Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

132 dómar fundust

Lög: Lög um breytingu á lögum um vexti og verðtryggingu, lögum um aðgerðir í þágu einstaklinga, heimila og fyrirtækja vegna banka- og gjaldeyrishrunsins og lögum um umboðsmann skuldara. nr. 151/2010

Landsréttur birt 1. mars 2024

827/2022

Heflun ehf (Ólafur Kjartansson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður, Hafsteinn Viðar Hafsteinsson lögmaður, 2. prófmál)

L stefndi H til innheimtu á tveimur óuppgerðum lánum, númer 8876 og 8878, frá árinu 2007, en um var að ræða fjölmyntalán sem reyndust vera með ólögmætri gengistryggingu. Í kjölfarið höfðaði H mál á hendur L og krafðist annars vegar viðurkenningar á því að tveir samningar númer SFL 018341 og SFL 018421 hefðu falið í sér lán með ólögmætri gengistryggingu en ekki erlend lán. Hins vegar hafði H uppi fjárkröfu á hendur L á þeim grunni að hann ætti inneign hjá L vegna þess að verðmat vinnuvéla sem L leysti til sín við uppgjör á 13 lánssamningum hefði verið of lágt. Voru málin sameinuð í héraðsdómi. Í niðurstöðu Landsréttar um kröfu L í aðalsök kom fram að ekki yrði annað ráðið en að endurútreikningar L á lánum númer 8876 og 8878 hefðu verið í samræmi við ákvæði 5. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Var því fallist á fjárkröfu L í aðalsök. Um fyrri dómkröfu H í gagnsök var rakið að samningarnir tveir væru meðal þeirra 13 sem fjárkrafa H samkvæmt síðari dómkröfu hans byggði á. Væri fyrri dómkrafan því í reynd málsástæða fyrir þeirri síðari og hefði H því ekki lögvarða hagsmuni af úrlausn hennar. Var kröfunni því sjálfkrafa vísað frá héraðsdómi. Síðari dómkröfu sína í gagnsök byggði H meðal annars á því að ekki hefðu verið skilyrði til riftunar umræddra lánssamninga, að verðmat sem forveri L hefði aflað í tengslum við riftunina hefði verið of lágt og að við uppgjör samninganna hefði verið byggt á lægri fjárhæð en sem næmi verðmæti vélanna samkvæmt umræddu verðmati. Hefði enn fremur við endurútreikning 11 samninganna árið 2014 verið miðað við enn lægri fjárhæð. Greindi aðila á um hvort verðmæti vinnuvéla sem kom til frádráttar skuld H við endurútreikning árið 2014 hefði verið rétt metið, en L taldi fjárkröfu H í gagnsök vera endurútreikningnum óviðkomandi og að krafan hefði verið fyrnd samkvæmt 3. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu þegar mál H var höfðað. Í niðurstöðu Landsréttar var ekki fallist á með H að óheimilt hefði verið að rifta umræddum lánssamningum, þvert á móti þótti sýnt fram á að skilyrði hefðu verið til riftunar þeirra, einkum í ljósi vanskila og síðar greiðslufalls H frá og með haustinu 2008. Þá var talið að verðmatið, sem forveri L aflaði um vinnuvélarnar við uppgjör vegna riftunar umræddra 13 samninga, hefði gefið góða mynd af verðmæti vélanna; eðlilegt hefði verið að taka mið af markaðsaðstæðum á þeim tíma sem vélarnar voru innleystar, en í matsspurningunum hafði á hinn bóginn sérstaklega verið tekið fram að við verðmat skyldi litið framhjá þeim sérstöku aðstæðum sem voru á markaði með vinnuvélar og tæki á árunum 2009 og 2010. Loks var rakið að við endurútreikning lánssamninganna hefði L verðmetið tækin og þar með afborganir H með öðrum hætti en við eldra uppgjör og hafði sú breyting bein áhrif á fjárhæð kröfunnar. Var því litið svo á að fjárkrafa H hefði verið uppgjörskrafa í skilningi 18. gr. og bráðabirgðaákvæðis XIV með lögum nr. 38/2001 og teldist hún ófyrnd samkvæmt því. Ekki var heldur unnt að telja hana niður fallna fyrir tómlæti. Á hinn bóginn var fjárkrafa H fyrnd vegna samninganna SFL 018341 og SFL 018421, þar sem lagt var til grundvallar að þeir hefðu ekki falið í sér ólögmæta gengistryggingu og voru þeir ekki endurreiknaðir árið 2014. Var það loks mat réttarins að við útreikning eftirstöðva lánssamninganna 11 skyldi miða við framreiknaða stöðu þeirra samkvæmt endurútreikningi stefnda árið 2014, en ekki stöðu á riftunardegi eins og H byggði á. Þótt óútskýrður munur hefði verið á verðmæti vélanna frá riftunardegi og við endurútreikning hefði H ekki sýnt fram á að hann ætti kröfu á hendur L. Var hann þvert á móti enn í skuld við L á því tímamarki þótt verðmat L hefði verið lagt til grundvallar við uppgjörið. Var L því sýknað af kröfum H í gagnsök.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 6. desember 2022

E-3167/2022

Guðmundur Þór Pétursson og Harpa Guðmundsdóttir (Þórður Heimir Sveinsson lögmaður) gegn Arion banka hf (Hjördís Halldórsdóttir lögmaður)

Stefnendur kröfðust skaðabóta af hendi stefnda á þeim grundvelli að stefndi hefði vanrækt upplýsingaskyldu gagnvart stefnendum í tengslum við lánveitingu til þeirra og þannig valdið þeim tjóni. Því ætti að miða við að árleg hlutfallstala kostnaðar, eins og hún var tilgreind í greiðsluáætlun sem gerð var í tengslum við lánveitinguna, ætti að haldast óbreytt á nánar tilgreindu tímabili. Málinu var vísað frá dómi með vísan til 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þar sem talið var að dómkrafan hefði áður verið dæmd að efni til í skilningi 1. mgr. sömu lagagreinar í dómsmáli milli sömu aðila þar sem hafnað var kröfu stefnenda um viðurkenningu þess að hlutfallstalan skyldi standa óbreytt á nánar tilgreindu tímabili.

Landsréttur birt 11. júní 2021

174/2020

Einar Páll Tamimi (Hjörleifur Kvaran lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

Ágreiningur aðila laut að því hvort lán Í hf. til E samkvæmt tveimur skuldabréfum, eins og þeim var breytt með skilmálabreytingum, væru í íslenskum krónum og bundin ólögmætri gengistryggingu í skilningi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001. Í dómi Landsréttar kom fram að við úrlausn sambærilegra álitaefna hefði Hæstiréttur fyrst og fremst lagt til grundvallar skýringu á texta þeirrar skuldbindingar sem lántaki hefði gengist undir. Jafnframt að þegar skilmálum láns hefði verið breytt hefðu skjöl um þær skilmálabreytingar verið skýrðar textaskýringu með sama hætti og upprunalegt skuldaskjal. Í dómi Landsréttar var rakið að í skilmálabreytingum skuldabréfanna væri skýrlega tekið fram að upphæð hvors láns skyldi verða í erlendri mynt eftir breytinguna og að lánið skyldi eftirleiðis bera LIBOR-vexti. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest sú niðurstaða hans að með skilmálabreytingunum hefði skuldabréfunum, sem áður voru í íslenskum krónum, verið breytt í lögmæt lán í erlendum myntum. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu Í hf. af kröfum E.

Landsréttur birt 13. nóvember 2020

741/2019

Landsbankinn hf (Hannes J. Hafstein lögmaður) gegn Jens Pétri Jensen (Sigurður S. Júlíusson lögmaður)
Lykilorð: Fyrning. Lánssamningur.

L hf. höfðaði mál til heimtu skuldar samkvæmt samningi um fjölmyntalán í dönskum krónum milli forvera L hf. og J frá árinu 2007 og síðar gerðum viðaukum við samninginn. Í dómi Landsréttar kom fram að L hf. hefði endurreiknað eftirstöðvar lánsins í kjölfar niðurstöðu Hæstaréttar Íslands 9. júní 2011 í máli nr. 155/2011 í samræmi við ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Vísaði rétturinn til þess að um kröfu L hf. gilti sérregla ákvæðis XIV til bráðabirgða í lögum nr. 38/2001 um að fyrningarfrestur uppgjörskrafna vegna ólögmætrar verðtryggingar lánssamninga í formi gengistryggingar reiknaðist frá 16. júní 2010 og væri átta ár frá þeim tíma. Málið hefði verið höfðað 1. nóvember 2018 og hefði krafa L hf. á hendur J samkvæmt lánssamningnum því verið fyrnd við málshöfðunina. Var J því sýknaður af kröfum L hf.

Landsréttur birt 2. október 2020

465/2019

Hreggviður Þorsteinsson og Litli Moshvoll ehf (Ásgeir Þór Árnason lögmaður) gegn Arion banka hf (Kristján B. Thorlacius lögmaður, Tinna Björk Gunnarsdóttir lögmaður, 1. prófmál)

A hf. krafði H um greiðslu skuldar samkvæmt skuldabréfi sem hann hafði gefið út til S og D hf. tók síðar yfir og framseldi til A hf. Þá krafðist A hf. þess að L ehf. yrði gert að þola að fjárnám yrði gert í fasteign hans samkvæmt tveimur tilgreindum tryggingarbréfum sem H hafði gefið út. Landsréttur leit fyrst til þess að skuldabréfið væri ekki um stofnfjárbréfakaup í S og væru viðskiptin að baki þeim bréfinu sem slíku óviðkomandi. H, sem löggiltum endurskoðanda, hafi mátt vera kunn sú áhætta sem hafi falist í kaupum á stofnfjárbréfunum og væri ósannað að hann hafi verið fenginn til þess með svikum eða blekkingum. Yrði skuldbindingunni því ekki vikið til hliðar eða hún ógilt á grundvelli 36. gr. eða 31. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Þá var ekki á það fallist að greiðsla sem H innti af hendi til S hefði öll átt að renna inn á skuld samkvæmt skuldabréfinu. Ekkert lægi fyrir um að H hefði innt greiðsluna af hendi gegn loforði útibússtjóra S um að tryggingarbréfum yrði aflétt af fasteign L ehf. Þá yrði ekki annað ráðið af endurútreikningi A hf. á láninu en að hann væri í samræmi við tilgreind ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Loks var ekki fallist á það með H að vextir sem hefðu verið lagðir við höfuðstól kröfunnar væru að hluta til fyrndir. Voru kröfur A hf. því teknar til greina.

Hæstiréttur birt 4. maí 2020

51/2019

ALM Fjármögnun ehf (Bjarni Þór Óskarsson lögmaður) gegn Línulögnum ehf (Einar Hugi Bjarnason lögmaður)

Ágreiningur aðila laut að því hvort A ehf. bæri greiðsluskyldu gagnvart L ehf. vegna ofgreiddra vaxta af skuldabréfi, sem S ehf. hafði upprunalega gefið út til D hf., en A ehf. síðar eignast og L ehf. tekið að sér greiðslu með skuldskeytingu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við framsal viðskiptabréfa væri gerð undantekning frá þeirri meginreglu kröfuréttar við kröfuhafaskipti að framsalshafi öðlist ekki betri rétt á hendur skuldara en framseljandi átti. Skuldari viðskiptabréfs geti þannig glatað mótbáru gegn grandlausum framsalshafa, ef hún kemur ekki fram á bréfinu, en markmið reglunnar er að auðvelda viðskipti með viðskiptabréf og gera réttarstöðu framsalshafa tryggari en almennar reglur kröfuréttarins mæla fyrir um. Í ljósi þess að reglurnar um viðskiptabréf fela í sér veruleg frávik frá almennum reglum verði að gera þann áskilnað að ótvírætt sé að krafa sé viðskiptabréfskrafa. Taldi Hæstiréttur að til þess að þessu skilyrði væri fullnægt hefði hinn nýi skuldari þurft að lýsa því yfir einhliða og skilyrðislaust að hann lofaði að greiða kröfuna og hefði sú skriflega yfirlýsing þurft að koma fram á bréfinu sjálfu til þess að það gæti talist skuldabréf eftir skuldaraskiptin. Var ekki talið nóg að L ehf. hafi undirritað sérstaka yfirlýsingu á öðru skjali þess efnis að hann gengist undir öll ákvæði viðkomandi bréfs og skuldbindingar samkvæmt því. Af þessum sökum var talið að krafan hafi breyst við skuldaraskiptin úr því að vera krafa samkvæmt viðskiptabréfi í almenna fjárkröfu. Var L ehf. því ekki talinn hafa glatað mótbárum við framsal kröfunnar og gat þar af leiðandi haft uppi frekari kröfur vegna ofgreiðslu vaxta af skuldabréfinu gagnvart A ehf.

Landsréttur birt 28. febrúar 2020

323/2019

Kristbjörg Ólafsdóttir og Finnur Gísli Garðarsson (Sigmundur Hannesson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

L hf. höfðaði mál og krafðist þess að K og F yrði með dómi gert að þola fjárnám vegna skuldar M ehf. við bankann sem var tryggð með veði í fasteign þeirra. Í dómi Landsréttar kom fram að réttur L hf. til að leita fullnustu í fasteign K og F hefði ekki fallið niður þótt krafan hefði ekki komist að við skipti á þrotabúi M ehf. vegna vanlýsingar né vegna þess að ekki reyndi frekar á ábyrgð M ehf. á skuldinni eftir lok skipta á þrotabúinu. Þá var ekki fallist á þær málsástæður K og F að krafa L hf. væri fyrnd eða fallin niður vegna tómlætis. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Héraðsdómur Reykjaness birt 25. febrúar 2020

E-152/2019

Einar Páll Tamimi (Hjörleifur Kvaran lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

Kröfu stefnanda um viðurkenningu þess efnis að um ólögmæta gengistryggingur lána í skilningi 13. og 14. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 hafi verið að ræða, var hafnað.

Landsréttur birt 24. janúar 2020

185/2019

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður) gegn þrotabúi Hreggviðs Þorsteinssonar og Guðrúnu Björk Benediktsdóttur (Ásgeir Þór Árnason lögmaður)

L hf. höfðaði mál til innheimtu skuldar samkvæmt lánssamningi milli forvera hans, LBÍ hf., og HÞ. Umræddur lánssamningur var til kominn vegna kaupa HÞ á hlutabréfum í SB hf. í október 2007. Þá krafðist L hf. þess einnig að honum yrði heimilað að gera fjárnám inn í veðrétt í eignarhlut GBB í tiltekinni fasteign samkvæmt tveim tryggingarbréfum sem HÞ hafði gefið út, annars vegar í febrúar 2006 að fjárhæð 10.000.000 króna og hins vegar í mars 2007 að fjárhæð 20.000.000 króna. Ágreiningur málsins laut annars vegar að greiðsluskyldu þrotabús HÞ og hins vegar að því hvort tryggingarbréfið sem var gefið út í mars 2007 að fjárhæð 20.000.000 króna stæði til tryggingar skuldinni. Hvað varðaði greiðsluskyldu þá var ekki fallist á að ógilda ætti samninginn með vísan til 31. gr. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í dómi Landsréttar kom fram að þegar litið væri til þess að HÞ væri löggiltur endurskoðandi, að hann hefði áður átt í svipuðum viðskiptum og í tengslum við þau viðskipti fengið leiðbeiningar um áhættu tengda markaðsviðskiptum hefði honum mátt vera kunn sú áhætta sem í viðskiptunum fælist. Þá var ekki fallist á að umrædd krafa væri fyrnd eða að endurreikningur láns, sem hafði verið bundið við gengi erlendra gjaldmiðla með ólögmætum hætti, hefði ekki verið í samræmi við gögn málsins og ákvæði 5. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu, sbr. 1. gr. laga nr. 151/2010. Var fjárkrafa L hf. því tekin til greina. Hvað varðaði ágreining um hvort tryggingarbréf að fjárhæð 20.000.000 króna stæði til tryggingar umræddri skuld þá lá fyrir í málinu að í mars 2007 hefði HÞ tekið lán hjá LBÍ hf. vegna kaupa á tilteknum hlutabréfum og til tryggingar greiðslu þess láns gaf hann meðal annars út fyrrgreint tryggingarbréf. HÞ seldi þau hlutabréf og greiddi lánið að fullu 25. maí 2007. Þrotabú HÞ byggði á því að þáverandi útibússtjóri LBÍ hf. hefði lofað því að umræddu tryggingarbréfi yrði aflýst af fasteign GBB þegar nefnd viðskipti væru uppgerð. Í málinu taldist sannað að HÞ hefði verið lofað með bindandi hætti að umræddu tryggingarbréfi yrði aflýst af eign GBB. Voru þrotabú HÞ og GBB því sýknuð af kröfu L hf. um að honum yrði heimilað að gera fjárnám inn í veðrétt í eignarhluta GBB samkvæmt umræddu tryggingarbréfi.

Landsréttur birt 11. október 2019

741/2018

Einar Guðjónsson (Guðmundur Birgir Ólafsson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

L hf. krafðist greiðslu skuldar samkvæmt tveimur lánssamningum forvera síns við E sem óumdeilt var að hefðu með ólögmætum hætti verið bundnir við gengi erlendra gjaldmiðla. Í dómi Landsréttar kom fram að E hefði ekki stutt neinum gögnum að ráðstöfun fjármunanna hefði verið án vilja hans og vitundar og var þeirri málsástæðu hans því hafnað. Þá taldi rétturinn að XIV. ákvæði til bráðabirgða við lög nr. 38/2001 ætti við um kröfu L hf. Þar sem fyrningu hefði verið slitið í síðasta lagi við þingfestingu málsins teldist krafan ekki fyrnd. Þá var því hafnað að L hf. hefði fyrir tómlætis sakir fyrirgert rétti sínum samkvæmt lánssamningunum en aðilar höfðu verið í samskiptum um endurútreikning og uppgjör krafna L hf. auk þess sem þær voru háðar nokkurri réttaróvissu um alllangan tíma frá hruni íslensku bankanna. Loks taldi rétturinn ekki ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju af hálfu L hf. að bera lánssamningana fyrir sig og var því hafnað kröfu E um að víkja samningunum til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Var því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að E bæri að greiða L hf. hina umkröfðu fjárhæð.

Landsréttur birt 27. september 2019

929/2018

Línulagnir ehf (Einar Hugi Bjarnason lögmaður) gegn ALM Fjármögnun ehf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

Í málinu gerði L ehf. kröfu um viðurkenningu á því að A ehf. bæri greiðsluskyldu gagnvart honum vegna ofgreiddra vaxta af skuldabréfi sem S ehf. gaf út til D hf. en A ehf. hafði síðar eignast bréfið og L ehf. orðið skuldari þess. Í dómi héraðsdóms var A ehf. sýknaður af kröfunni þar sem A ehf. hefði mátt treysta því að skuldabréfið færði honum þann rétt sem það sjálft hefði borið með sér. Í dómi Landsréttar kom fram að í hinum áfrýjaða dómi hefði ekki verið fjallað um hvort umrædd krafa hefði stofnast í upphafi. Í ljósi yfirlýsingar fyrir Landsrétti um að það atriði væri óumdeilt væri ekki ástæða til að ómerkja dóm héraðsdóms á þeim grunni að niðurstaða málsins fæli í sér getsakir um kröfuréttindi. Vísað var til þess að samkvæmt 3. gr. tilskipunar 9. febrúar 1798 um áritun afborgana á skuldabréf gildi viðskiptabréfsreglur um mótbárutap skuldara ekki um vaxtagreiðslur af viðskiptabréfi. Um aðilaskipti að hinni umdeildu kröfu færi því samkvæmt almennum reglum kröfuréttar en í þeim fælist meðal annars sú meginregla að skyldur skuldara aukist ekki við framsal og skuldari haldi mótbárum sínum við kröfuhafaskipti. Samkvæmt því hindruðu kröfuhafaskipti ekki þá kröfu sem L ehf. hafði uppi í málinu. Þá væru skjöl um skuldskeytingu skýr um að henni hefði verið ætlað að hafa þau réttaráhrif að krafa af umræddum toga tilheyrði L ehf. Þá var, með vísan til grandsemi A ehf. um tilvist kröfunnar er hann eignaðist bréfið, ekki fallist á þá málsástæðu A ehf. að krafa L ehf. væri niður fallin sökum tómlætis. Var því fallist á viðurkenningarkröfu L ehf.

Landsréttur birt 20. september 2019

450/2019

Einar Páll Tamimi (Hjörleifur Kvaran lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

E höfðaði mál gegn Í hf. og krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að tvö lán sem E fékk hjá Í hf. á árinu 2005 væru í íslenskum krónum og bundin ólögmætri gengistryggingu í skilningi 13. og 14. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001 og því óskuldbindandi fyrir hann. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá héraðsdómi með þeim rökum að undirliggjandi fjárkrafa E væri fallin niður fyrir fyrningu og því hefði hann skort lögvarða hagsmuni af því að fá viðurkenningardóm fyrir kröfu sinni í málinu. Í úrskurði Landsréttar kom fram að eins og málið lægi fyrir yrði að telja að ekki væri tímabært að taka afstöðu til þess hvort hinar meintu fjárkröfur, er E gæti átt á hendur Í hf. að gengnum viðurkenningardómi, væru fallnar niður fyrir fyrningu og þar með stæðu ákvæði 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki í vegi að málið sætti efnislegri meðferð fyrir héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 12. febrúar 2019

E-170/2017

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður) gegn Hreggviði Þorsteinssyni og Guðrúnu Björk Benediktsdóttur (Ásgeir Þór Árnason lögmaður)

Fallist var á greiðslukröfu stefnanda gagnvart stefndu samkvæmt lánssamningi málsaðila eftir endurútreikning. Enn fremur var fallist á kröfu stefnanda um að honum væri heimilt að gera fjárnám inn í veðrétt samkvæmt þar tilgreindu tryggingabréfi í tilgreindri fasteign, en stefndu voru sýknuð af viðlíka kröfu stefnanda varðandi annað tryggingabréf þar sem að sýnt þótti fram á í málinu að stefndu hafi verið lofað áður en til lántökunnar kom að því veðbréfi yrði aflýst.

Landsréttur birt 25. janúar 2019

503/2018

A (Þórður Heimir Sveinsson lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

A tók skuldabréfalán hjá forvera Í hf. árið 2006 sem var endurútreiknað á árinu 2011 að ósk A á grundvelli bráðabirgðaákvæðis X laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sbr. 2. gr. laga nr. 151/2010. Í málinu taldi A aðallega að Í hf. hefði vanrækt lögbundna skyldu sína til að útbúa greiðsluáætlun og reikna út árlega hlutfallstölu kostnaðar og hafi Í hf. því verið óheimilt að krefja A um greiðslu vaxta við endurútreikning lánsins. Bæri því að víkja ákvæðum skuldabréfsins um vexti til hliðar. Laut varakrafa A að því að skuldabréfalánið hafi verið ólögmætt gengistryggt lán og að endurútreikningur skyldi taka mið af því. Var talið að skuldbinding A til greiðslu vaxta hafi verið skýrt tilgreind í skuldabréfinu og þó að Í hf. hefði vanrækt að veita tilteknar upplýsingar í lánasamningi í samræmi við 6. og 7. gr. laga um neytendalán nr. 121/1994, m.a. um heildarlántökukostnað og árlega hlutfallstölu kostnaðar, hefðu ákvæði samningsins um vexti verið nægilega skýr. Því hafi Í hf. verið heimilt að krefjast greiðslu vaxta af kröfu sinni samkvæmt skuldabréfinu og forsendur hafi ekki verið fyrir hendi til að víkja ákvæðum skuldabréfsins um vexti til hliðar. Í hf. var því sýknað af aðalkröfu A. Varakrafa A var talin í slíku ósamræmi við aðalkröfu hans að óhjákvæmilegt væri að vísa henni frá dómi.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 26. nóvember 2018

E-1684/2017

Línulagnir ehf (Hlöðver Kjartansson lögmaður) gegn ALM Fjármögnun ehf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda um endurgreiðslu fjár sem hann taldi sig eiga rétt til á grundvelli dómaframkvæmdar Hæstaréttar Íslands í málum um gengistryggð lán. Taldi stefnandi sig hafa ofgreitt skuld er hann greiddi upp veðskuldabréf í íslenskum krónum, en hann byggði á því að útgáfa veðskuldabréfsins hefði í reynd aðeins falið í sér skilmálabreytingu eldra gengistryggðs veðskuldabréfs. Var þeirri málsástæðu hafnað. Niðurstaða dómsins byggðist á því að viðskiptabréfareglur giltu um veðskuldabréfið og kaup stefnda á því. Stefndi hafi því mátt treysta því að hann ætti þann rétt sem bréfið bar með sér, en það bar ekki með sér þann rétt sem stefnandi hélt fram.

Landsréttur birt 2. nóvember 2018

219/2018

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður, Ásgeir Örn Blöndal Jóhannsson lögmaður, 3. prófmál) gegn Gunnari Gíslasyni (Hjalti Steinþórsson lögmaður)

L hf. höfðaði mál gegn G til greiðslu eftirstöðva kröfu samkvæmt „bílasamningi“. Landsréttur taldi með hliðsjón af dómaframkvæmd Hæstaréttar að samningurinn væri lánssamningur og að ákvæði 2. mgr. 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda ætti við um kröfuna og því teldist hún ekki fyrnd. Landsréttur féllst ekki á að samskipti aðila og réttaróvissa um uppgjör kröfunnar sem skapaðist í kjölfar tiltekinna dóma Hæstaréttar árin 2010-2013 hefði gefið G réttmæta ástæðu til að ætla að L hf., eða sá aðili sem hann leiddi rétt sinn frá, hefði gefið kröfuna eftir eða fellt hana niður. G hefði vanrækt að tilkynna um búsetuskipti sín eins og hann hefði skuldbundið sig til samkvæmt samningi aðila. Honum hefðu því ekki borist ýmis bréf sem vörðuðu innheimtu og uppgjör kröfunnar sem annars hefði að fyrra bragði mátt ætla að honum hefðu borist. Í því ljósi var ekki fallist á að krafan væri fallin niður fyrir tómlæti. Var því G dæmdur til að greiða L hf. kröfuna en vaxtakröfu L hf. fyrir nánar tilgreint tímabil var vísað frá dómi án kröfu vegna vanreifunar.

Hæstiréttur birt 26. júní 2018

636/2017

Guðmundur Þór Pétursson og Harpa Guðmundsdóttir (Tómas Jónsson lögmaður) gegn Arion banka hf (Sigurður Guðmundsson lögmaður)

Aðilar deildu um hvernig haga skyldi vaxtaútreikningi á lánssamningi sem var bundinn ólögmætri gengistryggingu. G og H kröfðust viðurkenningar á því að árleg hlutfallstala kostnaðar 3,95% í greiðsluáætlun sem gerð var samhliða veðskuldabréfinu skyldi halda gildi sínu fram að endurútreikningi lánsins hjá A hf. Var sýknukrafa A hf. reist á því að um útreikning vaxta skyldi fara samkvæmt bráðabirgðaákvæði X við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu þannig að um uppgjör skuldbindingarinnar færi eftir því sem greindi í 18. gr. laganna. Með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 327/2013 taldi Hæstiréttur að bein og órjúfanleg tengsl hefðu verið milli gengisbreytingarinnar og þeirra vaxta sem vísað var til í lánssamningnum. Samkvæmt því hefði ákvæði hans um vexti verið ógilt í skilningi 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001. Þá var ekki fallist á að greiðsluáætlunin hefði falið í sér bindandi loforð um að árleg hlutfallstala kostnaðar yrði óbreytt óháð þeim forsendum sem bjuggu að baki lánskjörum og skilmálabreytingum sem átt höfðu sér stað. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu A hf. því staðfest.

Hæstiréttur birt 15. mars 2018

278/2017

Gunnar L. Benediktsson (Einar Hugi Bjarnason lögmaður) gegn Arion banka hf (Sigurður Guðmundsson lögmaður)

G krafðist viðurkenningar á því að lán, sem hann hafði upphaflega tekið hjá S en var síðar framselt til bankans A hf., hefði verið bundið ólögmætri gengistryggingu í skilningi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001. Héraðsdómur lagði mat á lánið á grundvelli þeirra sjónarmiða sem litið hafði verið til í ítrekuðum dómafordæmum Hæstaréttar og komst að þeirri niðurstöðu að G hefði tekið gilt lán í erlendum gjaldmiðli. Var A hf. því sýknaður af kröfum hans. Var sú niðurstaða staðfest með dómi Hæstaréttar.

Hæstiréttur birt 23. nóvember 2017

868/2016

Landsbankinn hf (Andri Árnason hrl) gegn Krananum ehf (Hulda Rós Rúriksdóttir hrl)

Í málinu deildu K ehf. og L hf. um rétt þess fyrrnefnda til vaxta af inneign vegna endurútreiknings á fimm kaupleigusamningum félagsins. Óumdeilt var að umræddir samningar höfðu falið í sér lán bundin ólögmætri gengistryggingu og höfðu þeir tvívegis verið endurútreiknaðir af þeim sökum, fyrst á árinu 2011 og aftur á árinu 2015. Hafði inneign K ehf. vegna síðari endurútreikningsins verið greidd út til félagsins strax í kjölfar þess að hann fór fram, en inneign félagsins vegna fyrri útreikningsins var ekki greidd fyrr en á árinu 2015. Gerði K ehf. aðallega kröfu um dráttarvexti samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001 af þeim fjárhæðum er um ræddi, en til vara krafðist félagið vaxta samkvæmt 8. gr. sömu laga. Héraðsdómur féllst á að K ehf. ætti rétt á dráttarvöxtum af þeirri greiðslu sem fórst fyrir að greiða félaginu eftir endurútreikninginn 2011. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til þess að L hf. hefði lýst því að við endurútreikning slíkra lána hefði hann viðhaft það verklag að tilkynna þegar í stað um útreikninginn og greiða á sama tíma út inneign lántaka. Samkvæmt því hefði bankinn sjálfur litið svo á að honum bæri að hafa frumkvæði að því að endurreikna lán K ehf., tilkynna félaginu um útreikninginn og greiða því fjárhæðina án sérstakrar kröfu þess þar um. Var talið að jafna mætti þeirri aðstöðu við þá sem greindi í 1. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 og var niðurstaða héraðsdóms um rétt K ehf. til dráttarvaxta af hinni vangoldnu greiðslu því staðfest.

Hæstiréttur birt 7. nóvember 2017

610/2017

Þrotabú VBS eignasafns hf (Hróbjartur Jónatansson hrl) gegn Arion banka hf og Agli Ragnari Sigurðssyni (Karl Óttar Pétursson hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu þrotabús V hf. um að frumvarp sýslumanns til úthlutunar söluverðs við nauðungarsölu á fasteigninni G yrði breytt á þá leið að kröfur A hf. yrðu lækkaðar og V hf. skyldi úthlutað sem því næmi af söluverðinu. Byggði þrotabú V hf. á því að innifaldir í kröfum A hf. hefðu verið vextir sem fallið hefðu í gjalddaga meira en ári áður en beiðni um nauðungarsölu hefði verið sett fram, sbr. b. liður 5. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð, og hafi því ekki átt að vera tryggðir með aðalkröfunni og koma til úthlutunar greiðslu þeirra svo sem gert var í frumvarpi að úthlutunargerðinni. A hf. hélt því hins vegar fram að kröfur hans væru í samræmi við fyrirmæli 18. gr. laga nr. 38/2001 um endurútreikning lána með ólögmætum áskilnaði um vexti og annað endurgjald sem miði við að mynda skuli nýjan höfuðstól að loknum útreikningi. Þannig hafi endurútreiknaðir vextir sem mynduðu nýjar eftirstöðvar skuldarinnar ekki verið fallnir í gjalddaga í skilningi b. liðar 5. gr. laga nr. 75/1997. Í dómi Hæstaréttar kom fram að umræddir vextir hefðu gjaldfallið að langstærstum hluta meira en ári áður en nauðungarsölubeiðni A hf. var móttekin og voru ákvæði 18. gr. laga nr. 38/2001 ekki talin hagga við afdráttarlausum fyrirmælum b. liðar 5. gr. laga nr. 75/1997. Var því fallist á kröfu þrotabús V hf. og frumvarpinu breytt á þann veg að V hf. skyldi fá úthlutað umkrafða fjárhæð af söluverðinu.

Hæstiréttur birt 17. október 2017

634/2017

Ásgrímur Pálsson (Snorri Snorrason hdl) gegn Lýsingu hf og Björgvin Björgvinssyni (Helgi Sigurðsson hrl)
Lykilorð: Kærumál. Nauðungarsala.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Á um að nauðungarsala á bifreið hans yrði felld úr gildi. Fyrir Hæstarétti krafðist Á þess aðallega að hinn kærði úrskurður yrði ómerktur en til vara að hann yrði felldur úr gildi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að L hefði höfðað mál til heimtu eftirstöðva skuldar Á við L og hefði Á ekki mætt við þingfestingu málsins og stefna því árituð um aðfarahæfi krafna L. Þar sem Á hefði byggt ómerkingarkröfu sína á málsástæðum, sem hann hefði getað haft uppi við meðferð fyrrgreinds máls, var henni hafnað. Þá var talið að með framangreindri áritun á stefnu hefði verið kveðinn upp bindandi dómur um aðfarahæfi krafna þeirra er lágu til grundvallar eftirfarandi fjárnámi og síðan nauðungarsölu. Af þeir ástæðu og að hvorki undirbúningi nauðungarsölunnar né framkvæmd hennar hefði verið áfátt var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Hæstiréttur birt 22. ágúst 2017

425/2017

Ásgeir Helgi Ásgeirsson (Jón Auðunn Jónsson hrl) gegn Arion banka hf (Karl Óttar Pétursson hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar ákvörðun sýslumanns um að láta standa óraskað frumvarp til úthlutunar á söluverði við nauðungarsölu á helmingshluta Á í fasteign í Hafnarfirði var breytt þannig að upp í kröfu A hf. í söluverðið skyldi greiðast 22.506.931 króna í stað 26.240.166 króna. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með vísan til forsendna í Hæstarétti kom meðal annars fram að andvirði eignarhlutar E í fasteigninni hefði verið ráðstafað inn á skuldina í mars 2015 og hefðu því áfallnir vextir frá apríl 2011 verið ófyrndir samkvæmt 3. gr. sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og andvirðinu ráðstafað til greiðslu þeirra og inn á höfuðstól lánsins.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 7. júlí 2017

E-2988/2016

Guðmundur Þór Pétursson Harpa Guðmundsdóttir (Þórður Heimir Sveinsson hdl) gegn Arion banka hf (Sigurður Guðmundsson hrl)
Lykilorð: Skuldabréf. Vextir.

Stefndi var sýknaður af kröfu stefnenda um viðurkenningu á því að upphafleg árleg hlutfallstala kostnaðar í greiðsluáætlun sem gerð var samhliða veðskuldabréfi, sem stefnendur tóku hjá stefnda, skyldi halda gildi sínu fram að endurútreikningi láns þeirra.

Hæstiréttur birt 15. júní 2017

861/2016

Bjarni Marteinn Berg Elfarsson (Tómas Jónsson hrl) gegn Íslandsbanka hf (Stefán A. Svensson hrl)

B krafðist viðurkenningar á því að í veðskuldabréfi sem hann hafði gefið út til Í hf. hefði falist lán í íslenskum krónum, bundið gengi erlendra gjaldmiðla í andstöðu við 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001. Í dómi héraðsdóms var vísað til þess að í dómaframkvæmd hefði verið lagt til grundvallar að miða bæri við skýringu á texta þess skuldaskjals sem lántaki hefði samþykkt hverju sinni og að það væri einungis í þeim tilvikum þegar slík textaskýring tæki ekki af tvímæli um hvers efnis skuldbindingin væri, sem rétt væri að líta til annarra atriða. Benti héraðsdómur á að fyrirsögn veðskuldabréfsins bæri skýrlega með sér að um væri að ræða skuldbindingu í erlendum gjaldmiðlum og að hún hefði verið nákvæmlega tilgreind í bréfinu. Með hliðsjón af ítrekuðum dómafordæmum Hæstaréttar taldi héraðsdómur því að samningurinn hefði tekið til gildrar skuldbindingar í erlendum gjaldmiðlum. Þá féllst héraðsdómur ekki á að vanræksla lánveitanda á því að fylgja ákvæðum laga um neytendalán við lánveitingu gæti leitt til þess að líta bæri á lánið sem gengistryggt lán í íslenskum krónum. Var Í hf. því sýknaður af kröfum B. Hæstiréttur staðfesti héraðsdóm með vísan til forsendna hans.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 7. apríl 2017

E-958/2016

Ragnar Arnarson Brimrún Höskuldsdóttir (Elín Hrefna Ólafsdóttir hdl) gegn Arion banka hf (Kristján B. Thorlacius hrl)

Talið var ósannað að fyrir lagi ókskilyrt og bindandi samkomulag milli málsaðila um fjármögnun til byggingaframkvæmda líkt og stefnendur byggðu á. Var því ekki fallist á aðalkröfu stefnenda gagnvart hinum stefnda banka um skaðabætur innan samninga. Þá var ekki heldur fallist á varakröfu stefnanda um að veðskuldabréfi yrði vikið til hliðar byggt á reglum samningaréttar um brostnar forsendur eða 36. gr. laga nr. 7/1936. Var stefndi því sýknaður af dómkröfum stefnanda í málinu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 29. mars 2017

E-2987/2016

Elísabet Björg Ólafsdóttir (Þórður Heimir Sveinsson hdl) gegn Arion banka hf (Sigurður Guðmundsson hrl)

Fallist var á að veðréttur stefnda í fasteign tæki ekki til eignarhluta stefnanda samkvæmt fimm tryggingarbréfum þar sem hún hafði ekki samþykkt veðsetninguna sem veðsali, einungis sem maki útgefanda.

Hæstiréttur birt 19. janúar 2017

275/2016

B1 - Fjarðargrjót ehf (Gísli Guðni Hall hrl) gegn Lýsingu hf (Árni Ármann Árnason hrl)

Aðilar deildu um hvort tryggingarbréf sem B ehf. gaf út til L hf. stæði til tryggingar kröfu F ehf. sem dæmt hafði verið til greiða skuld við L hf. samkvæmt nánar tilgreindum kaupleigusamningum. Á fremri síðu tryggingarbréfsins kom fram að um allsherjarveð væri að ræða en á aftari síðu þess var tiltekið að bréfið hefði verið gert vegna útflutnings tveggja véla og vísað til tveggja nánar tilgreindra kaupleigusamninga og tekið fram að bréfið væri til tryggingar ýmsum kostnaði vegna þeirra samninga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með teknu tilliti til þess að L hf. væri fjármálastofnun og ágreiningslaust væri að umrætt tryggingarbréf hefði verið samið einhliða af L hf. hefði hvílt sérstök skylda á honum að búa svo um hnútana að ekki léki vafi á til hvaða skuldbindinga bréfið næði. Var talið að þegar horft væri til þess, sem fram hefði komið á aftari síðu tryggingarbréfsins um tilgang þess, hefði ætlun aðila aðeins verið að tryggja með því þann kostnað sem þar hefði verið tilgreindur og takmarkaðist við þá tvo kaupleigusamninga sem tilgreindir voru á aftari síðu tryggingarbréfsins.

Hæstiréttur birt 19. janúar 2017

274/2016

B1 - Fjarðargrjót ehf (Gísli Guðni Hall hrl) gegn Lýsingu hf (Árni Ármann Árnason hrl)

Aðilar deildu um hvort tryggingarbréf sem B ehf. gaf út til L hf. stæði til tryggingar kröfu F ehf. sem dæmt hafði verið til greiða skuld við L hf. samkvæmt nánar tilgreindum kaupleigusamningum. Á fremri síðu tryggingarbréfsins kom fram að um allsherjarveð væri að ræða en á aftari síðu þess var tiltekið að bréfið hefði verið gert vegna útflutnings tveggja véla og vísað til tveggja nánar tilgreindra kaupleigusamninga og tekið fram að bréfið væri til tryggingar ýmsum kostnaði vegna þeirra samninga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með teknu tilliti til þess að L hf. væri fjármálastofnun og ágreiningslaust væri að umrætt tryggingarbréf hefði verið samið einhliða af L hf. hefði hvílt sérstök skylda á honum að búa svo um hnútana að ekki léki vafi á til hvaða skuldbindinga bréfið næði. Var talið að þegar horft væri til þess, sem fram hefði komið á aftari síðu tryggingarbréfsins um tilgang þess, hefði ætlun aðila aðeins verið að tryggja með því þann kostnað sem þar hefði verið tilgreindur og takmarkaðist við þá tvo kaupleigusamninga sem tilgreindir voru á aftari síðu tryggingarbréfsins.

Hæstiréttur birt 19. janúar 2017

273/2016

B1 - Fjarðargrjót ehf (Gísli Guðni Hall hrl) gegn Lýsingu hf (Árni Ármann Árnason hrl)

Aðilar deildu um hvort tryggingarbréf sem B ehf. gaf út til L hf. stæði til tryggingar kröfu F ehf. sem dæmt hafði verið til greiða skuld við L hf. samkvæmt nánar tilgreindum kaupleigusamningi. Á fremri síðu tryggingarbréfsins kom fram að um allsherjarveð væri að ræða en á aftari síðu þess var tiltekið að bréfið hefði verið gert vegna útflutnings tveggja véla og vísað til tveggja nánar tilgreindra kaupleigusamninga og tekið fram að bréfið væri til tryggingar ýmsum kostnaði vegna þeirra samninga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með teknu tilliti til þess að L hf. væri fjármálastofnun og ágreiningslaust væri að umrætt tryggingarbréf hefði verið samið einhliða af L hf. hefði hvílt sérstök skylda á honum að búa svo um hnútana að ekki léki vafi á til hvaða skuldbindinga bréfið næði. Var talið að þegar horft væri til þess, sem fram hefði komið á aftari síðu tryggingarbréfsins um tilgang þess, hefði ætlun aðila aðeins verið að tryggja með því þann kostnað sem þar hefði verið tilgreindur og takmarkaðist við þá tvo kaupleigusamninga sem tilgreindir voru á aftari síðu tryggingarbréfsins.

Hæstiréttur birt 19. janúar 2017

272/2016

B1 - Fjarðargrjót ehf (Gísli Guðni Hall hrl) gegn Lýsingu hf (Árni Ármann Árnason hrl)

Aðilar deildu um hvort tryggingarbréf sem B ehf. gaf út til L hf. stæði til tryggingar kröfu F ehf. sem dæmt hafði verið til greiða skuld við L hf. samkvæmt nánar tilgreindum kaupleigusamningum. Á fremri síðu tryggingarbréfsins kom fram að um allsherjarveð væri að ræða en á aftari síðu þess var tiltekið að bréfið hefði verið gert vegna útflutnings tveggja véla og vísað til tveggja nánar tilgreindra kaupleigusamninga og tekið fram að bréfið væri til tryggingar ýmsum kostnaði vegna þeirra samninga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með teknu tilliti til þess að L hf. væri fjármálastofnun og ágreiningslaust væri að umrætt tryggingarbréf hefði verið samið einhliða af L hf. hefði hvílt sérstök skylda á honum að búa svo um hnútana að ekki léki vafi á til hvaða skuldbindinga bréfið næði. Var talið að þegar horft væri til þess, sem fram hefði komið á aftari síðu tryggingarbréfsins um tilgang þess, hefði ætlun aðila aðeins verið að tryggja með því þann kostnað sem þar hefði verið tilgreindur og takmarkaðist við þá tvo kaupleigusamninga sem tilgreindir voru á aftari síðu tryggingarbréfsins.

Hæstiréttur birt 24. nóvember 2016

208/2016

Rósa Gunnarsdóttir (Ólafur Örn Svansson hrl) gegn Íslandsbanka hf (Stefán A. Svensson hrl)

Aðilar deildu um hvort lán sem R tók hjá Í hf. hefði verið lán í erlendum myntum eða í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu. Í dómi héraðsdóms var vísað til þess að yfirskrift veðskuldabréfsins hefði borið með sér að um væri að ræða veðskuldabréf í erlendum gjaldmiðlum, lánsfjárhæðin hefði fyrst verið tilgreind í erlendum gjaldmiðlum og síðan jafnvirðis í íslenskum krónum og vextir verið tilgreindir Libor og Euribor. Að þessu virtu var talið að um hefði verið að ræða lán í erlendum gjaldmiðlum. Í Hæstarétti var sú niðurstaða staðfest og tekið fram skuldbindingin hefði því ekki farið í bága við 13. og 14. gr., sbr. 2. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

Hæstiréttur birt 17. nóvember 2016

96/2016

Nathanael B. Ágústsson (Óskar Sigurðsson hrl) gegn Lýsingu hf (Árni Ármann Árnason hrl)
Málaflokkur: Leiguréttur

Í málinu krafðist L hf. þess að N yrði gert að greiða sér mánaðarlegar leigugreiðslur frá og með 15. júlí 2009 samkvæmt fjármögnunarleigusamningi frá árinu 2005. Héraðsdómur féllst á fjárkröfu L hf. í heild sinni en fyrir Hæstarétti laut ágreiningur aðila einkum að því hvort hluti hennar hefði verið fallinn niður fyrir fyrningu þegar málið var höfðað 19. febrúar 2015. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 3. gr., sbr. 1. mgr. 2. gr., laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda hefði hver greiðsla fyrnst á fjórum árum. Hefðu því verið fyrndar þær greiðslur sem fallið hefðu í gjalddaga fyrir 19. febrúar 2011, sbr. 15. gr. laganna, nema fyrningunni hefði verið slitið með öðrum hætti. Fyrir lá að í júlí 2011 tilkynnti L hf. N að greidd hefði verið tilgreind fjárhæð inn á ógreiddar kröfur félagsins samkvæmt áðurgreindum samningi með inneign N hjá því vegna endurútreiknings á tveimur kaupleigusamningum milli aðila. Talið var að í ákvæði 14. gr. laga nr. 150/2007 væri við það miðað að skuldari hefði sjálfur í orði eða verki viðurkennt skuld gagnvart kröfuhafa sem skýra yrði á þann veg að aðgerðaleysi af hálfu skuldara við því að kröfuhafi hefði greitt af skuldinni yrði sjaldnast lagt að jöfnu við viðurkenningu hans á henni. Með hliðsjón af atvikum málsins, þar á meðal stöðu L hf. sem fjármálafyrirtækis, var ekki litið svo á að einhliða ráðstöfun hans, sem tilkynnt hafði verið N í júlí 2011, hefði haft það í för með sér að fyrningu hefði verið slitið, enda hefði L hf. ekki mátt líta svo á að í aðgerðaleysi N hefði falist viðurkenning á skuldinni. Samkvæmt framansögðu var N gert að greiða L hf. umþrættar greiðslur frá og með 15. mars 2011.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 14. ágúst 2008

E-670/2016

Fallist var á að L bæri að greiða K dráttarvexti á inneign sem skapast hafði vegna endurútreiknings gengistryggðs láns frá og með þeim tíma sem L hafði endurreiknað lánið og sent út tilkynningu um inneign K.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 17. júlí 2006

E-419/2016

Ekki var fallist á málsástæðu P um að lán sem hann tók hefði verið gengistryggt lán í íslenskum krónum. Þá var ekki talið að annmarkar við lánveitingu gætu leitt til þess að rétt væri að líta svo á. Varakröfu P um að viðurkennt yrði að vaxtaákvæði lánssamnings væri óskuldbindandi var vísað frá dómi.

Hæstiréttur birt 15. september 2016

709/2015

Sveitarfélagið Skagafjörður (Einar Hugi Bjarnason hrl) gegn Lánasjóði sveitarfélaga ohf (Heiðar Örn Stefánsson hrl)

Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 94/2014 var komist að þeirri niðurstöðu að nánar tilgreindur lánssamningur aðila hefði verið í íslenskum krónum bundið með ólögmætum hætti við gengi erlendra gjaldmiðla. Í máli þessu laut ágreiningur aðila að endurútreikningi lánsins, nánar tiltekið hvort líta ætti á greiðslur S á vöxtum af láninu á tímabilinu eftir að hann höfðaði fyrrgreint mál og fram til þess að dómurinn var kveðinn upp sem fullnaðargreiðslur vaxta. Talið var að S gæti ekki borið því við að hann hefði verið grandlaus á umræddu tímabili um að samningsbundnar vaxtagreiðslur hans hefðu verið ófullnægjandi, ef talið yrði að lánið væri bundið ólögmætri gengistryggingu. Var L ohf. því sýknaður af kröfu S.

Hæstiréttur birt 14. apríl 2016

649/2015

Róbert Þ. Bender og Skandinavíska háskólastofnunin ehf (Tómas Jónsson hrl) gegn Íslandsbanka hf (Jón Auðunn Jónsson hrl)

R gerði lánssamning við Sparisjóð vélstjóra 27. desember 2005 og var lánsfjárhæðin þar tilgreind í erlendum gjaldmiðlum. Til tryggingar láninu fékk sparisjóðurinn veð í eignarhluta S ehf. í fasteign. Hinn 21. nóvember 2008 gerði R lánssamning við Byr sparisjóð sem tekið hafði við réttindum og skyldum Sparisjóðs vélstjóra. Í samningnum kom fram að tilgangur lánveitingarinnar væri að myntbreyta lánssamningnum frá 27. desember 2005. Höfðaði Í hf. mál þetta til heimtu skuldar samkvæmt síðari lánssamningnum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti hefði því verið lýst yfir af hálfu Í hf. að fyrri lánssamningurinn gæti að hans mati haft áhrif á skyldur R eftir þeim síðari. Fæli sú yfirlýsing í sér þá ráðstöfun á sakarefninu að seinni samningurinn hefði raun aðeins verið samkomulag um umlíðan skuldarinnar með breytingu á gjaldmiðli hennar og hæð vaxta. Væri þetta í ósamræmi við málatilbúnað Í hf. í héraði, en í stefnu hefði aðeins verið byggt á því að skuldin væri samkvæmt lánssamningnum 21. nóvember 2008 án þess að nokkuð væri vikið að samningnum frá 27. desember 2005 þar sem stofnað var samkvæmt yfirlýsingunni til skuldarinnar. Var því talið að málið hefði verið vanreifað í héraði auk þess sem grundvelli málsins yrði ekki raskað fyrir Hæstarétti með þessu móti. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Hæstiréttur birt 14. apríl 2016

617/2015

Drómi hf (Hlynur Jónsson hrl) gegn Þorleifi Jónssyni (Þórhallur H. Þorvaldsson hrl)

Þ krafði D hf. um endurgreiðslu þess sem hann taldi sig hafa ofgreitt af skuldabréfi sem hann gaf út til SPRON og D hf. tók síðar yfir. Við skuldskeytingu varð S ehf. síðar skuldari bréfsins. Í fyrra máli milli aðila hafði héraðsdómur komist að þeirri niðurstöðu að lánið væri í íslenskum krónum með ólögmætri gengistryggingu. Fyrir lá að Þ hafði að mestu leyti staðið skil á greiðslum samkvæmt skuldabréfinu. Þá hafði skiptastjóri þrotabús A ehf., sem áður hét S ehf., staðfest með yfirlýsingu að búið ætti ekki kröfu á hendur D hf. vegna greiðslna af bréfinu, þar sem Þ hafði staðið straum af þeim. Var því talið að Þ hefði öðlast rétt til að hafa upp að fullu endurkröfu á hendur D hf. vegna þess sem hann taldi sig hafa ofgreitt, sbr. 7. og 8. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Deildu aðilar um hvort greiðslur Þ og síðar S ehf. á umsömdum vöxtum á tilteknu tímabili hefðu falið í sér fullnaðargreiðslu eða hvort D hf. gæti haft uppi viðbótarkröfu miðað við vexti eftir 4. gr. laga nr. 38/2001. Talið var að þótt fjárhæð viðbótarkröfunnar væri nokkur þegar litið væri til þess hverjir greiddir vextir voru af bréfinu væri hún á hinn bóginn óveruleg sem hluti af höfuðstól bréfsins. Þá yrði að virða fjárhagslega röskun Þ vegna viðbótarkröfunnar í því ljósi að hann hafði þegar greitt skuldina. Væru því ekki efni til að víkja frá meginreglu kröfuréttar um rétt kröfuhafa til viðbótargreiðslu. Var því talið að D hf. gæti teflt fram viðbótarkröfunni gegn kröfu Þ. Þá var talið að greiðslur sem inntar hefðu verið af hendi inn á reikning sem var handveðsettur D hf. samkvæmt skilmálabreytingu sem gerð var á bréfinu hefðu átt að renna til uppgjörs á skuldabréfinu. Af þeim sökum var talið að skuldin hefði ekki verið öll í gjalddaga fallin þannig að reiknaðir yrðu dráttarvextir af henni. Samkvæmt þessu var D hf. gert að endurgreiða Þ nánar tilgreinda fjárhæð.

Hæstiréttur birt 18. febrúar 2016

383/2015

Búlandshöfði ehf (Einar Hugi Bjarnason hrl) gegn Lýsingu hf (Árni Ármann Árnason hrl)

B ehf. krafðist þess að viðurkennt yrði að fjármögnunarleigusamningur hans og L hf. væri að efni til lánssamningur og að ákvæði hans um tengingu greiðslna við gengi nánar tiltekinna erlendra gjaldmiðla væri ólögmætt og óskuldbindandi fyrir hann. Hélt B ehf. því fram að aðilar hefðu samið sérstaklega um það í upphafi að B ehf. myndi eignast hið leigða í lok lánstíma gegn tiltekinni greiðslu. Því til stuðnings vísaði B ehf. meðal annars til tölvubréfs frá fyrrum starfsmanni L hf. þar sem fram kom tiltekið lokagjald og yfirlýsingar L ehf. um fjármögnun til þriðja manns, en þar kæmi fram að B ehf. yrði afsalshafi að samningnum uppgreiddum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þess hefði hvorki verið getið í samningnum að B ehf. myndi eignast hið leigða í lok lánstíma né að hann ætti rétt á að leysa það til sín gegn tiltekinni greiðslu. Hefði B ehf. ekki sannað gegn andmælum L hf. að um slíkt hefði verið samið. Í því tilliti gætu engu breytt slík áform aðila í aðdraganda þess að samningurinn var gerður. Þar sem samningurinn væri um fjármögnunarleigu var ekki talið að ákvæði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu girtu fyrir að heimilt hefði verið að semja um að leigugjaldið tæki mið af gengi erlendra gjaldmiðla. Var L ehf. því sýknaður af kröfu B ehf.

Hæstiréttur birt 17. desember 2015

292/2015

Lánasjóður sveitarfélaga ohf (Heiðar Örn Stefánsson hrl) gegn Slökkviliði höfuðborgarsvæðisins bs (Þorsteinn Einarsson hrl)

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Hæstiréttur birt 17. desember 2015

288/2015

Sigurvin Ólafsson (sjálfur) gegn Landsbankanum hf (Aðalsteinn E. Jónasson hrl)

Árið 2008 gerði S lánssamning við SP hf., síðar L hf. Þar sem í samningnum hafði verið mælt fyrir um ólögmæta gengistryggingu endurútreiknaði L hf. lánið í september 2010 og miðaðist útreikningurinn við stöðu lánsins í júní það ár, en óumdeilt var að S hafði staðið við greiðsluskyldu sína samkvæmt samningnum fram að þeim gjalddaga. S greiddi áfram mánaðarlega af hinum nýja höfuðstól auk þess sem hann greiddi vexti af honum sem miðaðir voru við 1. málslið 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Í september 2013 fór fram nýr endurútreikningur og var niðurstaðan sú að eftirstöðvar lánsins hefðu átt að vera lægri er lánið var endurútreiknað í september 2010. Við hinn hinn nýja endurútreikning, er tók til tímabilsins frá júní 2010 til september 2013, fór L hf. að í samræmi við fyrirmæli 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001 og miðaði við vexti af óverðtryggðum kröfum samkvæmt 1. málslið 4. gr. sömu laga og lagði vexti við höfuðstól á tólf mánaða fresti, sbr. 12. gr. laganna. Í málinu krafðist S þess að viðurkennt yrði að L hf. hefði verið óheimil taka vaxtavaxta við hinn síðari endurútreikning lánsins, enda hefði hann greitt vexti á hverjum og einum gjalddaga og því væri ekki fullnægt skilyrðum 12. gr. laga nr. 38/2001. Í dómi Hæstaréttar kom fram að gildissvið greinarinnar væri ekki bundið við að krafa sú, sem bæri vexti, væri í vanskilum og hvorki orðalag hennar né lögskýringargögn renndu stoðum undir þá skýringu á efni hennar sem S vildi leggja til grundvallar. Hefði útreikningur L hf. á nýjum höfuðstól eftirstöðvanna verið réttur og var hann því sýknaður af kröfu S.

Hæstiréttur birt 30. nóvember 2015

752/2015

Bragi Jónsson (Valgeir Kristinsson hrl) gegn Landsbankanum hf (Ólafur Örn Svansson hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta gæsluvarðhaldi. Ekki var talið að rökstuddur grunur beindist að X um að hún hafi gerst sek um háttsemi sem fangelsisrefsing væri lögð við, sbr. 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Hæstiréttur birt 15. október 2015

35/2015

Atlantsolía ehf (Sigríður Rut Júlíusdóttir hrl) gegn Landsbankanum hf (Andri Árnason hrl)

A hf. höfðaði mál á hendur L hf. og krafðist viðurkenningar á því að eftirstöðvar skuldar hans samkvæmt lánssamningi hans við forvera L hf. hefði numið tiltekinni fjárhæð á nánar tilgreindum degi. Þar sem í samningnum hafði verið mælt fyrir um ólögmæta gengistryggingu endurreiknaði L hf. á árinu 2011 upphaflegan höfuðstól lánsins frá lántökudegi til útreikningsdags með vöxtum samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Hafði lánið ekki verið gert upp að fullu. Deildu aðilar um hvort L hf. hefði verið heimilt að krefja A hf. um viðbótargreiðslu vegna þess vaxtamunar sem hlaust af því að lánið bar á framangreindu tímabili vexti samkvæmt 4. gr. laga nr. 38/2001 en ekki umsamda vexti. Hélt A hf. því fram að greiðsluseðlar vegna afborganna hefðu falið í sér fullnaðarkvittanir L hf. sem með útgáfu þeirra hefði hefði firrt sig rétti til að krefja A hf. um frekari greiðslu vaxta fyrir liðna tíð. Snérist ágreiningur aðila því í aðalatriðum um hvort fullnægt væri skilyrðum til að víkja frá þeirri meginreglu íslensks réttar að kröfuhafi, sem við efndir kröfu sinnar hefur fengið minna greitt en honum bar, eigi rétt til greiðslu þess sem á vantar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að við mat á áhrifum fullnaðarkvittana yrði að hafa hliðsjón af stöðu samningsaðila í skuldarsambandinu. Af dómaframkvæmd Hæstaréttar yrði ráðið að stærri fyrirtæki væru ekki með öllu svipt möguleikanum til að bera fyrir sig regluna um áhrif fullnaðarkvittana. Þegar þau ættu í hlut hlyti á hinn bóginn eðli málsins samkvæmt að gilda strangari mælikvarði við mat á aðstöðumun milli þeirra og fjármálafyrirtækja en þegar um einstaklinga og smærri fyrirtæki væri að ræða. Af því leiddi að því aðeins væru skilyrði til að víkja frá meginreglunni þegar stærri fyrirtæki ættu í hlut að beiting reglunnar leiddi til svo verulegrar röskunar á hagsmunum skuldara að jafnvægi í skuldarsambandinu yrði raskað þannig að ekki yrði við unað. Hæstiréttur taldi að hlutfall viðbótarkröfu L hf. af upphaflegum höfuðstól lánsins væri umtalsvert að teknu tilliti til verðbreytinga. Auk þess yrði að leggja til grundvallar að A hf. hefði verið í góðri trú um að greiðslur hans á afborgunum og vöxtum hverju sinni fælu í sér fullar efndir. Þá hefði festa verið komin á framkvæmd samningsins. Gæti þetta með öðru mælt með því að fallist yrði á kröfu A hf. Á hinn bóginn yrða að líta til þess að tekjur A hf. væru verulegar í samanburði við tekjur annarra hérlendra fyrirtækja og yrði því að telja A hf. stórt fyrirtæki á íslenskan mælikvarða. Að virtu eðli þeirra viðskipta sem A hf. stundaði var ekki talið að sá aðstöðumunur hefði verið með A hf. og L hf. að úrslitum gæti ráðið þegar metið væri hvort vikið yrði frá meginreglunni. Að teknu tilliti til rekstrartekna A hf. var ekki talið að viðbótarkrafa L hf., sem höfð hafði verið uppi án ástæðulaus dráttar, hefði valdið slíkri röskun á fjárhagslegri stöðu hans að jafna mætti til þess óhagræðis sem einstaklingur eða lítið fyrirtæki yrði fyrir vegna óvæntrar kröfu um verulega viðbótargreiðslu. Stæði það því A hf. nær en L hf. að bera umræddan vaxtamun. Væru því ekki skilyrði til að víkja frá meginreglu kröfuréttar um rétt kröfuhafa til viðbótargreiðslu. Var L hf. því sýknað af kröfu A hf.

Hleð fleiri dómum…