Með hinum áfrýjaða dómi var Í sýknað af kröfu A um að felldir yrðu úr gildi úrskurðir ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar þar sem opinber gjöld A fyrir gjaldárið 2015 voru endurákvörðuð. Laut ágreiningur aðila að skattalegri meðferð á yfirfærslu fasteignar úr einkahlutafélaginu E, sem var í eigu A og þáverandi eiginkonu hennar, til þeirra beggja og að 27 milljóna krónu greiðslu til A samkvæmt samkomulagi um skilnað og skilnaðaruppgjör. Töldu skattyfirvöld að um ólögmæta og endurgjaldslausa úthlutun verðmæta úr félaginu hefði verið að ræða sem bæri að skattleggja sem tekjur hjá A. Í dómi Landsréttar var rakið að samkvæmt orðum sínum fól kaupsamningur um framangreinda fasteign ekki í sér endurgjald en A byggði á því að kaupverð hefði verið greitt með yfirtöku á skuldum E ehf. vegna fasteignarinnar og að fyrrverandi eiginkona A hefði tekið þær yfir við skilnað þeirra. Taldi Landsréttur engin samtímagögn sýna fram á þá skuldskeytingu og lægi meðal annars fyrir að fyrrverandi eiginkona A teldi skuldina ekki fram á skattaframtölum sínum auk þess sem fyrir lægi innheimtubréf sem beint væri að E ehf. en ekki henni. Þá vísaði Landsréttur til þess varðandi greiðslu til A samkvæmt samkomulagi um skilnað og skilnaðaruppgjör að málatilbúnaður A byggðist á því að þeir samningar sem á reyndi í málinu þýddu annað en það sem þeir mæltu berum orðum fyrir um. Í ljósi þess og þeirrar rannsóknar og gagna sem fyrir lægju væri óhjákvæmilegt, í því máli sem hér væri rekið, að A bæri að nokkru leyti sönnunarbyrði fyrir staðhæfingum sínum. Að þessum athugasemdum gættum staðfesti Landsréttur hinn áfrýjaða dóm um sýknu Í af kröfum A með vísan til forsendna.
B krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda A á þeim grundvelli að hún hefði með ólögmætum hætti leynt hann upplýsingum um raunvirði tiltekinna eigna sem komu í hennar hlut með fjárskiptasamningi þeirra við hjúskaparslit. Með hinum kærða úrskurði var lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfu B til efnismeðferðar. Hæstiréttur vísaði til þess að hefðu hjón gert með sér fjárskiptasamning yrðu fjárskipti þeirra ekki tekin upp að nýju nema að undangenginni málsmeðferð til ógildingar fjárskiptasamningsins samkvæmt 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Stæði lagaákvæðið því í vegi að viðurkenningarkrafa um skaðabótaskyldu yrði gerð í einkamáli sem rekið væri á grundvelli laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.
A höfðaði mál á hendur B og krafðist aðallega viðurkenningar á skaðabótaskyldu B vegna fjármuna sem A varð af við það að B veitti A ekki með viðhlítandi hætti upplýsingar um eignarhluti hennar í félaginu C og kauprétt hennar vegna hluta í sama félagi við fjárskipti aðila við hjúskaparslit. Til vara krafðist A viðurkenningar á því að hlutafé B í félaginu og kaupréttur hennar vegna hluta í sama félagi, sem B átti við gerð fjárskiptasamnings aðila, hafi ekki fallið undir fjárskiptasamninginn og að helmingur eignanna hefði átt að koma í hlut A. Með úrskurði héraðsdóms var málinu vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að aðalkrafa A þætti nægjanlega ákveðin og ljós til að uppfylla áskilnað d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Jafnframt var talið að A hefði með málatilbúnaði sínum og framlögðum gögnum leitt nægar líkur að því að hann kynni að hafa orðið fyrir tjóni og gert grein fyrir tengslum þess við þá ólögmætu háttsemi sem hann byggði á að hefði valdið sér tjóni. Um varakröfu A vísaði Landsréttur til þess að hún fæli í reynd í sér málsástæður fyrir aðalkröfunni. Með vísan til 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 var varakröfu A því vísað frá héraðsdómi en að öðru leyti var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
A og B voru í óvígðri sambúð frá 2006 til 2019. Við lok sambúðar þeirra gerðu A og B með sér samkomulag 7. maí 2019 um fjárskipti þeirra á milli. Samkvæmt samkomulaginu skyldi tilgreind fasteign ásamt áhvílandi skuldum, hesthús og fyrirtækið DD ehf. koma í hlut A en félög í eigu og skráð á kennitölu B skyldu koma í hans hlut, meðal annars N ehf. A höfðaði mál á hendur B og gerði þá aðalkröfu að B yrði gert að afhenda henni alla hluti í C ehf. og greiða henni tilgreinda fjárhæð með dráttarvöxtum. Til vara krafðist A þess að B yrði gert að greiða henni fjárhæð sem svaraði til helmings ætlaðs verðmætis þriggja félaga í eigu B í maí 2019, Æ ehf., BB ehf. og C ehf. Deildu A og B í fyrsta lagi um það hvort, og þá að hvaða marki, samkomulag þeirra hafi miðað að því að þau fengju jafn mikil verðmæti í sinn hlut. Í öðru lagi stóð ágreiningur um það hvort það leiddi af samkomulagi þeirra að A ætti að fá í sinn hlut C ehf. en ekki B. Í þriðja lagi greindi A og B á um það hvort skilyrðum væri fullnægt til þess að víkja ákvæði samkomulagsins að hluta til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Byggði A á því að ákvæði samkomulagsins hölluðu verulega á hana og væri ástæða þess sú að B hefði látið hjá líða að upplýsa hana um mikilvæg atriði í tengslum við þær eignir sem hefðu komið í hans hlut. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að efni samkomulags aðila gæfi ekki til kynna að eignarráð tiltekinna verðmæta hefðu átt að færast frá B til A. Sú ályktun styddist meðal annars við það að B skyldi fá í sinn hlut félög í sinni eigu. Gera yrði ráð fyrir því að tilvísun til skattframtals 2019 hefði verið reist á þeirri hugmynd að eignarhald verðmæta væri þar rétt skrá í árslok 2018 en svo hafi ekki verið raunin. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms að C ehf. hafi samkvæmt samkomulaginu átt að koma í hlut B. Landsréttur fjallað þar næst um varakröfu A. Lagði rétturinn til grundvallar að við umfjöllun um vitneskju málsaðila og verðmæti eigna yrði að miða við dagsetningu samkomulagsins. Hvorki samkomulagið né önnur gögn málsins þóttu styðja þá staðhæfingu A að með því hafi verið stefnt að jafnri skiptingu heildarverðmæta málsaðila. Ekki lægju fyrir upplýsingar um heildarverðmæti eigna og skulda A og B 7. maí 2019 þótt matsgerðir lægju fyrir um verðmæti einstakra félaga. Væru matsgerðirnar lagðar til grundvallar mætti þó slá því föstu að verðmæti hreinnar eignar, sem kom í hlut A á samningsdegi, hafi verið þó nokkuð lægra en verðmæti þess sem B fékk í sinn hlut. Sá munur á verðmæti heildareigna málsaðila að þessu leyti gat þó ekki gert útslagið um gildi samkomulagsins. Landsréttur rakti atriði sem tengdust sjónarmiðum sem tilgreind eru í 2. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 og komst að þeirri niðurstöðu að ekki væru efni til að líta svo á að skilyrðum 1. mgr. sömu greinar væri fullnægt svo verða mætti við kröfum A. Þá taldi rétturinn skilyrðum 30. og 33. gr. sömu laga ekki fullnægt. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu B af kröfum A.
A og B gengu í hjúskap árið 2009 en skildu að borði og sæng árið 2019. Gerðu A og B með sér fjárskiptasamning og laut ágreiningur málsins að ákvæði í samningnum sem fjallaði um búsetu A og sölu á fasteigninni C. Krafðist B þess að A skyldi greiða honum helming söluverðs fasteignarinnar að frádregnum lánum og kostnaði. Byggði krafa B á því að hann hefði gefið eftir kröfu í fjármagn sem kæmi úr sölu eignarinnar C ef A tryggði að búseta barna þeirra yrði á ákveðnu svæði en því hefði A ekki fylgt þegar eignin var seld. Í dómi héraðsdóms var fallist á greiðsluskyldu A um þá fjárhæð sem greindi í aðalkröfu B. Fyrir Landsrétti krafðist A þess aðallega að dómur héraðsdóms yrði ómerktur. Í dómi Landsréttar kom fram að í greinargerð A í héraði hefði meðal annars verð teflt fram þeirri málsástæðu til stuðnings kröfu hennar um lækkun krafna B, að frá hreinni eign eftir uppgreiðslu áhvílandi lána bæri að draga nánar tiltekinn kostnað. Lagði A fram hreyfingaryfirlit yfir þær greiðslur sem hún krafðist að yrðu dregnar frá kröfu B og upplýsingar um samtölu greiðslnanna, sem ekki var mótmælt af B. Þrátt fyrir það vísaði héraðsdómur til þess að A hefði í greinargerð sinni einungis gert áskilnað um að leggja fram nákvæman útreikning á lækkun kröfu B á síðari stigum en það hefði hún ekki gert og hefði ekki gert tölulega grein fyrir lækkunarkröfum sínum á annan hátt. Fjallaði héraðsdómur ekki að öðru leyti um umrædda málsástæðu A. Að mati Landsréttar hefði því ekki í hinum áfrýjaða dómi verið tekin rökstudd afstaða til þessarar málsástæðu A eins og bar að gera samkvæmt f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Af þeim sökum yrði ekki komist hjá því að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.
Felldur var úr gildi fjárskiptasamningur sem aðilar gerður við skilnað. Stefnandi kvað samning aðila bæði haldin formgalla sem og ósanngjarnan í garð stefnanda.
Stefnda var dæmd til að greiða stefnanda rúmlega átta milljónir krónar, ásamt dráttarvöxtum, á grundvelli sérákvæðis í fjárskiptasamninga er gerður var við skilnað aðila, er kvað á um skiptingu söluandvirðis fasteignar stefndu við nánar tilgreind skilyrði.
A og B gengu í hjúskap árið 2013 eftir að hafa verið í sambúð frá árinu 2002. Í september 2020 skildu þau að borði og sæng og gerðu með sér samning um skilnaðarkjör fyrr í mánuðinum, sem var byggður á kaupmála sem A og B gerðu árið 2017, en samkvæmt kaupmálanum skyldi fasteign hjónanna vera séreign B. A höfðaði mál á hendur B og krafðist þess að fjárskiptasamningurinn yrði felldur úr gildi á grundvelli 2. mgr. 95. gr. laga nr. 31/1993 og III. kafla laga nr. 7/1936, einkum 36. gr. Byggði A á því að með samningnum hefði verið vikið hjá helmingaskiptareglu hjúskaparlaga á þann hátt að hann hefði verið bersýnilega ósanngjarn gagnvart sér. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var með dómi Landsréttar, var ekki fallist á málatilbúnað A um ógildanleika kaupmála hjónanna þar sem A hafði ekki krafist þess að kaupmálanum yrði vikið til hliðar. Ekki var heldur fallist með A á að kaupmálinn hefði aldrei öðlast gildi. Þá hefði A ekki á annan hátt sýnt fram á að samningurinn hefði verið bersýnilega ósanngjarn. Var B því sýknuð af öllum kröfum A.
A og B gengu í hjúskap árið 2018 eftir að hafa verið í sambúð með hléum frá 2004. Í apríl 2021 skildu þau að borði og sæng og gerðu með sér samning um skilnaðarkjör í mars sama ár. A höfðaði mál á hendur B og krafðist þess að fjárskiptasamningurinn yrði felldur úr gildi á þeim grundvelli að hann hefði verið bersýnilega ósanngjarn með vísan til 2. mgr. 95. gr. laga nr. 31/1993. Var ekki fallist á með A að sú staðreynd að B naut aðstoðar lögfræðings, en ekki A, hefði áhrif á gildi samningsins, en A hafði sjálfur lýst því yfir að hann hugleiddi að ræða við lögmann. Var honum því í lófa lagið að leita sér slíkrar aðstoðar. Þá þótti verða ráðið af gögnum málsins að aðilum hafi verið ljóst að með fjárskiptasamningnum var vikið frá helmingaskiptareglunni. Ekki var heldur fallist á með A að ósanngjarnt væri að B héldi fasteign sem fjölskyldan bjó í, en B hafði átt fasteignina ein þegar til hjúskapar var stofnað og hafði jafnframt greitt allar afborganir og önnur gjöld tengd henni meðan á hjúskap aðila stóð, en auk þess var horft til þess að hjúskapur A og B taldist skammvinnur í skilningi 1. mgr. 104. gr. laga nr. 31/193. Hafði ekki þýðingu í því sambandi þótt fasteignin hefði verið metin á fasteignamati en ekki sölumati í fjárskiptasamningnum. Þá var lagt til grundvallar að vilji málsaðila hefði staðið til þess að móðurarfur B kæmi ekki til skipta og því ekki fallist á með A að B hefði haldið arfinum utan skipta með ólögmætum hætti. Var B því sýknuð af kröfum A.
Ágreiningur varð um skiptingu verðmætaaukningar sem varð á fasteignum aðila er voru í óskráðri sambúð í tæp átta ár. Taldi dómurinn varnaraðila hafa sýnt fram á að hún hafði lagt mun meira til heimilisins og þar með til verðmætaaukningar en sóknaraðili. Krafðist sóknaraðili að hann fengi verðmætaaukninguna sér útlagt að fullu eins og þinglýstur eignarhluti hans sagði til um en varnaraðili krafðist þess að fá helminginn sér til handa. Niðurstaða dómsins var að víkja ætti þinglýstum eignarheimildum til hliðar og úrskurðaði rétt varnaraðila til þess að fá helming verðmætaaukningarinnar sér til handa. Þá var sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað.
Stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um viðbótargreiðslu vegna helmings hagnaðar af sölu fasteignar, sem aðilar höfðu samið um að skipta sín á milli.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B við opinber skipti til slita á óvígðri sambúð. A krafðist þess fyrir Landsrétti að kröfum B sem fallist var á í hinum kærða úrskurði yrði hafnað en til vara að hlutdeild B í fasteign A, Ö, yrði úrskurðuð lægri. Einnig að kröfum B um hlutdeild í innbúi og ökutækjum, sem skráð voru á nafn A á viðmiðunardegi skipta, yrði hafnað. B krafðist þess að við skiptin skyldi öllum eignum fjárfélags þeirra skipt að jöfnu, án tillits til þess hvernig skráningu eigna var háttað, þannig að viðurkennd yrði helmingshlutdeild B í „skírri eign búsins” eins og þær voru á viðmiðunardegi skipta. Þá krafðist B helmingshlutdeildar í almennum lífeyrissparnaði og séreignasparnaði. Byggði B á því að nánast öll eignamyndun hefði orðið á sambúðartíma þeirra og fjárhagsleg samstaða verið með þeim allan þann tíma. Í úrskurði Landsréttar var rakið að að lögum gildi ekki settar efnisreglur um skiptingu eigna sambúðarfólks við lok sambúðar hliðstætt því sem eigi við um hjúskap. Í dómaframkvæmd beri að líta á slíka aðila sem tvo sjálfstæða einstaklinga og í hlut hvors um sig komi þá þær eignir sem viðkomandi kom með í sambúðina eða eignaðist á meðan henni stóð. Opinber skráning eignarhalds hafi því þýðingu í þessu sambandi og hvíli sönnunarbyrðin á þeim sem haldi fram sameiginlegri eignamyndun, þrátt fyrir opinbera skráningu eignar á gagnaðila eða tilurð hennar að öðru leyti. B yrði því látin bera sönnunarbyrði fyrir því að hún hafi innt af hendi bein eða óbein framlög til eignamyndunar á sambúðartímanum enda væri sönnun í þeim efnum forsenda þess að fallist yrði á kröfur hennar. Engin gögn lágu fyrir um innbú aðila og var kröfu B um hlutdeild í því vísað frá dómi án kröfu. Að öðru leyti var talið ósannað að B hefði með vinnu eða á annan hátt skapað grundvöll fyrir hlutdeild í eignarrétti að eignum sem skráðar voru á A og kröfum hennar þess efnis hafnað.
Kærður var úrskurður Landsréttar sem felldi úr gildi úrskurð héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi aðila við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna hjónaskilnaðar. Ágreiningur aðila laut að skiptum á margvíslegum eignum; töluverðum fjölda fasteigna, miklum fjölda bifreiða og tækja, hluta í einkahlutafélögum og samlagsfélagi. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá héraðsdómi án kröfu sökum þess að ekki hefði verið lagður fullnægjandi grunnur að því svo unnt væri að komast að efnislegri niðurstöðu. Var meðal annars vísað til þess að ekki hefði legið fyrir upplýsingar um verðmæti eignanna og talið að eins og atvikum væri háttað yrði að gera þá lágmarkskröfu til skiptastjóra að verðmæti allra eigna sem aðilar deildu um væri nokkuð vel þekkt eða að samkomulag væri milli aðila um verðmæti þeirra, sbr. 1. mgr. 105. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., svo unnt væri að leggja dóm á ágreining aðila. Í niðurstöðu sinni vísaði Hæstiréttur til þess að ef ágreiningur er með hjónum um verðmæti eigna verði mat á því að liggja fyrir svo að helmingaskipti geti farið fram og sé jafnframt eitt af þeim atriðum sem skipt geta máli við úrlausn um hvort og þá með hvaða hætti megi víkja frá helmingaskiptareglu við opinber skipti til fjárslita milli hjóna með vísan til 104. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Eins og atvikum sé háttað verði ekki talið að fullnægjandi grundvöllur hafi verið lagður að málatilbúnaði sóknaraðila um að víkja ætti frá meginreglu 104. gr. hjúskaparlaga um helmingaskipti og eftir atvikum með hvaða hætti. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur og málinu vísað frá héraðsdómi.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi aðila við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna hjónaskilnaðar. Ágreiningur aðila laut að skiptum á margvíslegum eignum; töluverðum fjölda fasteigna, miklum fjölda bifreiða og tækja, hluta í einkahlutafélögum og samlagsfélagi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að fyrir lægju meðal annars skattframtöl aðila þar sem væri að finna upplýsingar um fasteignir og fasteignamatsvirði þeirra, sem og bifreiðar og önnur tæki og ætlað virði þeirra sem og skuldir aðila. Fallist var á með B að eins og máli þessu og kröfugerð aðila væri háttað væri ekki þörf á því að sérstakt verðmat yrði gert á hverri og einni fasteign, bifreið og tæki. Á hinn bóginn deildu aðilar einnig um hluti í tveimur einkahlutafélögum og einu samlagsfélagi en engar upplýsingar lágu fyrir í málinu um þessi félög, hvorki ársreikningar né aðrar upplýsingar sem varpað gætu ljósi á verðmæti hluta í þeim. Taldi Landsréttur að eins og atvikum væri háttað í þessu máli yrði að gera þá lágmarkskröfu til skiptastjóra að verðmæti allra eigna sem aðilar deildu um væri nokkuð vel þekkt eða að samkomulag væri milli aðila um verðmæti þeirra, sbr. 1. mgr. 105. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., svo unnt væri að leggja dóm á ágreining aðila. Vísaði Landsréttur til þess að ekki hefði verið lagður fullnægjandi grunnur að rekstri málsins er skiptastjóri vísaði ágreiningi aðila til héraðsdóms. Hafi héraðsdómi af þeim sökum ekki verið unnt að leggja dóm á ágreininginn og bæri að vísa málinu frá héraði.
Fallist á að fjárframlög á sambúðartíma í óvígðri sambúð hefðu myndað eignarhlutdeild þess er lagði fram í íbúð sem annar aðili var þó einn skráður fyrir.
Skuldamál.
Kröfu sóknaraðila, vegna ágreinings við fjárskipti hjóna, um að fasteignir væru séreignir hennar vegna arfs sem hún hafði fengið í hjónabandi var hafnað. Þá var varakröfu hennar um að skáskiptum yrði beitt við fjárslit hjónanna hafnað. Kröfu um að lán frá LÍN yrði ekki dregið frá hjúskapareign hjóna var vísað frá dómi. Kröfu vegna viðhalds á fasteign var vísað frá dómi.
Stefnda sýknuð af kröfu um að fjárskiptasamningur aðila yrði ógiltur.
Fallist á að fella úr gildi fjárskiptasamning milli aðila með vísan til 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga.
M og K sóttu um leyfi til lögskilnaðar í janúar 2015 og gengust af því tilefni undir samkomulag um fjárskipti sín á milli þar sem tiltekin fasteign kom meðal annars í hlut K. Höfðaði K í kjölfarið mál á hendur M og krafðist þess að honum yrði gert að gefa út afsal sér til handa vegna 50% eignarhluta hans í fasteigninni. M krafðist sýknu á þeim grundvelli að hjúskapnum hefði einungis verið slitið til málamynda og því væri fjárskiptum milli aðila enn ólokið. Þá byggði M einnig á því að víkja bæri samkomulagi aðila til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Hæstiréttur taldi að M hefði hvorki sýnt fram á að skilnaður aðila og fjárskipti hefðu verið til málamynda, né að talið yrði ósanngjarnt af hálfu K að bera samninginn fyrir sig í skilningi 36. gr. laga nr. 7/1936. Var niðurstaða héraðsdóms um skyldu M til útgáfu afsalsins því staðfest.
Ágreiningur um fjárskipti við sambúðarslit.
Ágreiningur milli erfingja við opinber skipti dánarbús. Ásakanir um að einn erfingja hefði nýtt fé í eigu búsins í eigin þágu. Ágreiningur um skiptingu innbús og ábyrgð á láni.
Málsaðilar deildu um uppgjör skulda. Var m.a. um það deilt hvort andvirði eigna með hliðsjón af skuldum samkvæmt samningi um fjárskipti hefði verið rétt reiknað út í samningnum. Ekki var talið að sýnt hefði verið fram á að skilyrði 36. gr. laga nr. 7/1936 eða aðrar reglur um fjármunaréttarsamninga hafi verið til staðar er málsaðilar gerðu samning um skilnaðarkjör.
Leyst úr ágreiningi í kjölfar sambúðarslita
Stendi dæmdur til að greiða stefnanda skuld samkvæmt fjárskiptasamningi.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu K um að fá afhent úr hendi þrotabús M skírteini í félaginu E Inc. M og K höfðu fengið leyfi til skilnaðar að borði og sæng og sagði í leyfisbréfi til þess skilnaðar að samkomulag væri um skilnaðarkjör, sbr. samning aðila í september 2008. Í leyfisbréfi sem síðar var veitt til lögskilnaðar kom fram að hjónunum væri veitt leyfi til lögskilnaðar með þeim skilmálaum sem hjónin hefðu verið ásátt um við skilnað að borði og sæng. Í fjárskiptasamningi þeirra frá september 2008 voru helstu eignir búsins taldar upp en félagsins E Inc. hvergi getið. Þeirrar eignar var hins vegar getið í samkomulagi sem hjónin sögðust hafa gert í maí 2008 og hún þar sögð eiga að koma í hlut K. Í niðurstöðu Hæstaréttar kom fram að þótt aðilar kynnu í öndverðu að hafa ætlað að haga fjárskiptum sínum vegna fyrirhugaðs skilnaðar með þeim hætti sem samkomulagið frá maí 2008 kvað á um væri ljóst að það samkomulag hefðu þau hvorki staðfest fyrir sýslumanni né dómara heldur samninginn frá september 2008. K hefði átt þess kost samkvæmt 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 að höfða dómsmál og freista þess að fá þann fjárskiptasamning felldan úr gildi að nokkru eða öllu leyti hefði hún talið hann bersýnilega ósanngjarnan á þeim tíma sem til hans var stofnað. Ekkert hefði komið fram í málinu um að hún hefði neitt þess úrræðis. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur
Vegna hjónaskilnaðar fóru fram opinber skipti til fjárslita milli M og K. Í málinu krafðist K þess að lífeyrisréttindi þeirra skyldu koma undir skiptin sem hjúskapareign. Þá krafðist M þess að K yrði gert að greiða sér útlagðan kostnað vegna síma, hita og rafmagns í því húsnæði sem þau áttu síðast sameiginlegt heimili. Talið var að K hefði ekki sýnt fram á að ósanngjarnt væri að halda lífeyrisréttindunum utan skipta í skilningi síðari málsliðar 2. mgr. 102. gr. laga nr. 31/1993 og var kröfu hennar því hafnað. Hvað varðaði endurgjaldskröfu M kom fram að fjárkröfur milli M og K yrðu ekki dæmdar í máli sem rekið væri fyrir dómi eftir XVII. kafla laga nr. 20/1991 og var kröfugerð M því skilin á þann veg að taka ætti tillit til þessa kostnaðar við fjárslitin, honum til hagsbóta. Hins vegar þótti krafa M vanreifuð og ekki reist á viðhlítandi gögnum. Var kröfu M því einnig hafnað.
Endurgjaldskröfu sóknaraðila skv. 2. mgr. 107. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 og fjárkröfu vegna hlutdeildar í lífeyrisréttindum varnaraðila sem byggð var á 2. mgr. 102. gr. hjúskaparlaga var vísað frá dómi þar sem talið var að samræmi skorti í reifun á kröfum sóknaraðila og tilgreiningu á lagagrundvelli þeirra. Málskostnaður var felldur niður.
Ágreiningur um fjárskipti við lok óvígðrar sambúðar.
Stefndi dæmdur til að greiða stefnanda eftirstöðvar skuldar samkvæmt samningi um fjárskipti vegna skilnaðar, að frádreginni gagnkröfu til skuldajafnaðar vegna ógreiddrar húsaleigu.
Ágreiningur um fjárskipti.
M og K höfðu verið í sambúð í tæplega 20 ár er þau slitu samvistum í byrjun árs 2008. Þau gerðu með sér samning 25. febrúar sama ár þar sem m.a. var gengið frá fjárslitum milli þeirra. Komu allar eignir og skuldir í hlut M gegn staðgreiðslu til K að fjárhæð 5.000.000 krónur. K höfðaði málið til að fá fjárslitunum hnekkt. Talið var að ekki væru skilyrði til að ógilda samning aðila um fjárslitin vegna misneytingar, sbr. 31. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, eða að óheiðarlegt hafi verið af hálfu M að bera samninginn fyrir sig, sbr. 33. gr. sömu laga. Að því gættu m.a. að rík fjárhagsleg samstaða var með aðilum og öll eignamyndun þeirra varð á sambúðartímanum var aftur á móti talið að samningur aðila til fjárslita hafi verið ósanngjarn og rétt væri samkvæmt 36. gr. fyrrnefndra laga að víkja til hliðar ákvæði hans um endurgjald til K.
Hafnað var kröfu K um hlutdeild í verðmæti einkahlutafélags í eigu M en kröfum hennar um hlutdeild í öðrum eignum hans vísað frá dómi vegna vanreifunar. Aðilarnir höfðu verið í óvígðri sambúð um 12 ára skeið og áttu saman tvö börn.
Ágreiningur um fjárskipti við slit á óvígðri sambúð.
Í kjölfar sambúðarslita áttu aðilar í langvarandi deilum um skipti á fasteign sinni. Samkomulag komst á milli þeirra 5. júlí 2004 um að Þ skyldi greiða R tilgreinda fjárhæð fyrir hlut hennar í fasteigninni. R höfðaði síðar mál til ógildingar samkomulaginu og/eða til breytinga á því. Ekki var talið að atvik við samningsgerð ættu að leiða til þess að fallast skyldi á kröfu R. Hins vegar var talið að atvik sem síðar komu til skyldu leiða til þess að víkja bæri samningnum til hliðar að hluta, sbr. 2. mgr. 36. gr. samningalaga nr. 7/1936.
Deilt um ákvæði eignaskiptasamnings milli sambúðarfólks. Stefndi sýknaður af kröfu stefnanda vegna tómlætis
Kröfu stefnanda, um að fella úr gildi fjárskiptasamning, var hafnað.
M krafðist þess að samningur hans við K um skilnaðarkjör yrði felldur úr gildi. Var krafa M reist á því að samningurinn hefði verið bersýnilega ósanngjarn auk þess sem ákvæði hans um meðlag í formi eingreiðslu væri í andstöðu við ákvæði barnalaga nr. 76/2003. Hvorki var talið að lög bönnuðu að kveða á í samningi milli hjóna að meðlag umfram einfalt meðlag skyldi greiðast með fúlgufé né að aðstæður hefðu verið með þeim hætti að ógilda bæri samninginn á grundvelli 2. mgr. 95. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.
M krafðist þess að lífeyrisréttindum hans yrði haldið utan skipta við fjárslit milli hans og K vegna hjónaskilnaðar, sbr. 2. tölul. 1. mgr. 102. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993. K krafðist á hinn bóginn fjárgreiðslu úr hendi M, enda væri ósanngjarnt að þessum réttindum væri haldið utan skipta, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Fyrir Hæstarétti andmælti M því sérstaklega að K gæti á grundvelli þessa lagaákvæðis dregið undir skiptin séreignarréttindi hans í lífeyrissjóðum. Hæstiréttur leit til þess að dómkrafa K í stefnu til héraðsdóms hafði verið byggð á útreikningi á verðmæti lífeyrisréttinda málsaðila sem þau höfðu sameiginlega látið gera. Í þeim útreikningi voru séreignarréttindi M reiknuð með. Hann hafði því haft tilefni til að koma með varnir sem að þessu lutu í greinargerð sinni í héraði. Það hafði hann ekki gert og var heldur ekki séð af gögnum málsins að þær hefðu komið fram síðar við meðferð málsins í héraði. Skilyrðum 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála var ekki talið fullnægt og komu þessar varnir því ekki til álita fyrir Hæstarétti. Taldi Hæstiréttur að þegar litið væri á tímalengd samanlagðs sambúðartíma aðila, verkaskiptingu þeirra á milli þann tíma, aðrar aðstæður og mismunar á verðmæti lífeyrisréttinda þeirra við lok hjúskaparins, yrði að fallast á það með héraðsdómi að ósanngjarnt teldist í skilningi 2. mgr. 102. gr. hjúskaparlaga að halda lífeyrisréttindum aðila utan skipta. Var talið að fjárgreiðsla til K ætti að miðast við helmingstilkall hennar til mismunar á útreiknuðu verðmæti lífeyrisréttinda málsaðila. Þegar haft var í huga að K yrði talinn njóta skattfrelsis af greiðslu M og að hún nyti hagræðis af því að fá eingreiðslu vegna lífeyrisréttindanna var niðurstaða héraðsdóms um fjárhæð kröfu og upphafstíma dráttarvaxta staðfest.
Skiptastjóri við opinber skipti til fjárslita milli sambúðarfólks beindi til héraðsdóms ágreiningi málsaðila við skiptin. Ágreiningurinn laut að túlkun á niðurstöðu dóms Hæstaréttar í máli nr. 164/2008. Í dóminum var eignarhluti K í fasteign þeirra talinn vera 5,9% en eignarhluti M 94,1%. Í forsendum dómsins kom fram að eignarhlutfall K byggðist á því að hún hefði lagt fram tiltekna fjárhæð við kaupin sem hefði samsvarað 5,9% af heildarverði íbúðarinnar. Í dómi Hæstaréttar sem staðfesti úrskurð héraðsdóms var fallist á með K að umrædd fasteign væri til skipta við opinberu skiptin á milli aðila en ekki nettóandvirði hennar eins og M byggði á. Þar sem söluverð eignarinnar var 42.000.000 krónur bar K að fá í sinn hlut 5,9% af því eða 2,478.000 krónur.
Kona krafðist þess að viðurkennt yrði að hún væri eigandi að helmingi stofnfjárhlutar í Sparisjóði Vestmannaeyja sem skráður var á nafn fyrrverandi eiginmanns hennar en hún taldi að láðst hefði að geta um eignarhlutinn í fjárskiptasamningi við skilnað árið 2004.
Við opinber skipti til fjárslita milli sambúðarfólks, M og K, var talið að M hefði sýnt fram á að bindandi samkomulag hefði komust á milli þeirra um að M ætti helmings hlutdeild í fasteigninni X. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að K ætti helmings hlutdeild í fyrirtækinu Y.
M krafðist þess aðallega að 8.045.931 króna af söluandvirði fasteignarinnar X og tvær tilgreindar bifreiðir yrðu taldar hjúskapareign K við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna hjónaskilnaðar. Samkvæmt kaupmála aðila var tilgreind fasteign, auk tveggja bifreiða gerð að séreign K. Í kaupmálanum var tekið fram að það sem kæmi í stað séreignar yrði séreign þess sem séreignina ætti. K hélt því fram að fasteignin X hefði komið í stað þeirrar fasteignar sem var séreign hennar samkvæmt kaupmála og ætti því ekki að koma til skipta. Fyrir lá að K var ein skráður kaupandi hinnar umdeildu fasteignar og hafði M ekki tekist að sanna að kaupverð hennar hefði að stærstum hluta verið greidd með hjúskapareign aðila. Taldist fasteignin því vera séreign K og kom ekki til skipta. Samkvæmt matsgerð sem ekki hafði verið hnekkt var önnur hinna umdeildu bifreiða 1.650.000 króna virði. Að teknu tilliti til verðmætis hennar var hún talin séreign K. Hin bifreiðin, sem var húsbíll, var talinn 3.600.000 króna virði. Verðmæti hennar var þó einungis 875.656 krónum meira virði en áhvílandi veðskuldir. Þegar litið var til þess að bifreiðin var ekki venjuleg fólksbifreið var ekki fallist á að hún kæmi í stað bifreiðar sem gerð var að séreign K með títtnefndum kaupmála. Var því fallist á að andvirði hennar umfram áhvílandi veðskuldir kæmi til skipta sem hjúskapareign K.
Við opinber skipti til fjárslita við lok óvígðrar sambúðar krafðist M þess aðallega að viðurkenndur yrði 50% eignarréttur hans að fasteign. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti, sagði að um fjárhagslegt uppgjör við slit á óvígðri sambúð væri meginregla að hvor aðili um sig teldist eiga þau verðmæti sem hann kæmi með í sambúðina. Sá sem vefengdi skráð eignarhlutföll og héldi því fram að hann ætti hlutdeild í eign hins, bæri sönnunarbyrði fyrir því. Samkvæmt þinglýsingarvottorði var K ein skráð eigandi fasteignarinnar. M þótti ekki hafa sýnt fram á með fullnægjandi gögnum að hann hefði greitt hluta af kaupverði fasteignarinnar eða staðið að sameiginlegri eignamyndun á sambúðartímanum. Var kröfu hans því hafnað.
Ágreiningur reis við opinber skipti á búi aðila í kjölfar sambúðarslita þeirra. K leitaði fyrir Hæstarétti breytinga á niðurstöðum hins kærða úrskurðar um hvernig farið skyldi við skiptin milli aðilanna með greiðslu sölulauna til fasteignasala vegna jarðaviðskipta, eignarrétt að tilteknum hrossum, innistæðu á bankareikningi sóknaraðila, söluverð hrossa, sem höfðu verið lögð inn til slátrunar, yfirdráttarskuld á bankareikningi varnaraðila og kostnað vegna bókhaldsþjónustu. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar voru ákvæði hans um þessi atriði staðfest. Krafa K um að hún fengi í sinn hlut þá lausafjármuni sem 2. liður í IV. kafla frumvarps skiptastjóra sneri að kom ekki til álita fyrir Hæstarétti enda hafði hún fallið frá þeim þætti í dómkröfum sínum í héraði. Hvorugur aðila kærði þá niðurstöðu héraðsdóms að hlutur M í bifreiðaeign aðila hafi verið 300.000 krónum umfram hlut K og stóð hún því óröskuð. Kröfu M um að K yrði gert að greiða dráttarvexti af 1.883.274 krónum var hafnað.
M krafðist þess aðallega að viðurkennt yrði að hann fengi í sinn hlut við opinber skipti vegna sambúðarslita málsaðila 50% af söluverði tilgreindrar fasteignar. K keypti fasteignina með kaupsamningi 2. apríl 2002 og var ein þinglýstur eigandi hennar. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti, sagði að engar settar lagareglur væru til um skipti er slit verða á óvígðri sambúð. Hafi dómstólar litið á sambúðarfólk sem tvo sjálfstæða einstaklinga og að um fjármál þeirra fari eftir almennum reglum fjármunaréttarins. Væri meginreglan sú að við slit sambúðar tæki hvor aðili það sem hann væri skrifaður fyrir nema sönnun tækist um myndun sameignar. Í ljósi atvika málsins varð ekki talið að M hefði tekist að sanna með fullnægjandi gögnum og gegn andmælum K, að þau hefðu staðið sameiginlega að kaupum á hinni umdeildu fasteign og að honum bæri því hlutdeild í andvirði söluhagnaðar eignarinnar. Var kröfum hans því hafnað.
Ágreiningur um skiptingu ákveðinna eigna og skulda sambúðarfólks
A lenti í umferðarslysi í mars 1995 og varð fyrir varanlegu líkamstjóni. Óumdeilt var tryggingafélagið S hf. bæri að bæta honum tjónið úr slysatryggingu ökumanns en aðilar höfðu deilt um fjárhæð bótanna. S hf. greiddi inn á kröfuna og gerði síðan upp við A 14. febrúar 2002 samkvæmt yfirmatsgerð sem þá lá fyrir. A höfðaði mál 14. mars 2005 og krafðist hærri bóta. Héraðsdómur féllst á það og dæmdi S hf. til að greiða A eftirstöðvar bótanna með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 24. apríl 1997 til 24. maí 2001 og dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags. S hf. greiddi A fjárhæðina ásamt vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 14. mars 2001 til 14. mars 2005 en áfrýjaði svo málinu. Taldi félagið að vextir fyrir þann tíma væru fyrndir og að miða ætti upphafstíma dráttarvaxta við annað tímamark en samkvæmt héraðsdómi. Talið var að A hefði við uppgjörið 14. febrúar 2002 þurft að gera fyrirvara ef hann vildi viðhalda rétti til að ráðstafa eldri innborgunum inna á elstu áfallna vexti af þeim hluta kröfunnar sem hann þá taldi ógreiddan. Vextir sem fallið höfðu á kröfuna fyrir 14. mars 2001 voru taldir fyrndir samkvæmt 2. tl. 3. gr., sbr. 11. gr. laga nr. 14/1905. Í ljósi þess að meira en þrjú ár liðu frá uppgjörinu 14. febrúar 2002 og þar til málið var höfðað þótti rétt að beita heimild í niðurlagi 9. gr. laga nr. 38/2001 og hafna kröfu A um dráttarvexti fyrir þetta tímabil. Hins vegar var ekki fallist á að tafir á meðferð málsins í héraði vegna álitsumleitunar til læknaráðs ættu að hafa áhrif á upphafstíma dráttarvaxtakröfunnar. Samkvæmt þessu var S hf. var gert að greiða A dráttarvexti af þegar greiddum eftirstöðvum bótanna frá því að málið var höfðað og til greiðsludags.
M og K bjuggu í óvígðri sambúð frá mars 1998 til maí 2004. K hafði fest kaup á íbúð fyrir 11.400.000 krónur við upphaf sambúðarinnar og fjármagnaði kaupin með sölu annarrar fasteignar og tveimur veðlánum að fjárhæð 6.035.000 krónur. Á sambúðartímanum greiddi M afborganir af áhvílandi lánum, sem samtals námu 3.454.207 krónum. Eftir sambúðarslitin krafðist M endurgreiðslu þessarar fjárhæðar úr hendi K. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að töluverð fjárhagsleg samstaða virtist hafa verið með M og K á sambúðartímanum. M var ekki talinn hafa leitt sönnur að því að þessar greiðslur hefðu átt að vera framlag hans samkvæmt samningi um hlutdeild í eign K sem honum bæri að fá endurgreitt vegna brostinna forsendna. Yrði frekar að telja að þær hefðu verið framlag hans til heimilisins án sérstaks samkomulags um að þær leiddu til eignamyndunar. Þá var ekki fallist á að M hefði sýnt fram á að grundvöllur væri fyrir kröfu hans samkvæmt óskráðri bótareglu um óréttmæta auðgun. Var K því sýknuð af kröfu M.
Ágreiningi fyrir skiptastjóra um hvort fasteign verði talin séreign og falli utan skipta eða ekki vísað til hérasdóms. Talið var að fasteignin væri séreign að hluta og teldist ígildi fyrri séreignar og félli því utan skipta að hluta til. Kröfu varnaraðila um að hluti eignarinnar teldist séreign sín í skjóli hjúskaparsamnings gerðum í Þýskalandi hafnað. Þá var kröfu varnaraðila um endurgreiðslu lánsfé vísað frá dómi þar sem þeim ágreiningi hafði ekki verið vísað til héraðsdóms af hálfu skiptastjóra. Málskostnaður var látinn falla niður.