Dómstólaleit

M höfðaði mál gegn Í og krafðist greiðslu skaðabóta vegna fjártjóns og miska sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna rannsóknar lögreglu á ætluðu peningaþvætti og auðgunarbrotum því tengdu, þar sem M var meðal sakborninga, og þvingunarráðstafana sem hann þurfti að þola. Talið var að skilyrði hefðu verið fyrir hendi til að handtaka M og hneppa hann í gæsluvarðhald auk þess sem hann hafði sjálfur með framferði sínu stuðlað að því að nauðsynlegt var að grípa til síðarnefnda úrræðisins. Voru honum því ekki dæmdar bætur fyrir að hafa í öndverðu sætt gæsluvarðhaldi, sbr. niðurlag 1. mgr. 175. gr. þágildandi laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Á hinn bóginn þótti gæsluvarðhaldið hafa staðið lengur en efni stóðu til og voru M því dæmdar 200.000 krónur í miskabætur auk vaxta. Kröfu M um bætur fyrir fjártjón var hafnað, enda hafði ekki verið leitt í ljós að uppsögn hans úr starfi yrði rakin til aðgerða lögreglu vegna rannsóknar málsins. Sama átti við um ætlað tjón M vegna sölu á eignarhlut í fjármálafyrirtæki er tengdist málinu, enda kom salan til löngu eftir að aðgerðum lögreglu lauk. Ekki var talið að M hefði sýnt fram á að upplýsingar um málið, sem greint var frá í fjölmiðlum, hefðu verið komnar frá rannsakendum. Þá varð bótaábyrgð Í heldur ekki reist á því að tekið hefði of langan tíma að ljúka rannsókn málsins.

V var ákærður aðallega fyrir umboðssvik en til vara tilraun til fjársvika í starfi sínu sem framkvæmdastjóri V hf. Laut ákæran að því að V hefði stefnt fjárhagslegum hagsmunum V hf. í verulega hættu er hann misnotaði aðstöðu sína í tveimur tilvikum. Í fyrsta lagi með því að útbúa og undirrita tilhæfulaust skjal í nafni V hf. með heitinu tryggingavörslusjóðir, til grundvallar útboðslýsingu bandaríska fyrirtækisins A, sem var að hluta í eigu V, láta viðgangast athugasemdalaust að í útboðslýsingunni, sem skráð var í kauphöll Ermasundseyja, kæmi fram að útboðið væri tryggt með 700 milljón bandaríkjadala tryggingavörsluábyrgð á milli A og V hf. og viðhafa nánar tiltekna háttsemi þessu tengdu. Með háttsemi sinni var V aðallega talinn hafa skuldbundið V hf. til að ábyrgjast útboðið þannig að veruleg hætta væri á að kaupendur skuldabréfa N í útboðinu krefðust greiðslna hjá V hf. greiddi A ekki af seldum skuldabréfum, en til vara álitinn hafa reynt að blekkja kaupendur skuldabréfa A. Í öðru lagi með því að útbúa og undirrita ásamt samstarfsmanni tvö nánar tiltekin skjöl í nafni V hf. undir heitinu innlánsskírteini, sem tilhæfulaust staðfestu að A hefði 200 milljónir bandaríkjadala á innlánsreikningi hjá V hf. sem mætti greiða greiðsluþega eða löglegum framsalshöfum við framlagningu skírteinisins. Fyrra skírteinið kvað á um lokaðan innlánsreikning í þágu fyrirtækjanna B og C og sendi V afrit þess ásamt fyrirmælum meðal annars til skoska bankans BS auk þess að senda staðfestingu um sama efni með svonefndu SWIFT-skeyti, fyrir milligöngu I hf., til BS. Síðara skírteinið kvað á um lokaðan innlánsreikning í þágu fyrirtækjanna E og F og sendi V SWIFT-skeyti, fyrir milligöngu I hf., til CT í því skyni að selja skírteinið. Með háttsemi sinni var V aðallega talinn hafa skuldbundið V hf. þannig að V hf. hefði við framlagningu löglegs handhafa skírteinanna verið skylt að greiða handhafa þeirra fyrrgreinda fjárhæð, en til vara álitinn hafa reynt að blekkja B og C til að kaupa innlánsskírteinin. Í héraði var V sýknaður af ákæru um umboðssvik og kom sú niðurstaða ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti. Þá var V í Hæstarétti sýknaður af ákæru um tilraun til fjársvika í tilviki fyrra innlánsskírteinisins, þar sem ekki var talið að færðar hefðu verið sönnur á sekt V í samræmi við þá hegðun sem honum var gefin að sök í ákæru, sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Á hinn bóginn staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að sakfella V fyrir tilraun til fjársvika vegna háttsemi hans er tengdist annars vegar skjalinu tryggingavörslusjóðir og hins vegar síðara innlánsskírteininu. Við ákvörðun refsingar V var meðal annars litið til einbeitts brotavilja hans, að um stórfelld auðgunarbrot var að ræða og hver áform hans með brotunum voru. Á hinn bóginn hafði óhæfilegur dráttur á rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi áhrif á ákvörðun refsingarinnar til hagsbóta fyrir V. Var refsing hans ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði.

G, framkvæmdastjóri A hf., og S stjórnarformaður þess, voru ákærðir fyrir skilasvik, framin í rekstri félagsins skömmu áður en það var úrskurðað gjaldþrota, með því að hafa selt C ehf., sem G var stjórnarformaður fyrir og eigandi að, hluta af vörubirgðum A hf. fyrir óhæfilega lágt verð en þær voru veðsettar F banka hf. Með þessu voru G og S taldir hafa skert rétt bankans og annarra lánardrottna til að öðlast fullnægju af eignum þrotabúsins og dregið taum C hf. lánardrottnum til tjóns. Hæstiréttur taldi að G og S hafi ekki getað dulist að með sölunni skapaðist veruleg hætta á því að F banki hf. yrði fyrir fjártjóni. Voru þeir taldir hafa brotið gegn veðréttindum bankans í auðgunarskyni ekki síst í ljósi þess að þeim hafði skömmu áður verið birt greiðsluáskorun frá honum. Voru G og S sakfelldir fyrir brot gegn 2. tölulið 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákvörðun refsingar var á hinn bóginn frestað skilorðsbundið í tvö ár vegna þess óhæfilega dráttar sem orðið hafði á meðferð málsins.

1991.91.161.2. 1991.91.115.1.

Opinbert mál var höfðað á hendur JÁ, T og JG með ákæru í 19 liðum. Á fyrri stigum hafði einum lið ákærunnar verið vísað frá héraðsdómi, svo og hluta eins annars. Í 9 af þeim liðum, sem eftir stóðu, var JÁ einn borinn sökum um að hafa brotið gegn 1. og 2. mgr. 104. gr., sbr. 153. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög með því að hafa látið almenningshlutafélagið B, sem hann var forstjóri fyrir, ýmist veita hluthöfum í félaginu lán eða veita lán til kaupa á hlutum í félaginu. Í 7 liðum voru JÁ og T sakaðir um stórfelld bókhaldsbrot samkvæmt 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa látið rangfæra bókhald B, en í einum af þeim liðum var JG borinn sökum með þeim. Að auki var JÁ sakaður í 6 liðanna um að hafa brotið gegn 1., sbr. 3. mgr. 158. gr. almennra hegningarlaga og 153. gr. og 1. mgr. 154. gr. laga nr. 2/1995 með því að hafa í blekkingarskyni látið senda frá B til Verðbréfaþings Íslands rangar opinberar tilkynningar um hag félagsins, þar sem gætt hafi áhrifa af ætluðum rangfærslum bókhalds þess. Loks voru JÁ og T báðir í einum lið ákærunnar og T einn í öðrum lið bornir sökum um að hafa dregið fé af B. Í héraði var JÁ sýknaður af sakargiftum í fyrstnefndu 9 liðum ákærunnar. Einnig voru JÁ og T sýknaðir af sökum í 3 liðum hennar, sem vörðuðu ætluð bókhaldsbrot, en þeir báðir ásamt JG sakfelldir samkvæmt einum lið og JÁ að auki í því tilviki fyrir að hafa látið senda ranga opinbera tilkynningu um hag B. Þá var T einn sakfelldur fyrir bókhaldsbrot samkvæmt 3 ákæruliðum. JÁ og T voru sýknaðir af sökum um fjárdrátt samkvæmt þeim lið í ákærunni, sem beindist að þeim saman, en T var sakfelldur að hluta fyrir slíkt brot samkvæmt þeim lið, sem sneri að honum einum. Ákærðu lýstu allir yfir áfrýjun varðandi þá liði ákærunnar, sem þeir voru sakfelldir fyrir, en af hálfu ákæruvaldsins var áfrýjað til sakfellingar ákærðu samkvæmt öllum liðum hennar, þó ekki T í því tilviki, þar sem hann hafði verið sakaður ásamt JÁ um fjárdrátt. Fyrir Hæstarétti var ekki tekin til greina krafa JÁ og T um að málinu yrði vísað frá réttinum varðandi nokkra af þeim ákæruliðum, sem þeir höfðu verið sýknaðir af í héraði, enda var ekki fallist á með þeim að ríkissaksóknara hefði borið að tryggja sönnur fyrir því að áfrýjunarstefna hafi í raun verið gefin út á þeim degi, sem hún bar með sér og var lokadagur áfrýjunarfrests gagnvart ákæruvaldinu. Ekki var heldur tekin til greina krafa JÁ og T um að málinu yrði vísað frá héraðsdómi, en hana höfðu þeir einkum reist á því að ríkissaksóknara hafi verið óheimilt að höfða þetta mál sökum þess að fyrra máli á hendur þeim um samsvarandi sakarefni hafði verið vísað frá dómi, svo og að miklar tafir hafi orðið á málinu og rannsókn þess hjá lögreglu hafi í tilteknum atriðum verið áfátt. Varðandi þá 9 liði ákæru, sem beindust að JÁ vegna ætlaðra brota gegn 104., sbr. 153. gr. laga nr. 2/1995, var ekki fallist á þá málsvörn hans að í ákvæðum þessum væri ekki að finna nægilega skýra refsiheimild. Í 6 af þeim tilvikum var talið að B hefði ekki veitt lán í skilningi 104. gr. og var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu JÁ að því leyti. Í 3 tilvikum var á hinn bóginn litið svo á að félagið hefði veitt lán í skilningi ákvæðisins. Í héraðsdómi hafði JÁ verið sýknaður af sökum samkvæmt þeim liðum ákærunnar án þess að afstaða væri tekin til þess hvort sannað væri að hann hafi af ásetningi látið B veita þessi lán, en lánin voru veitt á árunum 1999 og 2001. Með því að litið var svo á að brot þessi, ef sönnuð yrðu, myndu ekki varða þyngri refsingu en sektum þótti sýnt að hugsanleg sök hafi hér verið fyrnd, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 81. gr. almennra hegningarlaga. Yrði andstætt rétti JÁ samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar til réttlátrar meðferðar máls innan hæfilegs tíma að ómerkja héraðsdóm til þess eins að láta meta hvort sök hans væri sönnuð samkvæmt þessum ákæruliðum en sýkna hann að því búnu vegna fyrningar. Niðurstaða héraðsdóms um sýknu JÁ var því einnig staðfest um þessa ákæruliði. Varðandi önnur brot, sem ákærðu voru gefin að sök og þeir höfðu verið sýknaðir af í héraði, var ekki fallist á með ákæruvaldinu að fært væri samkvæmt 4. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála að endurskoða sönnunarmat héraðsdóms á grundvelli skjallegra gagna einna og án tillits til munnlegra skýrslna fyrir héraðsdómi. Í þeim tilvikum þóttu ekki efni til að ómerkja héraðsdóm á grundvelli 5. mgr. sömu lagagreinar, en niðurstöður hans um sakfellingar JÁ, T og JG voru staðfestar, að frátalinni sakfellingu þess fyrstnefnda fyrir að hafa látið senda ranga opinbera tilkynningu um hag B, enda lá slík tilkynning ekki fyrir í málinu. JÁ og JG voru dæmdir til að sæta fangelsi í 3 mánuði og T í 12 mánuði, en refsing þeirra allra var bundin skilorði.

Málinu var vísað af sjálfsdáðum frá Hæstarétti þar sem kæra barst ekki héraðsdómi fyrr en að loknum kærufresti samkvæmt 2. mgr. 144. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

V var ákærður fyrir brot á umferðarlögum auk fjögurra brota á almennum hegningarlögum. Voru brotin framin á fyrri hluta árs 2004. Ákæra var gefin út 19. september 2005 og birt V með fyrirkalli 9. júní 2006. Ákærði kom fyrir dóm 15. júní 2006 og játaði sök og var málið þá dómtekið sem játningarmál. Dómur var kveðinn upp 6. mars 2007. V var í Hæstarétti sýknaður af tveimur brotanna vegna fyrningar, en sakfelldur vegna þriggja brota. Þar sem seinagangur í meðferð málsins þótti í andstöðu við grundvallarreglur 70. gr. stjórnarskrárinnar, 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 133. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála um málshraða var V ekki gerð refsing.

X var ákærður fyrir húsbrot, brot gegn blygðunarsemi og barnaverndarlagabrot með því að hafa að næturlagi ruðst inn á heimili konu og tveggja stúlkna, káfað á annarri stúlkunni utanklæða og reynt að kyssa hana og sýnt hinni stúlkunni ruddalegt og ósiðlegt athæfi. Aðalmeðferð fór fram í málinu 16. janúar 2006 og gáfu ákærði og vitni þá skýrslur fyrir dómi. Dómur hafði ekki verið kveðinn upp í því þegar héraðsdómaranum var veitt leyfi frá störfum í desember 2006. Í samræmi við ákvörðun dómarans sem tók við málinu fóru skýrslugjöf og málflutningur fram að nýju 30. janúar 2007. X mætti ekki til þinghaldsins og var bókað eftir verjanda hans að honum væri kunnugt um þinghaldið en hann hefði kosið að mæta ekki til þess. Málið var svo dómtekið og X sakfelldur fyrir þau brot sem honum voru gefin að sök. Í dómi Hæstaréttar var talið að þar sem skilyrði 120. gr., sbr. 126. gr. laga nr. 19/1991, hefðu ekki verið fyrir hendi og ákærði hefði aldrei komið fyrir þann dómara sem dæmdi í málinu yrði ekki hjá því komist að ómerkja héraðsdóminn og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli c. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur.

X og Y voru ákærðir fyrir að hafa veist að A og rifið allhrottalega í kynfæri hans. Framburður C var ekki samhljóða um það hvar eða hvernig atlagan hefði farið fram né hvor þeirra X eða Y hefði veitt honum þá ákverka sem í ákæru greinir. X og Y neituðu báðir sök en báru báðir við að hafa munað lítið eftir atburðinum sökum ölvunar. Annar vitnisburður en frá A lá ekki fyrir í málinu. Að öllu virtu og með vísan til 45. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála þótti ósannað gegn neitun X og Y að þeir hefðu gerst sekir um verknaðinn. X og Y voru því sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins og með vísan til 3. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 var bótakröfu vísað frá héraðsdómi. Í niðurstöðu sinni fann Hæstiréttur að þeim drætti sem orðið hafði á málinu í héraði, en frá því málið var þingfest liðu 14 mánuðir þar til aðalmeðferð þess fór fram. Þessi dráttur þótti ekki verða réttlættur og var talinn brjóta í bága við 1. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1999 og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Einnig þótti aðfinnsluvert að látið var við það sitja að taka skýrslu af A í gegnum síma, þrátt fyrir að hann væri eina vitnið í málinu og ljóst að mikilvægt væri vegna sönnunargildis framburðar hans að hann kæmi fyrir dóminn í ljósi meginreglu 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta farbanni samkvæmt b. lið 1. mgr. 103. gr. og 110. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur.

Kærumál. Gæsluvarðhald. C. liður 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991. Gæsluvarðhaldsúrskurður felldur úr gildi. Ekki þóttu skilyrði til þess að X sætti áfram gæsluvarðhaldi meðan mál hans var enn ódæmt.

Kærumál. Gæsluvarðhald. C. liður 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991. Gæsluvarðhaldsúrskurður felldur úr gildi. Ekki þóttu skilyrði til þess að X sætti áfram gæsluvarðhaldi meðan mál hans var enn ódæmt.

M var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa haft eða reynt að hafa önnur kynferðismök við Y á meðan hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Í héraðsdómi, sem staðfestur var um sakfellingu M, var talið sannað að hann hefði brotið gegn 196. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þrátt fyrir þær tafir sem orðið höfðu á rannsókn málsins var staðfest niðurstaða héraðsdóms um refsingu hans. Var hann dæmdur í 12 mánaða fangelsi og til að greiða Y 400.000 krónur í miskabætur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi meðan á áfrýjunarfresti stæði, sbr. c. lið 1. mgr. 103. gr. og 106. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála.

Dómur héraðsdóms í máli ákæruvaldsins gegn fjórum mönnum var ómerktur ásamt meðferð málsins frá og með aðalmeðferð þess vegna nánar tilgreindra annmarka á meðferð þess. Fjórmenningarnir kröfðust þess að dómarinn, sem dæmt hafði í málinu, viki sæti þegar málið var aftur tekið fyrir í héraði. Vísað var til þess að héraðsdómarinn væri ekki bundinn af fyrri úrlausn sinni í málinu, enda færi sönnunarfærsla þar fram að nýju. Var ekki fallist á að fyrri efnisúrlausn hans gerði hann vanhæfan í málinu.

Á, K, R og S, sem starfað höfðu hjá einu eða fleiri af fimm einkahlutafélögum, voru sakfelldir fyrir brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með því að hafa ekki staðið réttilega skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda. Greitt hafði verið inn á skuldir félaganna og kom því til álita hvort staðin hefðu verið skil á verulegum hluta skattfjárhæðanna í skilningi 2. málsl. greinanna, eins og þeim var breytt með lögum nr. 134/2005, þannig að fyrirmæli þeirra um fésektarlágmark ættu ekki við. Talið var að undanþágur frá lágmarki fésektar giltu um viðurlög fyrir brotin sem R og S voru sakfelldir fyrir og voru þau því ekki talin meiri háttar í skilningi 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Umræddar undanþágur voru taldar eiga við hluta brota Á, en ekki við brot hans gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 sem varðaði vanskil á 1.252.673 krónum. Þó var ekki talið að þessi fjárhæð eða atvik að öðru leyti væru slík að það gæti varðað við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Viðurlög fyrir flest brotin, sem K var sakfelldur fyrir, voru ákveðin á grundvelli undanþágu frá lágmarki fésektar, en ekki sá hluti sem tók til vanskila á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda samtals að fjárhæð 7.927.026 krónur. Af þessu virtu og þar sem brot K voru framin í rekstri fimm félaga voru þau talin meiri háttar og varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Tekið var fram að Á, K, og R hefðu verið dæmdir til fangelsisrefsingar fyrir brot gegn almennum hegningarlögum með dómi Hæstaréttar í máli nr. 347/2004. Að öðru leyti hefði Á ekki áður sætt refsingu, K og R ekki svo að máli skipti við ákvörðun refsingar og S ekki áður verið sakfelldur fyrir brot. Var Á dæmdur til að greiða sekt að fjárhæð 2.800.000 krónur, R til að greiða sekt að fjárhæð 750.000 krónur og S 300.000 krónur. Um ákvörðun refsingar K gilti 78. gr. almennra hegningarlaga og var ekki talið að honum hefði verið gerð þyngri fangelsisrefsing í fyrri dómi ef dæmt hefði verið um öll brotin þar. Hann var á hinn bóginn dæmdur til greiðslu sektar að fjárhæð 18.500.000 krónur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X sætti áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, en gæsluvarðhaldinu var markaður skemmri tími.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X yrði áfram bönnuð för úr landi á grundvelli 110. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, en banninu var markaður skemmri tími.

Fellt var úr gildi ákvæði í úrskurði héraðsdóms, sem kvað á um frestun aðalmeðferðar málsins að því er varðaði fjóra ákærðu.

Í opinberu máli á hendur X var þess krafist af hálfu ákæruvaldsins, eftir að aðalmeðferð var hafin, að heimilað yrði að aflað væri frekari upplýsinga frá tilgreindri rannsóknarstofu, sem framkvæmt hafði rannsókn á tilteknum sönnunargögnum í þágu málsins og varð dómarinn við þeirri ósk. Talið var að þrátt fyrir orðalag í úrskurðarorði héraðsdóms fæli úrskurðurinn í sér að aðalmeðferð skyldi fresta meðan umræddra gagna væri aflað og væri kæruheimild því fyrir hendi samkvæmt a. lið 2. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Vísað var til þess að dómari hefði heimild til að beina því til ákæranda að afla gagna um tiltekin atriði máls eftir því sem honum þyki nauðsyn vera til skýringar á máli, sbr. 3. mgr. 128. gr. laga nr. 19/1991. Taldist dómari samkvæmt því hafa heimild til að verða við kröfu ákæruvaldsins um frestun málsins, enda teldi hann þörf þeirra upplýsinga sem um ræddi. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur.

Þótt F hefði játað þá háttsemi sem honum var gefin að sök þegar við yfirheyrslu hjá lögreglu leið hátt á annað ár frá því að rannsókn lauk og þar til ákæra á hendur honum var gefin út. Taldist þessi dráttur málsins vítaverður og brjóta í bága við meginreglu 1. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála og vera í andstöðu við 70. gr. stjórnarskrárinnar. Þrátt fyrir þetta var ekki annað unnt en að staðfesta refsiákvörðun héraðsdóms, sem byggði á löngum sakarferli F.

Á var sakfelldur fyrir líkamsárás með því að hafa slegið X í andlitið með þeim afleiðingum að tvær tennur í munni hans brotnuðu, sbr. 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Enda þótt háttsemi X hafi ekki verið vítalaus umrætt sinn var ekki fallist á að skilyrði væru til að beita lokamálslið 3. mgr. 218. gr. a. sömu laga við ákvörðun refsingar. Var refsing Á ákveðin tveggja mánaða skilorðsbundið fangelsi.

Líkamsárás. Meðdómendur. Dráttur á rannsókn máls. D var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa veist að Y og slegið hann með krepptum hnefa í andlitið svo hann féll í götuna og sparkað í höfuð hans þar sem hann lá í götunni með þeim afleiðingum að hann kjálkabrotnaði og sprungur komu í þrjár tennur. Talið var sannað að D hafi með árás orðið þess valdandi að Y féll í götuna. Hins vegar þótti ekki óyggjandi að það högg sem D játaði að hafa veitt Y hafi valdið fallinu, eða högg með krepptum hnefa í andlit. Þá var talið sannað að sparkað hafi verið í höfuðið á Y þar sem hann var fallinn í götuna. Var brot hans heimfært undir 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing D ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 2 mánuði.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlkunni Y framin í bæjarfélaginu A á tímabilinu frá 1997 til og með 2001 þegar stúlkan var á aldrinum 7 til 11 ára. Var X sakfelldur í héraðsdómi samkvæmt ákæru og dæmdur í þriggja ára fangelsi. Þótt ekki væri í ákæru greint frá fjölda þeirra brota sem X ætti að hafa framið gegn stúlkunni né nákvæmlega hvar brotin hafi verið framin taldi Hæstiréttur ekki alveg næga ástæðu til að vísa ákæru frá héraðsdómi, enda yrði ónákvæmni í ákæruskjali túlkuð X í hag og vörn hans teldist ekki hafa verið áfátt af þessum sökum. Var talið sannað í málinu að X hefði áreitt stúlkuna á tímabilinu frá árinu 1999 til og með 2001 og að í áreitninni hafi falist káf og þukl á brjóstum og kynfærum stúlkunnar, sem varði við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Einnig var talið sannað að X hafi nokkrum sinnum sett fingur inn í kynfæri stúlkunnar og varði það við 1. mgr. sömu lagagreinar. Gegn eindreginni neitun ákærða var hins vegar ekki unnt að telja að ákæruvaldinu hefði tekist að færa fram nægar sannanir um aðrar sakargiftir sem á X voru bornar. Var hann dæmdur til 18 mánaða fangelsisvistar og til að greiða stúlkunni miskabætur.

X var sakfelldur fyrir brot á 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Brotaþoli var aðeins 16 ára þegar X, sem hún þekkti ekkert, framdi brotið. Brotið var talið gróft og hafði í för með sér talsverða líkamlega áverka. Miðað við eðli og alvarleika brotsins þótti refsing X hæfilega ákveðin 2 ára fangelsi.

S var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa haft samræði við X á meðan hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Tekið var fram að skilja yrði niðurstöðu héraðsdóms svo að framburður stúlkunnar væri trúverðugur og framburður S ótrúverðugur. Væri því fram komin nægileg sönnun sem ekki yrði vefengd með skynsamlegum rökum, um að S hefði haft samræði við stúlkuna er ástand hennar var með þeim hætti að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga, sbr. 196. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var refsing S ákveðin fangelsi í 12 mánuði en 9 mánuðir af refsingunni voru skilorðsbundnir.

X kærði ákvörðun héraðsdóms um að aðalmeðferð í máli ákæruvalds á hendur honum og fleirum yrði í september 2003. Fyrir lá að X hafði verið samfellt sviptur frelsi vegna málsins frá því snemma árs 2002. Samkvæmt 1. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1991 skal hraða meðferð opinbers máls eftir föngum, sbr. og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar, og í 3. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar er boðið að maður skuli aldrei sæta gæsluvarðhaldi lengur en nauðsyn krefur. Þótt ljóst væri að það gæti verið vandkvæðum háð að koma aðalmeðferð við með skömmum fyrirvara í viðamiklu sakamáli, þar sem margir væru bornir sökum, gætu starfsannir eins verjanda af mörgum ekki réttlætt að sakborningur, sem sætti frelsissviptingu vegna málsins, fengi ekki notið réttar síns til að því yrði lokið innan hæfilegs tíma, svo sem hér myndi verða með þriggja mánaða töf á fyrirhugaðri aðalmeðferð. Var því óhjákvæmilegt að fella hina kærðu ákvörðun úr gildi og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til aðalmeðferðar ekki síðar en 25. júní 2003.

H starfaði sem tollfulltrúi þegar grunur beindist að honum um að hafa tvisvar átt þátt í ólöglegum innflutningi á áfengi. Í kjölfarið var hann handtekinn og úrskurðaður í gæsluvarðhald 16. janúar 1997 sem framlengt var í tvígang til 12. febrúar 1997. Þá var honum veitt lausn úr starfi um stundarsakir í lok janúar sama ár og vikið úr starfi að fullu í byrjun nóvember. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 3. apríl 2001 var H sýknaður af öllum kröfum ákæruvaldsins en þeim dómi var ekki áfrýjað. Höfðaði H mál til heimtu skaðabóta vegna handtöku og gæsluvarðhalds að ósekju, missis embættis og dráttar á málsmeðferð. Með vísan til málsatvika og málsgagna var talið að fullt tilefni hefði verið til handtöku H og gæsluvarðhaldsúrskurðanna 16. og 23. janúar 1997. Málið hefði hins vegar verið að fullu upplýst 30. janúar þegar enn var beðið um framlengingu gæsluvarðhaldsins en ekki yrði séð að þörf hefði verið á beiðni lögreglunnar þar um. Tekið var fram að í lausnarbréfi fjármálaráðherra hefði verið fullyrt að ekkert benti til þess að ávirðingar sem á hann væru bornar væru ekki réttar, en á þeim tíma var rannsókn lögreglu ekki lokið. Ávirðingar þær sem H var grunaður um, voru taldar réttlæta frávikningu hans um stundarsakir án áminningar samkvæmt 3. og 4. mgr. 26. gr. nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Hins vegar sönnuðust þær ekki og gat Í þannig ekki sýnt fram á að lagaskilyrði hefðu verið til þess að víkja H að fullu úr embætti. Þá var talið að dráttur á meðferð málsins frá því að rannsókn lögreglu lauk endanlega í júní 1998 hefði verið óhóflegur og ekki skýrður og andstæður 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 um það efni. Var Í gert að greiða H bætur eftir XXI. kafla laga nr. 19/1991 vegna ólögmæts gæsluvarðhalds frá 30. janúar 1997 til 12. febrúar sama ár, fjárhags- og miskabætur vegna embættismissis og miskabætur vegna óhóflegs dráttar á rannsókn opinbers máls, sem meðal annars beindist að honum.

Þar sem meira en átta vikur höfðu liðið frá munnlegum málflutningi til dómsuppsögu í héraði var hinn áfrýjaði dómur með vísan til fordæma Hæstaréttar ómerktur og lagt fyrir héraðsdómara að taka það til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu G o.fl. um að þrotabúi K yrði gert að setja málskostnaðartryggingu í máli, sem þrotabúið hafði höfðað á hendur G o.fl., var staðfest.

Héraðsdómur vísaði frá máli ákæruvaldsins gegn M, J og H eftir að hafa án árangurs beint því til ákæruvaldsins að leiða nánar tiltekin vitni fyrir dóm og afla frekari gagna. Hæstiréttur felldi úrskurðinn úr gildi með vísan til þess að ákæruvaldið hefði lýst því yfir að frekari gagnaöflunar væri ekki þörf. Yrði yfirlýsingin ekki túlkuð öðru vísi en svo, að ákæruvaldið axlaði byrðina af því við sönnunarmat, að frekari gagna væri ekki aflað. Hafi dóminum því verið rétt að leggja efnisdóm á málið, enda gæfu gögn þess ekki að öðru leyti tilefni til frávísunar á grundvelli 67. og 68. gr. laga nr. 19/1991.

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli c. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur.

K játaði að hafa í nokkur skipti stolið vörum úr verslun í Reykjavík. Héraðsdómur taldi að K hefði með brotum sínum rofið skilorð dóms frá 2. júní 1999. Var átta mánaða skilorðs­bundið fangelsi samkvæmt þeim dómi dæmt með og K gerð tólf mánaða fangelsisrefsing í einu lagi. Fyrir Hæstarétti krafðist K þess að ekki yrði hróflað við skilorði dómsins frá 1999 þar sem hann hefði ekki verið viðstaddur uppsögu dómsins og því væru ekki uppfyllt skilyrði 4. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga um að dómari skuli kynna dóm­fellda rækilega skilyrði fyrir frestun refsingar og gera honum ljósar afleiðingar skilorðs­rofa. Í dómi Hæstaréttar segir að umræddur dómur hafi verið birtur fyrir K áður en hann hafi framið brot þau, sem hann sé nú sakfelldur fyrir. Sú birting hafi farið fram fyrir gildistöku laga nr. 39/2000 um breyting á almennum hegningarlögum. Ekkert sé fram komið um að birtingunni hafi verið áfátt. Af hálfu K sé ekki haldið fram að hann hafi ekki verið kvaddur til að vera viðstaddur uppsögu umrædds dóms. K verði því sjálfur að bera ábyrgð á því að dómara málsins hafi ekki verið unnt að brýna fyrir honum þau atriði, sem áður sé getið. Var héraðsdómur staðfestur.

Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 1. desember 2000, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 4. sama mánaðar. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 1. desember 2000, þar sem hafnað var kröfu ákæruvaldsins um að leiða vitnið B í máli, sem sóknaraðili hefur höfðað gegn varnaraðila, og fresta aðalmeðferðí því skyni. Kæruheimild er í 1. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála. Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og lagt fyrir Héraðsdóm Reykjavíkur að heimila að vitnið B verði leitt fyrir dóminn. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur.