Dómstólaleit

H ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna tiltekinna ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála í tengslum við nánar tilgreind útboð vegna lyfjakaupa. Hafði kröfum H ehf. á hendur Í vegna sömu atvika tvívegis verið vísað frá dómi með dómum Hæstaréttar í málum nr. 435/2013 og 86/2015. Í niðurstöðu sinni vísaði Hæstiréttur til þess að dómkröfur H ehf. væru bæði óskýrar og framsetning þeirra ómarkviss og í andstöðu við meginreglu einkamálaréttarfars um ákveðna og ljósa kröfugerð. Þá hefði H ehf. með umfjöllun sinni og eigin útreikningum ekki leitt nægar líkur að því að það hefði orðið fyrir tjóni vegna umræddra útboða og þeirra ákvarðana Ríkiskaupa og úrskurða kærunefndar útboðsmála sem félagið vísaði til. Taldi Hæstiréttur jafnframt að þeir sömu annmarkar væru á málatilbúnaði H ehf. og áður að félagið hefði ekki gert nægilega skýra grein fyrir því á hvaða lagagrundvelli það reisti kröfur sínar. Væri málatilbúnaður H ehf. því í heild sinni svo óskýr og ruglingslegur að í bága færi við d.-f. liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

S ses. höfðaði mál gegn H og krafðist aðallega viðurkenningar á skaðabótaskyldu H vegna missis hagnaðar sem hlotist hafði af þeirri ákvörðun bæjarráðs H árið 2012 að falla frá forvali um hjúkrunarheimili á Völlum 7. Var S ses. annar af tveimur umsækjendum sem taldir voru uppfylla kröfur forvalsins en með úrskurði kærunefndar útboðsmála var sú ákvörðun H að telja hina umsóknina fullnægjandi felld úr gildi. Var því S ses. einn með gilda umsókn í forvalinu og í framhaldinu ákvað H að fella það niður. Í dómi Hæstaréttar var vísað til 4. mgr. 56. gr. þágildandi laga nr. 84/2007 um opinber innkaup en þar hafði komið fram að þátttakendur sem valdir væru til að leggja fram tilboð vegna lokaðs útboðs ættu ekki að vera færri en fimm og að fjöldi þátttakenda skyldi ætíð vera nægilegur til að tryggja raunverulega samkeppni. Kom fram að S ses. hefði staðið einn eftir að loknu forvali og augljóst að engin samkeppni yrði við útboðið. Með vísan til þess var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að sýkna H af aðalkröfu S ses. Þá var H einnig sýknaður af kröfum S ses. um útlagðan kostnað öðrum en málskostnaði fyrir kærunefnd útboðsmála.

S ehf. krafðist viðurkenningar á rétti til skaðabóta úr hendi R vegna missis hagnaðar sem félagið hefði notið hefði ekki komið til ákvörðunar R um að hafna tilboði þess í útboði tiltekins rammasamnings. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna, kom meðal annars fram að S ehf. hefði ekki leitt nægar líkur að því að gengið hefði verið til samninga við hann um tiltekna þjónustu, þótt við hann hefði verið gerður rammasamningur á grundvelli útboðsins og að hann hefði þannig orðið fyrir tjóni vegna missis hagnaðar. Hefði S ehf. þannig ekki tekist að leiða nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni í skilningi 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hefði S ehf. því ekki lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr viðurkenningarkröfu sinni fyrir dómi á grundvelli þess ákvæðis. Var málinu því vísað frá dómi.

Árið 2005 efndu Ríkiskaup fyrir hönd V til útboðs um áætlunar- og skólaakstur á fimm tilteknum landsvæðum. H ehf. bauð í tvær leiðir en fékk hvorugt verkið. Í október sama ár gerði V samning við K ehf. um akstur á Suðurnesjum sem átti að gilda í þrjú ár frá árinu 2006 til og með 2008 með „heimild til framlengingar um tvö ár ef um semst á milli verkkaupa og verktaka.“ Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 450/2007 var viðurkennd bótaskylda Í gagnvart H ehf. á grundvelli þágildandi 2. mgr. 84. gr. laga nr. 94/2001 um opinber innkaup vegna missis hagnaðar sem H ehf. kynni að hafa notið, ef ekki hefði komið til ákvarðana V um að hafna tilboðum hans í umræddu útboði. Þá voru H ehf. með dómi Hæstaréttar í máli nr. 436/2013 dæmdar skaðabætur vegna þess tjóns sem hann varð fyrir á árunum 2006 til og með 2008 af fyrrgreindri ástæðu. Í máli þessu krafðist H ehf. þess að sér yrðu dæmdar bætur vegna áranna 2009 og 2010, en fyrir lá að samningurinn við K ehf. frá október 2005 var framlengdur um tvö ár. Í dómi Hæstaréttar kom fram að hin bótaskylda háttsemi Í miðaðist við árið 2005 þegar V tók ákvörðun um að hafna tilboðum H ehf., en ekki árið 2008 þegar samningur K ehf. var framlengdur um tvö ár. Breytti engu í því tilliti þótt í samningnum frá 2008 hefði verið vísað til fyrri samningsins frá 2005 og framangreinds útboðs. Með hliðsjón af fyrirliggjandi skilmálum í útboðs- og verklýsingu hefði einungis verið um að ræða skyldu til að gera samning við H ehf. til þriggja ára, en meira hefði þurft að koma til ef samningssambandið ætti að vara í tvö ár til viðbótar. Hefði H ehf. því einungis þurft að gera ráðstafanir sem miðuðust við að uppfylla samningsskyldur sínar næstu þrjú árin. Var því talið að ákvæði útboðsskilmálanna um heimild til framlengingar samningsins hefði ekki verið svo afdráttarlaust að H ehf. hefði árið 2005 mátt reikna með því að gengið yrði til samnings við hann þremur árum síðar. Vegna óvissu um tjón H ehf. af þessum sökum og möguleika hans til að takmarka það með svo löngum fyrirvara var talið að skort hefði á að skilyrðum skaðabótaskyldu um saknæmi vegna síðara tímabilsins og sennilega afleiðingu hefði verið fullnægt við slíkar aðstæður, sbr. 2. mgr. 84. gr. laga nr. 94/2001. Var Í sýknað af kröfu H ehf.

H ehf. höfðaði mál gegn Í og krafðist bóta vegna missis hagnaðar sem H ehf. kynni að hafa notið ef ekki hefði komið til ákvarðana Vegagerðarinnar um að hafna tilboðum H ehf. við útboð á áætlunar- og skólaakstri á tilteknum landsvæðum. Hæstiréttur hafði áður viðurkennt bótaskyldu Í gagnvart H ehf. vegna synjunar Vegagerðarinnar. Talið var að H ehf. hefði ekki átt kost á að taka að sér samsvarandi verkefni og málið laut að. Ákvörðun fjárhæðar skaðabóta var reist á yfirmatsgerð. Í dómi Hæstaréttar var miðað við að krafa H ehf. bæri vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá nánar tilteknum dagsetningum í samræmi við það sem fram kom í yfirmatsgerð. Þá bar heildarfjárhæð skaðabóta dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi er mánuður var liðinn frá því að yfirmatsgerð lá fyrir.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi máli H ehf. á hendur fjármála- og efnahagsráðuneytinu, íslenska ríkinu, ríkissjóði, kærunefnd útboðsmála og Ríkiskaupum, til heimtu skaðabóta vegna ætlaðs tjón af völdum tveggja síðastgreindra aðila. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að í ljósi kröfugerðar H ehf. væri málinu réttilega beint að íslenska ríkinu og að ekki væri þörf á aðild annarra þeirra sem stefnt var í héraði. Þá var vísað til þess að samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála væri H ehf. heimilt að leita dóms um viðurkenningu á skaðabótaskyldu íslenska ríkisins gagnvart sér og að í dómaframkvæmd Hæstaréttar hefði verið lagt til grundvallar að beiting heimildarinnar væri háð þeim skilyrðum að sá, sem málið höfðar, leiði nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni af nánar tilteknu tilefni, geri grein fyrir því í hverju tjónið felist og hver tengsl þess séu við atvik máls. Voru kröfugerð og málatilbúnaður H ehf. talin vera í andstöðu við áskilnað d., e., f. og g. liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 og var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Í hf. og N voru lægstbjóðendur í útboði V um gerð Héðinsfjarðarganga árið 2003. Eftir opnun tilboða ákvað V að fresta gerð ganganna, með vísan til yfirvofandi þenslu í þjóðfélaginu. Svo fór að efnt var til nýs útboðs um sama verkefni árið 2006 og stóðu framkvæmdir við það allt fram til ársins 2011. Með dómi Hæstaréttar 17. nóvember 2005 í máli nr. 182/2005 var viðurkennd skaðabótaskylda V gagnvart Í hf. og N vegna missis hagnaðar, sem félögin kynnu að hafa notið ef ekki hefði komið til fyrrgreindrar ákvörðun V. Höfðuðu Í hf. og N nýtt mál á hendur Í til heimtu skaðabótanna. Aðalkrafa Í hf. og N var reist á forsendum útboðsgagna útboðsins 2003, en varakrafa tók mið af niðurstöðu matsgerðar dómkvaddra manna þar sem tekið var tillit til áhættu af ófyrirséðum kostnaði í auknum mæli. Hæstiréttur taldi, þrátt fyrir takmarkaðar upplýsingar um einstök verkefni N, unnt að draga þá ályktun af gögnum málsins að umfang rekstrar félaganna hefði verið slíkt að þau hefðu getað framkvæmt verkið um gerð jarðganganna samhliða öðrum verkefnum sem þau unnu á verktímanum. Af þeim sökum sló rétturinn því föstu að tjón Í hf. og N vegna missis hagnaðar af verkinu svaraði til framlegðar, sem verkið hefði skilað til reksturs þeirra, og hafnaði því að við ákvörðun bóta yrði að líta til þess að Í hf. og N hefðu ekki gripið til sérstakra aðgerða til að takmarka tjón sitt. Hæstiréttur taldi Í hf. og N hafa axlað sönnunarbyrði á því að áætlanir félaganna hefðu ekki verið reistar á óraunhæfum forsendum, með vísan til þess að Í hf. og N hefði lagt fram ítarlega og sundurliðaða útreikninga sem tilboð þeirra í útboðinu var reist á, sem bornir hefðu verið saman við kostnaðaráætlun V, og sumir kostnaðarliðir hefðu að auki verið studdir samtímagögnum. Fallist var á varakröfu Í hf. og N sem tók mið af matsgerð dómkvaddra manna, sem ekki var hnekkt með yfirmati.

U ehf. gerði á grundvelli útboðs tilboð í verk á vegum R en var hafnað þar sem félagið uppfyllti ekki skilyrði útboðsskilmála um að ekki yrði gengið til samninga við bjóðanda sem væri í vanskilum með opinber gjöld. U ehf. kærði ákvörðun R til kærunefndar útboðsmála sem felldi hana úr gildi og krafðist R ógildingar úrskurðarins fyrir dómi. Hæstiréttur taldi ljóst að U ehf. hefði á opnunardegi tilboða ekki innt af hendi réttilega ákvörðuð opinber gjöld á lögboðnum gjalddögum og félagið hefði því ekki fullnægt fyrrgreindu skilyrði í útboðslýsingunni. Féllst Hæstiréttur á kröfu R um ógildingu úrskurðarins.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Í hf. og N gegn Í var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust Í hf. og N skaðabóta úr hendi Í vegna missis hagnaðar er Í hafnaði tilboði þeirra í tiltekið verk. Í héraðsdómi var talið að Í hf. og N byggju báðir yfir upplýsingum sem máli skiptu og ætla mættu að væru til þess fallnar að styðja við kröfur þeirra og málatilbúnað. Hefði þeim verið í lófa lagið að afla þeirra gagna og leggja fram. Það hafi Í hf. og N á hinn bóginn ekki gert heldur byggt mál sitt á fyrirliggjandi gögnum sem dómurinn taldi ófullnægjandi til þess að efnisdómur yrði lagður á málið. Hæstiréttur taldi rök þau sem héraðsdómur lagði til grundvallar niðurstöðu sinni snerta efnisúrlausn málsins en ekki geta leitt til frávísunar þess frá dómi. Var hann kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

O óskaði eftir tilboðum í miðlægar skólphreinsistöðvar sem félagið hugðist reisa ásamt tilheyrandi dælubrunnum. Í útboðslýsingunni kom meðal annars fram að um opið EES útboð væri að ræða og um það giltu lög nr. 65/1993 um framkvæmd útboða. Alls bárust fjögur tilboð í verkið, þar af þrjú frá F og eitt frá V. Tvö tilboðanna frá F voru frávikstilboð og annað þeirra var hið lægsta þeirra tilboða sem bárust. Næstlægsta tilboðið átti V. Öll tilboðin voru yfir kostnaðaráætlun O og ákvað félagið að hafna þeim öllum, en gekk síðar til samninga við V. F krafði O um greiðslu skaðabóta og í málinu var einkum deilt um þá málsástæðu F að samkvæmt 30. gr. laga nr. 84/2007 um opinber innkaup hafi O verið skylt að bjóða kaupin út að nýju í stað þess að semja við V. O taldi að sér hafi verið óskylt að efna til útboðsins og verið heimilt að semja við V eftir að hafa hafnað öllum tilboðum, enda hafi lög nr. 84/2007 ekki tekið til útboðsins, að undanskildum reglum í XIV. og XV. kafla þeirra um kærunefnd útboðsmála og fleira. Í dómi Hæstaréttar er vísað í athugasemdir með frumvarpi sem varð að lögum nr. 84/2007 þar sem meðal annars hafi sérstaklega verið fjallað um tilefni þess að frumvarp til nýrra laga um opinber innkaup hafi verið flutt. Þar kæmi meðal annars fram að breytingarnar sem frumvarpið fæli í sér kæmu fyrst og fremst til af breytingum á reglum EES-samningsins, annars vegar um svonefnda útboðstilskipun nr. 2004/18/EB og hins vegar um svonefnda veitutilskipun nr. 2004/17/EB. Í síðari tilskipuninni væri fjallað um samræmingu reglna um innkaup stofnana sem annast vatnsveitu, orkuveitu, flutninga og póstþjónustu. Samkvæmt 12. gr. útboðstilskipunarinnar væru þessir aðilar, sem heyra undir veitutilskipunina, undanþegnir útboðsskyldu og í málinu væri hafið yfir vafa að O og sú starfsemi sem um væri deilt félli undir hina síðarnefndu tilskipun. Samkvæmt þessu væri í 7. gr. laga nr. 84/2007 í þremur málsgreinum fjallað um samninga þessara aðila og þar tilgreint hvaða reglur giltu fyrir þá. Vísað var í athugasemdir með frumvarpinu og samkvæmt yfirlýstum tilgangi þar væri ljóst að samningum eins og um ræddi í málinu væri ætlað að falla utan meginreglu um útboðsskyldu opinberra aðila samkvæmt 30. gr. laga nr. 84/2007. Samanburður á orðalagi í 1. og 3. mgr. ákvæðisins og yfirlýstum tilgangi með innleiðingu tilskipunar nr. 2004/17/EB gæfi á hinn bóginn til kynna að draga mætti í efa að lögin væru að þessu leyti í samræmi við tilganginn, og orðalaginu stefnt í gagnstæða átt við yfirlýstan tilgang þeirra. Það var því talið að við þessar aðstæður yrði ekki hjá því komist að líta svo á að 1. mgr. og 3. mgr. 7. gr. laga nr. 84/2007 gætu ekki komið til frekari athugunar við úrlausn málsins. Niðurstaðan réðist því af 2. mgr. sömu greinar og samkvæmt henni ætti einungis XIV. og XV. kafli laganna við um þá starfsemi O sem greindi í útboðinu. Málsástæðu F sem laut að því að O hafi verið skylt að bjóða verkið út samkvæmt ákvæði 30. gr. laga nr. 84/2007 var því hafnað. Kröfur F um skaðabætur var jafnframt hafnað með vísan til 13. og 12. gr. laga nr. 65/1993. Var O því sýknað af kröfum F í málinu.

Ríkiskaup efndi fyrir hönd V og fleiri til útboðs um áætlunarakstur og skólaakstur á fimm þjónustusvæðum sem skiptust í nánar tilgreindar leiðir. H ehf. bauð í tvær leiðir en gengið var til samninga við Þ ehf. um aðra leiðina en K ehf. um hina. Taldi H ehf. höfnun V á að semja við það hafa verið ólögmæta þar sem það hafi átt lægsta og hagstæðasta boð í báðar leiðirnar. Krafðist H ehf. viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna tjóns sem fælist í missi hagnaðar sem félagið kunni að hafa notið hefði ekki komið til ákvarðana V um að hafna tilboðum þess. Í krafðist aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi en til vara sýknu. Ekki var fallist á kröfu um frávísun málsins. Talið var að ekkert hafi komið fram um að H ehf. hafi skort fjárhagslegt eða tæknilegt hæfi og hafi það því verið með hagstæðasta tilboðið þannig að V hafi verið óheimilt að hafna tilboði þess, sbr. þágildandi lög nr. 94/2001 um opinber innkaup. Þá var ekki talið að skilyrði V um að undirverktaki gengi með skuldbindandi hætti gagnvart verkkaupa inn í samning aðila hafi verið í samræmi við útboðsgögn. Var H ehf. talið hafa leitt nægar líkur að því að það hafi orðið fyrir tjóni og var því viðurkenndur réttur þess til skaðabóta úr hendi Í.

Í auglýsti til sölu í lokuðu útboði 39,86% eignarhlut sinn í ÍA hf. Meðal bjóðenda voru JB ehf. og TSH ehf. sem skiluðu sameiginlegu boði, en gengið var til samninga við AV ehf. Töldu JB ehf. og TSH ehf. að sala hlutafjárins hefði verið ólögmæt vegna margvíslegra ágalla á undirbúningi og framkvæmd hennar. Kröfðust þeir þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda Í annars vegar vegna kostnaðar sem þeir hafi orðið fyrir við að taka þátt í útboðinu og gera tilboð og hins vegar vegna tapaðs hagnaðar af því að Í tók ekki tilboði þeirra.Talið var að stjórnendur ÍA hf., sem fruminnherjar í merkingu þágildandi laga nr. 13/1996 um verðbréfaviðskipti, hafi ekki virt ríkar skyldur sem lagðar voru á fruminnherja skv. 32. og 33. gr. laganna vegna viðskipta þeirra með verðbréf félagsins. Hafi jafnræði þeirra sem tekið hafi þátt í útboðinu því ekki verið tryggt eða réttra samskiptareglna gætt. Var framkvæmd útboðsins því talin ólögmæt. JB ehf. og TSH ehf. voru þó ekki taldir hafa sýnt fram á að við þá hefði verið samið eða þeir átt raunhæfa möguleika á að verða valdir af Í hefði ekki verið brotið gegn lögum. Var Í því sýknað af kröfum JB ehf. og TSH ehf.

R krafðist þess að ákvæði í úrskurði kærunefndar útboðsmála 19. apríl 2005, þess efnis að R bæri að greiða GT kostnað af kæru þess síðarnefnda til nefndarinnar, yrði fellt úr gildi. GT beindi kæru til kærunefndar útboðsmála 14. október 2004 vegna útboðs sem fram hafði farið á vegum R og GT hafði verið þátttakandi í. Nefndin hafnaði öllum kröfum GT en féllst þó á að R bæri að greiða honum kostnað hans við að hafa kæruna uppi, þar sem ákveðnir annmarkar hefðu verið á framkvæmd útboðsins. Samkvæmt 3. mgr. 81. gr. laga nr. 94/2001 um opinber innkaup getur kærunefnd útboðsmála ákveðið að sá sem kæra til hennar beinist gegn greiði kæranda kostnað af því að hafa hana uppi. Í lögskýringargögnum varðandi þetta ákvæði kemur fram að slík ákvörðun eigi að jafnaði aðeins að koma til greina ef kærði tapar máli fyrir nefndinni í öllum verulegum atriðum. Þrátt fyrir að kærunefndin hefði talið ákveðna annmarka vera á útboðinu voru kröfur GT fyrir nefndinni í engu teknar til greina. Taldi Hæstiréttur fyrrnefnda ákvörðun nefndarinnar um að leggja kostnað á R því vera í ósamræmi við 3. mgr. 81. gr. laga nr. 94/2001. Var því fallist á kröfu R.

A krafðist skaðabóta úr hendi R, O og S þar sem tilboð hans í útboði hefði verið metið ógilt með ólögmætum hætti. Í héraði var fallist á að tilboð A hefði verið í verulegum atriðum í ósamræmi við útboðslýsingu og því verið ógilt frá upphafi. Þá var talið að tilboðið hefði verið metið ógilt með formlega réttum hætti, en A byggði á því að dómnefnd R, O og S hefði ekki haft vald til þess. Fyrir Hæstarétti gerði A kröfu um ómerkingu héraðsdóms þar sem héraðsdómara hefði borið að kveðja til sérfróða meðdómendur til að meta hvort teikningar og tilboð hans hefðu verið í ósamræmi við útboðsskilmála. Þá hefði ekki verið tekin afstaða til málsástæðu hans sem laut að því að fyrirtækið Í hefði haft forskot á aðra þátttakendur í hinu umdeilda útboði. Ekki voru talin rök til að hnekkja því mati héraðsdómara að ekki hefði verið þörf á sérkunnáttu í dóminn, enda byggðist niðurstaða héraðsdóms ekki á úrlausn um efni sem sérkunnáttu var þörf um. Þar sem komist var að þeirri niðurstöðu í forsendum héraðsdóms að tilboð A hefði verið ógilt frá upphafi og ákvörðun um að hafna því verið lögmæt var ekki talin þörf á að héraðsdómari fjallaði sérstaklega um framangreinda málsástæðu, enda þegar af þeirri ástæðu ekki unnt að fallast á bótakröfu A. Að þessu athuguðu var héraðsdómur staðfestur með vísan til forsendna hans.

Kærumál. Res Judicata. Litis Pendens áhrif. Lögvarðir hagsmunir. Frávísunarúrskurður felldur úr gildi. A gerði tilboð í verk á vegum R og tveggja annarra aðila en tilboðið var metið ógilt. Kærunefnd útboðsmála felldi þá ákvörðun úr gildi með úrskurði og kvað jafnframt á um að R skyldi greiða A málskostnað fyrir nefndinni. Krafðist R þess í málinu að framangreindur úrskurður kærunefndarinnar yrði felldur úr gildi. Héraðsdómur vísaði kröfunni frá dómi að öðru leyti en því, sem varðaði ákvörðun kærunefndarinnar um málskostnað, á þeim grundvelli að A hefði gert kröfu í öðru máli um skaðabætur úr hendi R og samlagsaðila hans vegna framangreindra atvika og í því máli hefði R verið sýknað í héraðsdómi, þar sem tilboð A hefði verið ógilt frá upphafi. Dómi í því máli hafði verið áfrýjað en var ólokið fyrir Hæstarétti. Talið var að krafa R í máli þessu væri ekki sú sama og krafan sem A gerði í framangreindu skaðabótamáli og gæti ákvæði 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála því ekki átt við. Þótti þar engu breyta þótt R hafi reist vörn sína í skaðabótamálinu meðal annars á þeirri málsástæðu að framangreindur úrskurður kærunefndar útboðsmála hefði verið haldinn slíkum annmörkum að ógildingu varðaði. Var talið að án tillits til þess hvort R yrði sýknaður af skaðabótakröfu A í því máli teldist hann hafa lögvarða hagsmuni af því að fá efnisdóm í þessu máli. Var frávísunarúrskurður héraðsdóms því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

T tók þátt í samningskaupaferli sem O stofnaði til vegna byggingar orkuvers á Hellisheiði. T taldi að O hefði ekki farið að réttum reglum við samningskaupaferlið og bar ágreininginn undir kærunefnd útboðsmála, sem starfar samkvæmt lögum nr. 94/2001 um opinber innkaup. Komst nefndin að þeirri niðurstöðu í úrskurði að það væri álit hennar að O hefði bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart T og einnig kvað nefndin á um skyldu O til að greiða T kostnað vegna flutnings málsins fyrir nefndinni. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að vísa bæri frá dómi af sjálfsdáðum kröfu T að því marki sem hún fæli í sér kröfu um ógildingu á áliti kærunefndarinnar á skaðabótaskyldu O gagnvart T, enda væri álit nefndarinnar ekki bindandi fyrir málsaðila að lögum. Gætu þeir því ekki haft lögvarða hagsmuni af því að fá slíkri álitsgerð hnekkt með dómi, sbr. dóm Hæstaréttar 17. nóvember 2005 í máli nr. 182/2005.

Við opnun tilboða í gerð Héðinsfjarðarganga kom í ljós að Í hf. og N AS áttu lægsta tilboð í verkið, en boð þeirra var 3,2% yfir kostnaðaráætlun V. Áður en V hafði lýst afstöðu til tilboðanna var samþykkt á fundi ríkisstjórnarinnar 1. júlí 2003 að fresta verkinu þannig að framkvæmdir gætu „hafist haustið 2006 og nýtt útboðsferli miðað við það“. Að því loknu tilkynnti V bjóðendum í verkið að öllum boðum í það væri hafnað þar sem þensluástand væri í þjóðfélaginu og að stofnunin fengi ekki nauðsynlegt fé til framkvæmdanna. Í hf. og N AS kærðu þessa ákvörðun til kærunefndar útboðsmála. Komst hún að þeirri niðurstöðu að ákvörðunin hefði verið ólögmæt og áleit að V bæri skaðabótaskyldu gagnvart félögunum, sbr. 2. mgr. 84. gr. laga nr. 94/2001, en taldi ekki tilefni til að taka afstöðu til kröfu þeirra um efndabætur. Þá var V gert að greiða félögunum kostnað við að hafa kæruna uppi. Félögin höfðuðu þá mál til viðurkenningar á rétti þeirra til skaðabóta vegna missis hagnaðar, sem rakinn yrði til ákvörðunarinnar. Í gagnsök krafðist V á hinn bóginn ógildingar á tilteknum liðum í úrskurði kærunefndarinnar. Vísað var til þess að ekki væri sýnt fram á að forsendur þær, sem útboðið hvíldi á, hefðu brostið eftir að það hófst og áður en ákveðið var að hafna öllum tilboðum, sem bárust í verkið, eða að þær ástæður, sem höfnun allra tilboða í verkið byggðist á, hefðu mátt vera bjóðendum ljósar þegar þeir buðu í verkið. Var því fallist á að óheimilt hefði verið að hafna öllum tilboðum í verkið á grundvelli þeirra atriða, sem vísað hafði verið til í bréfi V til bjóðenda. Þá var ekki talið að V hefði sýnt fram á að ekki hefði verið samið við Í hf. og N AS ef orðið hefði af verkinu. Að þessu leyti væri skilyrðum fyrir skaðabótaskyldu V við félögin samkvæmt 2. mgr. 84. gr. laga nr. 94/2001 fullnægt. Enn fremur var talið að þótt óveruleg gögn hefðu verið lögð fyrir um ætlað tjón félaganna væru þau næg til að taka mætti til greina kröfu þeirra um viðurkenningu á skaðabótaskyldu V gagnvart þeim vegna missis hagnaðar. Var því fallist á kröfu Í hf. og N AS í málinu. Varðandi kröfur V í gagnsök var talið hún hefði einungis lögvarða hagsmuni af því að leita ógildingar á ákvörðun kærunefndar um málskostnað og var öðrum atriðum, er kröfugerðin laut að, vísað frá héraðsdómi. Þá var ekki á það fallist að þeir annmarkar hefðu verið á meðferð málsins fyrir kærunefnd útboðsmála að varðað gætu ógildingu á úrskurði hennar að þessu leyti.

Með almennu útboði í janúar 2002 óskaði Í eftir tilboðum í salt til rykbindingar á malarvegum fyrir Vegagerð ríkisins. Samkvæmt tilboðsskilmálum var óskað eftir cif tilboðum en ekki var tilgreint sérstaklega hvort saltið skyldi afhent í umbúðum. Í sendi 23. janúar út tilkynningu með myndsendi til bjóðenda, þar á meðal S, þar sem sagði að saltið skyldi afhent í svokölluðum stórsekkjum. Í gekk til samninga við S samkvæmt tilboði. S setti saltið í sekki, annaðist uppskipun þess og greiddi af því vöru- og vigtargjöld. Í mars 2003 gerði S Í viðbótarreikning, þar sem hann krafðist greiðslu fyrir þessa liði og deildu málsaðilar um greiðslu á þessum viðbótarreikningi. Var ekki talið sannað að S hafi borist fyrrnefnd tilkynning um afhendingu saltsins í sekkjum fyrr en á fundi fyrir opnun tilboða 31. janúar, en þar lét S bóka athugasemd um að tilkynningin hefði ekki borist honum. Þá varð heldur ekki fallist á að Í hafi mátt ætla að tilboð S hafi falið í sér þann kostnað sem um var deilt, þegar litið væri til fjárhæða tilboða S í fyrri útboðum. Var það talið hafa staðið Í nær að haga málum þannig að efni samnings milli aðila á grundvelli útboðsins væri ljóst. Var fallist á aðalkröfu S um greiðslu vegna sekkja, sekkjunar og uppskipunar á saltinu og um endurgjald fyrir greiðslu vöru- og vigtargjalda.

Ekki var fallist á að Í hefði bakað sér skaðabótaskyldu gagnvart N með því að velja S sem samningsaðila í kjölfar útboðs á „nýjum fjárhagskerfum fyrir ríkissjóð og stofnanir hans“. Var talið að þó að nokkrir hnökrar hefðu verið á því mati sem val á samningsaðila byggðist á hefði ekki verið sýnt fram á að Í hefði farið út fyrir það svigrúm sem verði að ætla honum til heildarmats á gæðum tilboða og skipti þá verulegu máli að samkvæmt mati Í var verð þeirrar lausnar sem N bauð 31,5% hærra en boð það sem tekið var.

N hf. var þátttakandi í útboði á vegum ríkisins um fjárhagskerfi fyrir ríkissjóð og stofnanir hans. Boð S hf. var metið hagstæðast og var gerður samningur milli hans og ríkisins um fjárhagskerfið. N hf. kærði útboðið til kærunefndar útboðsmála sem komst að þeirri niðurstöðu að ríkið væri skaðabótaskylt gagnvart N hf. vegna mistaka við framkvæmd útboðsins auk þess lagði nefndin fyrir ríkið að bjóða út gerð þjónustusamnings um fjárhagskerfi ríkissjóðs. N hf. höfðaði síðar dómsmál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu ríkisins og gerði auk þess varakröfu sem meðal annars var um staðfestingu á þeirri niðurstöðu kærunefndar að ríkinu væri skylt að láta bjóða út þjónustusamning um hugbúnaðarkerfi sín. Ríkið höfðaði gagnsök til ógildingar á úrskurði kærunefndar og stefndi S hf. til réttargæslu í því máli. Héraðsdómur sýknaði ríkið af öllum kröfum N hf. um skaðabótaskyldu, felldi umræddan úrskurð kærunefndar úr gildi en vísaði frá varakröfu fyrirtækisins um staðfestingu á útboðsskyldunni. N hf. kærði frávísunarhluta héraðsdóms til Hæstaréttar, sem komst að þeirri niðurstöðu að fyrirtækinu hefði verið nauðsynlegt að stefna S hf. beint til þess að fá ógiltan þjónustusamning S hf. og ríkisins. Var héraðsdómur því látinn óraskaður um frávísun varakröfu N hf.