sem metin var gild. Var því hafnað kröfu ríkisins um staðfestingu sjálfskuldarábyrgðar sveitarfélagsins Á, sem tekið hafði við réttindum og skyldum E.