Kröfum varnaraðila var vísað frá dómi, m.a. þar sem kröfugerðin fullnægði hvorki þeim kröfum sem gerðar eru í d-lið 1. mgr. 80. gr. né í 4. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 2. mgr. 178. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.
LANDSRÉTTUR og Úrskurður miðvikudaginn 9. apríl 2025. og Mál nr. 37/2025: og Brú II Ísland hf. (
Viðar Lúðvíksson lögmaður) og
Thule Investments ehf. (
Magnús Ingvar Magnússon lögmaður)
gegn
Lífeyrissjóði verzlunarmanna og Gildi - lífeyrissjóði og Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins og Stapa lífeyrissjóði og Birtu lífeyrissjóði (
Guðmundur Ingvi Sigurðsson lögmaður) og
BRU II Venture Capital S.C.A. og SICAR (enginn) og
Lífeyrissjóður verzlunarmanna og Gildi - lífeyrissjóður og Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins og Stapi lífeyrissjóður og Birta lífeyrissjóður (
Guðmundur Ingvi Sigurðsson lögmaður) gegn
Brú II Ísland hf. (
Viðar Lúðvíksson lögmaður) og
Thule Investments ehf. (
Magnús Ingvar Magnússon lögmaður)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa sem T ehf. lýsti við slit B hf. var samþykkt að hluta en hafnað að öðru leyti. Ágreiningur aðila laut að samþykki skilanefndar B hf. á kröfu T ehf. að fjárhæð 273.213.001 króna. Annars vegar laut ágreiningurinn að hæfi eins fulltrúa í skilanefnd B hf., G, og hins vegar deildu aðilar um réttmæti kröfunnar sem var í 35 liðum og laut að útlögðum kostnaði, umsýsluþóknun og rekstrarlánum. Með hinum kærða úrskurði var fallist á alla kröfuliði T ehf. er lutu að rekstrarlánum og var sú niðurstaða staðfest af Landsrétti með vísan til forsendna. Varðandi kröfuliði er lutu að útlögðum kostnaði var hluta þeirra hafnað með hinum kærða úrskurði en fallist á aðra. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest um þá kröfuliði sem fallist var á. Varðandi þá kröfuliði sem hafnað var, nánar tiltekið reikninga frá LR sem útgefnir voru á T ehf. á tímabilinu júlí 2020 til nóvember 2021, taldi Landsréttur að í ljósi frekari gagna sem B hf. og T ehf. lögðu fram fyrir réttinum lægi nægilega fyrir að um væri að ræða reikninga vegna kostnaðar við vinnu í þágu B hf. og fjárfestingarsjóðsins sem félagið hafði rekið. Féllst Landsréttur því á umrædda kröfuliði í kröfulýsingu T ehf. Loks var í hinum kærða úrskurði hafnað kröfulið er laut að umsýsluþóknun vegna áranna 2017 til 2020, þar sem leggja yrði til grundvallar að G, fulltrúi í skilanefnd, hefði tekið þátt í að samþykkja kröfuna þrátt fyrir að vera vanhæfur til þess. Var sú niðurstaða staðfest í Landsrétti með vísan til forsendna. Auk þess taldi Landsréttur að T ehf. hefði ekki átt kröfu á umsýsluþóknun samkvæmt ráðgjafarsamningi 31. desember 2016 líkt og gilti um annað félag BVP heldur hafi sú umsýsluþóknun, sem T ehf. gat hverju sinni krafið B hf. um, verið tengd tiltekinni þjónustu sem veitt var og skyldi sú þóknun dragast frá hinni föstu fjárhæð sem BVP hafi átt kröfu á. Ekkert lá fyrir um að T ehf. hefði nýtt sér heimildir í viðauka ráðgjafarsamningsins til að senda reikninga beint til B hf. Var því ekki talið að hluti kröfu T ehf. er laut að umsýsluþóknun ætti sér tilhlýðilega stoð í gögnum málsins. Var kröfu T ehf. er laut að umsýsluþóknun því hafnað.
D höfðaði mál gegn þrotabúi D ehf. og krafðist þess að viðurkennt yrði að hann ætti almenna fjárkröfu í þrotabúinu samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., að fjárhæð 7.000.000 króna. Krafa D byggði á því að hann hefði lagt þrotabúi D ehf. til verulega fjármuni í formi bátsins Dísanna, greiðslna fyrir endurnýjun og viðhald á bátnum og beinna peningagreiðslna sem fæli í sér lán af hálfu D til þrotabúsins. Við framangreindar ráðstafanir hafi stofnast samsvarandi skuld þrotabúsins við D. Af hálfu D var byggt á því að um peningalán væri að ræða en slík krafa fyrnist á tíu árum samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Þannig hefði D rofið fyrningu kröfunnar með kröfulýsingu í þrotabúið innan fyrningarfrests. Í úrskurði Landsréttar kom fram að D hefði lagt bátinn inn í hið gjaldþrota félag án þess að peningagreiðsla kæmi fyrir en með því hefði hann eignast kröfu á hendur félaginu sem líta yrði á sem lán með greiðslufresti. Samkvæmt skýrum fyrirmælum 2. mgr. 5. gr. laga nr. 150/2007 fyrnist slíkar kröfur á fjórum árum, sbr. 3. gr. laganna. Þar sem meira en fjögur ár liðu frá því að til kröfunnar stofnaðist þar til D lýsti henni í þrotabúið og í ljósi þess að fyrningu var ekki slitið innan þess tíma, væri krafa D fyrnd.
Fallist var á að sóknaraðili ætti almenna kröfu samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 við slitameðferð varnaraðila.
Viðurkennt var að lýstar kröfur í þrotabú kæmust að sem almennar kröfur.
Stefnandi krafðist þess að stefndi greiddi henni mismun á því verði sem hann greiddi fyrir eign stefnanda á nauðungaruppboði og markaðsvirði eignarinnar á uppboðsdegi á grundvelli ólögfestrar reglu um óréttmæta auðgun. Stefnandi var ekki talin hafa sýnt fram á að skilyrði reglunnar væru uppfyllt. Því var jafnframt hafnað að starfsmönnum stefnanda hefðu orðið á saknæm mistök við gerð kröfulýsingar í uppboðsandvirði eignarinnar. Stefndi var því einnig sýknaður af varakröfum stefnanda.
E gerði lánssamning við FF hf., sem síðar var sameinaður D hf., en til tryggingar skuldinni setti E að handveði innistæðu á tilteknum bankareikningi sínum. Vanskil urðu á fyrsta gjalddaga lánsins. FF hf. innleysti síðar 26.769.898 krónur af handveðsetta bankareikningnum og ráðstafaði þeim inn á skuld einkahlutafélags í eigu E en E hafði gengist undir sjálfskuldarábyrgð á greiðslu á láni félagsins. Lánssamningur E við FF hf. var síðar framseldur til A hf. Í samkomulagi E og A hf. um fullnaðaruppgjör kom fram að bankinn hefði lækkað kröfu sína, um sömu fjárhæð og hafði verið innleyst af bankareikningi hans, af sanngirnisástæðum þar sem fjármunum af bankareikningi hans hefði verið ráðstafað til einkahlutafélagsins þrátt fyrir að greiðslan hefði réttilega átt að færast inn á lánssamning E samkvæmt veðsamningi. Í framhaldinu skoraði E á D hf. að skila sér umræddri fjárhæð auk vaxta en engin svör bárust frá D hf. Í málinu var deilt um hvort E komi að kröfu við slit D hf. sem nemur umræddum 26.769.898 krónum. E byggði á því að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna heimildarlausrar ráðstöfunar D hf. á handveðinu inn á skuld þriðja aðila vegna óskylds lánssamnings. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að A hf. hefði lækkað kröfu sína á hendur E um 26.769.898 krónur og þannig hefði E notið innistæðunnar við uppgjör lánssamnings síns óháð eiginlegri ráðstöfun D hf. Var E ekki talinn hafa fært viðhlítandi rök fyrir því að hann hafi þrátt fyrir það orðið fyrir tjóni með því að hafa ekki jafnframt fengið innistæðuna í hendur við uppgjörið. Var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfu E því staðfestur.
Deilt um hvort skattkrafa sem stofnast eftir úrskurðardag gjaldþrotaskipta geti komist að við skiptin og sé þá undirseld fyrningarákvæði 165. gr. laga nr.. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Fallist á það og aðfarargerð felld úr gildi
Kröfu launþega um forgang við gjaldþrotaskipti samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 var hafnað.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennd var krafa G að fjárhæð 30.256.237 bandaríkjadalir við slit L. Ágreiningur aðila laut að því með hvaða hætti skyldi gera upp annars vegar þrjá gjaldeyrisafleiðusamninga og hins vegar 16 vaxtaafleiðusamninga sem í gildi voru milli aðila þegar skilanefnd var skipuð af Fjármálaeftirlitinu hjá L með þeim afleiðingum að G sagði samningunum upp með heimild í svokölluðum rammasamningi málsaðila. Ekki var fallist á að krafa G væri svo vanreifuð að henni bæri að hafna eða vísa frá dómi. Þá var niðurstaða Landsréttar sú að við útreikning á tapi hefði varnaraðila borið að notast við gengi Seðlabanka Íslands eins og það var skráð daginn sem samningunum var sagt upp, 9. október 2008, sbr. 2. málslið 19. gr. laga nr. 36/2001. Ekki hefði þýðingu í því sambandi þótt sóknaraðili hafi samþykkt aðra gengisviðmiðun þar sem engin lagastoð hefði verið fyrir þeirri ákvörðun hans, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 10. nóvember 2014 í máli nr. 707/2014. Ákvæði 2. málsliðar 19. gr. laga nr. 36/2001 fæli í sér ófrávíkjanlega reglu þegar samningsaðilar hefðu ekki samið um hver gengisviðmiðunin ætti að vera. Þar sem um ófrávíkjanlega reglu væri að ræða hefði ekki þýðingu þótt málsaðilar hefðu samið um að ensk lög ættu að gilda um samningssambandið, sbr. 2. mgr. 7. gr. laga nr. 43/2000. Auk þess var ekki talið að G hafi borið skylda til að jafna mótstæðum greiðslum út milli einstakra vaxtaafleiðusamninga þar sem ekki hafi verið samið um slíkt og ekki hafði verið sýnt fram á að slíkt væri skylt samkvæmt breskum réttarreglum. Krafa G var viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, að fjárhæð 24.644.429 bandaríkjadalir.
Talið var að til þess að kröfuhafi gæti freistað þess að fá lúkningu á ótryggðri kröfu sinni, með þeim hætti að krefjast greiðslu af andvirði fasteignar þrotabús eins og hrykki til, hefði hann þurft að lýsa kröfu sinni á kröfulýsingarfresti, sem hann gerði ekki. Ágreiningslaust var hins vegar að kröfuhafi var eigandi tryggingarbréfsins sem samkvæmt efni sínu tryggði allar skuldir þrotamanns við kröfuhafann en ekki einstakar tilgreindar skuldir.
Fallist var á kröfu þrotabús J um að þrjár greiðslur félagsins til V, að fjárhæð samtals 804.000.000 króna, nytu stöðu í réttindaröð við slitameðferð þrotabús V samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991, þar sem um riftanlegar ráðstafanir væri að ræða. Á hinn bóginn var ekki fallist á kröfu þrotabús J að því er varðaði greiðslu félagsins til V að fjárhæð 140.193.150 krónur þar sem sýnt þótti að félagið hefði verið gjaldfært er greiðslan fór fram.
Afstaða skiptastjóra til kröfu sögð bindandi. Deilt um gildi handveðsetningar og þeirrar fjárhæðar sem hún tryggði.
S höfðaði mál á hendur K ehf. og krafðist þess aðallega að viðurkenndur yrði réttur hans til að skuldajafna kröfu sem hann hafði lýst við slit K ehf. á móti kröfu K ehf. á hendur S samkvæmt dómi Hæstaréttar í máli nr. 378/2014. Deildu aðilar um hvort bréf slitastjórnar K ehf. um að hafna kröfunni hefði borist S, sbr. 2. mgr. 119. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Talið var að K ehf. hefði nægilega sýnt fram á, meðal annars með staðfestingu á afhendingu bréfs til S, að S hefði verið upplýstur um þá afstöðu slitastjórnarinnar að hafna kröfunni. Ágreiningslaust var að S andmælti ekki afstöðu slitastjórnarinnar í samræmi við 1. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991. Hefði höfnun á kröfu S því verið endanleg, sbr. 3. mgr. sömu lagagreinar, enda ætti undantekningarákvæði 3. töluliðar 118. gr. laganna ekki við í málinu. Var K ehf. því sýknaður af aðalkröfu S. Til vara krafðist S að viðurkenndur yrði réttur hans til að skuldajafna tveimur kröfum sem samþykktar höfðu verið við slit K ehf. á móti kröfu K ehf. samkvæmt fyrrnefndum dómi. Var varakrafan einvörðungu reist á því að kröfurnar hefðu verið samrættar. Talið var að þótt ástæða hefði verið til hefði S ekki stutt kröfuna frekari rökum, eins og hvernig hún horfði við ákvæðum 1. mgr. 100. gr., sbr. 5. tölulið 1. mgr. 28. gr. og 2. mgr. 149. gr. laga nr. 21/1991. Af þeim sökum væri krafan svo vanreifuð að vísa bæri henni frá héraðsdómi án kröfu, sbr. d. og e. liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum F sem hann hafði lýst við slit L ehf. þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að þær væru fallnar niður fyrir vanlýsingu samkvæmt 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. F krafðist þess að kröfur sínar yrðu teknar til efnismeðferðar við slitin. Ágreiningur málsins er varðaði aðalkröfu laut eingöngu að því hvort að F gæti krafist vaxta til viðbótar höfuðstól kröfu sinnar eins og þeirra var krafist í uppfærði kröfulýsingu. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annar fram að F hefði frá upphafi krafist vaxta en lækkað einungis fjárhæð hennar að teknu tilliti til breytts lagagrundvallar og vaxtaviðmiðunar sem hefðu komið fram í hinni nýju kröfulýsingu og F hefði útlistað til fullnaðar í greinargerð sinni í héraði á hvaða rökum vaxtakrafan byggði. Var því hinn kærði úrskurður er varðaði aðalkröfu F fellur úr gildi.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu L við opinber skipti á dánarbúi A með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Í dómi Hæstaréttar kom fram að A hefði gengist í sjálfskuldarábyrgð gagnvart L fyrir námslánum dóttur sinnar og þannig stofnað til kröfu á hendur sér. Eftir efni sínu fæli slík krafa í sér tryggingu fyrir efndum aðalskuldara en af því leiddi að greiðsluskylda ábyrgðarmanns yrði ekki virk fyrr en aðalskuldari hefði vanefnt skyldu sína. Við andlát A tók dánarbú hans við skuldbindingunni, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 20/1991. Var því tekin til greina krafa L um að krafan yrði viðurkennd við skiptin í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem O hafði lýst við slit L ehf. með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113 gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.
Hafnað var skaðabótakröfu sem sóknaraðili lýsti í dánarbú.
Sóknaraðili lýsti kröfu við slit fjármálafyrirtækis og hafði hana uppi til skuldajöfnuðar við kröfu fyrirtækisins á hendur honum. Eftir lok kröfulýsingarfrests kom í ljós að sóknaraðili átti hærri kröfu á hendur varnaraðila en hann hafði lýst í upphafi. Hann lýsti því einnig þeirri fjárhæð við slit varnaraðila og hélt henni fram til skuldajöfnuðar við þá kröfu sem varnaraðili hafði átt á hendur honum en hafði verið framseld. Talið var að túlka bæri 3. tölulið 118. gr. laga nr. 21/1991 þannig að krafa sem var lýst við slit fjármálafyrirtækis til skuldajöfnuðar við kröfu fyrirtækisins á hendur kröfuhafanum kæmist að við slit fyrirtækisins þótt henni hefði verið lýst eftir lok kröfulýsingarfrests.
Við slit B krafðist hann þess að krafa, sem átti rætur að rekja til þess að hann hafði ofgreitt af ólögmætu gengistryggðu láni hjá S, yrði við slit S viðurkennd sem búskrafa samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Talið var að þar sem um væri að ræða endurkröfu sem stofnast hefði um það bil hálfu ári áður en S var tekinn til slita gæti 110. gr. fyrrgreindra laga ekki átt við um kröfu B. Þá var varakröfu B, um að krafan nyti stöðu almennrar kröfu eftir 113. gr. laganna, hafnað með vísan til þess að henni hefði verið lýst löngu eftir að kröfulýsingarfrestur var liðinn yrði.
Ágreiningur var uppi um hvort skilyrði 3. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. um sérstaka hagsmuni af fyrningarslitum væri fullnægt, sem og skilyrði um hvort líkur mætti telja á að fullnusta gæti fengist á kröfu á fyrningartíma. Var hvorugu skilyrðinu talið fullnægt. Var kröfu Lánasjóðs íslenskra námsmanna um fyrningarslit á kröfu á grundvelli námsláns því hafnað.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna tvær kröfur sem A hafði lýst við slit S hf. Hvað varðaði aðra kröfuna, sem var til komin vegna þeirrar ráðstöfunar S hf. að leysa til sín innstæðu á handveðsettum innlánsreikningi A vegna uppgjörs aðilanna á samningum um afleiðuviðskipti, var talið að kröfulýsing A hefði verið svo óljós að henni bæri að hafna. Um hina kröfuna, sem reist var á því að S hf. hefði valdið A tjóni með óréttmætri löggeymslu í fasteign hans eftir að héraðsdómi í máli þeirra hefði verið áfrýjað til Hæstaréttar, sagði hins vegar að samkvæmt 2. mgr. 43. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. mætti höfða sjálfstætt mál til heimtu skaðabóta samkvæmt 42. gr. laganna innan þriggja mánaða frá því þeim, sem bóta krefðist, hefði orðið kunnugt um niðurfellingu gerðar. Eðli máls samkvæmt yrði þessu ákvæði beitt með lögjöfnun þegar bú þess, sem fengið hefði fjármuni tryggða með gerð á borð við löggeymslu, væri tekið til gjaldþrotaskipta, enda væri aðstaða kröfuhafa í báðum tilvikum sambærileg. Þar sem A hefði ekki lýst kröfu um skaðabætur vegna löggeymslunnar innan þriggja mánaða frá uppkvaðningu dóms Hæstaréttar bæri einnig að hafna þeirri kröfu.
Hafnað var kröfu sóknaraðila um að krafa sem hann lýsti við slitastjórn varnaraðila yrði viðurkennd.
Hafnað var kröfu sóknaraðila um að krafa sem hann lýsti við slitastjórn varnaraðila yrði viðurkennd.
Hafnað var kröfu sóknaraðila um að krafa sem hann lýsti við slitastjórn varnaraðila yrði viðurkennd.
Hafnað var kröfu sóknaraðila um að krafa sem hann lýsti við slitastjórn varnaraðila yrði viðurkennd.
Hafnað var kröfu sóknaraðila um að krafa sem hann lýsti við slitastjórn varnaraðila yrði viðurkennd.
Kröfum sóknaraðila hafnað vegna þess að þær voru ýmist of seint fram komnar eða ekki nægilega reifaðar.
Fallist var á kröfu sóknaraðila um riftun.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem A16 ehf. hafði lýst við slit L ehf. þar sem henni hafði ekki verið lýst fyrr en eftir að kröfulýsingarfrestur rann út og var A16 ehf. ekki talið hafa sýnt fram á að uppfyllt væru skilyrði 5. töluliðar 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna að kröfum AB ehf. yrði skipað í réttindaröð við slit K ehf. Taldi AB ehf. að K ehf. hefði með ólögmætum hætti leyst til sín innstæðu á handveðsettum bankareikningum félagsins til fullnustu á kröfu K ehf. á hendur AB ehf. vegna uppgjörs á lánssamningi milli aðila. Með ákvörðun F voru kröfur K ehf. á hendur AB ehf. vegna fyrrgreinds lánssamnings framseldar til Nýja K hf. AB ehf. bar því meðal annars við að A hf. hefði ekki verið heimilt að framselja lánssamninginn aftur til K ehf. Hæstiréttur vísað til þess að með ábyrgðarbréfi A hf. til fyrirsvarsmanns AB ehf. hefði honum verið tilkynnt að bankinn hefði framselt kröfur samkvæmt lánssamningnum til K ehf. Í bréfinu hefði verið vísaði til framsalsheimildar í lánssamningnum og var því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að með framsalinu til K ehf. hefði fylgt ráðstöfunarréttur yfir þeim handveðsettu verðmætum sem sett höfðu verið til tryggingar efndum lánssamningsins. Þá bar AB ehf. fyrir sig að kröfum sem félagið hafði lýst á grundelli tveggja skuldabréfa við slit varnaraðila hefði verið skuldajafnað á móti skuld hans samkvæmt fyrrnefndum lánssamningi aðila. Slitastjórn K ehf. hafði hafnað kröfunni. Vísaði Hæstiréttur til þess að ágreiningslaust væri að AB ehf. hefði ekki andmælt afstöðu slitastjórnar K ehf. í samræmi við ákvæði laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Höfnun kröfu AB ehf. hefði því verið endanleg, sbr. 3. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991, enda ætti undantekningarákvæði 3. tölul. 118. gr. þeirra ekki við í málinu. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa S að fjárhæð 80.217.448 kr. var viðurkennd við slit LBI hf. í réttindaröð sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskiptaskipti o.fl. S lýsti kröfu við slit LBI hf. á grundvelli skuldabréfs. Deildu aðilar um það hvernig reikna skyldi verðbættan höfuðstól skuldabréfsins. S vildi notast við vísitölu neysluverðs þann 1. apríl 2009 en LBI hf. vildi notast við dagvísitölu neysluverðs þann 22. apríl 2009. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom meðal annars fram að ófrávíkjanleg ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og reglna Seðlabankans nr. 492/2001 heimiluðu ekki útreikning með þeim hætti sem LBI hf. hafði leitast eftir að byggja á við útreikning kröfu S.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta farbanni á grundvelli b. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga.
Skuldamál.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi við slit V. I hafði lýsti kröfu í bú V og krafist þess í fyrsta lagi að V afhendi sér tiltekið skuldabréf og vísaði til 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. þeirri kröfu til stuðnings. Var talið að þótt umfjöllun I í kröfulýsingunni væri knöpp teldist krafan ekki vanreifuð þannig að henni yrði hafnað þegar af þeirri ástæðu. Í öðru lagi kom fram í kröfulýsingu I að ef V teldi sig eiga veðrétt eða einhverskonar eignarréttindi í framangreindu skuldabréfi væri lýst yfir riftun á slíkum rétti og vísaði I í því sambandi til 137. gr. og 141. gr. laga nr. 21/1991. Talið var að kröfulýsing með þeim hætti fullnægði ekki áskilnaði 2. mgr. 117. gr. laga nr. 21/1991 um skýran og glöggan málatilbúnað og að I hefði haft uppi fyrir dómi riftunarkröfur sem ekki rúmuðust innan þeirra sem hann hefði haft uppi í kröfulýsingunni. Var því staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að hafna bæri riftunarkröfum I. Þá var með vísan til forsenda hins kærða úrskurðar staðfest sú niðurstaða að handveðsréttur V í skuldabréfinu stæði því í vegi að honum yrði að svo komnu gert að afhenda I það.
Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms voru viðurkenndar kröfur T hf. við slit V hf. samtals að fjárhæð 245.980.000 krónur. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með dómi réttarins í máli nr. 139/2012 hefði verið rift greiðslu, með vísan til 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., á skuld V hf. til T hf. að fjárhæð 160.250.000 krónur sem hefði farið fram með afsali á hlutum V hf. í N ehf. til T hf. Riftun þessi hefði því tekið til þeirra ráðstafana einna, sem kveðið hefði verið á um í samningi aðilanna 9. nóvember 2009, en ekki til ákvæða samkomulags þeirra sama dag um eftirgjöf T hf. á eftirstöðvum nefndrar skuldar, upphaflega að fjárhæð 197.500.000 krónur, og skuld V hf. vegna peningamarkaðsláns 30. september 2009 að fjárhæð 20.000.000 krónur. Upphafleg fjárkrafa T hf. í skilningi 143. laga nr. 21/1991, sem honum væri heimilt að koma að við slit V hf., næmi samkvæmt þessu 160.250.000 krónum. Fyrir Hæstarétti krafðist V hf. þess ekki lengur að fjárhæð kröfu T hf., sem viðurkennd yrði við slitin, næmi 160.250.000 krónum, svo sem hann hafði gert fyrir héraðsdómi, heldur 208.114.693 krónum. Þessa fjárhæð skýrði V hf. í kæru sinni til réttarins á þá leið að kröfufjárhæðin yrði að samræmast þeirri skuld þess sem greidd hefði verið við hina riftanlegu ráðstöfun, það er 199.139.338 krónur ásamt nánar tilgreindum vöxtum, enda væri það sú fjárhæð sem lögð væri til grundvallar í kaupsamningi hinnar riftu ráðstöfunar. Hæstiréttur taldi að V hf. hefði verið frjálst að ráðstafa sakarefninu á þennan hátt, þótt stoð yrði ekki fundin fyrir framansögðu í þeim heimildum sem vísað hefði verið til í kæru. Var niðurstaðan því sú að viðurkennd var krafa T hf. við slit V hf. að fjárhæð 208.114.693 krónur með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.
Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var viðurkennd krafa L hf. við slit V hf. að fjárhæð 9.463.942.613 krónur. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með dómi réttarins í máli nr. 720/2012 hefði verið komist að þeirri niðurstöðu að með afsali í nóvember 2009 á öllum hlutum V hf. í nánar tilgreindu einkahlutafélagi til L hf., hefði V hf. greitt L hf. skuld að fjárhæð 6.973.077.574 krónur, en það væri sama fjárhæð og tilgreind væri í nánar tilgreindu samkomulagi aðila frá ágúst 2009 sem heildarskuld V hf. við L hf. Yrði því fallist á með V hf. að krafan, sem L hf. gæti komið að við slit V hf. í kjölfar framangreinds hæstaréttardóms, næmi þeirri fjárhæð sem hann fékk greidda með þeirri ráðstöfun sem rift var með dóminum. Gæti L hf. því ekki á grundvelli 143. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. komið að annarri kröfu en sem næmi þeirri skuld. Var niðurstaðan því sú að viðurkennd var krafa L hf. við slit V hf. að fjárhæð 6.973.077.574 krónur með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.
Í upphafi árs 2008 gengu P ehf. og G hf. til viðskipta. Um var að ræða gjaldmiðlaskiptasamninga til tveggja ára sem fólust einkum í því að P ehf. lagði fram í upphafi 416.144.000 krónur en G hf. 6.200.000 bandaríkjadali, en við samningslok skyldu félögin endurgreiða þessar upphæðir. Vexti skyldi gera upp á nánar tilgreindum vaxtagjalddögum fjórum sinnum á ári. Grundvöllur viðskiptanna voru kaup P ehf. með framvirkum samningi á skuldabréfi útgefnu af K hf. að fjárhæð 6.200.000 bandaríkjadalir. P ehf. mun hafa fengið lán hjá G hf. til að fjármagna framangreind kaup gegn 25.000.000 króna tryggingu sem var lögð inn á tvo bankareikninga og handveðsett G hf. Vegna falls K hf. tilkynnti G hf. P ehf. í október 2008 um lokun samninganna. G hf. leysti í apríl 2011 til sín hina handveðsettu fjármuni á bankareikningum P ehf. hjá Í hf. og með bréfi G hf. 25. september 2012 var P ehf. tilkynnt formlega um innlausn veðsins. Með kröfulýsingum 31. október 2012 og 16. desember sama ár krafðist P ehf. viðurkenningar á annars vegar sértökukröfu sinni vegna hina handveðsettu fjármuna, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., og hins vegar búskröfu sinni samkvæmt 110. gr. sömu laga. Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var kröfum P ehf. hafnað. Í dómi Hæstaréttar var niðurstaða úrskurðarins staðfest um höfnun á sértökukröfu P ehf. þar sem fjármunirnir hefðu ekki verið sérgreindir í vörslum G hf. Hins vegar var ekki fallist á með héraðsdómi að búskröfu P ehf. hefði ekki verið lýst án ástæðulausra tafa í skilningi 5. töluliðar 118. gr. laga nr. 21/1991. Kom því til úrlausnar dómsins hvort komist hefði á samningur milli P ehf. og G hf. sem heimilað hefði G hf. að leysa til sín hina handveðsettu fjármuni, en fyrir lá að P ehf. undirritaði aldrei samningana sem lágu til grundvallar viðskiptunum. Með hliðsjón af ákvæðum laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti, skilmála um markaðsviðskipti sem P ehf. gekkst undir, samskiptum starfsmanna G hf. við fyrirsvarsmann P ehf. og atvikum málsins að öðru leyti, var ekki fallist á með P ehf. að úrlausn málsins réðist af því einu að hann hefði ekki undirritað samningana. Var talið að G hf. hefði sýnt fram á að samningar hefðu komist á milli aðila með lögmætum hætti og var hinn kærði úrskurður því einnig staðfestur um höfnun búskröfu P ehf.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu H um að krafa hans í þrotabú K yrði annars vegar tekin inn á kröfulýsingarskrá og hins vegar samþykkt, þ.e. að fallist yrði á riftun á kaupsamningi milli H og K um tiltekna fasteign sem K seldi síðar G. Hæstiréttur taldi að eins og kröfugerð H væri háttað hefði hann ekki lögvarða hagsmuni af því að sérstaklega yrði leyst úr fyrri þætti hennar. Að því er varðaði kröfu H um að fallist yrði á riftun á kaupsamningnum taldi Hæstiréttur að þrotabú K hefði á skiptafundi ákveðið að nýta heimild sína samkvæmt 1. mgr. 91. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. til að taka við réttindum og skyldum K samkvæmt samningnum og hefði H verið bundinn af þeirri ákvörðun. Hefði H þannig ekki verið heimilt að slíta samningnum á grundvelli 1. mgr. 93. gr. sömu laga. Var kröfu H um riftun á kaupsamningnum því hafnað.
Hafnað var kröfu sóknaraðila í þrotabú þar sem talið var að hún væri of seint fram komin.
Ágreiningsmál við skipti á dánarbúi
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu, sem G hafði lýst við slit F hf. Byggði G kröfu sína á því að undir slitum F hf. hefði slitastjórn gengið að innstæðu á bankareikningi hans til fullnustu kröfu á hendur honum, sem reist hefði verið á ólögmætum samningi. Vísaði G m.a. til þess að starfsheimildir F hf. hefðu verið takmarkaðar við viðskipti fyrir eigin reikning á grundvelli starfsleyfis sem honum hefði verið veitt. Taldi Hæstiréttur að þótt gögn málsins gæfu til kynna að starfsheimildir F hf. hefðu verið þessum takmörkunum háðar og viðskiptin sem um ræddi, hefðu ekki getað talist vera fyrir eigin reikning, væri ekki að finna í lögum nr. 161/2002 fyrirmæli um hvaða áhrif slíkt hefði á skuldbindingargildi löggernings sem fjármálafyrirtæki hefði staðið að. Hefði G ekki byggt á því í þessu sambandi að samningurinn sem um ræddi væri ógildanlegur með vísan til ákvæða III. kafla laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eða ólögfestum reglum fjármunaréttar um ógildingu samninga. Þótt það gæti varðað fjármálafyrirtæki eða starfsmenn þess viðurlögum samkvæmt XIV. kafla laga nr. 161/2002 að standa að löggerningi, sem ekki væri starfsheimild til, hefði það eitt engar sjálfgefnar afleiðingar á rétt þess til að krefjast efnda á honum. Eins og málatilbúnaði G var háttað gæti framangreint ekki leitt til að krafa hans yrði tekin til greina. Þá féllst Hæstiréttur ekki á með G að kröfu hans skyldi taka til greina þar sem það hefði ekki verið á hans færi sem almenns fjárfestis að gera framvirkan samning um gjaldmiðlaskipti og að F hf. hefði ekki farið að ákvæðum laga nr. 108/2007 við veitingu upplýsinga um eðli viðskiptanna og áhættu af þeim eða við mat á því hvort þau hæfðu honum. Vísaði Hæstiréttur til þess að engar reglur væri að finna í lögum nr. 108/2007 um skuldbindingargildi eða ógildingu samninga ef einhverjir annmarkar hefðu verið á undirbúningi eða framkvæmd tiltekinna viðskipta. Taldi Hæstiréttur jafnframt að málsástæður G um að af þessum sökum væri samningurinn ógildanlegur væru of seint fram komnar. Að framangreindu virtu taldi Hæstiréttur að bankanum hefði hvorki verið óheimilt að taka til sín eign G til uppgjörs á skuld hans í skjóli handveðréttar né hefði það bakað bankanum skaðabótaskyldu að neyta þeirrar heimildar. Var niðurstaða héraðsdóms um að hafna viðurkenningu krafna G því staðfest.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um kröfu L við slit G hf. Í málinu hafði G hf. samþykkt höfuðstól lýstrar kröfu L samkvæmt skuldabréfi sem almenna kröfu, en hafnað þeim hluta kröfunnar sem lýst var sem ávöxtunarkröfu. Fyrir lá að L hafði ekki mótmælt afstöðunni innan lögbundins frests 1. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. L lýsti síðan yfir skuldajöfnun vegna þess hluta kröfunnar sem hann hafði lýst sem ávöxtunarkröfu á móti kröfu G hf. á hendur honum. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti, kom fram að samkvæmt 3. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991 teldist afstaða skiptastjóra til kröfu endanlega samþykkt við gjaldþrotaskipti af því leyti sem mótmæli kæmu ekki fram samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins gegn afstöðu hans til viðurkenningar hennar. Þar sem engar undantekningar væru gerðar frá þessu í lögunum yrði að líta svo á að bæði L og G hf. væru bundnir af þeirri afstöðu slitastjórnar að hafna ávöxtunarhluta umræddrar kröfu. Með hliðsjón af þessu gæti L ekki skuldajafnað þeim hluta kröfunnar við kröfu G hf.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfum vegna innstæðufjár sem R lýsti við slit L hf. var skipað í réttindaröð sem almennum kröfum samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Vísað var til þess að þótt fyrirmæli 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki leiddu til þess að kröfum vegna innstæðufjár yrði skipað í réttindaröð sem forgangskröfum samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991, hvíldi á kröfuhafa fortakslaus skylda til að tilgreina við kröfulýsingu hverrar stöðu krafist væri að krafa hans nyti við slit, en R hafði um þetta skírskotað til 113. gr. laganna.
Ágreiningsmáli við slitameðferð fjármálafyrirtækis vísað frá dómi þar sem kröfur sem endanlega voru hafðar uppi í málinu höfðu ekki komið fram í kröfulýsingu.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um kröfu þb. H ehf. við slit V hf. Í málinu krafðist þrotabúið riftunar á þremur greiðslum sem inntar höfðu verið af hendi með millifærslum af bankareikningi þess inn á bankareikning V hf. Greiðslurnar áttu sér stað eftir að bú V hf. hafði verið tekið til slita. Í samræmi við það lýsti þb. H ehf. kröfu í bú V hf. með vísan til heimildar í 5. tölulið 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og um rétthæð hennar var vísað til 3. töluliðar 110. gr. laganna. V hf. hafnaði ekki kröfunni sem of seint fram kominni þótt kröfulýsingarfrestur væri liðinn og vefengdi ekki þá heimild sem þb. H ehf. reisti kröfulýsinguna á. Hæstiréttur taldi V hf. því bundið við þá afstöðu og gæti það ekki við úrlausn dómstóla um ágreining aðila um hvort viðurkenna bæri kröfu þb. H ehf. borið fyrir sig að krafan nyti ekki rétthæðar samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 91/1991. Að þessu gættu var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans.
Kröfu sem lýst var í slitabú fjármálafyrirtækis var að hluta vísað frá dómi en að öðru leyti hafnað.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum L hf. á hendur þrotabúi B ehf. Í málinu krafðist L hf. aðallega viðurkenningar á eignarrétti í peningum í vörslum varnaraðila en til vara á veðrétti í innstæðum á nánar tilgreindum bankareikningum, í báðum tilvikum vegna endurgreiðslu á fjármagnstekjuskatti. Í málinu lá fyrir að krafa L hf. kom fram eftir lok kröfulýsingarfrests. Taldi skiptastjóri þrotabúsins um nýja kröfu að ræða sem ekki hefði verið formlega lýst í þrotabúið. Yrði slíkri kröfu lýst tæki hann afstöðu til hennar eftir almennum reglum. Í niðurstöðu dóms Hæstaréttar sagði að af gögnum málsins yrði ráðið að skiptastjóri hefði ekki fjallað um kröfuna í samræmi við 121. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og 2. mgr. 120. gr. þeirra, áður en hann beindi kröfu til héraðsdóms um úrlausn ágreinings. Krafa L hf. hefði því ekki sætt þeirri lögboðnu meðferð sem mælt væri fyrir um í lögum nr. 21/1991 og voru því ekki skilyrði til þess að vísa ágreiningi um kröfuna til héraðsdóms á þessu stigi málsins. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa N við slit fjármálafyrirtækisins L hf. var viðurkennd sem almenn krafa, sbr. 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Vísað var til þess að í 2. mgr. 117. gr. sömu laga væri meðal annars áskilið að í kröfulýsingu skyldi tiltaka svo skýrt sem verða mætti hverrar stöðu sé krafist að krafa njóti í skuldaröð og að í því fælist að greina þyrfti sérstaklega frá því í kröfulýsingu ef ef kröfuhafi æskti þess að kröfu hans yrði skipað í réttindaröð við slit skuldara á annan veg en sem almennri kröfu. Þar sem í kröfulýsingu N var einungis tiltekið að krafa hans væri innstæðukrafa á grundvelli heildsöluinnlána, var að virtum dómum Hæstaréttar ekki talið að hún hefði fullnægt fyrrgreindum áskilnaði 117. gr. laga nr. 21/1991 á þann veg að unnt væri að taka til greina kröfu N um að lýst krafa hans yrði viðurkennd sem forgangskrafa.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu að tiltekinni fjárhæð sem T hafði lýst við slit K hf. sem T taldi sig eiga á hendur K hf. vegna andvirðis innstæðna sem T þyrfti að greiða innstæðueigendum tiltekinnar tegundar innlánsreikninga í K hf. Deila aðila laut að því annars vegar hvort krafa T við slit K hf. næði yfir kröfur þeirra innstæðueigenda sem ýmist ættu kröfu á hendur K hf. er skipað hefði verið í réttindaröð við slitin sem almennri kröfu samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. eða hefðu ekki lýst kröfu við slitin. Hins vegar hvort unnt væri að viðurkenna kröfu T við slit K hf. þótt T hefði ekki greitt út til innstæðueigenda andvirði krafna þeirra á hendur K hf. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki verði kröfu því aðeins lýst og hún viðurkennd sem forgangskrafa við slit K hf. að kröfuréttarsamband hefði stofnast milli K hf. og þess sem kröfuna gerði. Af þeim sökum yrði kröfu T ekki lýst við slit K hf. sem kröfu er háð væri ókomnu skilyrði í merkingu 1. mgr. 157. gr. laga nr. 21/1991, þar sem skilyrðið um að T greiddi innstæðueigendum andvirði innstæðna þeirra vissi ekki að kröfuréttarsambandi sem stofnast hefði milli hans og K hf. Einnig var vísað til þess að samkvæmt 3. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, sbr. 9. gr. laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., tæki T yfir kröfu kröfuhafa á hendur hlutaðeigandi aðildarfyrirtæki eða þrotabúi kæmi til greiðslu úr T. Við það öðlaðist T kröfu á hendur K hf., að því tilskildu að kröfunni, sem T leiddi rétt sinn af, hefði áður verið lýst og hún viðurkennd við slit K hf. Að virtu því sem fram kæmi í lögskýringargögnum yrði ákvæði síðari málsliðar sömu málsgreinar ekki skýrt á þann veg að T öðlaðist annan og meiri rétt gagnvart K hf. við slit hans en þeir sem upphaflega áttu kröfu á hendur honum. Talið var að þar sem T hefði ekki greitt andvirði þeirra innstæðna, sem vísað var til í dómkröfum hans, hefði hann ekki lögvarða hagsmuni af að leyst væri úr þeim kröfum og var málinu því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.