Dómstólaleit

L hf., sem hafði tekið við réttindum LÍ hf., höfðaði mál gegn A og krafðist þess að honum yrði gert að þola að fjárnám vegna skuldar Þ ehf. á grundvelli skuldabréfs frá 6. desember 2007 inn í veðrétt samkvæmt tryggingarbréfi útgefnu 21. mars 2007 áhvílandi á fasteign A. Þ ehf. hafði gefið tryggingabréfið út til LÍ hf. til tryggingar öllum skuldum sínum við bankann en þáverandi fyrirsvarsmaður Þ ehf. er tengdafaðir A. Skuldabréfið fór í vanskil frá og með 1. desember 2008. Bú Þ ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta á árinu 2010 og lauk skiptum á árinu 2013 án þess að greiðsla fengist upp í lýstar kröfur. Hæstiréttur féllst ekki á málsástæður A um að krafan hafi fallið niður í kjölfar gjaldþrotaskipta á búi Þ ehf., hefði þegar verið greidd, væri fallin niður fyrir fyrningu eða tómlæti eða víkja bæri ábyrgð samkvæmt tryggingarbréfinu til hliðar í heild eða að hluta á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Um varnir stefnda byggðar á 2. mgr. 7. gr. laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn tók Hæstiréttur fram að fyrir lægi að L hf. hefði sent tvær tilkynningar um stöðu skuldar samkvæmt skuldabréfinu á veðandlagið þar sem A var áður til heimilis en lögheimili hans var þá skráð á Nýja-Sjálandi. Með hliðsjón af orðalagi 2. mgr. 7. gr. gætu eignarréttindi L hf. sem stofnast hefði til í formi veðtryggingarinnar ekki fallið niður á grunni þess lagaboðs nema A leiddi í ljós að L hf. hafi við beitingu réttinda sinna valdið honum öðrum og meiri skaða en tekið hefði verið tillit til í uppgjöri gagnvart honum. Hæstiréttur taldi að A hefði ekki sýnt fram á það þannig að telja skyldi að vanræksla L hf. væri svo veruleg í skilningi 2. mgr. 7. gr. að ábyrgð A skyldi að öllu leyti falla niður. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur að vanræksla L hf. hefði leitt til þess að ætla yrði að A hefði orðið fyrir tjóni af þeim sökum. Var A gert að þola fjárnám vegna fjárhæðar sem nam höfuðstól kröfunnar miðað við 1. desember 2008 en dráttarvextir yrðu þó aðeins reiknaðir frá uppsögu dóms Hæstaréttar til að tryggja skaðleysi hans.

Kærður var úrskurður Landsréttar í máli E ehf. og H ehf. gegn Í hf., sem risið hafði við úthlutun á söluverði fasteignar við nauðungarsölu. Laut ágreiningur aðila að kröfu sem Í hf. hafði lýst við nauðungarsöluna og var að rekja til láns sem tiltekinn sparisjóður hafði veitt H ehf. á grundvelli fjármögnunarsamnings, gegn veðrétti í fasteigninni á grundvelli 36 tryggingarbréfa. Samningnum hafði sparisjóðurinn síðar rift og hafði H ehf. fengið skaðabótaskyldu hans vegna riftunarinnar viðurkennda með dómi. Taldi H ehf. sig því eiga kröfu til skuldajafnaðar við kröfu Í hf., sem tekið hafði við réttindum sparisjóðsins vegna lánsins. Á milli Í hf. og H ehf. var rekið annað mál þar sem Í hf. krafði H ehf. um greiðslu samkvæmt lánssamningnum, en því máli hafði verið frestað þar til niðurstaða í þriðja málinu, um skaðabótakröfu H ehf. við slit sparisjóðsins, lægi fyrir. E ehf. og H ehf. kröfðust þess annars vegar að sýslumanni yrði gert að fresta ákvörðun um úthlutun af söluverði fasteignarinnar til Í hf. þar til niðurstaða í ágreiningsmálinu lægi fyrir og hins vegar að frumvarpi sýslumanns yrði breytt þannig að hafnað yrði tilteknum hlutum af kröfu Í hf. Hæstiréttur hafnaði kröfum E ehf. og H ehf. um frestun á ákvörðun um úthlutun og taldi að leysa bæri úr því hvaða fjárhæð Í hf. ætti að fá úthlutað af söluverði fasteignarinnar ef niðurstaða dómsmáls H ehf. gegn sparisjóðinum yrði sú að krafa Í hf. væri að engu leyti fallin niður fyrir skuldajöfnuð. Annars vegar væri óumdeilt að þar væri um að ræða höfuðstól kröfunnar en hins vegar væri deilt um hvort kröfur Í hf. um vexti og dráttarvexti nytu veðréttar með höfuðstólnum. Rakti Hæstiréttur í kjölfarið ákvæði 4. og 5. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð og þau lögskýringargögn sem stóðu þeim að baki. Taldi rétturinn að samkvæmt þeim yrði að leggja til grundvallar að í lögum nr. 75/1997 væri gengið út frá þeirri meginreglu að tilgreind hámarksfjárhæð í tryggingarbréfi skírskotaði til höfuðstóls veðtryggðar kröfu. Ef sú krafa bæri vexti samkvæmt samningi eða lögum fram til gjalddaga höfuðstólsins, næði veðtryggingin einnig til vaxtanna þótt þess væri ekki getið í bréfinu og samanlögð fjárhæð þeirra og höfuðstólsins færi fram úr hámarksfjárhæðinni. Sama máli gegndi um dráttarvexti af heildarskuldinni eftir gjalddaga hennar, en um bæði vexti og dráttarvexti gilti þó sú takmörkun samkvæmt b. lið 5. gr. laganna að þeir nytu aðeins veðtryggingar með höfuðstól kröfunnar að því leyti, sem þeir hefðu fallið í gjalddaga á síðasta árinu áður en krafa um nauðungarsölu á veðinu væri sett fram. Þó girtu ákvæði laga nr. 75/1997 ekki fyrir að ákveða mætti í tryggingarbréfi að hámarksfjárhæð, sem þar væri tilgreind, sneri að heildarfjárhæðinni sem ætlast væri til að veðtrygging tæki til að meðtöldum vöxtum og kostnaði, og þá eftir atvikum án tillits til takmarkana b. liðar 5. gr. laganna. Með því að vikið yrði í slíku tilviki frá meginreglu laganna yrði á hinn bóginn að áskilja að ákvörðun um þetta kæmi skýrlega fram í texta tryggingarbréfs eða yrði ótvírætt leidd af skýringu þess. Að þessu virtu og með vísan til orðalags tryggingarbréfanna, taldi Hæstiréttur að skýra yrði ákvæði þeirra svo að hámarksfjárhæð þeirra hefði einungis lotið að höfuðstól þeirra skulda sem veðréttindi ættu að ná til, svo og til samningsbundinna vaxta, dráttarvaxta og innheimtukostnaðar sem aukakrafna samkvæmt b. lið 5. gr. laga nr. 75/1997. Gæti krafa Í hf. um vexti því ekki talist hluti af aðalkröfu hans samhliða höfuðstól skuldar H ehf. enda yrði að miða við að krafa um nauðungarsölu á eigninni hefði komið fram meira en ári eftir gjalddaga vaxtanna og gætu þeir því ekki notið veðtryggingar með höfuðstólnum. Ætti það sama við um dráttarvexti af vöxtunum. Hins vegar yrði að miða við að dráttarvextir af höfuðstólnum nytu veðtryggingar að því leyti sem þeir hefðu fallið til á tilteknu tímabili sem Í hf. hafði miðað kröfugerð sína við. Var fjárhæð úthlutunar til Í hf. lækkuð í samræmi við þetta og kveðið á um varðveislu hennar á sérgreindum reikningi þar til ákveðið yrði í öðru dómsmáli hvort krafa Í hf. til hennar væri að hluta eða öllu leyti fallin niður.

G og K gáfu út tryggingarbréf til S hf. á árinu 2007 fyrir öllum skuldum L ehf. og veittu með bréfinu veðrétt í fasteign sinni. Bú L ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta árið 2012, en nafni félagsins hafði þá verið breytt í LP ehf. Lauk skiptum án þess að nokkuð fengist greitt upp í lýstar kröfur, þ. á m. kröfur sem féllu undir tryggingarbréfið. Við sölu fasteignar G og K féllst L hf., sem þá hafði tekið við öllum réttindum og skyldum S hf., á að aflýsa tryggingarbréfinu af fasteign þeirra gegn tiltekinni greiðslu af þeirra hálfu. Var greiðslan innt af hendi með fyrirvara um réttmæti kröfunnar. Að því er varðaði kröfu G og K um endurgreiðslu fjárhæðarinnar vísaði Hæstiréttur til þess að veðréttur í eign fyrnist ekki og hefðu þær fjárkröfur sem féllu undir tryggingarbréfið verið ófyrndar þegar greiðslan var innt af hendi. Fallist var á með G og K að að L hf. hefði vanrækt tilkynningaskyldu sína samkvæmt 1. mgr. 7. gr. laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn. Á hinn bóginn var ekki talið að L hf. hefði sýnt af sér verulega vanrækslu í skilningi 2. mgr. 7. gr. laganna þannig að ábyrgð G og K teldist fallin niður. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ekki væru efni til að ógilda eða víkja til hliðar skuldbindingu G og K eftir reglum samningaréttar sem þau báru fyrir sig. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu L hf. af kröfu G og K.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi nauðungarsala á eignarhluta T í fasteign en T og eiginmaður hennar voru þinglýstir eigendur hennar að jöfnum hlutum. Talið var að undirritun T á veðskuldabréfið, sem L hf. reisti á beiðni sína um nauðungarsölu, bæri ekki glögglega með sér að hún hefði samþykkt veðsetningu síns eignarhluta og önnur gögn veittu ekki vísbendingu um að hún hefði ætlað sér það. Á hinn bóginn bæri undirritun hennar með sér að hún hefði samþykkt veðsetningu eignarhluta eiginmanns síns. Hefði L hf. því ekki fært sönnur á að stofnast hefði til gilds veðréttar í eignarhluta T í fasteigninni.

Aðilar deildu um hvort öll fasteignin að L hefði verið sett að veði með veðskuldabréfum sem E eiginkona K hafði gefið út í desember 2004 og september 2005. K krafðist þess að ógilt yrði með dómi veðréttur stefnda í eignarhluta sínum í fasteigninni. Á fyrrgreindum veðskuldabréfum hafði K einungis ritað nafn sitt í reit fyrir samþykki maka þinglýsts eiganda en ekki í reit fyrir samþykki þinglýsts eiganda. Var talið að samþykki K fyrir veðsetningu síns eignarhluta hefði verið nauðsynlegt til að stofna til veðsins. Þá var tekið fram í dómi Hæstaréttar að þó nær hefði verið að krefjast viðurkenningar á því að veðréttur hefði ekki stofnast í öndverðu hefði kröfugerð K ekki valdið vandkvæðum fyrir Í hf. að taka til varna í málinu. Var krafa K því tekin til greina.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu G um að nauðungarsala á fasteign, sem hún átti að jöfnu með P í óskiptri sameign, yrði ógilt. Í málinu byggði G á því að hún hefði ekki undirritað veðskuldabréfið, sem var grundvöllur nauðungarsölunnar, sem þinglesinn eigandi, heldur aðeins sem maki P sem var skuldari samkvæmt bréfinu. Því stæði helmingshlutur hennar í fasteigninni ekki að veði fyrir skuldinni. Í niðurstöðu sinni vísaði héraðsdómur meðal annars til þess að í meginmáli veðskuldabréfsins kæmi nafn fasteignarinnar fram feitletrað og þar á eftir orðin „öll eignin“. Styddi það orðalag að veðréttinum hefði ekki aðeins verið ætlað að ná til eignarhlutar P heldur til allrar eignarinnar. Þá hefði G í tvígang undirritað skilmálabreytingar á láninu þar sem fram kæmi að hún samþykkti breytinguna sem þinglýstur eigandi. Þá væri einnig til þess að líta að með útgáfu veðskuldabréfsins hefðu G og P verið að taka nýtt lán, m.a. til þess að greiða upp eldri lán sem hvíldu á allri eigninni og þar á meðal lán sem G hafði ein tekið. Að öllu þessu virtu taldi héraðsdómur ljóst að það hefði verið sameiginlegur skilningur aðila í öndverðu að öll eignin stæði til tryggingar skuldbindingu P samkvæmt veðskuldabréfinu, enda hefði því ekki verið mótmælt að öðruvísi væri farið fyrr en tæp 12 ár voru liðin frá útgáfu bréfsins. Hæstiréttur staðfesti hinn kærða úrskurð með vísan til forsendna hans.

Ágreiningur aðila laut að því hvort tryggingarbréf, sem RoL sf. gaf út til L hf. í ágúst 2007, stæði til tryggingar á skuldabréfi félagsins frá mars 2009, en R undirritaði bæði bréfin fyrir hönd RoL sf. Fyrir lá að frá og með mars 2007 var R eini félagsmaðurinn í RoL sf. Með hliðsjón af því og að virtum ákvæðum laga nr. 50/2007 um sameignarfélög var talið ljóst að félaginu hafði sjálfkrafa verið slitið og tilvist þess þar með löngu lokið þegar skuldabréfið var gefið út. Á því tímamarki hefði því enginn verið til þess bær að stofna til fjárskuldbindinga í nafni félagsins þannig að gildi hefði að lögum. Þar sem ekki hefði verið um að ræða gilda stofnun kröfu af hálfu RoL sf. samkvæmt skuldabréfinu var litið svo á að veðréttur samkvæmt tryggingarbréfinu gæti ekki staðið til tryggingar skuld félagsins samkvæmt skuldabréfinu. Þegar af þeirri ástæðu voru K, L og R sýknuð af kröfu L hf. um heimild til að gera fjárnám í fasteign þeirra. Þar sem ekki var á því byggt í málinu af hálfu L hf. að sú fasteign stæði til fullnustu öðrum og gildum skuldbindingum RoL sf. var fallist á kröfu K, L og R um skyldu L hf. til að láta aflýsa tryggingarbréfinu.

T ehf., síðar M ehf., og J gáfu út tryggingarbréf með allsherjarveði til G hf. til tryggingar greiðslu á skuldum T ehf. við G hf. Með tryggingarbréfinu var G hf. sett að veði fasteignin D sem var þinglýst eign J og M. M ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta og lauk skiptum í búinu án þess að G hf. fengi fullnægt kröfu sinni á hendur félaginu. Í hf., sem tók við réttindum og skyldum G hf., höfðaði mál á hendur J og M til viðurkenningar á veðrétti sínum fyrir eftirstöðvum skuldarinnar. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að þótt tilvist félagsins M ehf. hefði lokið þegar skiptum lauk hefði það ekki leitt til þess að krafan hefði sjálfkrafa og samtímis liðið undir lok enda gæti ákvæði 2. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti eftir eðli sínu eingöngu tekið til einstaklinga. Þá kom fram að um fyrningu kröfunnar giltu ákvæði laga nr. 14/1905 um fyrning skulda, sbr. 28. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda, þar sem krafan hefði stofnast fyrir gildistöku síðarnefndu laganna. Samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905 hefði fyrningarfrestur kröfunnar byrjað að líða þegar Í hf. neytti heimildar sinnar og gjaldfeldi skuldabréfið. Var krafan því ófyrnd er Í hf. höfðaði málið og viðurkenningarkrafan því tekin til greina.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennt var að kröfu K ehf. yrði við gjaldþrotaskipti á þb. I ehf. skipað í réttindaröð samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Samkvæmt samkomulagi milli S ehf., síðar I ehf., og I Ltd. sem gert var í janúar 2006 skuldbatt S ehf. sig til að greiða I Ltd. tilgreinda fjárhæð og skyldi I Ltd. endurgreiða hana með nánar tilgreindum hætti. Með samningi 6. janúar 2006 fékk S ehf. lán úr hendi K ehf. sem lagt var inn á vörslusafn félagsins hjá K ehf. Var lánið síðar notað á árinu 2006 til að inna af hendi hluta af greiðslu samkvæmt samkomulaginu milli S ehf. og I Ltd. Hélt K ehf. því fram að með samningi milli K ehf. og S ehf. 16. janúar 2008 hefði S ehf. sett að handveði öll verðmæti á vörslusafni félagsins til tryggingar efndum samningsins frá 6. janúar 2006. Bú I ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 26. júlí 2009 og bú I Ltd. 8. mars 2010. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar þb. I ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta hefði hvorki I Ltd. né þrotabú þess staðið félaginu skil á greiðslum samkvæmt fyrrgreindu samkomulagi. Við uppkvaðningu gjaldþrotaúrskurðarins hefði þb. I ehf. því öðlast samsvarandi fjárkröfu á I Ltd. að því tilskildu að slíkt færi ekki í bága við réttindi annarra, sbr. 1. mgr. 72. gr. laga nr. 21/1991. Ekkert lægi fyrir um að K ehf. eða I ehf. hefði áður tilkynnt I Ltd. um að krafan væri veðsett, svo sem áskilið væri í 1. mgr. 46. gr. laga nr. 75/1997. Ákvæði í samningi þess efnis að skuldari skyldi inna greiðslu af hendi á tiltekinn reikning gæti ekki komið í stað slíkrar tilkynningar. Var því ekki talið að krafa þb. I ehf. á hendur I Ltd. og síðar þrotabúi þess væri undirorpin veðrétti K ehf. Samkvæmt þessu var kröfum K ehf. á hendur þb. I ehf. hafnað, en K ehf. lýsti kröfum í búið eftir að kröfulýsingarfresti lauk.

Í málinu kröfðust ES og EÞ þess að fellt yrði úr gildi veð sem þau veittu árið 2007 í fasteign sinni með undirritun á tryggingarbréfi útgefnu af B og að A hf. yrði gert að aflýsa því. Ekki var fallist á með ES og EÞ að A hf. hefði brotið gegn Samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá árinu 2001, 19. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og 4. og 6. gr. þágildandi laga nr. 33/2003 um verðbréfaviðskipti með því að kynna þeim ekki niðurstöðu greiðslumats fyrir undirritun þeirra á tryggingarbréfið. Talið var að með undirritun sinni hefðu þau staðfest að þau hefðu kynnt sér upplýsingabækling um ábyrgðir og efni samkomulagsins, en þar væri meðal annars tilgreint að ábyrgðarmenn skyldu kanna fjárhag lántakandans. Þá var ekki heldur fallist á með ES og EÞ að greiðslugeta B hefði aldrei verið könnuð. Loks var ekki talið að skilyrði væru í málinu til að ógilda veðsetninguna á grundvelli 30., 33. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var A hf. sýknað af kröfu ES og EÞ.

E er sjálfseignarstofnun og gilda um hana lög nr. 19/1988 um sjóði og stofnanir sem starfa samkvæmt staðfestri skipulagsskrá. Markmið E er meðal annars að veita umönnun, hjúkrun og aðra skylda þjónustu, meðal annars með því að reisa og reka hjúkrunarheimili, dagdeildir og öryggisíbúðir. Á þeim grundvelli gerir E samninga við þá sem þjónustu hennar njóta um ótímabundin afnot öryggisíbúða og greiða búseturétthafarnir fyrir það ákveðið gjald í upphafi. GT hafði gert slíkan samning við E og GJ hafði tekið slíkan rétt í arf. E tók á árunum 2007, 2009 og 2010 lán til framkvæmda hjá Í og var 126 skuldbréfum vegna þeirra þinglýst á 110 öryggisíbúðir í eigu E. Samkvæmt 5. gr. laga nr. 19/1988 er óheimilt að selja eða veðsetja fasteignir sem eru eign sjóðs eða stofnunar sem fellur undir ákvæði laganna nema að fengnu samþykki sýslumanns og áður en afstaða er tekin til umsóknar um sölu eða veðsetningu skal afla samþykkis Ríkisendurskoðunar. Fyrir lá að slíks samþykkis hafði ekki verið aflað við veðsetningu umræddra 110 öryggisíbúða en veðskuldabréfunum 126 var þinglýst eigi að síður. GT og GJ töldu að þinglýsing umræddra 126 veðskuldabréfa hefði verið óheimil og kröfðust þess með vísan til 1. mgr. 27. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978 að sýslumaðurinn í Reykjavík afmáði þinglýsingu bréfanna. Sýslumaður hafnaði þeirri kröfu og var það staðfest í hinum kærða úrskurði. Hæstiréttur taldi að við úrlausn málsins skipti þrennt máli. Í fyrsta lagi hvort færsla umræddra bréfa í fasteignabók hefði verið röng eða mistök orðið ella um þinglýsingu þeirra. Yrði sú talin raunin skipti í öðru lagi máli hvort GT og GJ hefðu slíkra hagsmuna að gæta og þau gætu krafist leiðréttingar fasteignabókar samkvæmt 27. gr. þinglýsingalaga. Ef það yrði talin reyndin þyrfti í þriðja lagi að leysa úr því hvort mistökin yrðu leiðrétt með því að afmá færslu bréfanna úr fasteignabók eða hvort leiðrétting skyldi fara fram með öðrum hætti. Hvað fyrsta atriðið varðar taldi Hæstiréttur í ljósi orðalags 5. gr. laga nr. 19/1988 og tilgangs ákvæðisins í ljósi lögskýringargagna að mistök hefðu orðið í skilningi 1. mgr. 27. gr. þinglýsingalaga þegar veðskuldabréfum var þinglýst án þess að fyrir hafi legið lögskipað samþykki. Um annað atriðið vísaði Hæstiréttur til þess að með búseturéttarsamningi hafi rétthafarnir öðlast hlutbundinn rétt yfir þeim íbúðum sem samningar þeirra og E næði til og í ljósi inntaks þess réttar hefðu þeir lögvarða hagsmuni af því að geta krafist leiðréttingar mistaka sem yrðu við þinglýsingu réttinda á þær íbúðir sem þeir hefðu öðlast réttindi yfir. Stæði svo meðan búseturéttinum hefði ekki verið sagt upp en við uppsögn félli hinn hlutbundni réttur niður og í stað hans stofnaðist kröfuréttur til endurgreiðslu þess gjalds sem fyrir réttinn var goldið í upphafi. Þessu næst vísaði Hæstiréttur til þess að sú íbúð sem GJ hefði öðlast réttindi yfir hefði ekki verið veðsett af E. Samkvæmt því og þar sem hann hefði ekki lögvarða hagsmuni af því að krefjast leiðréttingar mistaka sem urðu við þinglýsingu réttinda á íbúðir sem aðrir hefðu öðlast búseturétt yfir var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest hvað hann varðar. Hvað GT varðar þá hefði hún neytt samningsbundins réttar til að segja búseturétti sínum upp. Við uppsögnina hefði hlutbundinn réttur hennar breyst í kröfurétt til endurgreiðslu búseturéttargjaldsins. Teldist hún því ekki lengur hafa lögvarða hagsmuni af því að krefjast leiðréttingar mistaka sem urðu við þinglýsingu veðskuldabréfs Í á þá íbúð sem hún hafði notið búseturéttar yfir. Þá var talið að hinu sama gegndi um hana og GJ að hún gæti ekki krafist leiðréttingar mistaka sem urðu við þinglýsingu réttinda á íbúðir sem aðrir hefðu öðlast búseturétt yfir og var niðurstaða hins kærða úrskurðar því einnig staðfest hvað hana varðar. Af þessari niðurstöðu leiddi að ekki væru efni til að taka afstöðu til þess hvort mistök þau sem urðu við þinglýsingu umræddra 126 veðskuldabréfa yrðu leiðrétt með því að afmá bréfin úr fasteignabók eða með því að leiðrétta mistökin með öðrum hætti. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Í hf. höfðaði mál gegn B og krafðist þess einkum að B yrði dæmdur til að þola viðurkenningu á veðrétti og uppfærslurétti í tilteknum fasteignum samkvæmt tryggingarbréfi og að B yrði dæmdur til að þola að fjárnám yrði gert í sömu fasteignum. Tryggingabréfið var gefið út vegna skulda einkahlutafélags á grundvelli skuldabréfs en B hélt því fram að skuldabréfið hefði verið í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu. Í heiti skuldabréfsins kom fram að það væri „í erlendum myntum/mynteiningum“ og var lánsfjárhæðin tilgreind í japönskum jenum. Ekki var getið um jafnvirði lánsins í íslenskum krónum og þóttu ákvæði um vexti bera þess merki að um erlent lán væri að ræða. Í skuldabréfinu varð að finna ákvæði þess efnis að skuldari hefði ekki heimild til að fá skuldinni eða hluta hennar breytt úr erlendri mynt eða mynteiningu yfir í íslenskar krónur. Talið var að um væri að ræða lán í erlendri mynt sem ekki þótti fara gegn ákvæðum laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í tryggingarbréfinu kom fram að það væri að tiltekinni fjárhæð í japönskum jenum, þá að jafnvirði annarrar fjárhæðar í íslenskum krónum. Ekki var fallist á með B að Í hf. hefði einungis veð samkvæmt tryggingarbréfi fyrir að hámarki þeirrar fjárhæðar sem þar var tilgreind í íslenskum krónum, enda uppfyllti tryggingarbréfið skilyrði 4. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð þar sem meðal annars kom fram að heimilt væri í veðbréfi að binda fjárhæðir við hækkun samkvæmt gengi. Þá var ekki fallist á með B að víkja bæri umræddum löggerningum til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Vísað var til þess að B hefði verið fyrirsvarsmaður einkahlutafélagsins sem talið yrði hafa tekið umrætt lán í tengslum við atvinnurekstur félagsins og að hann hefði undirritað samninga þar að lútandi. Hann hefði sjálfur veðsett fasteignar sínar til tryggingar greiðslu skuldar félagsins og skrifað síðar undir skilmálabreytingu . B hefði mátt vera ljós sú áhætta sem í því var fólgin að taka lán í erlendum gjaldmiðli, enda alkunna að gengi íslensku krónunnar gæti tekið miklum breytingum. Var því fallist á kröfur Í hf.

Kært var ákvæði í úrskurði héraðsdóms þar sem kröfu Í hf. um viðurkenningu á rétti hans til að fá gert fjárnám í fasteigninni var vísað frá dómi af sjálfsdáðum með vísan til þess að með staðfestingu veðréttar Í hf. í fasteigninni hefði hann þegar fengið þá fjárnámsheimild sem hann leitaði eftir og skorti hann því lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um þá kröfu sína. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að það tryggingarbréf sem um ræddi hefði hvorki að geyma beina aðfararheimild né beina uppboðsheimild. Taldi rétturinn að dómur á hendur A ehf. um viðurkenningu á veðrétti samkvæmt tryggingarbréfi í fasteign gæti ekki veitt Í hf. heimild til aðfarar, enda fæli dómur um þetta efni ekki í sér fyrirmæli um skyldu sem framfylgt yrði með slíkri gerð. Samkvæmt því var Í hf. talinn hafa lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr kröfu sinni um fjárnám í fasteigninni og var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar að þessu leyti.

Með úrskurði héraðsdóms var kröfu L hf. sem lýst var við slit V hf. skipað í réttindaröð sem veðkröfu samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., þannig að veðréttur L hf. á grundvelli kröfunnar tæki til sex nánar tilgreindra veðskuldabréfa. Krafa L hf. við slit V hf. var reist á lánssamningi, en til tryggingar efndum hans hafði V hf. með yfirlýsingu sett að handveði sex veðskuldabréf sem nutu 1. veðréttar í tilgreindri fasteign. Fasteignin var síðar seld nauðungarsölu. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að handveðréttur L hf. hefði ekki tekið beint til fasteignarinnar, sem veðskuldabréfin hvíldu á og seld hafði verið nauðungarsölu, heldur til skuldabréfanna sjálfra. Hefði nauðungarsalan því engin áhrif haft á veðrétt L hf., heldur hefði hann færst yfir á söluandvirði eignarinnar, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 8. maí 2009 í máli nr. 163/2009. Samkvæmt því hefði L hf. lögvarinna hagsmuna að gæta í málinu var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu Í um að E yrði borin út úr fasteign með beinni aðfarargerð. Krafa Í var reist á veðskuldabréfi þar sem fasteignin var sett að veði til tryggingar láni sem S, fyrrverandi eiginmaður E, hafði tekið hjá SS. Krafa SS var síðar framseld til Í. Hvort um sig höfðu þau S og E átt helmingshlut í fasteigninni í óskiptri sameign en Í hafði keypt alla eignina á nauðungaruppboði. Í dómi Hæstaréttar kom fram að nafnritun E á veðskuldabréfið og önnur gögn málsins bæru ekki með sér að E hefði samþykkt veðsetningu síns eignarhluta eða að sú hefði verið ætlunin, heldur einungis að hún hefði sem maki skuldara samþykkt veðsetningu eignarinnar hvað hans hluti varðaði, sbr. 60. gr. og 64. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Hafði nauðungarsala á eignarhluta E því verið án heimildar að lögum. Þrátt fyrir það var E talin vera bundin af sölunni þar sem hún hafði ekki neytt viðeigandi úrræða laga nr. 90/19991 um nauðungarsölu. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennt var að krafa E ehf. nyti haldsréttar í nánar tilgreindum vörum þrotabús S ehf. í vörslum þess fyrrnefnda. S ehf., sem áður hét S hf., hafði fengið ýmsa lánafyrirgreiðslu hjá L hf., forvera N hf., Til tryggingar gaf S. hf. út til L hf. þrjú verðtryggð tryggingarbréf 4. mars 2005, 11. maí 2005 og 18. september 2007 með allsherjarveði. E ehf. og S ehf. höfðu gert með sér samning 30. nóvember 2006 um að haldsréttur þess fyrrnefnda í farmi félagsins, sem hann hefði í vörslu sinni á hverjum tíma, væri ekki aðeins til verndar kröfu hans til farmgjalda og annars kostnaðar vegna þeirrar tilteknu vöru, heldur einnig til verndar slíkum kröfum vegna annars farms sem E ehf. hefði áður flutt til landsins og látið af hendi. Í Hæstarétti var talið að með afhendingu farms, sem væri háður haldsrétti, félli sá réttur niður og að réttarvernd samningsbundins haldsréttar í vörum sem haldsréttarhafi hefði í vörslum sínum, gæti ekki gengið framar eldri sjálfsvörsluveðrétti í þeim vörum sem aflað hefði verið lögverndar með þinglýsingu, áður en til haldsréttar væri stofnað, nema krafa haldsréttarhafa ætti rót sína rekja til þeirra sömu vara. Var því fallist á varakröfu E ehf. og það talið eiga haldsrétt í þeim vörum þrotabús S ehf. sem væru í vörslum E ehf.. Var kröfunni skipað í réttindaröð samkvæmt 1. mgr. 111. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. og hún talin ganga framar veðrétti E ehf.

D hf. krafðist þess að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík að afmá úr þinglýsingarbókum embættisins veðskuldabréf útgefið til S, en skuldari samkvæmt því var A. Skuldabréfið var með veði í fasteign í eigu B, C og D. Í október 2009 var staðfestur nauðasamningur A til greiðsluaðlögunar, en samkvæmt honum féllu niður eftirstöðvar skuldar hennar við D. Að kröfu eigenda fasteignarinnar afmáði þinglýsingarstjóri veðbönd samkvæmt skuldabréfinu af eigninni með vísan til 1. mgr. 38. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Af gögnum málsins varð ráðið að þinglýsingarstjórinn hefði talið að ákvæði 3. mgr. 9. gr., sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn skyldu leiða til þess að bersýnilegt teldist að veðið hvíldi ekki lengur á fasteigninni. Snerist ágreiningur aðila um það hvort af fyrrgreindu ákvæði laga nr. 32/2009 leiddi að rétti D hefði bersýnilega lokið við nauðasamning SS eins og áskilið væri í 1. mgr. 38. gr. þinglýsingalaga. Talið var að veðréttur D nyti verndar 72. gr. stjórnarskrárinnar, en til hans hefði verið stofnað áður en lög nr. 32/2009 tóku gildi. Ekki var fallist á að rétti D væri bersýnilega lokið og því hefði skilyrði 1. mgr. 38. gr. þinglýsingalaga ekki verið uppfyllt er þinglýsingarstjóri tók ákvörðun um að afmá veðskuldabréfið. Var ákvörðunin því felld úr gildi.

C o.fl. kröfðust þess að viðurkennt yrði að þeir nytu við gjaldþrotaskipti S ehf. stöðu í réttindaröð samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 í skjóli veðréttar í innstæðu bankareiknings fyrir fjárkröfu samkvæmt lánssamningi, en til vara að þeir ættu skaðabótakröfu á hendur þrotabúi S ehf. sömu fjárhæðar sem stæði í réttindaröð samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laganna. Talið var að C o.fl. hafi með kröfulýsingu aðeins krafist að fá að njóta veðréttar fyrir fjárkröfu sinni samkvæmt lánssamningnum í nánar tilteknum fjölda hlutabréfa S ehf. í L hf. Hafi kröfu um að fá að njóta veðréttinda fyrir fjárkröfu í innstæðu bankareikningsins ekki verið réttilega lýst innan kröfulýsingarfrests við gjaldþrotaskipti S ehf. Þá var talið að ákvæði 1. til 6. töluliðar 118. gr. laga nr. 21/1991 gætu ekki staðið til þess að C o.fl. fengju nú komið að vanlýstri kröfu sinni um veðréttindi yfir fjárhæðinni sem hafi verið á bankareikningnum og var aðalkröfu þeirra því hafnað. Þá var varakröfu C o.fl. einnig hafnað þar sem ráðstafanir skiptastjóra hafi ekki verið með þeim hætti að þeir hafi öðlast vegna þeirra kröfu um skaðabætur á hendur þrotabúinu.

C o.fl. kröfðust þess að viðurkennt yrði að þeir nytu við gjaldþrotaskipti S ehf. stöðu í réttindaröð samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 í skjóli veðréttar í innstæðu bankareiknings fyrir fjárkröfu samkvæmt lánssamningi, en til vara að þeir ættu skaðabótakröfu á hendur þrotabúi S ehf. sömu fjárhæðar sem stæði í réttindaröð samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laganna. Talið var að C o.fl. hafi með kröfulýsingu aðeins krafist að fá að njóta veðréttar fyrir fjárkröfu sinni samkvæmt lánssamningnum í nánar tilteknum fjölda hlutabréfa S ehf. í L hf. Hafi kröfu um að fá að njóta veðréttinda fyrir fjárkröfu í innstæðu bankareikningsins ekki verið réttilega lýst innan kröfulýsingarfrests við gjaldþrotaskipti S ehf. Þá var talið að ákvæði 1. til 6. töluliðar 118. gr. laga nr. 21/1991 gætu ekki staðið til þess að C o.fl. fengju nú komið að vanlýstri kröfu sinni um veðréttindi yfir fjárhæðinni sem hafi verið á bankareikningnum og var aðalkröfu þeirra því hafnað. Þá var varakröfu C o.fl. einnig hafnað þar sem ráðstafanir skiptastjóra hafi ekki verið með þeim hætti að þeir hafi öðlast vegna þeirra kröfu um skaðabætur á hendur þrotabúinu.

S veitti Ú lán með veði í fiskiskipi félagsins með þeim skilmálum að veðið næði einnig til fiskveiðiheimilda skipsins. Fiskiskipið fórst og í máli sem Ú höfðaði á hendur tryggingafélagi skipsins til heimtu vátryggingabóta var tryggingafélagið sýknað. Bú Ú var tekið til gjaldþrotaskipta og seldi skiptastjóri veiðiheimildirnar. S lýsti kröfu í þrotabúið og krafðist þess í málinu að krafa hans yrði viðurkennd sem veðkrafa samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o. fl. en því hafnaði skiptastjóri. Með vísan til 4. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð var talið að þar sem óheimilt hefði verið að veðsetja fiskveiðiheimildir skipsins hafi veðréttur S ekki getað náð til þeirra eftir að skipið fórst og gæti krafa hans ekki fengið stöðu í réttindaröð samkvæmt 111. gr. nefndra laga en yrði með réttu skipað í röð almennra krafna samkvæmt 113. gr. laganna.

Ó krafðist þess að frumvörpum sýslumanns til úthlutunar á söluverði fasteignar, þar sem ráðgert var að úthluta fjármunum af nauðungarsöluandvirði íbúðarhúss til Í vegna fasteignaveðbréfs, á undan kröfu Ó samkvæmt tryggingarbréfum, yrði breytt. Í málinu lá fyrir að Ó veitti ekki leyfi til að aflétta tryggingarbréfunum af íbúðarhúsi og lóð fasteignarinnar í samræmi við áritun á kaupsamningi þar um og var umræddu fasteignaveðbréfi þinglýst á eignina þvert gegn henni. Varð réttur Í því að þoka fyrir rétti Ó við úthlutun söluverðs umræddrar fasteignar. Hins vegar varð ekki betur séð en að Ó hefði fallist á veðleyfi til handa L með tryggingarbréfunum. Var því fallist á að réttur Ó gengi framar rétti Í samkvæmt fasteignaveðbréfi en veðréttur L viki fyrir rétti Í með vísan til veðleyfis L til Í.

K hf. krafðist þess að veðkröfur hans samkvæmt tveimur tryggingarbréfum, upphaflega gefin annars vegar út af Móum hf. og hins vegar Ferskum kjúklingum ehf., yrðu viðurkenndar við skipti á búi Þ. Í héraðsdómi var talið að afmörkun veðandlags vegna fyrra bréfsins væri nægilega skýr og því fallist á að sú krafa nyti stöðu veðkröfu í Þ. Þá var fallist á að síðargreinda bréfið hefði við sameiningu þess félags og Móa hf. orðið að veði í eignum Móa hf. Sérstaklega var tekið fram í Hæstarétti að lög stæðu ekki til þess að nauðsynlegt hefði verið að láta þinglýsa tryggingarbréfinu að nýju við samrunann og flutninginn í annað þinglýsingaumdæmi þótt fallast mætti á að það hefði verið öruggara með tilliti til viðskiptalífsins. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest, en kostnaður við málið felldur niður.

Ekki var fallist á að K ætti rétt á þeim hluta eftirstöðva sem þrotabúið fékk úthlutað af söluandvirði fasteignar þar sem veðskuldir á 1.-5. veðrétti í fasteigninni hvíldu bæði á eignarhluta K og eiginmanns hennar en krafan á 6. veðrétti eingöngu á hennar eignarhluta. Var úthlutun sýslumanns vegna nauðungarsölu fasteignarinnar því staðfest.

L hf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var aðalkröfu hans um viðurkenningu á veðréttindum yfir nánar tilteknum hugverkaréttindum og rekstrartækjum þrotabús N ehf., svo og varakröfu hans um að viðurkennt yrði að hann ætti rétt á að fá úthlutað söluverði samkvæmt tveimur tilgreindum samningum um sölu eigna sinna. Talið var að rekstarveð L hf. vegna rekstrartækjanna væri fallið niður. Þá var ekki fallist á að félagið gæti reist rétt sinn á 33. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð varðandi hugverkaréttindin þar sem þau væru ekki áþreifanleg. Að lokum var talið að þar sem veðrétti L hf. í hugverkaréttindin hefði ekki verið þinglýst hefði veðsetningin ekki gildi gagnvart þrotabúinu. Var öllum kröfum L hf. um sérstaka stöðu krafna hans í þrotabúinu því hafnað.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. nóvember 2002, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. desember sama árs. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 20. nóvember 2002, þar sem staðfest var ákvörðun sýslumannsins í Keflavík 5. september sama árs um úthlutun söluverðs við nauðungarsölu á Eyjanesi GK 131. Kæruheimild er í 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess að sjóveðskrafa hans að fjárhæð 876.083 krónur verði greidd á undan lögveðskröfu varnaraðila við úthlutun á söluverði Eyjaness GK 131. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar, en til vara að málskostnaður verði felldur niður á báðum dómstigum. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur um annað en málskostnað. Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.

Bræðurnir Á, G, P og K keyptu þrjár fasteignir af F og gáfu um leið út skuldabréf, tryggð með 1. veðrétti í viðkomandi eignum. Bréf þessi voru auðkennd hjá F sem nr. 847 og 848. Á varð síðar einn eigandi að húseignum þessum og gaf þá út skuldabréf nr. 970 og 971, tryggð með 5. veðrétti í einni eigninni. F höfðaði síðar mál á hendur öllum bræðrunum á grundvelli bréfa nr. 847 og 848 fékk þar viðurkenndar kröfur á hendur þeim. Í framhaldi voru fyrrnefndar fasteignir seldar nauðungarsölu. Bú Á, P og K voru í kjölfarið tekin til gjaldþrotaskipta að kröfu F, sem lýsti m.a. kröfu í bú Á á grundvelli skuldabréfanna fjögurra, án þess að gert væri ráð fyrir lækkun hennar vegna þess sem F hafði fengið í sinn hlut við nauðungarsölurnar. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að kröfuhafa er ekki skylt samkvæmt síðari málslið 1. mgr. og 2. mgr. 57. gr. laga nr. 90/1991 að færa niður skuldir án gefins tilefnis frá skuldara. Ekki voru heldur fyrir hendi skilyrði samkvæmt nefndri 57. gr. til að færa niður kröfur F samkvæmt skuldabréfum nr. 970 og 971, þar sem F hafði ekki keypt þá fasteign sem veð samkvæmt þeim bréfum var í, þegar hún var seld nauðungarsölu. Með hliðsjón af framlagðri yfirmatsgerð þótti fullnægt skilyrðum 57. gr. til að lækka kröfur F um þá fjárhæð sem nam mismuninum á því verði sem hann keypti eignirnar á og markaðsvirði þeirra á þeim tíma. Með því að F átti réttmæta kröfu á hendur Á, P og K voru allt að einu skilyrði til gjaldþrotaskipta og var því hafnað kröfum þeirra um bætur úr hendi F á grundvelli 3. mgr. 66. gr. laga nr. 21/1991.

X var ákærður fyrir hilmingu og þjófnað. Hæstiréttur taldi sannað að X hefði tekið við úr höndum óþekkts manns tösku og bakpoka, sem höfðu að geyma myndavélar o.fl., og falið á heimili sínu þrátt fyrir að honum hlyti að hafa verið ljóst að munanna hefði verið aflað með auðgunarbroti. Þá taldi Hæstiréttur sannað með vísan til játningar X og annarra gagna málsins að hann hefði farið inn í nýbyggingu og stolið þaðan rafhlöðuborvél og naglabyssu. X hafði hlotið 27 refsidóma frá árinu 1978 og voru framangreind brot framin fyrir uppsögu síðasta dómsins. Var honum dæmdur hegningarauki, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, og refsing hans ákvörðuð með hliðsjón af 77. gr., 71. gr., 72. gr. og 255. gr. sömu laga, en J var vanaafbrotamaður. Var X dæmdur í 6 mánaða fangelsisvist.

Þ, eiginmaður K, gaf út veðbréf til tryggingar kröfum L á hendur sér. Til tryggingar var veitt veð í fasteign, sem Þ og K áttu til helminga. Áritaði K bréfið um samþykki sitt. Reis ágreiningur milli K og L um hvort eignarhluti hennar hefði jafnframt verið settur að veði. Sú staðreynd að nafn fasteignarinnar og orðin „öll eignin” komu fyrir feitletruð í tryggingarbréfinu þótti styðja það. Breytti því ekki að orðin „fasteign mín” komu fyrir í yfirlýsingu Þ í meginmáli bréfsins. Þá var talið að hluti þeirrar yfirlýsingar, sem K gaf í lok bréfsins, hefði verið alls óþarfur ef ekki hefði verið að því stefnt að öll eignin stæði til tryggingar kröfunum. Framburður þriggja vitna studdi einnig þá niðurstöðu. Var því fallist á að veðréttur L næði jafnframt til eignarhluta K í fasteigninni og að L hefði rétt til að gera fjárnám í honum til tryggingar kröfum sínum á hendur Þ.

G seldi fasteignirnar S14 og S16 og skuldbundu kaupendur sig til að inna af hendi nánar tilteknar peningagreiðslur. Áður en greiðslurnar skyldu inntar af hendi var gert fjárnám hjá G að kröfu H í umræddum kröfum G. Bankinn B mótmælti því að fjárnám yrði gert í umræddum greiðslum. Í fylgiskjölum með kaupsamningum um fasteignirnar skuldbundu kaupendur þeirra sig til að beina öllum greiðslum, sem þeim bæri að inna af hendi með peningum, inn á reikning í B, þar sem greiðslurnar hefðu verið settar B sem trygging fyrir lánafyrirgreiðslu við G. Þá var tekið fram að allar áhvílandi veðskuldir á fasteignunum væru kaupendum óviðkomandi og ábyrgðist B að þeim yrði aflétt. Ekki var talið að kröfur G, sem H fékk gert fjárnám í, hefðu verið framseldar B. Þá var ekki talið unnt að líta svo á að umrædd fylgiskjöl hefðu geymt veðsamning milli G og B. Þá var yfirlýsing G, þar sem hann setti B að handveði umræddan reikning í B, ekki talin veita B veðrétt í umræddum kröfuréttindum, enda hefðu greiðslurnar ekki verið inntar af hendi þegar fjárnám var gert. Var B ekki talinn hafa sýnt fram á að hann nyti réttar í umræddum kröfuréttindum, sem gætu gengið fyrir rétti H samkvæmt fjárnámi í þeim. Var því lagt fyrir sýslumann að gera fjárnám samkvæmt beiðni H.

Með áritun á tryggingarbréf veitti O P heimild til að setja að veði nánar tiltekna fasteign sína til að tryggja skaðleysi Í af ábyrgð á skuld P við B. Talið var að þessi ráðstöfun hefði ekki bakað O greiðsluskyldu gagnvart Í. Hún hefði því hvorki falið í sér ábyrgðarskuldbindingu, sem ákvæði fyrri málsliðar 4. töluliðar 3. gr. laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda gæti tekið til, né yrði henni jafnað við slíka skuldbindingu. Þótti O ekki geta vikist undan veðrétti Í í eign sinni á þeim grunni að réttindi hans hefðu fallið niður fyrir fyrningu óháð fyrningu kröfu Í á hendur aðalskuldaranum. Þar sem 10 ára fyrningarfrestur á endurgreiðslukröfu Í var ekki liðinn þegar málið var höfðað var fallist á niðurstöðu héraðsdóms um að staðfesta veðrétt Í í fasteign O á grundvelli tryggingarbréfsins.

E gaf út veðskuldabréf til handhafa í desember 1994 með veði í 77 hektara lóð úr landi M. Var bréfið í eigu S, móður E. Bú E var tekið til gjaldþrotaskipta í mars 1996, en frestdagur við skiptin var 29. nóvember 1995. Krafðist þrotabú E þess að veðsetningunni yrði rift. Ekki var talið að S gæti borið fyrir sig að hún hefði verið í góðri trú um að fjárhagur E hefði verið traustur er veðskuldabréfið var gefið út. Þá voru ný gögn sem lögð voru fram ekki talin breyta þeirri niðurstöðu héraðsdóms að ekki hafi verið leitt í ljós að E hafi verið gjaldfær í desember 1994. Var niðurstaða héraðsdóms staðfest og veðrétti S í M samkvæmt veðskuldabréfinu rift.

GB og GK gerðu dómsátt við félagið K um greiðslu á 3.500.000 kr. vegna ógreidds skuldabréfs sem tryggt var með veði í bát. Um leið gekk dómur á hendur eiganda bátsins um staðfestingu veðréttarins. Í september 1993 var gert fjárnám í bátnum að kröfu K fyrir skuld að fjárhæð 5.313.741 kr. er byggð var á þessum heimildum og var báturinn seldur félaginu H við nauðungarsölu í mars 1994 fyrir 500.000 kr. K og GB hlutuðust til um viðgerðir á bátnum og var hann að þeim loknum seldur fyrir 5.500.000 kr. K krafðist fjárnáms hjá GB fyrir eftirstöðvum skuldarinnar og kvað hann skuldina alls vera 6.909.806 kr. Var fjárnáminu frestað til þess að GK og GB gætu aflað úrlausnar dómstóla um hvort krafa K teldist að fullu greidd með stoð í ákvæði 57. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, en K lýsti því yfir að ekki væru efni til að gera greinarmun á sér og H. Talið var að þar sem ekki lægi fyrir hvert markaðsvirði bátsins hefði verið er hann var seldur við uppboð væri málið vanreifað af hálfu GK og GB. Var málinu því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.