Dómstólaleit

K var sakfelld fyrir brot gegn 139. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í opinberu starfi sínu sem landamæravörður ítrekað flett upp tveimur tilgreindum einstaklingum í LÖKE-lögreglukerfinu og skoðað þar upplýsingar um þau og lögreglumál þeim tengd án þess að uppflettingarnar hefðu tengst starfi hennar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að K hefði misnotað sér stöðu sína sem opinber starfsmaður og hallað réttindum þeirra sem upplýsingaöflunin hefði beinst að. Ásetningur hennar hefði staðið til þess að afla sér upplýsinga um tilgreinda einstaklinga og þannig misnota sér aðstöðu sína og skipti þá að öðru leyti engu hvort hún hefði um leið búið yfir ásetningi til þess að brjóta með þeirri háttsemi gagngert gegn réttindum einstakra manna samkvæmt 139. gr. almennra hegningarlaga. Var K gert að greiða 100.000 króna sekt í ríkissjóð innan fjögurra vikna frá uppkvaðningu dómsins en sæta ella átta daga fangelsi í stað sektarinnar.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Lögreglumaðurinn K var sakfelldur fyrir brot gegn 132. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 217. gr., sbr. 138. gr. sömu laga, með því að hafa farið offari við handtöku A og beitt hana meira valdi en tilefni var til. Var refsing K ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 30 daga og honum gert að greiða A skaðabætur að fjárhæð 400.000 krónur.

Lögreglumaðurinn G var sakfelldur fyrir brot gegn 132. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa farið offari við framkvæmd lögreglustarfa og ekki gætt lögmætra aðferða er hann sem stjórnandi lögregluaðgerðar, í miðbæ Reykjavíkur, fyrirskipaði öðrum lögreglumanni að aka með handtekinn mann þaðan út á Granda og skilja hann þar eftir. Héraðsdómur var á hinn bóginn staðfestur með vísan til forsendna um sýknu G af ákæru um brot gegn 217. gr. sbr. 138. gr. sömu laga. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að í 1. mgr. 16. gr. lögreglulaga nr. 90/1996 sé mælt fyrir um að handtekinn maður sé færður á lögreglustöð eða annan stað þar sem lögregla hefur aðstöðu. Eigi þetta við ef honum sé ekki þegar sleppt. Ákvörðun G um að ekið skyldi með A þá leið sem gert var til að freista þess að róa hann niður svo lögreglumennirnir kæmust sem fyrst til að sinna áfram verkefni á vettvangi lögregluaðgerðar, sem þeir höfðu verið kvaddir til, ætti sér ekki stoð í 15. gr. lögreglulaga og rúmaðist ekki innan almennra heimilda sem lögregla hefur venju samkvæmt til að halda uppi lögum og reglu. Með vísan til atvika málsins var ákvörðun um refsingu G frestað og skyldi hún falla niður að liðnum tveimur árum héldi G almennt skilorð.

Lögreglumanninum A voru gefin að sök brot í opinberu starfi og umferðarlagabrot með því að hafa ekki gætt lögmætra aðferða í aðgerð lögreglu til að stöðva ætlaðan hraðakstur ökumanns bifhjóls. Ekki var fallist á kröfu A um ómerkingu héraðsdóms á þeirri forsendu að héraðsdómur hefði átt að vera fjölskipaður. A hafði viðurkennt að hafa ekið lögreglubifreiðinni inn á vegarhelming bifhjólsins í því skyni að þrengja akstursleið þess og fá ökumanninn til að nema staðar. Var framburður A lagður til grundvallar í málinu en hann fékk stoð í vætti lögreglumanns sem með honum var og gögnum málsins. Talið var að sú háttsemi A að aka lögreglubifreið inn á vegarhelming bifhjóls í því skyni að þrengja akstursleið þess hafi verið hættuleg og óforsvaranleg. Ekki hafi heldur verið til að dreifa neinum starfsreglum lögreglu sem hafi heimilað aðgerð af þessu tagi, en hún hafi ótvírætt falið í sér frávik frá almennum akstursreglum umferðarlaga. Var A sakfelldur fyrir brot gegn 132. gr. almennra hegningarlaga. Þá var fallist á með héraðsdómi að þar sem ekki hafi verið skilyrði til að víkja frá 1. mgr. 14. gr. og 1. mgr. 19. gr. umferðarlaga hafi A einnig gerst brotlegur gegn þeim. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að A hafði ekki áður hlotið refsingu og að fyrir honum vakti að stöðva ætlaðan ofsaakstur ökumanns bifhjóls. Var ákvörðun refsingar hans frestað.

X var gefinn að sök fjárdráttur og brot í opinberu starfi með því að hafa í starfi sínu sem lögreglufulltrúi dregið sér haldlagt fé sem hann hafði fengið til varðveislu í kjölfar leitar og haldlagningar lögreglumanna hjá einum sakborningi. X hafði frá upphafi rannsóknar málsins staðfastlega neitað að hafa dregið sér umrætt fé. Hélt hann því fram að hann hefði sett hin haldlögðu gögn í pappaöskju á hillu í sameiginlegu rými en að einhver þeirra lögreglumanna sem fóru með rannsókn málsins hefðu gengið frá peningunum og komið þeim til gjaldkera. Í ljósi þess að engar reglur giltu um það hver skyldi sjá um að koma haldlögðum fjármunum í vörslur skrifstofustjóra sem sæi um að leggja þá inn á sérgreindan bankareikning og framburðar lögreglumanna fyrir dómi var talið ósannað að X hefði verið eða átt að vera ljóst að peningunum var ekki skilað til gjaldkera í framhaldi af haldlagningu þeirra. Sú vanræksla hans sem yfirmanns þeirra lögreglumanna sem stóðu að húsleitinni umrætt sinn um að ganga úr skugga um að búið væri að koma fjármununum til gjaldkera var ekki talin leiða til refsiábyrgðar. Þá var ekki talið eins og hér stóð á að skýringar X á þeim drætti sem urðu á afhendingu peninganna hefðu verið óeðlilegar, þrátt fyrir að hann hefði sýnt af sér nokkurt tómlæti í þeim efnum. Framburður yfirlögregluþjóns um að X hefði í samtölum viðurkennt með óbeinum hætti að hafa dregið sér peningana var gegn neitun X ekki talinn hafa sönnunargildi í málinu. Gegn neitun X var ákæruvaldið ekki talið hafa sannað sekt hans og var hann því sýknaður af kröfum þess.

Lögreglumennirnir ÞP og X voru ákærðir fyrir ólöglega handtöku, ranga skýrslugerð og brot í opinberu starfi. Var ÞP sakfelldur fyrir að hafa handtekið nafngreindan mann á veitingastaðnum Nonnabitum í Reykjavík án nægilegrar ástæðu eða tilefnis, en maðurinn hafði tekið mynd af ÞP í óþökk hans. Voru báðir lögreglumennirnir sýknaðir af ákæru um að hafa handtekið annan mann fyrir framan veitingastaðinn Café Amsterdam í Tryggvagötu án nægilegra ástæðna eða tilefnis. Var talið nægilega í ljós leitt með framburði annarra lögreglumanna sem komu á vettvang, að ástandið hafi verið þannig við veitingastaðinn að við öllu hafi mátt búast. Taldist mat ákærðu á aðstæðum og framganga þeirra ekki hafa verið með þeim hætti að sannað væri að handtakan hafi verið tilefnislaus. Þá var ÞP sakfelldur fyrir að hafa beitt úðavopni gegn manni sem lét dólgslega við fyrrnefndan veitingastað við Tryggvagötu, en ekki varð séð að nauðsyn hafi borið til beitingar þess. Þá var ákærðu báðum gefin að sök röng skýrslugerð vegna þess atburðar. Var ÞP sakfelldur fyrir að hafa í skýrslu lýst ranglega forsendum notkunar úðavopnsins. Þegar litið var til stöðu ákærðu á vettvangi og þess að X studdist við frásögn ÞP um það sem hann sé ekki sjálfur, var ekki talið nægilega sannað að hann hafi gerst sekur um ranga skýrslugerð og var því sýknaður af þeim ákærulið einnig. Var X þannig sýknaður af sakargiftum samkvæmt ákæru en ÞP sakfelldur fyrir ólöglega handtöku, ólögmæta notkun úðavopns og ranga skýrslugerð. Var hann dæmdur í tveggja mánaða skilorðsbundið fangelsi.

X var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa ráðist á A fyrir utan skemmtistað, slegið hann niður, sest klofvega yfir hann og slegið hann með bjórflösku, sem brotnaði við það, og slegið hann hnefahöggum svo A hlaut mar yfir vinstri augabrún, mar undir vinstra auga, bólgu á öllum hægri helmingi andlits og eymsli í kinnbeini og neðri kjálka og með því að beita brotinni flöskunni til að skera A þannig að hægra eyra var meira og minna tætt og eyrnavængur sundurskorinn, sbr. 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 4 mánuði, en fullnustu hennar frestað og hún látin falla niður að liðnum 3 árum með hliðsjón af ungum aldri og sakaferli X. Þá var X gert að greiða A skaðabætur að fjárhæð 231.111 krónur.

E var oddviti hreppsnefndar. Hann var ákærður fyrir umboðssvik og fjárdrátt í opinberu starfi. Brotin voru í ákæru talin fólgin í því að E hefði misnotað aðstöðu sína til að gefa út skuldabréf í nafni hreppsins, án þess að hreppsnefnd samþykkti, og verja meginhluta lánsfjárins til greiðslu á öðru skuldabréfi, sem var rekstri hreppsins óviðkomandi. Þá var hann talinn hafa dregið sér fé með því að hafa látið færa til inneignar á viðskiptareikning sinn tiltekna fjárhæð, sem hafði verið gjaldfærð hjá sveitarsjóði sem kostnaður vegna vegagerðar í hreppnum án reikninga að baki þeirri færslu. Hæstiréttur sýknaði E af ákæru fyrir umboðssvik og taldi ósannað að auðgunarásetningur hefði legið að baki gjörðum hans. Hins vegar var E sakfelldur fyrir fjárdrátt, þar sem ljóst þótti, að tilteknar bókhaldsfærslur hafi leitt til lækkunar á skuld hans við hreppinn. Sem oddvita hafi honum hlotið að vera kunnugt um þennan frágang reikninga og ekki getað dulist, hver áhrif hans væru. Var E dæmdur til að sæta fangelsi í tvo mánuði skilorðsbundið.

R var ákærður fyrir tollalagabrot og skjalafals í opinberu starfi með því að hafa sem deildarstjóri tollstjórans í Reykjavík afskrifað 90% af verði bifreiðar, sem eiginkona hans flutti til landsins, í stað 64,5% afskriftar og gefið upp rangt tollverð bifreiðarinnar, en einnig fyrir að hafa síðar skráð inn tilhæfulausar leiðréttingar í tölvufært tollkerfi ríkistollstjóra þannig að inneign myndaðist. Talið var sannað, að R hefði útbúið aðflutningsskýrslu ásamt svokallaðri mats- og skoðunargerð og tilgreint þar matsverð bifreiðarinnar ranglega. Hefði R með þessu gefið upp rangt tollverð og þannig svikið undan nánar tilteknar fjárhæðir í vörugjald og virðisaukaskatt. Var þetta talið varða við 2. sbr. 1. mgr. 126. gr. tollalaga nr. 55/1987 og 1. mgr. 158. gr. og 138. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var R dæmdur til skilorðsbundins fangelsis og einnig til að greiða fésekt í ríkissjóð. Þótt R hefði hagrætt rafrænum gögnum í tölvukerfi með það fyrir augum að aðflutningsgjöld lækkuðu var ekki talið að sú háttsemi yrði heimfærð til 2. sbr. 1. mgr. 126. gr. tollalaga. Þá var á það fallist með héraðsdómara, að háttsemin yrði hvorki heimfærð til 1. mgr. 158. gr. almennra hegningarlaga né öldungis jafnað til þess verknaðar, sem þar greindi. Í III., IV. og V. kafla ákæru var R sakaður um skjalafals og tollalagabrot í opinberu starfi fyrir tilhæfulausar leiðréttingar í tölvufærðu tollakerfi ríkistollstjóra þannig að inneign myndaðist hjá innflytjanda og fyrir að hafa lagt inn hjá tollstjóra falsaða reikninga. Talið var, að skýringar R á þeim atvikum sem þessir kaflar ákæru tóku til, væru um margt tortryggilegar. Að virtri 4. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála þótti engu að síður verða að staðfesta þá niðurstöðu héraðsdómara að þessar sakargiftir væru ósannaðar og var R sýknaður af þeim.