Dómstólaleit

Aðilar deildu um landamerki jarðanna Ystafells 1 og 2 og Fellssels í Þingeyjarsveit, úr króki á Heyvallargróf, sem aðilar voru sammála um hvar væri, austur í Skjálfandafljót. Vísað var til þess að á hinum umdeilda hluta landamerkjanna miðuðu landamerkjabréf jarðanna við að vörður réðu merkjum að því er varðaði línu frá þjóðvegi og að Setbergsvörðu, sem var óumdeild í málinu. Með matsgerð dómkvadds matsmanns þótti sannað að á kröfulínu eigenda Ystafells 1 og 2 væru 12 vörður sem flestar væru meira en aldargamlar. Í og við kröfulínu eigenda Fellssels væru á hinn bóginn þrjár manngerðar vörður sem væru frekar ungar. Var talið óhætt að miða við að vörðurnar í kröfulínu eigenda Ystafells 1 og 2 væru þær vörður sem um ræddi, en ósennilegt þótti að tvær vörðuraðir hefðu verið hlaðnar nálægt hvor annarri, önnur sem landamerki og hin til að beina mönnum leið. Þá væri kröfulína eigenda Ystafells 1 og 2 frá Setbergsvörðu að Skjálfandafljóti í eðlilegu framhaldi framangreindrar línu, en ekki höfðu verið færðar sönnur á að landamerkin vikju frá beinni línu, svo sem kröfulína eigenda Fellssels gerði ráð fyrir. Þá yrði ekki séð að þau síðarnefndu hefðu öðlast betri rétt fyrir hefð. Loks fengi samræmd tilvísun í landamerkjabréfum jarðanna til þess að austurmörkum þeirra réði sú meginkvísl Skjálfandafljóts sem félli norðaustur úr Grænhyl betur samrýmst dómkröfum eigenda Ystafells 1 og 2 í málinu. Var því kröfulína eigenda Ystafells 1 og 2 lögð til grundvallar um landamerki milli jarðanna.

X var ákærður fyrir sifskapar- og frelsissviptingarbrot með því að hafa með ofbeldi veist að stúlkunni A, sem þá var tíu ára, og ekið með hana á afvikinn stað. Þá var hann einnig ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa meðan á framangreindri frelsissviptingu stóð meðal annars þuklað á líkama hennar, látið hana snerta getnaðarlim sinn og fróa sér, látið hana hafa við sig munnmök og sett fingur sinn í kynfæri hennar og endaþarm. X var sakfelldur fyrir brot gegn 193. gr., 1. mgr. 194. gr., 1. og 2. mgr. 202. gr., 1. mgr. 210. gr. a. og 1. mgr. 226. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Brot X þótti þaulskipulagt og brotavilji hans styrkur og einbeittur, auk þess sem það beindist að varnarlausu barni sem átti sér einskis ills von og varði í rúmar tvær klukkustundir. Var X dæmdur í 10 ára fangelsi jafnframt því sem honum var gert að greiða A 4.000.000 krónur í skaðabætur auk vaxta.

X var ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram fjármagnstekjur að fjárhæð 120.026.444 krónur sem voru tekjur X af uppgjöri tveggja framvirkra skiptasamninga. Kröfu X um frávísun málsins var hafnað. Vísað var til þess að í dómaframkvæmd Hæstaréttar hefði ekki verið talið að það færi í bága við bann við endurtekinni málsmeðferð þótt stjórnvöld hefðu áður gert manni að greiða skatt af álagi á skattstofn og sama manni væri síðan í öðru máli gerð viðurlög vegna sömu málsatvika. Þá varðaði það ekki frávísun málsins þótt skattrannsóknarstjóri eða sérstakur saksóknari hefði tjáð sig með almennum hætti um fyrirhugaða lagasetningu á sviði skattaréttar, enda væri slík umfjöllun saksókninni óviðkomandi. Ekki var heldur fallist á að tilteknir annmarkar á samningu héraðsdóms yllu því að ómerkja bæri dóminn. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að þótt lögum hefði síðar verið breytt um skattlagningu fjármagnstekna breytti það engu um refsinæmi þess að skýra rangt eða villandi frá því sem máli skipti við álagningu tekjuskatts. Var málið því dæmt eftir gildandi skattalögum á þeim tíma er ákærði aflaði teknanna. Talið var að hagnaður X af gerð umræddra framvirkra skiptasamninga hefði falið í sér skattskyldar fjármagnstekjur og að ekki hefði staðið heimild til að draga frá þeim tap af öðrum sams konar samningum eða beinan kostnað við öflun teknanna. Ekki var fallist með X að um hefði verið að ræða tekjur í sjálfstæðri atvinnustarfsemi. Þá leysti það X ekki undan refsiábyrgð þótt samningsaðili hans hefði vanrækt skyldu sína til að standa skil á skattinum eftir lögum nr. 94/1996 um staðgreiðslu skatts á fjármagnstekjur. X var fundinn sekur um brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sbr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Var hann dæmdur í þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi. Þá var honum gert að greiða 21.000.000 krónur í sekt og skyldi átta mánaða fangelsi koma í stað sektarinnar yrði hún ekki greidd.

M krafðist þess að fá son sinn afhentan úr hendi K með beinni aðfarargerð á grundvelli laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom fram að af 1. mgr. 11. gr. laganna leiddi að barn sem dvelst á Íslandi yrði ekki afhent til ríkis sem er aðili að Haagsamningnum nema barnið hefði verið búsett í því ríki rétt áður en það var flutt burt eða hald hófst. Var það mat héraðsdóms að M, K og drengurinn hefðu verið búsett á Íslandi og var því ekki um ólögmætt hald á barni að ræða í skilningi laganna. Var kröfu M því hafnað.

Fallist var á kröfu Í hf. um að B ehf. yrði með beinni aðfarargerð borið út úr fasteign í eigu þess fyrrnefnda. Ekki var ekki talið að B ehf. gæti borið fyrir sig að stofnast hefði nýr ótímabundinn leigumáli um húsnæðið eftir 59. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994.

G ehf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa F ehf. um að G ehf. yrði borið með beinni aðfarargerð út úr fasteign. Þar sem G ehf. hafði ekki greitt gjald fyrir kæru samkvæmt 1. mgr. 2. gr., sbr. 1. tölulið 2. mgr. 1. gr. laga nr. 88/1991 um aukatekjur ríkissjóðs, voru ekki talin skilyrði til að taka málið til frekari meðferðar fyrir Hæstarétti og var málinu því vísað þar frá dómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu J við slit K hf. að fjárhæð 549.347 krónur. Þar sem höfuðstóll kröfunnar var undir áfrýjunarfjárhæð 1. mgr. 152. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., brast skilyrði til kæru í málinu og var því vísað frá Hæstarétti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu H við slit K hf. að fjárhæð 262.241 krónur. Þar sem höfuðstóll kröfunnar var undir áfrýjunarfjárhæð 1. mgr. 152. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., brast skilyrði til kæru í málinu og var því vísað frá Hæstarétti.

Y og X kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu þeirra um að dóttir þeirra, A, yrði með beinni aðfarargerð tekin úr umráðum B, C og sveitarfélagsins Z og afhent þeim. Byggðu Y og X á því að samkvæmt filippseyskum lögum væru þau réttir forsjármenn A. Í úrskurði héraðsdóms sagði meðal annars að fjölskyldunefnd Z hefði tekið A í sína forsjá í maí 2009 á grundvelli 2. mgr. 32. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Á þeim fimm árum sem barnið hefði dvalið á Íslandi hefðu Y og X ekki spurst fyrir um barnið hjá íslenskum yfirvöldum. Y og X hefðu þó sannað nægjanlega að þau væru réttir forsjáraðilar A. Þá sagði í úrskurðinum að þrátt fyrir að fylgja skyldi 13. kafla laga nr. 90/1989 um aðför við málsmeðferð samkvæmt 45. gr. barnalaga nr. 76/2003 þá skyldi samkvæmt því ákvæði einnig gæta ákvæða 43. gr. laganna. Í málum sem vörðuðu börn skyldu hagsmunir þeirra ætíð hafðir að leiðarljósi og bæri við úrlausn slíks ágreinings að leita þeirrar niðurstöðu sem væri barni fyrir bestu. Þegar litið væri til þess eindregna vilja barnsins að fá að dveljast áfram á Íslandi hjá B og C og þess sem fram væri komið um hversu afdrifaríkt það gæti reynst barninu að vera tekið frá fósturforeldrum sínum og flutt, gegn vilja sínum, til Filippseyja, svo og hversu erfið aðlögun að lífinu í Filippseyjum gæti orðið því, þætti dóminum ekki vafi leika á því hvað barninu væri fyrir bestu. Þrátt fyrir að dómurinn teldi rétt sóknaraðila til forsjár yfir barninu ótvíræðan þætti engu að síður, vegna þungvægra hagsmuna barnsins, ekkert annað koma til greina en að hafna kröfu sóknaraðila, sbr. 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Í dómi Hæstaréttar sagði að í 1. mgr. 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sem Ísland og Filippseyjar ættu meðal annarra ríkja aðild að, segði að það sem barni væri fyrir bestu skyldi ávallt hafa forgang þegar dómstólar og stjórnvöld gerðu ráðstafanir sem vörðuðu börn. Þessi meginregla gilti jafnframt samkvæmt íslenskum lögum, sbr. 2. mgr. 34. gr. barnalaga og 1. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Ó keypti fasteignina að Laugavegi 16 af B ehf. í febrúar 2009 og skuldbatt hinn síðarnefndi sig til að aflétta áhvílandi skuld á 2. veðrétti eignarinnar fyrir 15. júlí sama ár. Til tryggingar efndum þeirrar skuldbindingar lagði B ehf. fram tryggingavíxil, útgefinn af K og samþykktan til greiðslu af seljandanum, en E ehf. tók að sér að varðveita víxilinn. B ehf. aflétti ekki veðskuldinni og lagði Ó því í mars 2011 fram við héraðsdóm beiðni um að sér yrði afhentur víxillinn með beinni aðfarargerð. Hæstiréttur taldi að hlutverk E ehf., um að varðveita víxil seljanda fasteignarinnar, yrði ekki skilið öðru vísi en svo að E ehf. hafi borið að afhenda B ehf. víxilinn, sýndi hann fram á með órækum hætti að skuldbindingin væri efnd. Með sama hætti hafi E ehf. borið að afhenda Ó víxilinn, sýndi hann fram á vanefnd skuldbindingarinnar. Rétturinn vísaði til þess að Ó hefði lagt fram aðfararbeiðni tæpum tveimur árum eftir að B ehf. bar að aflétta veðskuldinni. Þá lágu fyrir í málinu upplýsingar um að bú eiganda B ehf. hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta og að útgefandi áðurgreinds veðskuldabréfs, sem hvíldi á 2. veðrétti fasteignarinnar, hefði verið úrskurðaður gjaldþrota. Var krafa Ó því tekin til greina.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa S hf. um að honum yrði heimilað að fá nánar tiltekna lausafjármuni tekna úr vörslum L ehf. og fengna sér með beinni aðfarargerð. Við meðferð málsins fyrir Hæstarétti lagði S hf. fram staðfestingu þess efnis að innsetningargerð á grundvelli hins kærða úrskurðar væri lokið. Taldi rétturinn að L ehf. hefði ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að úrskurðinn kæmi til endurskoðunar. Var málinu því vísað frá Hæstarétti.

G ehf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að ógilt yrði fjárnám sem sýslumaður hafði gert hjá honum fyrir kröfu G á grundvelli skuldabréfs. Í dómi Hæstaréttar kom m.a. fram að væri það upphaflegur eigandi skuldabréfs sem beiddist fjárnáms, eins og ætti við um G í málinu, gæti G ehf. sem skuldari m.a. komið að þeirri vörn að bréfið væri í skilum þótt bréfið bæri það ekki með sér. Bæri G ehf. sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu. Taldi Hæstiréttur að G ehf. hafi ekki sannað að greitt hefði verið af skuldabréfinu eftir tiltekinn dag, umfram þá fjárhæð sem getið hafi verið í aðfararbeiðni. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að ógilt yrði fjárnám sýslumanns sem fram hafði farið að kröfu B. Í dómi Hæstaréttar sagði að samkvæmt gögnum málsins væri höfuðstóll þeirrar meðlagskröfu sem B leitaði fullnustu á hjá A, 454.797 krónur. Yrði skilyrðum um áfrýjunarfjárhæð í 1. og 2. mgr. 152. gr. laga nr. 91/1991 beitt um kæru sem þessa, sbr. 4. mgr. 150. gr. og 3. mgr. 95. gr. laga nr. 90/1989 og næði krafan ekki þeirri fjárhæð. Var málinu því vísað af sjálfsdáðum frá Hæstarétti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa S um að henni yrði heimilað að fá nánar tilgreinda lausafjármuni tekna úr vörslum Þ og fengna sér með beinni aðfarargerð. Málavextir voru þeir að er S rýmdi íbúðarhúsnæði, sem hún hafði á leigu hjá Þ, flutti hún búslóð sína í geymsluhúsnæði sem Þ útvegaði henni. Er S óskaði eftir því við Þ að fá aðgang að geymsluhúsnæðinu til að taka þaðan búslóðina, krafði Þ hana um greiðslu vegna vangreiddrar húsaleigu fyrir íbúðarhúsnæðið, viðgerða á því og hreingerninga, auk tryggingar fyrir greiðslu vegna frekari viðgerða. Hafnað var þeirri viðbáru Þ að S hefði sett honum búslóð sína að handveði til tryggingar kröfum, sem hann teldi sig geta reist á leigumála þeirra um íbúðarhúsnæði. Þá var Þ ekki talið heimilt eins og atvikum máls var háttað að halda fyrir S búslóð hennar til tryggingar ógreiddum geymslukostnaði.

M krafðist þess að fá tvö börn sín afhent sér með beinni aðfarargerð, á grundvelli laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. M og K höfðu verið búsett ásamt börnum sínum tveimur í Þýskalandi. Árið 2009 skildu M og K að borði og sæng og sama ár gerðu þau sátt fyrir dómstól þar í landi á þann veg að forsjá barnanna yrði sameiginleg en þau skyldu þó búa hjá K innan vissrar fjarlægðar við þýsku borgina X. Í lok árs 2010 fór K með börnin til Íslands. Héraðsdómur féllst á kröfu M í málinu um að börnin skyldu færð aftur til Þýskalands. K kærði þá niðurstöðu til Hæstaréttar sem komst að þeirri niðurstöðu að börnin skyldu færð aftur til Þýskalands. Hefði K ekki gert það innan tveggja mánaða frá dómsuppsögu væri M heimilt að fá börnin tekin úr umráðum K og afhent sér með beinni aðfarargerð.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa V ehf. um að honum yrði heimilað að fá nánar tilgreinda lausafjármuni tekna úr vörslum G og afhenta sér með beinni aðfarargerð. Í dómi Hæstaréttar sagði að samkvæmt 1. mgr. 78. gr., sbr. 73. gr. laga nr. 90/1989 um aðför geti sá sem telji öðrum manni skylt að veita sér umráð yfir öðru en fasteign, að fullnægðum nánar tilteknum skilyrðum, leitað innsetningargerðar án undangengins dóms eða sáttar til að fá slíka muni tekna úr vörslum þess manns og afhenta sér. Slíkri gerð verði eftir þessum lagaákvæðum að beina að þeim sem hefur umráð munanna. V ehf. hafi enga viðhlítandi grein gert fyrir því hvernig telja mætti áðurgreinda muni vera í umráðum G þannig að innsetningargerð yrði með réttu beint að honum. Var kröfu V ehf. því hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni þrotabús G hf. um að því yrði heimilað að fá með beinni aðfaragerð umráð allra eigna þrotabúsins, ásamt öllu tilheyrandi lausafé, sem væru í vörslum C ehf. og afhentar höfðu verið C ehf. samkvæmt samningi aðila. Í Hæstarétti var talið að í beiðni þrotabúsins um aðför væru slíkir annmarkar á tilgreiningu þeirra muna sem það leitaði heimildar til að fá tekna úr umráðum C ehf. með beinni aðfarargerð, að óhjákvæmilegt væri að hafna beiðninni af sjálfsdáðum sbr. 1. mgr. 10. gr. laga og 2. mgr. 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Hæstiréttur staðfesti því niðurstöðu hins kærða úrskurðar og hafnaði beiðni um aðför þrotabús G hf. hjá C ehf.

M krafðist þess að fá þrjú börn sín afhent sér með beinni aðfarargerð, á grundvelli laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. M og K fóru sameiginlega með forsjá barnanna en deila þeirra um forsjána var fyrir erlendum dómstól er K fór með börnin til Íslands. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var talið að K hefði flutt börnin til Íslands og haldið þeim hér á landi með ólögmætum hætti í skilningi 11. gr. fyrrnefndra laga. Þá var ekki talið að synja bæri um afhendingu á grundvelli undantekningarákvæða 2. og 4. töluliðar 12. gr. sömu laga. Var krafa M um afhendingu barnanna með beinni aðfarargerð því tekin til greina.

M krafðist þess að fá tvö börn sín afhent sér með beinni aðfarargerð, en þau voru ásamt K á Íslandi. Fallist var á að M og K hefðu farið sameiginlega með forsjá barnanna þegar K flutti til Íslands með börnin og að ekki hefði verið sýnt fram á annað en að börnin hefðu þá verið búsett í því landi sem K fluttist frá. Vegna ungs aldurs barnanna og gagna um tengsl þeirra við K taldi Hæstiréttur brýnt að þau yrðu áfram í umsjá hennar. Fyrir lægju gögn um að M hefði ítrekað hótað K líkamsmeiðingum og að hún yrði honum háð um framfærslu sína og barnanna færi hún aftur til þess lands sem fjölskyldan hafði búið í. Ekki væri unnt að miða við annað en að M kynni að láta verða af þessum hótunum. Af þessum sökum var kröfu M hafnað á grundvelli 2. töluliðar 12. gr. laga nr. 160/1995.

Kærumál. Innsetningargerð. Börn. Umgengni. Lögvarðir hagsmunir. Aðfararheimild. Frávísun máls frá héraðsdómi að hluta. M krafðist þess að úrskurðað væri að reglulegri umgengni hans við dóttur hans yrði komið á með aðför. Talið var að ekki væru skilyrði að lögum til að verða við kröfu M um að honum yrði í einu lagi heimilað um ókominn tíma að leita aðfarargerðar til að koma á umgengni við dóttur sína. Var því vísað frá héraðsdómi þeim kröfuliðum sem snéru að framtíð. Einn kröfuliður laut að umgengni á tímabili sem hefjast skyldi 6. janúar 2010 og ljúka 11. sama mánaðar. Ekki var uppfyllt það skilyrði fyrir aðför að fjárnám hafi verið gert fyrir dagsektum, sem lagðar hafi verið á þann sem tálmaði umgengni við barn. Að öðru leyti laut krafa M að umgengni á tímabilum sem þegar voru liðin. Var hann ekki talinn eiga lengur lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að þessum hluta kröfugerðar hans yrði vísað frá dómi. Var því hafnað kröfu M um að heimilað yrði að koma á með aðför reglulegri umgengni við dóttur hans á tímabili sem hefjast skyldi 6. janúar 2010, en kröfum hans að öðru leyti vísað frá.

M krafðist þess að fá syni sína tvo afhenta sér með beinni aðfarargerð, en þeir voru ásamt móður sinni á Íslandi. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var með vísan til forsendna, var talið að K hefði flutt drengina til Íslands frá Bandaríkjunum og haldið þeim hér á landi með ólögmætum hætti í skilningi 1. og 2. mgr. 11. gr. laga nr. 160/1995 og ákvæða Haagsamningsins. Þá var ekki talið að synja bæri um afhendingu á grundvelli undantekningarákvæða 2. og 3. mgr. 12. gr. sömu laga og var krafa M um aðfarargerð því tekin til greina. Fyrir Hæstarétti hafði M meðal annars gert kröfu um frávísun máls þar sem tveggja vikna kærufrestur hefði verið útrunninn er kæra barst héraðsdómi. Talið var að þar sem 1. mgr. 144. gr. laga nr. 91/1991 mælti fyrir um frest í vikum en ekki sólarhringum yrði að líta svo á að ekki skipti máli hvenær innan síðasta dags frestsins kæra hefði borist. Var frávísunarkröfu M því hafnað.

K kærði úrskurð héraðsdóms þar sem M var heimilað að fá dóttur aðilanna tekna úr umráðum K með aðfarargerð til þriggja vikna sumarumgengni við sig. Fyrir lá að innsetningargerð hafði farið fram til að koma á umgengni M við dóttur aðila. Hafði K því ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt niðurstöðu hins kærða úrskurðar um heimild til aðfarargerðar í þessu skyni og var málinu vísað frá Hæstarétti.

Kveðinn var upp dómur í Héraðsdómi Reykjavíkur 12. mars 2008, þar sem meðal annars var mælt fyrir um að húsfélagið Eyjarslóð 9 í Reykjavík skyldi greiða M 2.593.308 krónur með tilgreindum dráttarvöxtum. M framseldi kröfu sína samkvæmt dóminum til L sem sendi beiðni til sýslumanns um aðför. Í beiðninni var L tilgreindur sem gerðarbeiðandi, en húsfélagið Eyjarslóð 9 gerðarþoli. Þess var getið í beiðninni að gerðarbeiðandi styddi heimild sína til að krefjast aðfarar hjá gerðarþola við framangreindan dóm og vísað til 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 og 54. gr. laga nr. 26/1994. Fulltrúi sýslumanns beindi skriflegri boðun vegna fjárnáms til húsfélagsins Eyjarslóð 9 og var boðunin birt fyrir manni sem sagður var gjaldkeri þess. Ekki var mætt við fyrirtöku gerðarinnar af hálfu gerðarþolans. Að ábendingu gerðarbeiðanda var gert fjárnám fyrir kröfu hans í eignarhluta A í fasteigninni. Í málinu leitaði A úrlausnar dómstóla um ógildingu þessa fjárnáms. Samkvæmt þessu var fjárnám gert í eign varnaraðila án þess að hann ætti aðild að gerðinni eða fullnægt væri til þess skilyrðum 1. mgr. 36. gr. laga nr. 90/1989. A var því í stöðu þriðja manns í skilningi 1. mgr. 92. gr. sömu laga, en sem slíkur var hann háður frestum samkvæmt þeirri lagagrein til að geta eftir reglum 15. kafla þeirra leitað úrlausnar dómstóla um gildi fjárnámsins gagnvart sér. Þegar A lét verða af þeirri málaleitan var frestur til þess samkvæmt 1. mgr. 92. gr. laganna löngu liðinn. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að heimildar til að fá leyst úr ágreiningi um gildi fjárnáms í tengslum við nauðungarsölu verði að neyta í dómsmáli, sem rekið sé eftir ákvæðum laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu, en ekki í máli samkvæmt 15. kafla laga nr. 90/1989. Samkvæmt þessu var málinu vísað frá héraðsdómi.

B og M seldu Ís ferðaþjónustu ehf. alla hluti í D ehf. með kaupsamningi 2. júní 2006. Í ágúst 2007 höfðuðu B og M mál á hendur D ehf. til greiðslu eftirstöðva kaupverðs samkvæmt fyrrnefndum kaupsamningi. Í máli þessu krefst D ehf. að nánar tilgreind gögn verði tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum B og M. Telur D ehf. umbeðin gögn tvímælalaust vera sína eign. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti, segir að D ehf. styðji kröfu sína um beina aðfararheimild við 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför. Eins og málatilbúnaði D ehf. var háttað lá ekki fyrir nein óyggjandi sönnun þess að D ehf. ætti skýlausan rétt til umkrafinna gagna og eigna en verulega skorti á að hið umkrafða væri nægjanlega tilgreint. Töldust skilyrði 78. gr. aðfararlaga því ekki uppfyllt og var kröfu D ehf. hafnað.

Staðfest var fjárnámsgerð sem sýslumaðurinn í Reykjavík gerði hjá A til tryggingar skuld vegna meðlagsgreiðslna. Var í málinu deilt um hvort tilteknar meðlagsskuldir A fyrndust á fjórum eða tíu árum. Fallist var á með héraðsdómi að með lögum nr. 62/2000, um breytingu á lögum um Innheimtustofnun sveitarfélaga, hafi fyrningarfrestur slíkra krafna verið lengdur, úr fjórum árum í tíu, á þeim kröfum sem ófyrndar voru við gildistöku laganna.

F hf. var talið heimilt að fá Á borna með beinni aðfarargerð út úr íbúðarhúsnæði, sem Á hafði leigt af félaginu. Sannað þótti að háttsemi Á hefði veitt F hf. heimild samkvæmt 8. tölulið 1. mgr. 61. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994 til að rifta leigusamningi aðila.

Kærður var úrskurður héraðsdóms, þar sem hafnað var kröfu HS um að fellt yrði úr gildi fjárnám, sem sýslumaðurinn í Hafnarfirði gerði hjá honum til tryggingar skuld vegna aðflutningsgjalda. Var í málinu deilt um hvort óheimilt hafi verið að endurákvarða aðflutningsgjöld af bifreið í eigu HS, hvort endurákvörðun hafi byggt á breyttri túlkun og verklagi tollyfirvalda og ennfremur hvort aðfararbeiðnin hafi verið lögmæt. Fallist var á með héraðsdómara að endurákvörðun tollstjóra á aðflutningsgjöldunum hafi verið efnislega rétt. Með vísan til 99. gr. tollalaga nr. 55/1987 hafnaði héraðsdómari því að brotið hafi verið gegn 40. gr., 72. gr. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Jafnframt hafnaði héraðsdómari að stjórnsýslulög nr. 37/1993 eða jafnræðisregla stjórnarskrárinnar hafi verið brotin með umræddri ákvörðun sem dómari taldi hafa verið tekna á grundvelli skýrrar lagaheimildar. Ennfremur hafnaði héraðsdómari að gallar hafi verið á aðfararbeiðni sem studd var við 9. tl. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 um aðför og 128. gr. tollalaga nr. 88/2005. Að lokum taldi héraðsdómari dráttarvexti réttilega lagða á aðflutningsgjöld frá tollafgreiðslu, sbr. 2. og 3. mgr. 108 gr. tollalaga nr. 55/1987 og 2. gr. laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001. Samkvæmt þessu var hinn kærði úrskurður staðfestur.

K kærði úrskurð héraðsdóms þar sem M var heimilað að fá dóttur aðilanna tekna úr umráðum K með aðfarargerð til þriggja vikna sumarumgengni við sig og einnig framvegis til reglulegrar umgengni annan hvern miðvikudag, allt í samræmi við dóm Héraðsdóms Reykjavíkur 22. desember 2005. Fyrir lá að innsetningargerð hafði farið fram til að koma á umgengni M við dóttur aðila í þriggja vikna sumarleyfi á árinu 2008. Hafði K því ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá hnekkt niðurstöðu hins kærða úrskurðar um heimild til aðfarargerðar í þessu skyni og var málinu vísað frá Hæstarétti að þessu leyti. Í dómi Hæstaréttar sagði að almennar reglur laga nr. 90/1989 um aðför tækju til aðfarargerðar sem þessarar að því leyti sem ekki væru sérreglur um annað í barnalögum nr. 76/2003. Af II. kafla aðfararlaga yrði ráðið að heimild til aðfarargerðar væri háð því almenna skilyrði að efndatími skyldu, sem leitað væri fullnustu á, hefði liðið án þess að sá, sem hana ber, hafi fullnægt henni. Þá væri sérstaklega áskilið í 50. gr. barnalaga að krafa um aðfarargerð yrði fyrst höfð uppi þegar árangurslaust fjárnám hefði verið reynt með dagsektum og fjárnámi fyrir þeim til að knýja forsjármann barns að láta af tálmun við umgengni. Voru því ekki lagaskilyrði til að verða við kröfu M um að honum yrði nú í einu lagi heimilað um ókomna tíð að leita aðfarargerðar til að koma á umgengni við dóttur sína og var þessum kröfum M því vísað frá héraðsdómi.

E kærði til Hæstaréttar úrskurð héraðsdóms þar sem R og B var heimilað að fá E borinn með beinni aðfarargerð út úr nánar tiltekinni fasteign. Málinu var vísað frá Hæstarétti á þeim grundvelli að E hefði ekki réttarhagsmuni af því að hinn kærði úrskurður kæmi til endurskoðunar þar sem útburðargerðin hefði þegar farið fram.

S krafðist þess í málinu að honum yrði veittur aðgangur að nánar tilgreindu geymslurými í sameign fjöleignarhússins H 38 með beinni aðfarargerð. Beindi hann kröfu sinni að húsfélögum fjöleignarhúsanna H 38 og H 16. Talið var að umrætt rými væri í óskiptri sameign eigenda fjöleignarhúsanna að H 14, H 16 og H 38 og þar sem fyrir lá að tveir nafngreindir menn höfðu umráð þess á grundvelli leigusamnings við húsfélögin, sem ekki lá annað fyrir um en að væri í gildi, var S ekki talinn geta leitað beinnar aðfarargerðar gagnvart húsfélögunum til að fá aðgang að því. Var kröfu hans því hafnað.

Í málinu sem rekið var sem innsetningarmál samkvæmt 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, krafðist S þess að hlutaskrá I ehf. yrði breytt með nánar tilteknum hætti og að honum yrði fengin umráð hlutaskrárinnar. Talið var að skyldu til breytinga á hlutaskrá yrði með réttu framfylgt á grundvelli 74. gr. laga nr. 90/1989, en ekki á grundvelli 72. eða 73. gr. laganna, en beinni aðfarargerð yrði aðeins beitt til að fullnægja réttindum sem felld verði undir tvær síðastefndar lagagreinar. Þá taldist S ekki hafa gert viðhlítandi grein fyrir því hvaða heimild gæti staðið til þess að honum yrðu fengin umráð hlutaskrárinnar. Var kröfum S því hafnað.

Í máli vegna beinnar aðfarargerðar krafðist U þess að viðurkennt yrði að tiltekin skylda hvíldi á H, en ekki að fá umræddri skyldu fullnægt með aðfarargerð. Þegar af þeirri ástæðu að engin heimild þótti fyrir slíkri kröfugerð í 78. gr. laga nr. 90/1989 var kröfu hans hafnað.

Fallist var á að G og H hefðu vanefnt svo verulega skyldur sínar samkvæmt kauptilboði um fasteign að R hafi verið heimil riftun þess. Var því fallist á kröfu R um útburð G og H af eigninni.

T krafðist fjárnáms vegna skattaskuldar J með fjárnámsbeiðni sem barst sýslumanni 28. maí 2003 og lauk gerðinni án árangurs 2. október sama ár. T krafðist fjárnáms að nýju vegna sömu skuldar með beiðni sem barst sýslumanni 6. september 2007 og lauk þeirri gerð án árangurs 23. október sama ár. Var í málinu deilt um gildi síðarnefnda fjárnámsins. Talið var að kröfur sem þessar fyrndust á fjórum árum og hefði fyrningu verið slitið 28. maí 2003 með móttöku hinnar fyrrnefndu fjárnámsbeiðni, enda hefði gerðinni verið haldið fram án ástæðulauss dráttar, sbr. 52. gr. laga nr. 90/1989. Þar sem meira en fjögur ár liðu frá greindu tímamarki uns ný aðfararbeiðni barst sýslumanni taldist umrædd skattakrafa fyrnd og var því tekin til greina krafa J um ógildingu fjárnámsins.

S krafðist þess að sýslumanni yrði gert að leggja lögbann við því að P seldi eða hefði milligöngu um sölu á áskrift að sjónvarpsstöðinni Sky til manna búsettra á Íslandi til notkunar hér á landi. Í beiðni S er greint frá því að hann gæti réttinda rétthafa myndefnis hér á landi og hafi ýmis hagsmunamál þeirra með höndum. Einn meðlima S sé 365 miðlar ehf. og komi S fram fyrir hönd félagsins í þessu máli. Í dómi Hæstaréttar sagði að samkvæmt 3. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála sé heimilt að félög eða samtök manna reki í eigin nafni mál til viðurkenningar á tilteknum réttindum félagsmanna sinna eða lausnar undan tilteknum skyldum þeirra, enda samrýmist það tilgangi félagsins eða samtakanna. Með kröfu um lögbannsgerð væri hvorki leitað viðurkenningar á rétti né lausn undan skyldu. Þegar af þeirri ástæðu gæti S ekki sótt stoð til þessa lagaákvæðis fyrir aðild sinni. Var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfu S því staðfestur.

S krafðist þess að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins á Selfossi 23. janúar 2007 um að gera ekki fjárnám til fullnustu kröfu S á hendur K. Höfuðstóll kröfunnar sem leita átti fullnustu á var 263.301 króna og náði hún því ekki áfrýjunarfjárhæð samkvæmt 1. mgr. 152. gr. laga nr. 91/1991. Var málinu því vísað af sjálfsdáðum frá Hæstarétti.

M krafðist þess að fellt yrði úr gildi fjárnám sem S gerði hjá honum vegna skuldar samkvæmt álagningu virðisaukaskatts. M hafði ekki leitast við að fá álagningunni hnekkt, en byggði á því að krafa T væri fyrnd. Ekki var fallist á að fyrningarfrestur hefði verið liðinn þegar fjárnámið var gert og var kröfu M því hafnað.

M krafðist þess að fá dóttur sína afhenta sér með beinni aðfarargerð, en hún var ásamt móður sinni á Íslandi. Talið var að M hefði markað málinu farveg samkvæmt III. kafla laga nr. 160/1995 sem fjallar um viðurkenningu og fullnustu á grundvelli Evrópusamnings um viðurkenningu og fullnustu ákvarðana varðandi forsjá barna og endurheimt forsjár barna. M reisti staðhæfingu sína um að K hefði flutt stúlkuna hingað til lands með ólögmætum hætti á fyrirliggjandi dómi héraðsdómstóls í París frá 8. janúar 2007. Um útivistardóm var að ræða og hafði K áfrýjað honum til æðri dómstóls. Vísað var til þess að samkvæmt 9. gr. laga nr. 160/1995 mætti með úrskurði fresta viðurkenningu eða fullnustu ákvörðunar um forsjá, búsetu eða umgengnisrétt, ef ákvörðuninni hefur verið skotið til æðra dómstóls og að ákvæðið tæki til fullnustu ákvörðunar af þessu tagi, sem reist væri á III. kafla laga nr. 160/1995 og fyrrnefndum Evrópusamningi. Í ljósi atvika var hafnað kröfu M um afhendingu stúlkunnar, en æðri dómstóll í Frakklandi hafði ekki enn komist að niðurstöðu í tilefni af áfrýjun K á framangreindum dómi.

V ehf. leigði tvo séreignarhluta í iðnaðarhúsnæðinu D. Félagið kærði úrskurð héraðsdóms, þar sem fallist hafði verið á kröfu B ehf. um að fjarlægja skyldi með beinni aðfarargerð ýmsa hluti í eigu V ehf. af sameiginlegri lóð húsnæðisins. Í dómi Hæstaréttar var ekki talið unnt að fullyrða að umgengni V ehf. á lóðinni væri með þeim hætti að brotið væri gegn þeim ákvæðum laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús, sem aðfararbeiðnin var reist á. Samkvæmt 3. mgr. 83. gr. laga nr. 90/1989 um aðför bar því að hafna kröfu B ehf. um að aðfarargerðin færi fram.

J ehf. krafðist ógildingar á fjárnámi, sem gert hafði verið í fasteign félagsins að beiðni K hf., á grundvelli skuldabréfs, sem U ehf. hafði gefið út árið 1998. Ekki var fallist á þær málsástæður J ehf. að K hf. hefði framselt skuldabréfið og gæti því ekki krafist fjárnáms á grundvelli þess eða að tryggingarbréf, sem hvíldi á umræddri fasteign, hafi einungis átt að tryggja nánar tilgreinda skuld á tveimur tékkareikningum. Þá var ekki talið að J ehf. hefði fært fram haldbær rök fyrir því að K hf. hefði borið að ráðstafa söluandvirði tiltekinnar fasteignar til greiðslu á umræddu skuldabréfi og að bréfið væri af þeim sökum að fullu greitt. Var kröfu félagsins því hafnað.

A krafðist þess að fá son sinn og B tekinn úr umráðum B og afhentan sér með beinni aðfarargerð. Héraðsdómur vísaði þeirri kröfu frá dómi á þeim grundvelli að krafan hefði áður verið dæmd að efni til og yrði ekki aftur borin undir sama eða hliðsettan dómstól. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að úrskurði um hvort umbeðin aðfarargerð færi fram yrði ekki jafnað til dóms í einkamáli sem ætlað væri að vera endanleg efnisleg niðurstaða í deilu aðila um viðkomandi sakarefni. Ákvæði laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um neikvæð réttaráhrif dóms ættu því ekki við um úrskurði samkvæmt 13. kafla laga nr. 90/1989 um aðför. Samkvæmt því var úrskurður héraðsdóms felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.

S krafðist ógildingar á fjárnámi sem SL hafði gert hjá honum. Með úrskurði héraðsdóms var því var hafnað. Þar sem höfuðstóll kröfunnar var undir áfrýjunarfjárhæð 1. mgr. 152. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála óskaði S eftir leyfi til að kæra úrskurðinn, sbr. 4. mgr. sömu greinar. Þar sem beiðninni var hafnað brast skilyrði til kæru í málinu og því vísað frá Hæstarétti.

H var sagt upp starfi forstjóra S hf. og var um leið gert að láta af störfum hjá félaginu. Á uppsagnarfrestinum var hann ráðinn framkvæmdastjóri hjá A hf., sem var í samkeppni við S hf. Síðargreinda félagið krafðist þess þá að bifreið, sem H hafði til umráða í samræmi við ráðningarsamning milli aðila, yrði tekin af honum með beinni aðfarargerð. Talið var að það hefði ekki samrýmst trúnaðarskyldum H við S hf. að taka að sér starf framkvæmdastjóra hjá félagi, sem væri í samkeppni við S hf. Var félaginu því rétt að rifta samningi aðila um framangreinda bifreið og krefjast þess að hún yrði afhent félaginu með beinni aðfarargerð.

H krafðist þess að gert yrði fjárnám hjá R ehf. á grundvelli dómsáttar, en sýslumaður hafði stöðvað framkvæmd gerðarinnar. Vísað var til þess að H hefði viðurkennt að ákvæði samkomulags, sem gert var samhliða sáttinni, um að Þ greiddi kröfuna með þjónustu á sviði fasteignaviðskipta, gengi framar afdráttarlausri skuldbindingu R ehf. til peningagreiðslu samkvæmt aðfararhæfri dómsátt. Ekki var talið að Þ hefði ótvírætt synjað um að veita þjónustu samkvæmt samkomulaginu og var skilyrði þess um gjaldfellingu dómsáttarinnar því ekki uppfyllt. Ákvörðun sýslumannsins var því staðfest.

H ehf. krafðist þess að fjárnám, sem sýslumaðurinn í Reykjavík hafði gert hjá félaginu að beiðni K hf., yrði ógilt. Var fjárnámið reist á skuldabréfi, sem H ehf. hafði framselt til K hf. Fyrrgreinda félagið hélt því fram að aldrei hefði verið rætt um að það gengist í sjálfskuldarábyrgð fyrir kröfunni, eins og bréfið virtist bera með sér, og hefði K hf. sett texta um það eftir á með stimpli án nokkurs samráðs við H ehf.. Í ljósi þess með hvaða hætti fyrirsvarsmaður H ehf. hafði staðið að undirritun sinni á bréfið um framsal á því var ekki talið að félagið hefði fært fram haldbæra sönnun um staðhæfingu sína. Var niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu H ehf. því staðfest, enda hefði félagið ekki reist kröfu sína í málinu á því að ekki hefði verið fullnægt skilyrðum 1. mgr. 3. gr. laga nr. 90/1989 til að krefjast fjárnáms hjá því án undangengins dóms eða sáttar.

K, sem var búsett í Svíþjóð, krafðist þess að henni yrði heimilað að fá barn hennar og M tekið úr umráðum hans með beinni aðfarargerð þar sem því væri haldið hér á landi með ólögmætum hætti, sbr. 11. gr. laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. Talið var að með því að synja um að senda barnið aftur til dvalar á lögheimili sínu hjá K væri því haldið hér á landi á ólögmætan hátt í skilningi ákvæðisins. Þá voru undanþágur í 2. eða 3. tölul. 12. gr. laganna ekki taldar eiga við í málinu. Var því fallist á að aðfarargerðin færi fram að liðnum tveimur mánuðum frá uppkvaðningu héraðsdóms ef M hefði ekki áður fært barnið til Svíþjóðar.