Dómstólaleit

Ákvæði jarðalaga nr. 81/2004 voru talin það óskýr að ekki væri á þeim byggjandi um forkaupsrétt sameigenda jarða við erfðir. Var höfnun sýslumanns á að þinglýsa skiptayfirlýsingu dánarbús felld úr gildi og lagt fyrir sýslumann að þinglýsa yfirlýsingunni.

Máli varðandi kröfu um ógildingu á tveimur erfðafjárskýrslum o.fl. var vísað frá dómi af sjálfsdáðum.

Ágreiningur reis meðal erfingja undir skiptum dánarbús hvort hluti fasteignar teldist eign eins erfingja af fjórum eða hvort eignin ætti að renna til dánarbúsins. Fallist var á kröfu erfingjans og hún talin réttur eigandi eignarhlutans.

Erfingjar deildu um ráðstafanir sem langlífari maki hafði gert í lifanda lífi á meðan hún sat í óskiptu búi eftir hið skammlífara.

Stefndi sýknaður af viðurkenningarkröfu. Skilyrði þess að bótakrafa gengi að arfi ekki talin uppfyllt.

Kröfu sóknaraðila, vegna ágreinings við fjárskipti hjóna, um að fasteignir væru séreignir hennar vegna arfs sem hún hafði fengið í hjónabandi var hafnað. Þá var varakröfu hennar um að skáskiptum yrði beitt við fjárslit hjónanna hafnað. Kröfu um að lán frá LÍN yrði ekki dregið frá hjúskapareign hjóna var vísað frá dómi. Kröfu vegna viðhalds á fasteign var vísað frá dómi.

Aðila greindi á um hvort stefnandi væri með réttu eigandi að 7,5% hlut í félaginu B hf. Talið var að málsatvik og fyrirliggjandi gögn bæru ótvírætt með sér að faðir stefnanda hefði selt hlut sinn í félaginu haustið 1991 og að hluturinn hafi því ekki fallið til stefnanda eftir andlát hans. Voru stefndu því sýknaðir af kröfum stefnanda.

Stefndi, sem var fasteignasala, var sýknaður af fjárkröfum stefnanda. Ekki var fallist á að starfsmenn stefnda hefðu vanrækt starfsskyldur sínar eða með öðrum hætti ekki gætt að réttmætum hagsmunum seljanda við sölu fasteignarinnar.

Ágreiningur milli erfingja við opinber skipti dánarbús. Ásakanir um að einn erfingja hefði nýtt fé í eigu búsins í eigin þágu. Ágreiningur um skiptingu innbús og ábyrgð á láni.

Í málinu var deilt um ábyrgð stefndu til að greiða eftirstöðvar námsláns hjá stefnanda. Stefndu höfðu tekist á hendur ábyrgðir með því að gangast við arfi eftir ábyrgðarmann að láninu en bú aðalskuldara verið tekið til gjaldþrotaskipta. Báru stefndu því aðallega við að ábyrgð þeirra teldist fyrnd þar sem lánið hafi fyrir löngu verið gjaldfellt en auk þess höfðu þau uppi frekari málsástæður til að styðja við sýknukröfur sínar. Var ekki á þær fallist gagnvart tveimur stefndu sem héldu uppi vörnum í málinu og var málið dæmt m.t.t. dómkröfu stefnanda.

Stefndu, sýknaðir af kröfu stefnanda.

Erfðir

Sýknað af kröfu stefnanda, erfingja C, um endurgreiðslu fjár sem millifært hafði verið á reikning stefndu af reikningi C, nokkrum mánuðum fyrir andlát hennar.

Ágreiningur kom upp hjá skiptastjóra dánarbús hvort jörðin Vatnsendi í Kópavogi teldist til eigna dánarbúsins eða ekki. Var ágreiningnum vísað til Héraðsdóms. Var niðurstaða dómsins sú að eignarrétturinn að jörðinni hafi aldrei verið með löglegum hætti fluttur frá Sigurði K. Lárussyni Hjaltested, sem fékk jörðina í arf eftir föðurbróður sinn. Þrátt fyrir mörg dómsmál þar sem tekist var á um jörðina fram til ársins 2011, þá fluttist eignarrétturinn að jörðinni aldrei til niðja Sigurðar, heldur eingöngu afnota- og umráðarétturinn, eins og tekið var fram í erfðaskránni að skyldi gera. Þrátt fyrir að jörðin hafi gengið til elsta sonar elsta sonar, eins og erfðaskráin kvað á um, þá var það mat dómsins að þrátt fyrir mismunandi orðalag í undangengnum dómum undirréttar og Hæstaréttar Íslands um eignarhald á jörðinni hafi í raun einungis afnota- og umráðaréttur á jörðin færst milli niðja. Var jörðin því talin til eigna dánarbús Sigurðar Kristjáns Lárussonar Hjaltested.

Deilt um það hvort stefnda bæri ábyrgð á tiltekinni háttsemi látins eiginmanns hennar í tengslum við meðferð hans á fjármunum móður hans að henni látinni. Sýknað sökum tómlætis.

Sýknað af kröfu stefnenda um bætur fyrir varanlega örorku og annað fjártjón sem byggt var á að hefðu gengið til arfs skv. 2. mgr. 18. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993.

Deilt um gildi yfirlýsingar þar sem stefndu ánefndu stefnendum hluta jarðar. Yfirlýsingin var afturkölluð síðar og var jörðin seld. Stefnendur kröfðust þess að þau fengju 40% kaupverðsins í sinn hlut en þeirri kröfu var hafnað og talið að fyrir stefndu hafi vakað að veita stefnendum tiltekinn arfshlut í jörðinni að þeim látnum.

Krafist var úrskurðar um að sýslumanni yrði gert að þinglýsa fjórum skjölum, þ.m.t. afsali á jörð í skjóli umboðs látins manns. Kröfum sóknaraðila, sem ekki var einn erfingja, var hafnað þar sem skjölin stöfuðu ekki frá dánarbúinu.

Deilt var um túlkun á erfðaskrá. Dæmt var að samkvæmt ákvæðum erfðaskrárinnar tæki hún ekki til arfs, sem hinum látna hafði tæmst skömmu áður en hann lést. Var fallist á með varnaraðilum að fjármunir þessir skyldu renna til lögerfingja samkvæmt erfðalögum.