Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

44 dómar fundust

Lög: Lög um fjárreiður ríkisins nr. 88/1997

Landsréttur birt 8. maí 2025

138/2024

A (Hilmar Gunnarsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Ásta Sóllilja Sigurbjörnsdóttir lögmaður)

A höfðaði mál gegn Í og krafðist bóta vegna uppsagnar í starfi hjá B. A byggði á því að uppsögnin hafi verið klædd í búning niðurlagningar á starfi en markmiðið hafi í raun verið að losna við A. Í byggði á því að ástæða uppsagnarinnar hafi verið skipulagsbreytingar í rekstri stofnunarinnar sem hafi grundvallast á áralangri stefnumótunarvinnu í samráði við utanaðkomandi sérfræðinga. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á að B hafi við uppsögn A farið að lögum og uppsögnin hafi verið reist á málefnalegum sjónarmiðum og verið réttmæt og í samræmi við góða stjórnsýsluhætti. Ákvörðunin um uppsögn hafi hvorki tengst starfshæfni A né persónu né í henni falist ólögmæt meingerð af hálfu B gegn æru eða persónu A í skilningi b- liðar 1. mgr. 26. gr. laga nr. 50/1993. Í dómi Landsréttar var rakið að mat sem rektor hafði framkvæmt á hæfni A til að gegna hinu nýja starfi fengi engu breytt um niðurstöðu málsins. Óumdeilt væri að A uppfyllti ekki þær menntunar- og hæfnikröfur sem gerðar væru til hins nýja starfs. Mat rektors, virt í heild sinni, yrði heldur ekki talið bera með sér nokkra óánægju eða óvild í garð A sem styddi málsástæðu hans um að markmið þeirra breytinga sem um ræddi, sem voru hluti af víðtækari breytingu á skipulagi B og áttu sér talsverðan aðdraganda, hafi verið að losna við A úr starfi. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur sýknu Í af kröfum A.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 29. janúar 2024

E-4072/2023

A (Hilmar Gunnarsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Ásta Sóllilja Sigurbjörnsdóttir lögmaður)

Fallist var á að ástæða uppsagnar stefnanda mætti rekja til skipulagsbreytinga í rekstri stofnunarinnar sem hafi grundvallast á áralangri stefnumótunarvinnu í samráði við utanaðkomandi sérfræðingar. Uppsögnin hafi því verið lögmæt , byggst á málaefnalegum og réttmætum sjónarmiðum og í samræmi við góða stjórnsýsluhætti. Kröfum stefnanda um skaða- og miskabætur var því hafnað.

Landsréttur birt 24. mars 2023

181/2022

A (Jón Sigurðsson lögmaður) gegn B hf (Guðmundur Birgir Ólafsson lögmaður)

A höfðaði mál gegn B hf. til greiðslu bóta vegna riftunar á ráðningarsamningi A og byggði á því að B hf. hefði með saknæmum og ólögmætum hætti sagt henni fyrirvaralaust upp störfum. Laut ágreiningur aðila einkum að því hvort A hefði viðurkennt á fundi með stjórnendum hjúkrunarheimilisins og F, persónuverndarfulltrúa þess, að hafa miðlað upplýsingum úr sjúkraskrá tiltekins íbúa til C, óviðkomandi aðila. Með hinum áfrýjaða dómi var B hf. sýknað af kröfum A og lagt til grundvallar að A hefði viðurkennt á umræddum fundi að hafa miðlað upplýsingunum og þannig brotið með alvarlegum hætti gegn trúnaðar- og þagnarskyldu sinni. Við aðalmeðferð málsins fyrir Landsrétti var spilaður framburður A, framkvæmdastjóra B hf., D, og vitnanna C, E og F fyrir héraðsdómi í heild sinni. Í dómi Landsréttar var tekið undir það mat héraðsdóms að framburður F hefði verið skýr, afdráttarlaus og trúverðugur. Þá var ekki talið að tengsl B hf. við Samtök fyrirtækja í velferðarþjónustu væru þess eðlis að áhrif hefði á það mat. Með þeim athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 15. mars 2022

E-3563/2021

A (Jón Sigurðsson lögmaður) gegn B (Guðmundur Birgir Ólafsson lögmaður)

Aðila greindi á um hvort stefnda hefði verið heimilt að segja stefnanda fyrirvaralaust upp störfum. Lagt var til grundvallar að stefnandi hefði bortið gegn starfsskyldum sínum með grófum hætti og að uppsögnin hefði verið lögmæt. Að þessu vitu var stefnandi sýknaður af kröfu stefnanda um bætur vegna fjártjóns og vegna miska.

Hæstiréttur birt 16. júní 2020

3/2020

Garðabær (Ásgeir Þór Árnason lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Ólafur Helgi Árnason lögmaður)

G höfðaði mál og krafði Í um greiðslu sem nam uppsöfnuðu tapi af rekstri hjúkrunarheimilisins Ísafoldar á árunum 2013 til 2015. Var málatilbúnaður G reistur á því að framlög til heimilisins frá Í með daggjöldum hefði ekki nægt fyrir rekstrarkostnaði. Aðilar höfðu gert samning í maí 2010 um byggingu og þátttöku í leigu hjúkrunarheimilis fyrir aldraða í Garðabæ. Í þeim samningi var meðal annars tekið fram að aðilar myndu gera samning um rekstur hjúkrunarheimilisins en slíkur samningur var aldrei gerður. Með vísan til þess var í dómi Hæstaréttar talið að Í hefði ekki skuldbundið sig til greiðslu alls kostnaðar við rekstur hjúkrunarheimilisins og að greiðsluskylda Í yrði ekki reist á vanefnd samningsskuldbindingar gagnvart G. Þá taldi rétturinn að Í hefði axlað skyldur sínar að lögum gagnvart G með því að tryggja sveitarfélaginu fjárveitingar á fjárlögum á umræddum árum. Var Í því sýknað af kröfum G.

Landsréttur birt 22. nóvember 2019

899/2018

Garðabær (Ásgeir Þór Árnason lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Ólafur Helgi Árnason lögmaður)

G höfðaði mál og gerði fjárkröfu á hendur Í sem nam uppsöfnuðu tapi af rekstri hjúkrunarheimilisins Ísafoldar á árunum 2013 til 2015 þar sem daggjöld frá Í dugðu ekki fyrir rekstrarkostnaði. Málsaðilar höfðu gert með sér samning 14. maí 2010 um byggingu og þátttöku í leigu hjúkrunarheimilis fyrir aldraða í Garðabæ. Í samningnum kom fram að málsaðilar skyldu gera samning um rekstur hjúkrunarheimilisins. Ekki kom til þess að slíkur samningur væri gerður en þrátt fyrir það tók G að sér fyrrgreindan rekstur. Landsréttur taldi að samningurinn frá 14. maí 2010 yrði ekki túlkaður með þeim hætti að Í hefði með honum skuldbundið sig til að greiða rekstrarkostnað hjúkrunarheimilisins. Jafnframt taldi Landsréttur að þótt hjúkrunarheimilum hafi verið markaðar fjárveitingar í fjárlögum og fjáraukalögum og Tryggingastofnun ríkisins og síðar Sjúkratryggingum Íslands hafi verið falið það hlutverk að tryggja hjúkrunarheimilum rekstrarfé í formi daggjalda á grundvelli laga nr. 100/2007 og 112/2008, svo og reglugerða á grundvelli þeirra og gjaldskrár Sjúkratrygginga Íslands, yrði ekki ráðið af framangreindum réttarheimildum að í þeim fælist skuldbinding Í til þess að tryggja rekstraraðilum hjúkrunarheimila algert skaðleysi af rekstrinum. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að Í hefði axlað skyldur sínar lögum samkvæmt gagnvart hjúkrunarheimilinu Ísafold með því að tryggja hjúkrunarheimilum fjárveitingar á fjárlögum fyrir árin 2013 til 2015 og leggja hjúkrunarheimilinu til daggjöld samkvæmt reiknilíkani um skiptingu fjárveitinga frá Alþingi til hjúkrunarheimila, í samræmi við reglugerðir og gjaldskrá Sjúkratrygginga Íslands. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.

Landsréttur birt 2. nóvember 2018

159/2018

Erna Sigfúsdóttir (Kristján B. Thorlacius lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Fanney Rós Þorsteinsdóttir lögmaður)

E var skipuð lögreglufulltrúi við embætti Lögregluskóla ríkisins árið 2014 og gegndi þeirri stöðu þar til embætti hennar var lagt niður 1. ágúst 2015. Í bréfi skólastjóra Lögregluskólans, þar sem ákvörðunin var tilkynnt, var ástæða niðurlagningarinnar sögð vera rekstrarleg og hagræðing í starfsemi skólans. E höfðaði mál gegn Í og krafðist bóta vegna niðurlagningar stöðunnar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að ekki hefði verið sérstakt ákvæði um það í lögreglulögum nr. 90/1996 hver færi með vald til að skipa lögreglufulltrúa við Lögregluskólann á þeim tíma þegar embætti E var lagt niður. Hins vegar voru fyrirmæli um það í reglugerð að slíkt vald væri í höndum skólastjóra og var talið að reglugerðin hefði haft næga stoð í 39. gr. lögreglulaga. Samkvæmt þessu og þar sem ekki naut við sérstakra lagafyrirmæla um annað var talið að ráðherra hefði verið heimilt að kveða á um það í reglugerð að skólastjóri skipaði í embætti lögreglumanna við skólann. Af því og 31. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, þótti jafnframt leiða að frá og með gildistöku reglugerðar nr. 445/2015 hinn 11. maí 2015 hafi ákvörðun um að veita lögreglumanni við skólann lausn frá störfum verið í höndum skólastjóra. Ekki var fallist á það með E að brotið hefði verið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, að brotið hafi verið gegn meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga, að borið hefði að leita sérstaklega eftir afstöðu E til uppsagnarinnar áður en hún tók gildi eða að starf E hefði ekki verið lagt niður. Þá var fallist á með héraðsdómi að hafna öðrum málsástæðum E. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í.

Landsréttur birt 2. nóvember 2018

158/2018

Sigrún Ásgeirsdóttir (Kristján B. Thorlacius lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Fanney Rós Þorsteinsdóttir lögmaður)

Þ var skipaður lögreglufulltrúi við embætti Lögregluskóla ríkisins 2002 og gegndi þeirri stöðu þar til embætti hans var lagt niður frá 1. ágúst 2015 að telja. Í bréfi skólastjóra Lögregluskóla ríkisins, þar sem ákvörðunin var tilkynnt, var ástæða niðurlagningarinnar sögð vera rekstrarleg og hagræðing í starfsemi skólans. Þ höfðaði mál gegn Í og krafðist bóta vegna niðurlagningar stöðunnar og eftir andlát hans tók eiginkona hans við rekstri málsins. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að ekki hefði verið sérstakt ákvæði um það í lögreglulögum nr. 90/1996 hver færi með vald til að skipa lögreglufulltrúa við Lögregluskólann á þeim tíma þegar embætti Þ var lagt niður. Hins vegar voru fyrirmæli um það í reglugerð að slíkt vald væri í höndum skólastjóra og var talið að reglugerðin hefði haft næga stoð í 39. gr. lögreglulaga. Samkvæmt þessu og þar sem ekki naut við sérstakra lagafyrirmæla um annað var talið að ráðherra hefði verið heimilt að kveða á um það í reglugerð að skólastjóri skipaði í embætti lögreglumanna við skólann. Af því og 31. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, þótti jafnframt leiða að frá og með gildistöku reglugerðar nr. 445/2015 hinn 11. maí 2015 hafi ákvörðun um að veita lögreglumanni við skólann lausn frá störfum verið í höndum skólastjóra. Ekki var fallist á það með Þ að brotið hefði verið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga, að brotið hafi verið gegn meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga, að borið hefði að leita sérstaklega eftir afstöðu Þ til uppsagnarinnar áður en hún tók gildi eða að starf Þ hefði ekki verið lagt niður. Þá var fallist á með héraðsdómi að hafna öðrum málsástæðum Þ. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í.

Landsréttur birt 12. október 2018

218/2018

Þorleifur Leó Ananíasson (Hilmar Gunnarsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Ólafur Helgi Árnason lögmaður)

Þ hóf störf hjá sýslumanninum á Akureyri á árinu 2008. Honum var sagt upp störfum í september 2014 og skyldi uppsögnin taka gildi 31. desember sama ár. Samkvæmt uppsagnarbréfi var uppsögnin tilkomin vegna þess að þau verkefni sem Þ hafði haft með höndum frá árinu 2011 lögðust af á árinu 2014 og hann hefði ekki viljað sinna öðrum störfum við embættið sem honum hefðu boðist. Þ höfðaði mál gegn Í og krafðist bóta vegna uppsagnarinnar þar sem hann taldi að uppsögnin væri ólögmæt, enda hefði honum hvorki verið boðið nýtt starf við embættið né hefði hann hafnað slíku boði. Í hinum áfrýjaða dómi, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, var talið að settur sýslumaður hefði lagt sig fram um að finna Þ önnur verkefni en hann hafi ekki viljað taka við þeim verkefnum sem honum stóðu til boða og hefði sýslumaður gætt að rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar áður en ákvörðun um uppsögn var tekin. Var ekki fallist á það með Þ að uppsögnin hefði byggst á ómálefnalegum ástæðum. Þá var talið réttmætt að segja Þ upp starfi með hliðsjón af þörfum embættisins. Var Í sýknað af kröfum Þ.

Hæstiréttur birt 20. apríl 2018

328/2017

Íslenska ríkið (María Thejll lögmaður) gegn Páli Sigurðssyni (Kristján B. Thorlacius lögmaður)

P var skipaður lögreglufulltrúi hjá embætti sérstaks saksóknara í september 2011 og gegndi þeirri stöðu allt þar til hann hóf störf sem rannsóknarlögreglumaður hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu í október 2014. Reis í kjölfarið ágreiningur um hvort P hefði verið leystur frá embætti sínu hjá sérstökum saksóknara eða hvort hann hefði verið fluttur í annað embætti í skilningi 36. gr. laga nr. 70/1996 og ætti þar með rétt á að fá greiddan þann launamismun sem eftir var af skipunartíma hans í fyrra embættinu. Byggði P á hinu síðarnefnda og krafðist greiðslu fjárhæðar sem svaraði til launamismunarins á milli embættanna á tímabilinu frá því að hann tók við hinni nýju stöðu og þar til embætti sérstaks saksóknara var lagt niður í janúar 2016, auk þriggja mánaða biðlauna. Í héraði var krafa P tekin til greina. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til tveggja bréfa innanríkisráðuneytisins til P sem lágu fyrir í gögnum málsins. Taldi rétturinn að af þeim yrði ráðið að upphaflega hafi verið miðað við að staða P hjá sérstökum saksóknara yrði lögð niður en síðar verið fallið frá því og P þess í stað fluttur í umrædda stöðu hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu. Hefði hann því átt rétt á að fá greiddan þann launamismun sem eftir var af skipunartíma hans í fyrra embættinu auk biðlauna. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 27. febrúar 2017

E-1449/2016

X (Kristján B. Thorlacius hrl) gegn íslenska ríkinu (María Thejll hdl)
Lykilorð: Embættismenn. Laun.

Stefndi var dæmdur til að greiða stefnanda fjárkröfu sem nam mismun á launum stefnanda sem rannsóknarlögreglumanns hjá Lögreglustjóranum í Reykjavík og launum hans sem skipaðs lögreglumanns hjá embætti sérstaks saksóknara á greindu tímabili.

Hæstiréttur birt 16. febrúar 2017

376/2016

Álfheiður H. Guðmundsdóttir (Gísli Guðni Hall hrl) gegn íslenska ríkinu (Óskar Thorarensen hrl)

Í málinu krafðist Á bóta úr hendi Í vegna ætlaðrar ólögmætrar uppsagnar hennar í starfi hjá Heilbrigðisstofnun Suðurnesja. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var ekki fallist á með Á að ástæða uppsagnarinnar hefði verið önnur en að fækka hafi þurft starfsmönnum vegna hagræðingar í rekstri stofnunarinnar. Hefði uppsögnin því ekki verið háð undanfarandi áminningu og andmælarétti, sbr. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Þá var talið að uppsögnin hefði verið reist á faglegu og málefnalegu mati og að meðalhófs hefði verið gætt. Var Í því sýknað af kröfu Á.

Hæstiréttur birt 13. október 2016

828/2015

Landspítalinn (Ástráður Haraldsson hrl) gegn Kristjönu Ernu Einarsdóttur (Helgi Sigurðsson hrl)

L og K undirrituðu samkomulag í maí 2014 um starfslok K hjá L. L rifti samningnum og byggði á því að engin heimild hefði verið í fjárlögum eða fjáraukalögum til þess að efna samninginn. K taldi riftun L á samkomulaginu hafa verið ólögmæta og höfðaði mál þetta til greiðslu efndabóta. Í dómi Hæstaréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að L hefði með ólögmætum hætti rift samningnum við K, en í dómi héraðsdóms var meðal annars lagt til grundvallar að fyrrverandi forstjóri L hefði í senn haft heimild og verið bær til þess að gera umrætt samkomulag við K, sbr. 42. og 43. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Taldi Hæstiréttur að K ætti því rétt til efndabóta sem myndi gera hana eins setta fjárhagslega og ef samningurinn hefði verið réttilega efndur samkvæmt efni sínu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 18. nóvember 2015

E-4444/2014

Kristjana Erna Einarsdóttir (Helgi Sigurðsson hrl) gegn Landspítalanum (Ástráður Haraldsson hrl)

Landspítalinn dæmdur til greiða fyrrverandi starfsmannastjóra sjúkrahússins tiltekna fjárhæð og greiða henni auk þess mánaðarlega fjárhæð í samræmi við samkomulag hennar og Landspítalans frá í maí 2013. Talið var að fyrrverandi forstjóri sjúkrahússins hefði verið innan heimilda sinna til að gera samkomulagið við starfsmannastjórann um breytingu starfa hennar 2013 og starfslok hennar árið 2017 og að honum hefði ekki verið skylt að leita sérstakrar heimildar á fjárlögum til þess.

Hæstiréttur birt 18. júní 2015

848/2014

Ingvar Kristinn Hreinsson (Gísli Guðni Hall hrl) gegn íslenska ríkinu (Guðrún Margrét Árnadóttir hrl)

Talið var að um rétt I til forfallalauna, vegna vinnuslyss sem hann varð fyrir í í aukastarfi sínu sem sjúkraflutningamaður samhliða aðalstarfi sínu hjá hinu opinbera á grundvelli ótímabundins ráðningarsamnings, skyldi að virtum ráðningarsamningi hans vegna aukastarfsins og fyrirmælum kjarasamnings fjármálaráðherra fyrir hönd ríkissjóðs og Kjalars, stéttarfélags starfsmanna í almannaþjónustu, fara eftir þeirri grein kjarasamningsins sem ætti við um þá sem ráðnir væru til starfa í tímavinnu.

Hæstiréttur birt 15. janúar 2015

377/2014

Hjalti Þórisson (Gísli Guðni Hall hrl) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson hrl)

H var sagt upp starfi sínu sem kennari hjá I eftir að fjárframlög til skólans voru lækkuð. Í kjölfarið höfðaði hann mál til heimtu bóta vegna ætlaðrar ólögmætrar uppsagnar. Talið var að í settum lögum væri ekki að finna reglur um hvað skyldi ráða vali forstöðumanns á starfsmanni sem segja skyldi upp í hagræðingarskyni við slíkar aðstæður. Ákvörðun þar að lútandi yrði þó að vera í samræmi við lög og byggð á málefnalegum sjónarmiðum. Fyrir lægi að H væri með háskólapróf í félagsfræði, en einungis væri kenndur einn áfangi í því fagi við skólann. Þá gætu aðrir kennarar bóknámsdeildar skólans kennt þá grein sem H hefði háskólapróf í samhliða því að kenna önnur fög og sinna öðrum störfum í þágu skólans. Að þessu virtu hefði því mati skólameistarans, að þekking og starfsreynsla annarra kennara nýttist betur í starfsemi skólans, ekki verið hnekkt. Var Í því sýknað af kröfum H.

Hæstiréttur birt 23. október 2014

172/2014

Íslenska ríkið (Guðrún Margrét Árnadóttir hrl) gegn Þorsteini Haraldssyni (Lára Valgerður Júlíusdóttir hrl)

Þ, sem var löggiltur endurskoðandi að mennt, var sagt upp starfi sínu hjá S. Var uppsögnin rökstudd með því að samkvæmt fyrirliggjandi frumvarpi til fjárlaga væri S gert að sæta niðurskurði á fjárheimildum og því hefði verið ákveðið að leggja niður starf endurskoðanda hjá embættinu. Mánuði áður en uppsagnarfrestur Þ var liðinn var á hinn bóginn hætt við fyrrnefndan niðurskurð og höfðaði Þ í kjölfarið mál gegn Í til heimtu bóta vegna ætlaðrar ólögmætrar uppsagnar hans hjá S. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki væru efni til að hnekkja því mati S að réttmætt hefði verið, í ljósi skertra fjárveitinga, að segja Þ upp starfi sínu miðað við fyrirliggjandi þarfir embættisins og verkefnastöðu. Á hinn bóginn hefði fyrirhugaður niðurskurður á fjárheimildum embættisins verið dreginn til baka og með því hefði brostið hinn lögmæti grundvöllur sem ákvörðunin hefði upphaflega verið reist á. Var því fallist á að Í bæri bótaábyrgð á því tjóni sem Þ hefði orðið fyrir. Við ákvörðun bóta var litið til þess að Þ hafði verið ráðinn ótímabundið til starfa með gagnkvæmum þriggja mánaða uppsagnarfresti og hafði fengið greidd laun í uppsagnartíma. Hann hefði við uppsögnina verið 62 ára, en leggja yrði til grundvallar að á þeim aldri væri almennt erfitt að koma að nýju undir sig fótunum á almennum vinnumarkaði. Voru bætur hans vegna fjártjóns því metnar að álitum 6.000.000 krónur. Þá var talið að í þeirri háttsemi S, að bjóða ekki Þ starf sitt aftur eftir að fyrir lá að hætt var við hina skertu fjárveitingu, hefði falist ólögmæt meingerð samkvæmt 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Voru honum því dæmdar miskabætur að fjárhæð 500.000 krónur.

Hæstiréttur birt 25. september 2014

75/2014

Ólafur Kjartansson (Gísli Guðni Hall hrl) gegn Verkmenntaskólanum á Akureyri (Guðrún Margrét Árnadóttir hrl)

Ó var sagt upp starfi sínu sem kennari hjá V. Var uppsögnin rökstudd með því að skólinn hefði þurft að skera niður í hagræðingarskyni og að Ó fullnægði ekki lengur hæfniskröfum til kennslu í þeim greinum sem hann hefði haft með höndum hjá skólanum. Ó höfðaði í kjölfarið mál gegn V til heimtu bóta vegna ætlaðrar ólögmætrar uppsagnar. Reisti hann kröfu sína meðal annars á því að V hefði við uppsögnina hvorki gætt fyrirmæla laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins né meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar, auk þess sem óheimilt hefði verið að segja honum upp þar sem hann gegndi stöðu trúnaðarmanns og sem slíkur notið verndar 3. mgr. 30. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að þær reglur, sem breytingar á hæfniskröfum V byggðu á, væru almennt orðaðar og gæfu svigrúm til mats á því hvaða hæfniskröfur væru gerðar til kennslu í þeim greinum sem Ó hafði haft með höndum. Var talið að V hefði ekki sýnt fram á að Ó uppfyllti ekki lengur hæfniskröfur í viðkomandi greinum. Þá kom fram að í beinu framhaldi af uppsögn Ó hefði V auglýst stöðu kennara á kennslusviði Ó og ráðið í þá stöðu nokkrum mánuðum síðar. Var talið að í ljósi þeirrar ríku verndar sem Ó hefði notið vegna stöðu sinnar sem trúnaðarmaður hefði V verið rétt að taka til skoðunar hvort komast hefði mátt hjá uppsögn Ó með því að ráða ekki í umrædda stöðu og ná þar með fram því hagræðingarmarkmiði, sem að hefði verið stefnt með uppsögn Ó, og gera viðeigandi ráðstafanir vegna tilfærslu kennslu. V hefði þannig ekki sýnt fram á að því lögmæta markmiði, sem að hefði verið stefnt með uppsögn Ó, hefði ekki verið náð með öðru og vægara móti, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Var V því dæmdur til að greiða Ó bætur að álitum vegna fjártjóns hins síðarnefnda. Á hinn bóginn þóttu ekki efni til að dæma V til að greiða Ó miskabætur vegna ólögmætrar meingerðar samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 80/1993.

Hæstiréttur birt 12. júní 2014

774/2013

Vilhjálmur Lúðvíksson (Helgi Birgisson hrl) gegn íslenska ríkinu, Áslaug, Sverrisdóttir, Berglind, Hilmarsdóttir (Guðrún Margrét Árnadóttir hrl) og Ingibjörg Hilmarsdóttir (Stefán Geir Þórisson hrl)

X var ákærður fyrir sifskapar- og frelsissviptingarbrot með því að hafa með ofbeldi veist að stúlkunni A, sem þá var tíu ára, og ekið með hana á afvikinn stað. Þá var hann einnig ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa meðan á framangreindri frelsissviptingu stóð meðal annars þuklað á líkama hennar, látið hana snerta getnaðarlim sinn og fróa sér, látið hana hafa við sig munnmök og sett fingur sinn í kynfæri hennar og endaþarm. X var sakfelldur fyrir brot gegn 193. gr., 1. mgr. 194. gr., 1. og 2. mgr. 202. gr., 1. mgr. 210. gr. a. og 1. mgr. 226. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Brot X þótti þaulskipulagt og brotavilji hans styrkur og einbeittur, auk þess sem það beindist að varnarlausu barni sem átti sér einskis ills von og varði í rúmar tvær klukkustundir. Var X dæmdur í 10 ára fangelsi jafnframt því sem honum var gert að greiða A 4.000.000 krónur í skaðabætur auk vaxta.

Hæstiréttur birt 10. október 2013

70/2013

Guðmundur Jón Matthíasson (Ásgeir Þór Árnason hrl, Magnús H. Magnússon hdl) gegn íslenska, ríkinu, Fjármálaeftirlitinu (Jóhannes Karl Sveinsson hrl) og Kauphöll Íslands hf (Hlynur Jónsson hrl)

Hinn 29. september 2008 ákvað F að stöðva tímabundið viðskipti með fjármálagerninga GB hf. Þann sama dag komust helstu eigendur GB hf. og ríkisstjórn íslands að samkomulagi um að ríkissjóður legði félaginu til nýtt hlutafé og yrði þannig eigandi 75% hlutafjár í því. Hinn 30. september 2008 opnaði F aftur fyrir viðskipti með fjármálagerninga GB hf. og þann sama dag keypti G hlutabréf í félaginu. Að morgni 6. október sama ár ákvað F aftur að stöðva tímabundið viðskipti með fjármálagerninga GB hf., en þá um kvöldið voru samþykkt á Alþingi lög nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði. Hinn 7. október 2008 tók F yfir vald hluthafafundar í GB hf., vék stjórn félagsins frá og setti yfir það skilanefnd. G krafðist þess að Í, F og K hf. yrði gert að greiða sér skaðabætur sem næmu fjárhæð þeirri sem hann greiddi fyrir hlutabréfin í GB hf. 30. september 2008. Í dómi Hæstaréttar var meðal annars vísað til þess að í tilkynningum um samkomulag GB hf. og ríkisstjórnarinnar hefði komið fram að hluthafafundur í GB hf. þyrfti að samþykkja ráðstöfunina. Ekki hefði verið einsýnt hvernig niðurstaðan yrði um þetta á hluthafafundi. Er F hefði opnað á ný fyrir viðskipti með fjármálagerninga GB hf. hefði komið fram að þeir hefðu verið settir á athugunarlista. Þá hefði Í þurft að afla sérstakrar lagaheimildar fyrir ráðstöfuninni, sbr. 41. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 21. gr. laga nr. 88/1997 um fjárreiður ríkisins. Var það mat Hæstaréttar að G hefði ekki mátt leggja traust á að Í væri í raun orðinn eða með vissu að verða eigandi meiri hluta hlutafjár í GB hf. og af þeim sökum væri áhætta af kaupunum takmörkuð. Þvert á móti hefði G tekið augljósa og stórfellda áhættu með kaupunum sem Í, F og K hf. gætu enga ábyrgð borið á, enda hefði ekki verið sýnt fram á að F eða K hefði á þessum tíma borið að girða fyrir viðskipti með hlutabréf í GB hf. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í, F og K hf.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 9. október 2013

E-2817/2012

málinu nr. E-2817/2012 Vilhjálmur Lúðvíksson (Helgi Birgisson hrl) gegn íslenska ríkinu (Guðrún Margrét Árnadóttir hrl) og Áslaug og Sverrisdóttir og Ingibjörg Hilmarsdóttir og Berglind Hilmarsdóttir (Jóhannes Stefán Ólafsson hdl) gegn Vilhjálmi og Lúðvíkssyni (Helgi Birgisson hrl) og íslenska ríkinu (Guðrún Margrét Árnadóttir hrl)

Hafnað var kröfum stefnenda um útgáfu afsals fyrir leigulóð.

Hæstiréttur birt 13. júní 2013

121/2013

Árný Sigrún Helgadóttir (Eiríkur S. Svavarsson hrl) gegn Heilbrigðisstofnun Vesturlands (Soffía Jónsdóttir hrl)

Á, sem var hjúkrunarfræðingur, hafði starfaði fyrir H um tæplega 3 ára skeið, en hún var ráðin til að sinna starfsmannaheilsuvernd á starfssvæði stofnunarinnar. Skömmu fyrir ráðninguna hafði stofnunin gert verksamning við N hf. um þjónustu sem fólst í eftirliti lækna og hjúkrunarfræðings og starfaði Á við framkvæmd samningsins á starfssvæði H. Í júlí 2011 var Á sagt upp störfum. Í rökstuðningi fyrir uppsögn hennar kom fram að N hf. hefði sagt upp verksamningi við H vegna óánægju með tiltekna þætti í samskiptum og í framkvæmd. Væru því brostnar forsendur fyrir verkefni því sem Á hefði verið ráðin til. Á höfðaði mál og krafðist þess að H yrði gert að greiða sér ógreidd laun í uppsagnarfresti, laun vegna frítökuréttar og skaðabætur vegna fjártjóns og miska. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði m.a. að í auglýsingu um starf Á hefði þess ekki verið getið að það væri fyrirfram ætlað fyrir þjónustu við tiltekinn viðsemjanda og ekki kæmi heldur fram um það í ráðningarsamningi Á. Hefði H þó verið unnt að haga gerð samningsins svo að hann væri til ákveðins tíma og hann tengdur verkefnum hjá N hf. Þvert á móti hefði í samningnum komið fram að ráðningin væri til frambúðar. Uppsögn Á ætti rætur að rekja til ástæðna sem tilgreindar væru í 21. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Á hefði hvorki verið gefinn kostur á að tala máli sínu áður en ákvörðun hefði verið tekin um uppsögn né hefði henni verið veitt áminning. Hefði uppsögn Á því verið ólögmæt. Fallist var á það með Á að réttur hennar til forfallalauna vegna veikinda yrði ekki skertur með uppsögn, en hins vegar taldi Hæstiréttur að sá tími lengdi ekki rétt hennar til launa í uppsagnarfresti. Þá taldi Hæstiréttur að ósannað væri að Á ætti rétt til frekari greiðslna vegna frítökuréttar, en hvorki hefði verið lagður fram sundurliðaður útreikningur á því hvernig sá réttur hefði myndast með viðveru Á á vinnustað né hefði verið sýnt fram á að uppfyllt væru þau skilyrði sem tilgreind hefðu verið í kjarasamningi fyrir myndun slíks réttar. Hins vegar var fallist á að Á ætti rétt til bóta vegna fjártjóns og miska, samtals að fjárhæð 2.800.000 krónur.

Hæstiréttur birt 8. nóvember 2012

547/2011

Íslenska ríkið (Einar Karl Hallvarðsson hrl) gegn Sólheimum ses (Karl Axelsson hrl)

Félagsmálaráðherra gerði 8. maí 2004 þjónustusamning til 31. desember 2008 við sjálfseignarstofnunina S, þar sem ráðuneytið skuldbatt sig meðal annars til að leggja til að tiltekin fjárhæð yrði veitt til starfsemi S með fjárlögum hvers árs. Með fjárlögum ársins 2009 var fjárhæð til handa S skert um 4% frá því sem aðilar höfðu samið um. S höfðaði mál á hendur Í og krafðist aðallega viðurkenningar þess að skerðingin hefði verið óheimil, þar sem hún bryti gegn 65. gr. og 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar, en til vara að viðurkennt yrði að Í hefði með skerðingunni vanefnt skuldbindingar sínar að samningnum. Í dómi Hæstaréttar var talið að Alþingi hefði haft vald til að ákveða fjárveitingu til S og að S gæti ekki byggt rétt til frekari fjárveitingar á útrunnum samningi. Var Í því sýknað af kröfum S.

Hæstiréttur birt 14. júní 2012

655/2011

Íslenska ríkið (Einar Karl Hallvarðsson hrl) gegn Vilhjálmi Skarphéðinssyni (Gestur Jónsson hrl)

Aðilar deildu um hvort Í bæri að greiða V tiltekna fjárhæð til efnda á samningi um starfslok sem V gerði við embætti Lögreglustjórans á Suðurnesjum í tilefni af því að deild sú er hann starfaði á innan embættisins skyldi lögð niður. Hæstiréttur vísaði meðal annars til þess að við niðurlagningu starfs V hjá embættinu hefði honum, samkvæmt lögum, ekki verið ætlað að flytjast til nýs hlutafélags er tók við starfseminni og hefði hann því átt rétt til biðlauna á grundvelli laga nr. 70/1996. Þá hefði forstöðumaður embættisins verið bær að lögum til þess að gera samning við V um starfslok og Í ekki sýnt fram á að honum hefði verið skylt að leita sérstakrar heimildar á fjárlögum til þess að gera samninginn. Var niðurstaða héraðsdóms um greiðsluskyldu Í staðfest.

Hæstiréttur birt 8. desember 2011

134/2011

Sjúkrahúsið á Akureyri (Einar Karl Hallvarðsson hrl, Soffía Jónsdóttir hdl) gegn Guðna Arinbjarnar (Karl Axelsson hrl)

Sjúkrahúsið SA höfðaði mál gegn lækninum G til endurkröfu skaðabóta sem SA hafði greitt A vegna tjóns sem A taldi sig hafa orðið fyrir í skurðaðgerð sem G framkvæmdi hjá SA. Aðgerðin hafði verið framkvæmd sem svokallað ferliverk en G hafði gert samkomulag við SA um að hann ynni slík verk á sjúkrahúsinu á grundvelli samkomulags SA við heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið. Með vísan til samkomulags aðila og hvernig staðið var að uppgjöri og greiðslum vegna ferliverkanna var talið að G hefði framkvæmt þau sem verktaki en ekki starfsmaður SA. Af þessum sökum var ekki unnt að líta svo á að SA hefði borið vinnuveitandaábyrgð á ferliverkum G og gat 23. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 því ekki tekið til réttar SA til að krefja G um endurgreiðslu þeirra skaðabóta sem deilt var um. Í samkomulagi aðila var kveðið á um að SA bæri ábyrgð gagnvart sjúklingum á tjóni sem kynni að hljótast af aðgerðum sem það tók til. Sérstaklega var tekið fram að þetta rýrði ekki endurkröfurétt SA. Gögn málsins báru með sér að G hefði að minnsta kosti að einhverju leyti verið kunnugt um kröfu A og að hann hefði ekki gert athugasemd við meðferð SA á kröfu A. Af hálfu G var því ekki borið við að SA hefði greitt A bætur umfram það sem skylda stóð til og af gögnum málsins var ljóst að G hefði verið kunnug ráðagerð SA um að beina endurkröfu að sér vegna greiðslu skaðabótanna. Í ljósi þessa var G gert að endurgreiða SA þá fjárhæð sem sjúkrahúsið hafði greitt A ásamt dráttarvöxtum.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 20. september 2011

E-7453/2010

Vilhjálmur Skarphéðinsson (Gestur Jónsson hrl) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson hrl)

Stefndi, íslenska ríkið, dæmt til að greiða stefnanda eftirstöðvar samkvæmt starfslokasamningi. Ekki var fallist á þær málsástæður stefnda að lagaheimild skorti fyrir efni samningsins eða röngum aðila væri stefnt.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 28. júlí 2011

E-4760/2010

Sólheimar sjálfseignarstofnun (Karl Axelsson hrl) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson hrl)

Fallist var á kröfu stefnanda, Sólheima sjálfseignarstofnunar, um viðurkenningu á því að stefndi, íslenska ríkið, hefði vanefnt samningsskuldbindingar sínar samkvæmt þjónustusamningi stefnanda við félagsmálaráðuneytið með því að skerða fjárframlag til stefnanda um 4% með fjárlögum ársins 2009.

Héraðsdómur Reykjaness birt 7. desember 2010

E-3302/2009

Sjúkrahúsið á Akureyri (Arnbjörg Sigurðardóttir hdl) gegn Guðna Arinbjarnar (Ásgerður Ragnarsdóttir hdl)
Lykilorð: Endurkrafa.

Hafnað var endurkröfu sjúkrahúss á hendur lækni vegna meintra mistaka hans þar sem talið var að hann hefði ekki verið sjálfstæður verktaki heldur venjulegur launamaður. Þá var kröfunni einnig hafnað á þeirri forsendu að stefnandi hefði fyrirgert rétti sínum vegna tómlætis á því að halda kröfunni fram.

Hæstiréttur birt 18. desember 2003

247/2003

Guðmundur Ragnar Ingvason (Jón Steinar Gunnlaugsson hrl) gegn íslenska ríkinu (Óskar Thorarensen hrl)
Lykilorð: Ríkisstarfsmenn. Áminning.

Í málinu krafðist G ógildingar á áminningu sem S skipulagsstjóri veitti honum 1. júní 2002. Var þar vísað til ítrekaðra synjana G á að hlýða löglegum fyrirskipunum yfirmanns, en G gegndi þá stöðu sviðsstjóra rekstrarsviðs Skipulagsstofnunar. Átti ágreiningur G og S rætur að rekja til samnings S við A um vinnuframlag A í þágu stofnunarinnar samhliða doktorsnámi í Svíþjóð. Í febrúar 2002 gaf S fyrirmæli um greiðslu yfirvinnu til A vegna desembermánaðar 2001. G neitaði þar sem umræddur starfsmaður hefði ekki skilað fullri dagvinnu fyrir mánuðinn í samræmi við fyrrnefndan samning. Ítrekaði S fyrirmæli sín með þeirri skýringu að yfirvinnan væri til komin vegna ákveðins verkefnis utan samningsins sem A hefði tekið að sér að beiðni S. G neitaði enn og var í kjölfarið veitt hin umdeilda áminning. Byggði G á því í málinu að fyrrnefndur samningur hafi verið ólögmætur og áminning til hans óréttmæt. Í dómi Hæstaréttar var talið að samningur S við A hafi verið óvenjulegur að efni og verulega til hagsbóta fyrir A, en þrátt fyrir það væri ekki fram komið að S hefði farið út fyrir valdheimildir sínar við gerð hans. G hafi ekki verið rétt að fenginni fyrrnefndri skýringu að bera brigður á heimildir yfirmanns síns til að ákveða A yfirvinnugreiðslur og þegar hann hafi neitað ítrekað að hlýða fyrirmælum um nefndar greiðslur hafi hann brotið gegn starfsskyldum sínum og áminningin því verið réttmæt.

Hæstiréttur birt 16. janúar 2003

343/2002

Íslenska ríkið (Guðrún Margrét Árnadóttir hrl) gegn Hallgrími Hróðmarssyni (Ragnar Halldór Hall hrl)

Deilt var um gildi starfslokasamnings sem skólameistari M og H gerðu með sér. Í samningnum var tekið fram að H léti af starfi sem kennari við skólann og skólinn greiddi honum fullnaðarbætur vegna starfslokanna með eingreiðslu en H hafði ekki fengið greiðsluna. Tekið var fram að samningurinn fjallaði ekki um venjuleg starfsmannamál, væri ekki launasamningur eða útfærsla á veikindarétti, heldur bótagreiðslu við starfslok sem greiða skyldi í einu lagi og jafngilti 24 mánaða launum H en við samningsgerðina hefði vottorð um starfshæfni hans legið fyrir. Þá hefði samningurinn ekki heldur verið reistur á því að um væri að ræða uppsögn af hálfu skólans. Talið var að ákvæði laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins eða laga nr. 80/1996 um framhaldsskóla hefðu ekki leitt til stofnunar greiðsluskyldu vegna þeirrar eingreiðslu sem kveðið var á um í starfslokasamningnum. Hefði þurft að afla sérstakrar heimildar í fáraukalögum fyrir árið 2001 eða fjárlögum fyrir árið 2002, sbr. ákvæði laga nr. 88/1997 um fjárreiður ríkisins. Mátti báðum aðilum samningsins vera það ljóst, en þeir nutu aðstoðar lögmanna. Fyrir lá að fjárlaganefnd Alþingis hafði ekki veitt heimild fyrir samningnum í fjáraukalögum 2001 eða fjárlögum 2002. Var starfslokasamningurinn því óskuldbindandi fyrir ríkissjóð og Í sýknað af kröfum H.

Hæstiréttur birt 30. maí 2002

448/2001

Alma Elídóttir og Garðar Sigurþórsson (Jóhannes Rúnar Jóhannsson hrl) gegn Íbúðalánasjóði (Friðjón Örn Friðjónsson hrl)

A og G kröfðust þess að ógilt yrði sú ákvörðun Í (áður B) að synja þeim um endurkaup fasteignar, sem slegin hafði verið B við nauðungarsölu. Kröfðust A og G þess jafnframt að þeim yrði heimilað að leysa til sín eignina gegn greiðslu sem gerði Í skaðlausan vegna lánveitinga sinna til A og G. Stjórn Í bauð A og G að kaupa eignina aftur á markaðsverði, en því vildu þau ekki una og töldu afgreiðslu Í á erindi þeirra brjóta í bága við reglur stjórnsýsluréttar. Á það var fallist að stjórnsýslulög nr. 37/1993 hefðu átt við um afgreiðslu Í á erindi þeirra, sbr. 1. og 2. mgr. 1. gr. þeirra laga. Heimild fyrir Í til að kaupa og selja eignir með þeim hætti sem hér um ræddi var ekki í lögum nr. 44/1998, né eldri lögum. Hins vegar hafði viðgengist í nokkrum mæli að Í og áður B keyptu íbúðir við nauðungarsölu. Slíkt var ekki talið liður í almennri starfsemi Í, heldur væri um að ræða úrræði sem gripið sé til ef hagur Í beinlínis krefst þess. Talið var að með hliðsjón af 1. mgr. 31. gr. laga nr. 88/1997, eðli máls og málefnalegum forsendum Í yrði að játa Í heimild til þessa. Gæti þá engum úrslitum ráðið að hagnaður kynni að verða af íbúðarkaupum við nauðungarsölu, þegar öllu er haldið til haga, og að þær tekjur séu ekki taldar upp sérstaklega í 10. gr. laga nr. 44/1998. Eins og atvikum var háttað komu tilvísanir A og G til jafnræðis- og meðalhófsreglna stjórnsýsluréttar þeim ekki að haldi. Þá var hafnað málsástæðu þeirra um að Í hefði ekki gætt formreglna stjórnsýsluréttar, enda varð ekki annað séð en að þau hefðu frá upphafi notið aðstoðar lögmanns. Kröfum þeirra var samkvæmt þessu hafnað.