Dómstólaleit

S var sakfelldur í héraði fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa í fyrsta lagi staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2016 til og með 2019 vegna tekjuáranna 2015 til og með 2018 með því að vanframtelja annars vegar rekstrartekjur sínar og hins vegar leigutekjur sínar. Í öðru lagi fyrir að hafa staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum fyrir sjálfstæðan rekstur sinn uppgjörstímabilin janúar/ febrúar rekstrarárið 2015 til og með nóvember/desember rekstrarárið 2018 og í þriðja lagi látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald vegna sjálfstæðrar starfsemi sinnar í samræmi við kröfur laga nr. 145/1994 um bókhald. Landsréttur féllst á það með S að tekjur hans á árinu 2015 hefðu verið tvítaldar í ákæru sem næmi tiltekinni fjárhæð og að frádráttarbær kostnaður í rekstri hans hafi verið hærri en gert væri ráð fyrir í málinu. Niðurstaða Landsréttar var sú að undanskot S frá greiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts næmu samtals 14.507.731 krónu og taldi rétturinn að brot hans samkvæmt 1. og 2. tölulið ákæru væru stórfelld í skilningi 1. mgr. 262. gr. almenna hegningarlaga. Sakargiftum um bókhaldsbrot samkvæmt 3. tölulið ákæru var vísað frá dómi þar sem háttsemislýsing ákæruliðarins uppfyllti ekki skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Refsing S var ákveðin sem hegningarauki við eldri dóm. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 2., 5. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og einnig til þess að dráttur hafði orðið á meðferð málsins. Var refsing S ákveðin fangelsi í 10 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Einnig var S gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 29 milljónir króna en sæta ella fangelsi í 330 daga.

E voru gefin að sök meiri háttar brot gegn skattalögum sem daglegur stjórnandi B ehf. Með hinum áfrýjaða dómi var E sakfelldur samkvæmt ákæru og gert að sæta fangelsi í 10 mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Ásamt því var hann dæmdur til greiðslu sektar. Byggði E varnir sínar á því að hann hefði ekki borið ábyrgð á skilum félagsins á innheimtum virðisaukaskatti, afdreginni staðgreiðslu eða skilagreinum til skattyfirvalda. Hefði hann enga fjármálastjórn haft með höndum og hvorki fært né haldið utan um bókhald félagsins. Í dómi Landsréttar var rakið að E hefði ítrekað komið fram fyrir hönd félagsins í samskiptum við viðskiptamenn og þá bæru ýmis tölvupóstsamskipti með sér að E hefði haft með fjárhagsleg málefni félagsins að gera. Til viðbótar hefði E verið í samskiptum við skattyfirvöld ásamt því að semja um og viðurkenna skattskuld félagsins gagnvart þeim. Var ekki talið samkvæmt gögnum málsins og framburði meðákærða í héraði eða annarra vitna að E hefði einungis sinnt verkstjórn og skipulagi þjónustu hjá félaginu. Samkvæmt því en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sakfellingu E og heimfærslu brota til refsiákvæða. Þá var ákvörðun héraðsdóms um fangelsisrefsingu E staðfest og hann dæmdur til greiðslu sektar.

Saksókn í málinu studdist við tvær ákærur. Með fyrri ákærunni var A og T gefið að sök meiri háttar skattalagabrot í rekstri H ehf. Þá var þeim einnig gefið að sök meiri háttar bókhaldsbrot með því að hafa ekki fært tilskilið bókhald fyrir félagið þannig það uppfyllti kröfur laga. T var framkvæmdastjóri félagsins og stjórnarmaður. Hann játaði sök. Saksókn á hendur A tók til þess að hann hefði verið daglegur stjórnandi félagsins. A neitaði sök og hélt því fram að hann hefði ekki að neinu leyti komið að rekstri og skattskilum H ehf. Landsréttur hafnaði þeirri málsvörn. Var litið svo á í ljósi allra aðstæðna að A og T hefðu sameiginlega borið ábyrgð á skattskilum og bókhaldi H ehf. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu samkvæmt ákæru. Með seinni ákærunni var L og H gefið að sök meiri háttar brot gegn skatta- og bókhaldslögum, L í rekstri S ehf. og H í rekstri HR ehf., með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum með því að færa til gjalda í skattskilum þess kostnað á grundvelli rangra og tilhæfulausra reikninga frá fjórum tilgreindum félögum og þannig oftalið rekstrargjöld í skattskilum þeirra. Þá var þeim gefið að sök að hafa staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum með því að offramtelja innskatt á grundvelli slíkra reikninga frá sömu félögum. A og T voru í seinni ákærunni bornir sökum um hlutdeild í brotum L og H. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að ákæruvaldið hefði sýnt fram á að um ranga og tilhæfulausa reikninga frá félögunum fjórum hefði verið að ræða, þó að því undanskildu að við það yrði að miða að sölureikningar að fjárhæð 6.500.000 krónur hefðu verið réttmættir. Hefði því ekki mátt færa reikningana sem rekstrargjöld í bókhaldi félaganna og ekki nýta innskatt samkvæmt þeim á móti útskatti þeirra. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu L og H og hlutdeild T og A í þeim brotum, svo og um heimfærslu brota þeirra til refsiákvæða. Þá var héraðsdómur staðfestur um refsingu ákærðu að öðru leyti en því að fangelsisrefsing ákærða A var að hluta bundin skilorði og sekt ákærða L lækkuð.

Ó var sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum fyrir að hafa sem stjórnarmaður og daglegur stjórnandi nánar tiltekins einkahlutafélags skilað efnislega rangri virðisaukaskattsskýrslu, ekki skilað slíkum skýrslum og ekki staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda. Þótti refsing Ó hæfilega ákveðin fangelsi í átta mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var Ó gert að greiða sekt að fjárhæð 76.000.000 krónur í ríkissjóð en ella sæta fangelsi í 360 daga.

D voru gefin að sök meiri háttar brot gegn skattalögum og bókhaldslögum sem framkvæmdastjóra, stjórnarmanni og prókúruhafa samlagsfélagsins G og í sjálfstæðri starfsemi. Í héraðsdómi var D sakfelldur samkvæmt ákæru og honum gert að sæta fangelsi í sex mánuði skilorðsbundið í tvö ár. Þá var D jafnframt gert að greiða sekt að fjárhæð 21.200.000 krónur í ríkissjóð en sæta ella fangelsi í 300 daga. Með vísan til forsendna héraðsdóms hafnaði Landsréttur þeirri málsvörn D að ábyrgð á bókhaldi, gerð og skil skattframtala og uppgjör virðisaukaskatts hefði hvílt á öðrum en honum sjálfum fyrir hans hönd og G. Þá féllst Landsréttur ekki á með D að ákæra málsins væri óskýr heldur væru sakargiftir í ákæru í heild sinni nægilega skýrar þannig að honum hefði ekki verið torvelt að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum. Landsréttur taldi þó að D hefði komið sér hjá greiðslu skatta sem næmi 18.000 króna lægri fjárhæð en samkvæmt héraðsdómi. Að því virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða um sakfellingu D fyrir þá háttsemi sem í ákæru greindi. Þá var ákvörðun héraðsdóms um refsingu D staðfest.

Með dómi Landsréttar var Í sýknað af kröfu V um ógildingu á ákvörðun ríkisskattstjóra 12. janúar 2022 þar sem kröfu V um endurgreiðslu á virðisaukaskatti fyrir nánar tilgreint tímabil árin 2016 til 2018 var hafnað. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að sú þjónusta V sem beiðni hans um endurgreiðslu náði til hefði varðað kaup og endursölu á ýmissi ferðatengdri þjónustu sem hann keypti af þjónustuaðilum á Íslandi, skeytti saman í ferðapakka og seldi ferðamönnum erlendis til nota hér á landi. Hefði V ekki verið undanþeginn skattskyldu samkvæmt 4. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. sömu laga, auk þess sem fyrir lægi að umrædd þjónusta hefði ekki verið undanskilin virðisaukaskatti samkvæmt 3. mgr. 2. gr. laga nr. 50/1988. Var fallist á þá málsástæðu Í að V hafi borið skylda til að gæta að ákvæði 5. gr. laganna og óska eftir skráningu umræddrar starfsemi á virðisaukaskattsskrá, eftir atvikum fyrir atbeina umboðsmanns á grundvelli 6. töluliðar 1. mgr. 3. gr. laga nr. 50/1988. Af því leiddi að V hefði ekki átt rétt á endurgreiðslu virðisaukaskatts á grundvelli þágildandi 3. mgr. 43. gr. laga nr. 50/1998, sbr. 2. gr. reglugerðar nr. 288/1995. Loks var ekki fallist á með V að við töku ákvörðunar ríkisskattstjóra hafi verið brotið gegn nánar tilgreindum reglum stjórnsýsluréttar.

F var sakfelldur í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skatta- og bókhaldslögum í rekstri einkahlutafélagsins D ehf. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að þau brot sem ákært væri fyrir væru vegna tímabilsins 1. október 2016 til 30. júní 2017. Hefði F undirritað virðisaukaskattskýrslu 26. janúar 2017 fyrir nóvember 2016. Var fallist á með héraðsdómi að F hefði borið ábyrgð á skattskilum samkvæmt fyrrgreindri skýrslu sem hann sjálfur undirritaði. Þá kom fram að á árinu 2017 hefðu verið gefnir út sjö reikningar í nafni D ehf. sem mynduðu skattskylda veltu og hefði borið að standa skil á til ríkissjóðs af virðisaukaskatti að tilgreindri fjárhæð. Byggði F á því að hann hefði ekki komið að daglegum rekstri á D ehf. á þeim tíma. Rakinn var framburður F í skýrslutöku í héraði og fram kom að frásögn F þar hefði stangast á við framburð hans hjá skattrannsóknarstjóra og teldist ekki trúverðugur. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til röksemda í hinum áfrýjaða dómi, var fallist á að F hefði verið daglegur stjórnandi félagsins, komið fram sem slíkur og notað félagið í eigin starfsemi á árinu 2017. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

SÓ og SV voru sakfelld í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa ekki sem annars vegar framkvæmdastjóri einkahlutafélagsins A og hins vegar stjórnarmaður og prókúruhafi og síðar daglegur stjórnandi félagsins staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum þess, virðisaukaskatti sem innheimtur var eða innheimta bar í rekstri félagsins, staðgreiðsluskilagrein sem og staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna. Í héraði var hvoru þeirra um sig gert að sæta fangelsi í tíu mánuði, skilorðsbundið í tvö ár, og greiða 53.000.000 króna í fésekt. Landsréttur taldi sannað að hlutverk og staða ákærðu innan félagsins hefði verið með þeim hætti sem lýst væri í ákæru og að þau hefðu haft jafna aðkomu að ákvarðanatöku um hvaða skuldir félagsins yrðu greiddar umfram aðrar. Þau hefðu því sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi í skilningi 1. mgr. 262. gr. almennra hegningar- laga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

S og P voru ákærðir fyrir meiriháttar skattalagabrot, S sem daglegur stjórnandi og varamaður í stjórn og P sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður, með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum nánar tiltekins einkahlutafélags og ekki staðið ríkissjóði skil á innheimtum virðisaukaskatti, sem og fyrir að hafa ekki staðið skil á staðgreiðsluskilagrein einkahlutafélagsins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og ekki staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að daglegur rekstur félagsins hefði verið í höndum S, þar með talin skil á skilagreinum til skattyfirvalda og skattskil félagsins. P hefði verið skráður stjórnarformaður og framkvæmdastjóri félagsins. Hefðu þeir báðir borið ábyrgð á stjórn félagsins og fjármálum. Var því slegið föstu að S hefði af ásetningi gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök en P hefði sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi við stjórn félagsins og með því einnig gerst sekur um þá háttsemi sem hann var sakaður um. Var refsing S ákveðin fangelsi í 16 mánuði og honum gert að greiða sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í 240 daga. P var gert að sæta fangelsi í níu mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár og honum gert að greiða sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í 240 daga.

G var sakfelldur í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa ekki, sem daglegur stjórnandi einkahlutafélagsins A og síðar skráður framkvæmda- stjóri þess, staðið skil á virðisaukaskattskýrslu félagsins, virðisaukaskatti sem innheimtur var, eða innheimta bar, í rekstri félagsins sem og staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna. Í héraði var G gert að sæta fangelsi í sex mánuði skilorðsbundið og greiða fésekt að fjárhæð 31.100.000 krónur. Fyrir Landsrétti var deilt um hvort G gæti talist hafa verið einn af daglegum stjórnendum félagsins það tímabil sem ákæra tæki til. Landsréttur taldi það sannað og að hann hefði sem slíkur borið ábyrgð á skattskilum félagsins. Í þeim efnum leit Landsréttur meðal annars til þess að hann hefði komið að samningsgerð vegna verka fyrir hönd félagsins, undirritað greiðsluáætlanir vegna skattskulda þess, haft umboð fyrir bankareikninga félagsins og prókúru. Þá væri óumdeilt að G hefði tekið við sem framkvæmdastjóri félagsins á tilteknu tímabili. G hefði því átt aðkomu að ákvörðunartöku um hvaða skuldir félagsins væru greiddar umfram aðrar á því tímabili sem ákæran næði til og sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur að öðru leyti en því að G var gert að greiða 34.956.828 krónur í sekt til ríkissjóðs.

X og Y var gefið að sök að hafa sem raunverulegir framkvæmdastjórar einkahlutafélagsins Ö staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum á nánar tilgreindum tímabilum á árunum 2012 til 2015, með því að hafa offramtalið innskatt á grundvelli rangra og tilhæfulausra sölureikninga sem gefnir voru út af fjórum tilgreindum fyrirtækjum og þar með ekki staðið skil á virðisaukaskatti samtals að fjárhæð 64.036.383 krónur og að hafa fært eða látið færa ranga og tilhæfulausa sölureikninga í bókhald Ö ehf. á sama tímabili sem leitt hefði til þess að innskattur félagsins hefði verið offramtalinn um fyrrgreinda fjárhæð. Með hinum áfrýjaða dómi voru X og Y sakfelld fyrir framangreinda háttsemi. Fram kom í dómi Landsréttar að lagt yrði til grundvallar að X hefði verið raunverulegur framkvæmdastjóri Ö ehf. á öllu því tímabili sem ákæra tæki til. Aftur á móti taldi Landsréttur að ekki hefði verið sýnt fram á að Y hefði tekið ákvarðanir sem lutu að fjármálum eða skattskilum Ö ehf. og verið raunverulegur framkvæmdastjóri félagsins. Þegar af þeirri ástæðu yrði ekki felld refsiábyrgð á Y vegna framangreindra sakargifta. Um sakargiftir á hendur X vísaði Landsréttur til þess að ákæruvaldið hefði sýnt fram á að um ranga og tilhæfulausa reikninga frá félögunum fjórum hefði verið að ræða. Hefði því ekki mátt færa reikningana sem rekstrargjöld í bókhaldi Ö ehf. og mátti ekki nýta innskatt samkvæmt þeim á móti útskatti félagsins. Vegna þessarar háttsemi hefði virðisaukaskattur verið vanframtalinn um þá fjárhæð sem í ákæru greindi. Þar sem X hefði verið raunverulegur framkvæmdastjóri Ö ehf. á þeim tíma sem ákæra tók til féll það í hans hlut að annast daglegan rekstur félagsins og bar hann ábyrgð á því að skattskilum og bókhaldi félagsins væri hagað í samræmi við það sem lög áskilja, sbr. til hliðsjónar 2. og 3. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu X. Brot hans voru talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 3. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald. Töldust brot X stórfelld í skilningi 1. og 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar var litið til 2. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr., 2. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga og niðurstaða héraðsdóms um að X skyldi sæta fangelsi í 15 mánuði staðfest. Þar sem verulegur dráttur hefði orðið á meðferð málsins þótti rétt að binda refsinguna skilorði. Þá var X gert að greiða 64.072.766 krónur í sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í 360 daga.

G var ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum sem daglegum stjórnanda einkahlutafélagsins S. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ekki væru efni til að vísa málinu frá dómi, en kröfu þar um byggði G annars vegar á því að saksókn í málinu bryti í bága við 1. mgr. 4. gr. 7 samningsviðauka við Mannréttindasáttmála Evrópu og hins vegar að málið hefði ekki verið nægilega rannsakað áður en ákæra í því var gefin út. Þá var það niðurstaða Landsréttar að greiðslum á sköttum og gjöldum sem inntar höfðu verið af hendi til innheimtumanns ríkissjóðs af hálfu S ehf. hefði ekki verið ráðstafað í andstöðu við vilja ákærða eða opinber fyrirmæli eða dómaframkvæmd. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans um sakfellingu G, refsingu hans og sakarkostnað.

R var sakfelldur fyrir meiri háttar skattalagabrot með því að hafa sem raunverulegur framkvæmdastjóri A ehf. staðið að efnislega röngum skattframtölum fyrir félagið á tilgreindu tímabili með því að færa til gjalda í skattskilum félagsins kostnað á grundvelli tilhæfulausra reikninga frá firmanu B að tiltekinni fjárhæð. Auk þess að hafa staðið að efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum fyrir sama tímabil með því að offramtelja innskatt á grundvelli hinna tilhæfulausu sölureikninga í nafni B og þar með vanframtelja virðisaukaskatt sem standa bar skil á. Þá var hann sakfelldur fyrir bókhaldsbrot með því að hafa rangfært bókhald félagsins A ehf. með því að færa til gjalda hina tilhæfulausu sölureikninga og með því offramtelja rekstrargjöld og innskatt í bókhaldi félagsins að tiltekinni fjárhæð. Jafnframt var R sakfelldur fyrir samsvarandi háttsemi gagnvart félaginu C. Loks var R sakfelldur fyrir meiri háttar skattalagabrot með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum og látið undir höfuð leggjast að telja fram tekjur sem runnu til hans sjálfs frá A ehf. og C ehf. og þannig komist undan að greiða tekjuskatt og útsvar að fjárhæð 16.823.383 krónur. Við ákvörðun refsingar R var það virt honum til refsiþyngingar að brot hans þóttu stórfelld og sýna einbeittan brotavilja, sbr. 6. tölulið 1. mgr. 10. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt var höfð hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing R ákveðin fangelsi í 16 mánuði. Í ljósi þess mikla dráttar sem orðið hefði á málinu var fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Loks var honum gert að greiða 97.480.000 krónur í sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í eitt ár.

XTX höfðaði mál gegn Í og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður ríkisskattstjóra um að fella niður skráningu útibús félagsins á Íslandi á virðisaukaskattsskrá og hafna færslu innskatts og undanþeginnar veltu samkvæmt nánar tilgreindum virðisaukaskattsskýrslum. Þá krafðist félagið jafnframt að felldur yrði úr gildi úrskurður yfirskattanefndar um sama efni. Fyrir lá að í aðdraganda þess að samþykkt var að skrá útibú XTX á virðisaukaskattsskrá hafði félagið verið í samskiptum við embætti ríkisskattstjóra og veitt upplýsingar um fyrirhugaða starfsemi útibúsins. Í dómi Landsréttar kom fram að ákvörðun ríkisskattstjóra um að skrá útibú XTX á virðisaukaskattsskrá væri stjórnvaldsákvörðun og um hana giltu ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og óskráðar reglur stjórnsýsluréttar. Var talið að ákvörðun ríkisskattsstjóra hefði falið í sér afturköllun fyrri stjórnvaldsákvörðunar en eins og atvikum máls væri háttað hefði skort lagaheimild til slíkrar ákvörðunar. Var því fallist á kröfur XTX um að fella úr gildi úrskurði ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar.

X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa í starfi sínu á tilgreindum tímabilum annars vegar sem stjórnarformaður og hins vegar sem stjórnarmaður, framkvæmdarstjóri og handhafi prókúru hjá félaginu B ehf. látið hjá líða að standa skil á greiðslu virðisaukaskatts og staðgreiðslu opinberra gjalda á tilteknum tímabilum. Landsréttur taldi að X gæti ekki borið refsiábyrgð á því að vanhöld hefðu orðið á greiðslum þeirra gjalda samkvæmt skýrslum sem skilað var fyrir þau tímabil sem í ákæru greinir, að virtu því sem upplýst var í málinu að A hefði stýrt fjármálum B ehf. en X stjórnað starfsmönnum á byggingarstað og ekki hefði orðið breyting á verkaskiptingu á milli X og A, þó að X hefði verið skráður framkvæmdarstjóri B ehf. frá 21. júní 2019, sbr. einkum dóma Hæstaréttar 31. maí 2007 í máli nr. 392/2006 og 23. janúar 2014 í máli nr. 388/2013. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Með dómi Landsréttar 15. júní 2018 var X sakfelldur fyrir stórfelld skattalaga- og bókhaldsbrot ásamt peningaþvætti. Ákæru á hendur X fyrir að skila efnislega röngum skattframtölum og láta undir höfuð leggjast að skila tekjuskatti og útsvari var hins vegar vísað frá héraðsdómi þar sem skattyfirvöld höfðu áður gert honum að greiða álag á vantalinn skattstofn vegna sömu brota en hin tvíþætta málsmeðferð var talin fara í bága við 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Með úrskurði endurupptökudóms 23. janúar 2023 var fallist á beiðni X um endurupptöku málsins fyrir Landsrétti. Við hina endurteknu málsmeðferð komst Landsréttur að sömu niðurstöðu og í hinum upphaflega dómi um að sakfella bæri X fyrir að hafa skilað efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum og ekki staðið skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í starfsemi A ehf. og B ehf. Jafnframt fyrir að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum í starfsemi A ehf. Þá var X sakfelldur fyrir að láta undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald beggja félaga á nánar tilgreindum rekstrartímabilum. Loks var X sakfelldur fyrir peningaþvætti með því leggja fjármuni, sem voru hluti ávinnings af þeim brotum, inn á tilgreinda bankareikninga, geyma þá og ráðstafa þeim svo til persónulega útgjalda og fasteignakaupa. Þá var jafnframt komist að sömu niðurstöðu er varðaði frávísun ákæru að hluta frá héraðsdómi. Var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði, en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í 3 ár. Þá var honum gert að greiða 258.000.000 króna í sekt.

X var sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum fyrir að hafa ekki sem meðstjórnandi og framkvæmdastjóri nánar tiltekins einkahlutafélags staðið skil á innheimtum virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda. Landsréttur vísaði til þess að X ætti sér ekki málsbætur. Með hliðsjón af því þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 15 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða sekt í ríkissjóð að viðlagðri 12 mánaða vararefsingu.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A ehf. gegn Í var vísað frá dómi. Fyrir héraðsdómi gerði A ehf. þá kröfu að úrskurður ríkisskattstjóra frá 3. maí 2022 um að hafna beiðni hans 22. júní 2021 um skráningu á virðisaukaskattskrá og launagreiðendaskrá yrði ógiltur. Þá krafðist A ehf. þess að úrskurður yfirskattanefndar 22. mars 2023 í máli nr. 39/2023, þar sem staðfest var niðurstaða ríkisskattstjóra um höfnun á skráningu sóknaraðila á virðisaukaskattskrá, yrði ógiltur með dómi. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi án kröfu á grundvelli þess að A ehf. skorti lögvarða hagsmuni af því að fá dóm um kröfur sínar. Vísaði héraðsdómur til þess að A ehf. hefði áður en málið var höfðað öðlast rétt til skráningar og verið skráður bæði á skrá um virðisaukaskattskylda aðila og á launagreiðendaskrá frá og með 1. apríl 2022. Þá hefði A ehf. jafnframt fengið leiðréttingu virðisaukaskatts fyrir það tímabil sem málið snerist um. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að A ehf. kynni að öðlast rétt til frekari greiðslna í formi innskatts ef úrskurður yfirskattanefndar yrði felldur úr gildi. Í ljósi þess yrði að telja að A ehf. hefði lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um þá kröfu sína að úrskurður yfirskattanefndar í máli hans 22. mars 2023 yrði ógiltur. Þá yrði að telja að A ehf. hefði jafnframt sjálfstæða og lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um þá kröfu sína að úrskurður ríkisskattstjóra 3. maí 2022 yrði ógiltur með dómi að því leyti sem úrskurðurinn laut að synjun á beiðni A ehf. 22. júní 2021 um skráningu á launagreiðendaskrá. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

R var sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og bókhaldslögum í rekstri félaganna B og C ehf. sem stjórnarmaður og framkvæmdastjóri þeirra og um tíma daglegur stjórnandi C ehf. Við ákvörðun refsingar R var höfð hliðsjón af 60., 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, auk þess sem litið var til þess að meðferð málsins hefði dregist úr hófi. Á hinn bóginn ætti R sér engar málsbætur. Til þyngingar refsingar var litið til þess að brot hans hefðu varðað háar fjárhæðir, verið umfangsmikil og skipulögð. Var refsing R ákveðin fangelsi í 24 mánuði en fullnustu 21 af mánuðum hennar bundin skilorði. Þá var honum gert að greiða 133.600.000 krónur í sekt til ríkissjóðs að viðlagðri vararefsingu.

F ehf. og Á ehf., félag í sameiginlegri eigu G ehf. og M ehf., gerðu samning um að F ehf. myndi annast söluþjónustu í tengslum við sölu á lóð Á ehf. að Óseyrarbraut 25 í Hafnarfirði, en samkvæmt samningnum átti F ehf. rétt á 1,5%-2% þóknun sem tæki mið af verðmæti fasteignarinnar. Snemma í viðræðum við kaupanda var ákveðið að selja þess í stað allt hlutafé í Á ehf. Í söluferlinu kom upp ágreiningur milli F ehf. annars vegar og G ehf. og M ehf. hins vegar um þóknun, en F ehf. taldi að aðilar hefðu samið um að til viðbótar við söluþóknun samkvæmt fyrrgreindum samningi hefði komist á samkomulag um að F ehf. fengi í sinn hlut viðbótarþóknun vegna virðisaukaskattsinneignar Á ehf. sem næmi helmingi mögulegrar endurgreiðslu virðisaukaskatts. Var ekki fallist á það af hálfu G ehf. og M ehf. sem höfnuðu frekara vinnuframlagi F ehf. og fólu öðrum aðila að ljúka sölunni með undirritun kaupsamnings við E ehf. um alla hluti í Á ehf. Höfðaði F ehf. því mál á hendur G ehf. og M ehf. og krafðist bæði þóknunar á grundvelli söluþjónustusamningsins og viðbótarþóknunar vegna virðisaukaskattsinneignar. G ehf. og M ehf. kröfðust sýknu á grundvelli aðildarskorts þar sem enginn samningur hefði legið fyrir um söluþjónustu milli F ehf. annars vegar og G ehf. og M ehf. hins vegar, heldur eingöngu við Á ehf og að stjórnarformann Á ehf., sem var jafnframt fyrirsvarsmaður G ehf., hefði skort umboð til að skuldbinda M ehf. Þá höfnuðu G ehf. og M ehf. því að tekist hefði samkomulag um þóknun vegna mögulegrar endurgreiðslu á virðisaukaskatti. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að F ehf. hefði unnið tilboð sem voru undirrituð af fyrirsvarsmönnum G ehf. og M ehf. og annast milligöngu um að koma á kaupsamningi um alla hluti í Á ehf. Jafnframt hefði aldrei verið dregið í efa að stjórnarformaður Á ehf. hefði heimild til að koma fram fyrir hönd bæði G ehf. og M ehf. gagnvart F ehf. Hefðu G ehf. og M ehf. þannig í verki falið F ehf. að annast sölu á öllum hlutum í Á ehf. og skuldbundið sig til að greiða F ehf. þóknun fyrir þá þjónustu hans sem að óbreyttu tæki mið af því sem þegar hefði verið samið um. Á hinn bóginn var það niðurstaða Landsréttar að ekki hefði legið fyrir viðhlítandi sönnun þess að G ehf. og M ehf. hefðu undirgengist skyldu til að greiða F ehf. hina umkröfðu viðbótarþóknun. Var G ehf. og M ehf. því einungis gert að greiða F ehf. þóknun samkvæmt söluþjónustusamningi.

H var gefið að sök meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa ekki, sem daglegur stjórnandi og skráður stjórnarmaður í rekstri A ehf., staðið skil á virðisaukaskattsskýrslu félagsins á lögmæltum tíma vegna nánar tilgreinds uppgjörstímabils árið 2016 auk þess að hafa ekki staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti vegna tilgreindra tímabila sama ár, samtals að fjárhæð 16.544.148 krónur. Þá var honum gefið að sök að hafa ekki staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins nánar tilgreind greiðslutímabil, samtals að fjárhæð 3.850.533 krónur vegna X, meðákærða í héraði, og 4.006.293 krónur vegna H. H var sakfelldur í héraði og gert að sæta fangelsi í sjö mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið. Jafnframt var H dæmdur til greiðslu fésektar að fjárhæð 26.165.165 krónur. Í dómi Landsréttar kom fram að ágreiningslaust væri að X hefði annast fjármál félagsins allt þar til hann hætti störfum 21. janúar 2017. Hann hefði gengið frá samkomulagi um greiðsluáætlun vangreiddra opinberra gjalda á þeim tíma sem hann starfaði sem framkvæmdastjóri. Greiðsluáætlunin hefði gert ráð fyrir áframhaldandi greiðslum eftir 21. janúar 2017, sem fyrir lá að hefðu ekki verið inntar af hendi á eindaga. Í niðurstöðu Landsréttar var vísað til þess að af framburði B sem tók við sem framkvæmdastjóri af X yrði ekki annað ráðið en að H hefði tekið þátt í að ákveða hverjar af skuldum félagsins sem féllu í eindaga eftir að X hætti yrðu greiddar umfram aðrar. Þá lá fyrir að H var sem stjórnarmanni kunnugt um að gert hefði verið samkomulag við tollstjóra um áætlun greiðslu opinberra gjalda í desember 2015 og að árangurslaust fjárnám hefði farið fram hjá félaginu fyrr á sama ári vegna vangreiðslu slíkra gjalda. Af stjórnarfundargerðum sem fyrir lágu frá árinu 2016 mætti ráða að þessi málefni hefðu verið áfram til umræðu á stjórnarfundum félagsins það ár. Sama mætti ráða af vitnaskýrslu fyrrum stjórnarmanns fyrir Landsrétti sem sagði sig úr stjórninni vegna vanskila opinberra gjalda. Fram hafi komið í framburði hans að hann hefði örugglega gert H grein fyrir því af hverju hann hætti í stjórninni. Að teknu tilliti til þessara atvika málsins vísaði Landsréttur til þess að leggja yrði til grundvallar að H hefði látið sér í léttu rúmi liggja hvort hin opinberu gjöld yrðu eftir 21. janúar 2017 greidd á eindaga í samræmi við fyrirliggjandi greiðsluáætlun eða að H hefði að minnsta kosti sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi með því að grípa ekki til ráðstafana til að standa skil á greiðslu þeirra. Með því hefði H vanrækt þær skyldur sem hvíldu á honum samkvæmt 1. og 3. mgr. 44. gr laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög, sbr. og 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

S var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sem framin voru í rekstri A ehf., en S var skráður stjórnarformaður og síðar framkvæmdastjóri og eini stjórnarmaður félagsins. S var gert að sæta fangelsi í níu mánuði, en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Honum var einnig gert að greiða 71.348.199 krónur í sekt, en sæta ella fangelsi í 360 daga.

I var sakfelldur í héraði fyrir meiri háttar brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var I dæmdur til að sæta fangelsi í 12 mánuði en refsingin var skilorðsbundin í tvö ár. Þá var I gert að greiða 157.400.000 krónur í sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins að telja að viðlagðri 360 daga vararefsingu. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki væri ágreiningur um þann tölulega grundvöll og útreikninga sem ákæra málsins væri reist á. Óumdeilt væri og ljóst af gögnum málsins að ekki hefðu verið staðin skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda í rekstri A ehf. og B ehf. Fram kom að samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 skyldi fésektarrefsing vera allt að tífaldri þeirri fjárhæð sem undan var dregin og aldrei lægri en tvöföld sú fjárhæð sem ekki var skilað eða greidd samkvæmt skilagrein. Í niðurstöðukafla hins áfrýjaða dóms væri gerð grein fyrir því að við ákvörðun sektarrefsingar í málinu hafi verið tekið tillit til greiðslna A ehf. vegna vanskila á greiðslu virðisaukaskatts fyrir tilgreint tímabil og jafngramt greiðslna vegna B ehf. vegna vanskila á staðgreiðslu opinberra gjalda vegna tilgreinds mánaðar. Fjárhæðirnar fengju stoð í gögnum málsins og væru af hálfu I ekki gerðar athugasemdir við tölulegan útreikning sem þar væri að finna. Fallist yrði á með héraðsdómi að brot I, sem voru fullframin á eindaga skilaskyldu, hafi verið rétt heimfærð til refsiákvæða í ákæru og teljist meiri háttar í skilningi 1. mgr. 262. gr. laga nr. 19/1940 þegar litið væri til þeirrar fjárhæðar sem um ræddi. Ekki var fallist á þá málsvörn I að tafir á úrlausn málsins fyrir dómstólum og niðurfelling ákæruliðar um peningaþvætti ættu að leiða til refsimildunar. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um fangelsis- og fésektarrefsingu ákærða, vararefsingu og sakarkostnað. Loks var I gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins.

Þ var ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti, framin í rekstri tilgreinds einkahlutafélags, en ákærði var í senn framkvæmdastjóri og stjórnarmaður félagsins. Við meðferð málsins í héraði féll ákæruvaldið frá þeim ákærulið sem sneri að ætluðu peningaþvætti ákærða, sem játaði sök samkvæmt þeim ákæruliðum sem eftir stóðu. Samkvæmt hinum áfrýjaða dómi var refsing ákærða ákveðin 12 mánaða skilorðsbundið fangelsi. Þá var honum gert að greiða sekt að fjárhæð 125.000.000 krónur í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæta ella fangelsi í 360 daga. Í dómi Landsréttar var rakið að ekki væri fullnægt skilyrðum 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda og 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt til að fara niður fyrir fésektarlágmark ákvæðanna. Var ákvæði héraðsdóms um sektarrefsingu ákærða og vararefsingu því staðfest sem og ákvæði dómsins um fangelsisrefsingu og skilorðsbindingu hennar.

H var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga um virðisaukaskatt, og gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 3. mgr. 30. gr. laga um staðgreiðslu opinberra gjalda. Í dómi Landsréttar var rakin niðurstaða Hæstaréttar í máli nr. 35/2021, sem tekið var mið af við úrlausn málsins. Þriðja lið ákærunnar um peningaþvætti var vísað frá dómi. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að ákærði átti sér miklar málsbætur og var því fésektarlágmark umræddrar greinar ekki talið eiga við. Var refsing H ákveðin fangelsi í fjóra mánuði og þá var honum gert að greiða 25.000.000 króna í sekt og skyldi hann greiða sektina innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæta ella fangelsi í 330 daga. Ákærði hafði ekki áður verið gerð refsing og var því ákveðið að fresta fullnustu refsingar ákærða, bæði refsivist og fésekt.

S var ákærður fyrir meiri háttar skattalagabrot og peningaþvætti, framin í rekstri tilgreinds einkahlutafélags, en ákærði var í senn stjórnarformaður og framkvæmdastjóri félagsins. Þá var S ákærður fyrir fjárdráttarbrot og peningaþvætti. Með hinum áfrýjaða dómi var S sakfelldur samkvæmt báðum ákærum en fyrir Landsrétti féll ákæruvaldið frá þeim ákæruliðum sem lutu að peningaþvætti. S játaði þá háttsemi sem honum var gefin að sök og talin var varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en neitaði sök gagnvart ákæru um fjárdrátt. Í dómi Landsréttar var til þess vísað að breytt tilhögun á refsimeðferð skattalagabrota samkvæmt lögum nr. 29/2021 hefði ekki þýðingu við mat á refsinæmi þeirra brota sem ákært var fyrir í málinu. Að því gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu S fyrir meiri háttar skattalagabrot og fjárdrátt og heimfærslu þeirra brota til refsiákvæða staðfest. Þá var ákvæði hins áfrýjaða dóms um refsingu S staðfest, þótt ákæruvaldið hefði fallið frá ákæruliðum sem lutu að peningaþvætti. Fangelsisrefsing vegna brota hans þótti hæfilega ákveðin fangelsi í níu mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár.

X, Y og Z voru, ásamt tilgreindum félögum þeim tengdum, meðal annars ákærðir fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti með því að hafa ýmist staðið skil á efnislega röngum skattframtölum, eigi staðið skil á skattframtölum eða þvættað ólögmætan ávinning af skattalagabrotunum. Með dómi héraðsdóms voru ákærðu, X og Z, sakfelldir samkvæmt ákæru en Y var sýknaður að hluta. Fyrir Landsrétti kröfðust X, Y og Z þess að tilgreindum ákæruliðum á hendur þeim yrði vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar 2. desember 2022 var fallist á kröfur ákærðu að hluta en þar með var öllum sakargiftum á hendur Z vísað frá héraðsdómi. Kom því eingöngu til skoðunar niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu X og Y samkvæmt þeim ákæruliðum sem eftir stóðu sem og úrlausn héraðsdóms um upptöku fjármuna á reikningum tilgreindra einkahlutafélaga. Með dómi Landsréttar var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest að því er varðaði sakfellingu ákærðu fyrir skattalaga- og bókhaldsbrot í sjálfstæðum atvinnurekstri ákærða X annars vegar og í rekstri einkahlutafélagsins Æ hins vegar. Þá var þeim ákærulið sem beindist að X og varðaði ætlað peningaþvætti vísað frá héraðsdómi með vísan til c-liðar 1. mgr. 152. gr. og 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Að því er varðar kröfur á hendur einkahlutafélögum tengdum ákærðu X og Y, þá var rakið að upptökukröfur ákæruvaldsins væru settar fram með þeim hætti að þær lytu eingöngu að ólögmætum ávinningi ætlaðra brota sem vísað hefði verið frá héraðsdómi. Samkvæmt þessu, og í ljósi þess hvernig ákæruvaldið hefði kosið að afmarka kröfur sínar um upptöku, gætu þeir fjármunir sem krafist var upptöku á ekki talist ólögmætur ávinningur refsiverðrar háttsemi. Var öllum kröfum ákæruvaldsins um upptöku fjármuna því hafnað. Við ákvörðun refsingar var litið til þess langa tíma sem rannsókn og meðferð málsins hafði tekið. Með þeirri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var refsing ákærðu hvors um sig ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 12 mánuði. Þá var X gert að greiða 52.758.807 krónur í sekt til ríkissjóðs og Y 59.056.545 krónur.