Dómstólaleit

S var sakfelldur í héraði fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa í fyrsta lagi staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2016 til og með 2019 vegna tekjuáranna 2015 til og með 2018 með því að vanframtelja annars vegar rekstrartekjur sínar og hins vegar leigutekjur sínar. Í öðru lagi fyrir að hafa staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum fyrir sjálfstæðan rekstur sinn uppgjörstímabilin janúar/ febrúar rekstrarárið 2015 til og með nóvember/desember rekstrarárið 2018 og í þriðja lagi látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald vegna sjálfstæðrar starfsemi sinnar í samræmi við kröfur laga nr. 145/1994 um bókhald. Landsréttur féllst á það með S að tekjur hans á árinu 2015 hefðu verið tvítaldar í ákæru sem næmi tiltekinni fjárhæð og að frádráttarbær kostnaður í rekstri hans hafi verið hærri en gert væri ráð fyrir í málinu. Niðurstaða Landsréttar var sú að undanskot S frá greiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts næmu samtals 14.507.731 krónu og taldi rétturinn að brot hans samkvæmt 1. og 2. tölulið ákæru væru stórfelld í skilningi 1. mgr. 262. gr. almenna hegningarlaga. Sakargiftum um bókhaldsbrot samkvæmt 3. tölulið ákæru var vísað frá dómi þar sem háttsemislýsing ákæruliðarins uppfyllti ekki skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Refsing S var ákveðin sem hegningarauki við eldri dóm. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 2., 5. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og einnig til þess að dráttur hafði orðið á meðferð málsins. Var refsing S ákveðin fangelsi í 10 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Einnig var S gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 29 milljónir króna en sæta ella fangelsi í 330 daga.

E voru gefin að sök meiri háttar brot gegn skattalögum sem daglegur stjórnandi B ehf. Með hinum áfrýjaða dómi var E sakfelldur samkvæmt ákæru og gert að sæta fangelsi í 10 mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Ásamt því var hann dæmdur til greiðslu sektar. Byggði E varnir sínar á því að hann hefði ekki borið ábyrgð á skilum félagsins á innheimtum virðisaukaskatti, afdreginni staðgreiðslu eða skilagreinum til skattyfirvalda. Hefði hann enga fjármálastjórn haft með höndum og hvorki fært né haldið utan um bókhald félagsins. Í dómi Landsréttar var rakið að E hefði ítrekað komið fram fyrir hönd félagsins í samskiptum við viðskiptamenn og þá bæru ýmis tölvupóstsamskipti með sér að E hefði haft með fjárhagsleg málefni félagsins að gera. Til viðbótar hefði E verið í samskiptum við skattyfirvöld ásamt því að semja um og viðurkenna skattskuld félagsins gagnvart þeim. Var ekki talið samkvæmt gögnum málsins og framburði meðákærða í héraði eða annarra vitna að E hefði einungis sinnt verkstjórn og skipulagi þjónustu hjá félaginu. Samkvæmt því en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sakfellingu E og heimfærslu brota til refsiákvæða. Þá var ákvörðun héraðsdóms um fangelsisrefsingu E staðfest og hann dæmdur til greiðslu sektar.

H var sakfelldur í héraði fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum vegna tekjuáranna 2016, 2017 og 2018 á þann hátt að láta undir höfuð leggjast að telja fram tekjur frá einkahlutafélaginu A að fjárhæð 161.715.277 krónur og þannig komist hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar að fjárhæð samtals 71.212.813 krónur. Taldi héraðsdómur að um laun H hafi verið að ræða sem honum hafi borið að gera grein fyrir í skattframtölum sínum. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu H. Við ákvörðun refsingar H var litið til þess að brot hans varðaði háum fjárhæðum, stóð yfir í um þrjú ár og var framið af einbeittum ásetningi en einnig til þess að óhæfilegur dráttur hafi orðið á rekstri málsins. Var refsing H ákveðin fangelsi í 15 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Einnig var H gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 142.500.000 krónur en sæta ella fangelsi í 12 mánuði.

V og Í deildu um lögmæti þeirrar ákvörðunar ríkisskattstjóra að telja V hafa verið með skattalega heimilisfesti og skattskyldu á Íslandi á nánar tilgreindu tímabili. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að af dómaframkvæmd megi ráða að ríkisskattstjóri sé við ákvörðun um heimilisfesti ekki bundinn af skráningu lögheimilis í þjóðskrá ef talið er að aðili hafi haft fasta búsetu á öðrum stað en þar er skráð. Eins bendi dómaframkvæmd til þess að það hvíli á þeim sem borið hefur fulla og ótakmarkaða skattskyldu hér á landi að færa fram gögn til stuðnings breyttri heimilisfesti. Fyrir Landsrétti hafi V hafi meðal annars lagt áherslu á að leggja bæri til grundvallar vottorð breskra skattyfirvalda um að hann hafi haft skattalega heimilisfesti í Bretlandi frá 24. maí 2012. Taldi Landsréttur að þótt framlögð vottorð hefðu sönnunargildi í skilningi 71. gr. laga um meðferð einkamála gæfu þau ekki tilefni til ályktana um skattalega heimilisfesti umfram efni þeirra. Þegar atvik málsins væru metin heildstætt yrði staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að ekki yrði talið að áfrýjandi hafi fellt niður heimilisfesti hér á landi með tilkynningu sinni til þjóðskrár 24. maí 2012. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms að öðru leyti var hann staðfestur.

Saksókn í málinu studdist við tvær ákærur. Með fyrri ákærunni var A og T gefið að sök meiri háttar skattalagabrot í rekstri H ehf. Þá var þeim einnig gefið að sök meiri háttar bókhaldsbrot með því að hafa ekki fært tilskilið bókhald fyrir félagið þannig það uppfyllti kröfur laga. T var framkvæmdastjóri félagsins og stjórnarmaður. Hann játaði sök. Saksókn á hendur A tók til þess að hann hefði verið daglegur stjórnandi félagsins. A neitaði sök og hélt því fram að hann hefði ekki að neinu leyti komið að rekstri og skattskilum H ehf. Landsréttur hafnaði þeirri málsvörn. Var litið svo á í ljósi allra aðstæðna að A og T hefðu sameiginlega borið ábyrgð á skattskilum og bókhaldi H ehf. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu samkvæmt ákæru. Með seinni ákærunni var L og H gefið að sök meiri háttar brot gegn skatta- og bókhaldslögum, L í rekstri S ehf. og H í rekstri HR ehf., með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum með því að færa til gjalda í skattskilum þess kostnað á grundvelli rangra og tilhæfulausra reikninga frá fjórum tilgreindum félögum og þannig oftalið rekstrargjöld í skattskilum þeirra. Þá var þeim gefið að sök að hafa staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum með því að offramtelja innskatt á grundvelli slíkra reikninga frá sömu félögum. A og T voru í seinni ákærunni bornir sökum um hlutdeild í brotum L og H. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að ákæruvaldið hefði sýnt fram á að um ranga og tilhæfulausa reikninga frá félögunum fjórum hefði verið að ræða, þó að því undanskildu að við það yrði að miða að sölureikningar að fjárhæð 6.500.000 krónur hefðu verið réttmættir. Hefði því ekki mátt færa reikningana sem rekstrargjöld í bókhaldi félaganna og ekki nýta innskatt samkvæmt þeim á móti útskatti þeirra. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu L og H og hlutdeild T og A í þeim brotum, svo og um heimfærslu brota þeirra til refsiákvæða. Þá var héraðsdómur staðfestur um refsingu ákærðu að öðru leyti en því að fangelsisrefsing ákærða A var að hluta bundin skilorði og sekt ákærða L lækkuð.

Með hinum áfrýjaða dómi var P sakfelldur fyrir meiri háttar skattalagabrot með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2017 til og með 2019, vegna tekjuáranna 2016 til og með 2018, með því að vanframtelja skattskyldar tekjur sínar frá N ehf. og þannig koma sér hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar. Fyrir Landsrétti reisti P varnir sínar á því að hinar vanframtöldu tekjur, sem ákæra málsins tók til, hefðu ekki verið tekjur heldur endurgreiðslur N ehf. á fjármunum sem P hefði átt inni hjá félaginu. Í dómi Landsréttar var rakið að ekkert væri að finna í þeim nýju gögnum sem P hefði lagt fyrir Landsrétt eða framburði ákærða og vitnis fyrir Landsrétti sem væri til þess fallið að skjóta stoðum undir málsvörn hans. Samkvæmt því en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans um sakfellingu ákærða. Þá var niðurstaða héraðsdóms um refsingu P einnig staðfest.

Ó var sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum fyrir að hafa sem stjórnarmaður og daglegur stjórnandi nánar tiltekins einkahlutafélags skilað efnislega rangri virðisaukaskattsskýrslu, ekki skilað slíkum skýrslum og ekki staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda. Þótti refsing Ó hæfilega ákveðin fangelsi í átta mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var Ó gert að greiða sekt að fjárhæð 76.000.000 krónur í ríkissjóð en ella sæta fangelsi í 360 daga.

A höfðaði mál á hendur Í og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður ríkisskattstjóra 24. janúar 2019 um endurákvörðun opinberra gjalda gjaldárin 2011 til 2015, sem og úrskurðir yfirskattanefndar frá 11. desember 2019, 1. apríl 2020 og 1. febrúar 2023, að því marki sem hafnað var kröfum um ógildingu fyrrnefnds úrskurðar ríkisskattstjóra. Loks krafðist A þess að Í yrði gert að greiða honum tilgreinda fjárhæð með dráttarvöxtum. Til vara krafðist A þess að 25% álag samkvæmt úrskurði ríkisskattstjóra yrði fellt niður. Deildu aðilar um það hvort A gæti fengið vinnu, sem hann innti af hendi fyrir tvö tilgreind dönsk félög, greidda þannig að launin rynnu til félagsins J ehf., sem skuldaði A verulegar fjárhæðir, og J ehf. notað þær þóknanatekjur sem það fékk vegna vinnu A til að greiða niður skuldir sínar við A, án þess að það leiddi til skattgreiðslna. Einnig var deilt um það hvaða áhrif niðurstaða úr sakamáli, þar sem A var sýknaður af ákæru, ætti að hafa á niðurstöður skattyfirvalda, hvort söluverð bifreiðar og ýmsar endurgreiðslur til A hefðu að öllu leyti skilað sér til lækkunar á skattstofni og að lokum hvort endurákvörðunin hefði brotið gegn stjórnsýslulegri meðferð. Með dómi héraðsdóms var felld úr gildi endurákvörðun opinberra gjalda A samkvæmt áðurnefndum úrskurði ríkisskattstjóra vegna gjaldársins 2011 en Í sýknað af öðrum kröfum A. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að í 57. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt væri mælt fyrir um að ef skattaðilar semdu um skipti sín í fjármálum á hátt sem væri verulega frábrugðinn því sem almennt gerðist í slíkum viðskiptum skyldu verðmæti, sem án slíkra samninga hefðu runnið til annars skattaðilans en gerðu það ekki vegna samningsins, teljast honum til tekna. Ákvæðið veitti skattyfirvöldum heimildir til að líta fram hjá formi gerninga og ákveða raunverulegt efni þeirra í skattalegu tilliti en sönnunarbyrði fyrir því að skilyrði væru til að beita reglunni hvíldi á skattyfirvöldum. Meginmarkmiðið með setningu reglunnar væri að gefa skattyfirvöldum heimild til að líta fram hjá ráðstöfunum skattaðila sem hefðu það eitt að markmiði að komast hjá skattlagningu. Einnig væri það skilyrði fyrir beitingu reglunnar að einhver hagsmunatengsl væru milli þeirra aðila sem ættu í lögskiptunum. Taldi Landsréttur að rík og náin hagsmunatengsl væru milli dönsku félaganna, J ehf. og A og að A hefði notið þeirra tekna sem hin erlendu félög greiddu vegna starfa hans fyrir félögin. Féllu þær greiðslur því undir tekjuhugtak 1. mgr. 1. töluliðar A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003. Þá var A ekki talinn hafa sýnt fram á að greiðslur frá erlendu félögunum hefðu að hluta verið endurgreiðslur vegna útlagðs kostnaðar. Var talið að Í hefði sýnt fram á að skilyrði 57. gr. laga nr. 90/2003 hefðu verið uppfyllt til að endurákvarða tekjur A vegna gjaldáranna 2012 til 2015. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Aðilar deildu um hvernig virða bæri í skattalegu tilliti tilteknar greiðslur einkahlutafélagsins A ehf., í eigu J, til hans árin 2012, 2013 og 2014. J byggði á því að um hefði verið að ræða endurgjald vegna sölu á fasteign til félagsins árið 2012 en Í taldi um óheimilar lánveitingar að ræða sem skattleggja bæri sem launagreiðslur. Í héraðsdómi var fallist á niðurstöðu skattyfirvalda um að ekkert væri upp úr kaupsamningi um eignina frá árinu 2012 leggjandi en í þeim efnum var einkum vísað til þess að upplýsingar í skattframtölum og ársreikningum bæru ekki með sér að J eða A ehf. hefðu talið téða fasteign hafa færst yfir til félagsins eða að félagið hefði komið fram sem eigandi hennar á viðkomandi tímabili. Yfirlýsing endurskoðandans G, sem ekki var leiddur fyrir héraðsdóm, frá árinu 2019 var ekki talin hrófla við niðurstöðu dómsins. Fyrir Landsrétti gáfu G og GR skýrslur sem vitni en GR staðfesti það eitt að um undirskrift hans væri að ræða á kaupsamningnum. Þá voru ekki taldar forsendur til þess að ljá vitnisburði G og nýjum gögnum sem frá honum stöfuðu það vægi við úrlausn málsins að niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um þýðingu kaupsamningsins hefði verið hnekkt. Í þessum efnum var með sama hætti og í héraðsdómi einkum horft til annarra gagna málsins og þess hvernig það lægi að öðru leyti fyrir réttinum. Hinn áfrýjaði dómur um sýknu Í af dómkröfum J og málskostnað var því staðfestur.

K höfðaði mál á hendur Í og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður yfirskattanefndar 20. desember 2017 þar sem fallist var á niðurstöðu ríkisskattstjóra um að nánar tilteknar greiðslur frá félaginu N til K væru tekjur en ekki arður. Í dómi Landsréttar var rakið að skattyfirvöld hefðu aflað þeirra gagna sem tiltæk hefðu verið hjá yfirvöldum á Bresku Jómfrúaeyjum, þar sem félagið var skráð, og K gerð skýr grein fyrir þeim upplýsingum og gögnum sem skattyfirvöld töldu þörf á vegna fullyrðinga hans. K hefði hins vegar ekki sinnt upplýsingaskyldu 1. mgr. 94. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og hann ekki talinn hafa lagt fram fullnægjandi gögn sem sönnuðu að nánar tiltekin skilyrði þarlendra laga um greiðslu arðs hefðu verið uppfyllt. Þá var álit lögmanns frá Bresku Jómfrúaeyjum, sem aflað var eftir að úrskurður yfirskattanefndar hefði gengið, ekki talið styðja málatilbúnað K um að téður úrskurður væri rangur að efni til. Að endingu var ekki fallist á að sex ára frestur til endurákvörðunar skatts samkvæmt lögum nr. 90/2003 hefði verið liðinn. Sýkna Í var því staðfest og K gert að greiða Í málskostnað.

D voru gefin að sök meiri háttar brot gegn skattalögum og bókhaldslögum sem framkvæmdastjóra, stjórnarmanni og prókúruhafa samlagsfélagsins G og í sjálfstæðri starfsemi. Í héraðsdómi var D sakfelldur samkvæmt ákæru og honum gert að sæta fangelsi í sex mánuði skilorðsbundið í tvö ár. Þá var D jafnframt gert að greiða sekt að fjárhæð 21.200.000 krónur í ríkissjóð en sæta ella fangelsi í 300 daga. Með vísan til forsendna héraðsdóms hafnaði Landsréttur þeirri málsvörn D að ábyrgð á bókhaldi, gerð og skil skattframtala og uppgjör virðisaukaskatts hefði hvílt á öðrum en honum sjálfum fyrir hans hönd og G. Þá féllst Landsréttur ekki á með D að ákæra málsins væri óskýr heldur væru sakargiftir í ákæru í heild sinni nægilega skýrar þannig að honum hefði ekki verið torvelt að taka afstöðu til þeirra og halda uppi vörnum. Landsréttur taldi þó að D hefði komið sér hjá greiðslu skatta sem næmi 18.000 króna lægri fjárhæð en samkvæmt héraðsdómi. Að því virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða um sakfellingu D fyrir þá háttsemi sem í ákæru greindi. Þá var ákvörðun héraðsdóms um refsingu D staðfest.

F var sakfelldur í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skatta- og bókhaldslögum í rekstri einkahlutafélagsins D ehf. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að þau brot sem ákært væri fyrir væru vegna tímabilsins 1. október 2016 til 30. júní 2017. Hefði F undirritað virðisaukaskattskýrslu 26. janúar 2017 fyrir nóvember 2016. Var fallist á með héraðsdómi að F hefði borið ábyrgð á skattskilum samkvæmt fyrrgreindri skýrslu sem hann sjálfur undirritaði. Þá kom fram að á árinu 2017 hefðu verið gefnir út sjö reikningar í nafni D ehf. sem mynduðu skattskylda veltu og hefði borið að standa skil á til ríkissjóðs af virðisaukaskatti að tilgreindri fjárhæð. Byggði F á því að hann hefði ekki komið að daglegum rekstri á D ehf. á þeim tíma. Rakinn var framburður F í skýrslutöku í héraði og fram kom að frásögn F þar hefði stangast á við framburð hans hjá skattrannsóknarstjóra og teldist ekki trúverðugur. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til röksemda í hinum áfrýjaða dómi, var fallist á að F hefði verið daglegur stjórnandi félagsins, komið fram sem slíkur og notað félagið í eigin starfsemi á árinu 2017. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

SÓ og SV voru sakfelld í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa ekki sem annars vegar framkvæmdastjóri einkahlutafélagsins A og hins vegar stjórnarmaður og prókúruhafi og síðar daglegur stjórnandi félagsins staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum þess, virðisaukaskatti sem innheimtur var eða innheimta bar í rekstri félagsins, staðgreiðsluskilagrein sem og staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna. Í héraði var hvoru þeirra um sig gert að sæta fangelsi í tíu mánuði, skilorðsbundið í tvö ár, og greiða 53.000.000 króna í fésekt. Landsréttur taldi sannað að hlutverk og staða ákærðu innan félagsins hefði verið með þeim hætti sem lýst væri í ákæru og að þau hefðu haft jafna aðkomu að ákvarðanatöku um hvaða skuldir félagsins yrðu greiddar umfram aðrar. Þau hefðu því sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi í skilningi 1. mgr. 262. gr. almennra hegningar- laga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

S og P voru ákærðir fyrir meiriháttar skattalagabrot, S sem daglegur stjórnandi og varamaður í stjórn og P sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður, með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum nánar tiltekins einkahlutafélags og ekki staðið ríkissjóði skil á innheimtum virðisaukaskatti, sem og fyrir að hafa ekki staðið skil á staðgreiðsluskilagrein einkahlutafélagsins vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og ekki staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að daglegur rekstur félagsins hefði verið í höndum S, þar með talin skil á skilagreinum til skattyfirvalda og skattskil félagsins. P hefði verið skráður stjórnarformaður og framkvæmdastjóri félagsins. Hefðu þeir báðir borið ábyrgð á stjórn félagsins og fjármálum. Var því slegið föstu að S hefði af ásetningi gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök en P hefði sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi við stjórn félagsins og með því einnig gerst sekur um þá háttsemi sem hann var sakaður um. Var refsing S ákveðin fangelsi í 16 mánuði og honum gert að greiða sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í 240 daga. P var gert að sæta fangelsi í níu mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár og honum gert að greiða sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í 240 daga.

G var sakfelldur í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa ekki, sem daglegur stjórnandi einkahlutafélagsins A og síðar skráður framkvæmda- stjóri þess, staðið skil á virðisaukaskattskýrslu félagsins, virðisaukaskatti sem innheimtur var, eða innheimta bar, í rekstri félagsins sem og staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna. Í héraði var G gert að sæta fangelsi í sex mánuði skilorðsbundið og greiða fésekt að fjárhæð 31.100.000 krónur. Fyrir Landsrétti var deilt um hvort G gæti talist hafa verið einn af daglegum stjórnendum félagsins það tímabil sem ákæra tæki til. Landsréttur taldi það sannað og að hann hefði sem slíkur borið ábyrgð á skattskilum félagsins. Í þeim efnum leit Landsréttur meðal annars til þess að hann hefði komið að samningsgerð vegna verka fyrir hönd félagsins, undirritað greiðsluáætlanir vegna skattskulda þess, haft umboð fyrir bankareikninga félagsins og prókúru. Þá væri óumdeilt að G hefði tekið við sem framkvæmdastjóri félagsins á tilteknu tímabili. G hefði því átt aðkomu að ákvörðunartöku um hvaða skuldir félagsins væru greiddar umfram aðrar á því tímabili sem ákæran næði til og sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur að öðru leyti en því að G var gert að greiða 34.956.828 krónur í sekt til ríkissjóðs.

X og Y var gefið að sök að hafa sem raunverulegir framkvæmdastjórar einkahlutafélagsins Ö staðið skil á efnislega röngum virðisaukaskattsskýrslum á nánar tilgreindum tímabilum á árunum 2012 til 2015, með því að hafa offramtalið innskatt á grundvelli rangra og tilhæfulausra sölureikninga sem gefnir voru út af fjórum tilgreindum fyrirtækjum og þar með ekki staðið skil á virðisaukaskatti samtals að fjárhæð 64.036.383 krónur og að hafa fært eða látið færa ranga og tilhæfulausa sölureikninga í bókhald Ö ehf. á sama tímabili sem leitt hefði til þess að innskattur félagsins hefði verið offramtalinn um fyrrgreinda fjárhæð. Með hinum áfrýjaða dómi voru X og Y sakfelld fyrir framangreinda háttsemi. Fram kom í dómi Landsréttar að lagt yrði til grundvallar að X hefði verið raunverulegur framkvæmdastjóri Ö ehf. á öllu því tímabili sem ákæra tæki til. Aftur á móti taldi Landsréttur að ekki hefði verið sýnt fram á að Y hefði tekið ákvarðanir sem lutu að fjármálum eða skattskilum Ö ehf. og verið raunverulegur framkvæmdastjóri félagsins. Þegar af þeirri ástæðu yrði ekki felld refsiábyrgð á Y vegna framangreindra sakargifta. Um sakargiftir á hendur X vísaði Landsréttur til þess að ákæruvaldið hefði sýnt fram á að um ranga og tilhæfulausa reikninga frá félögunum fjórum hefði verið að ræða. Hefði því ekki mátt færa reikningana sem rekstrargjöld í bókhaldi Ö ehf. og mátti ekki nýta innskatt samkvæmt þeim á móti útskatti félagsins. Vegna þessarar háttsemi hefði virðisaukaskattur verið vanframtalinn um þá fjárhæð sem í ákæru greindi. Þar sem X hefði verið raunverulegur framkvæmdastjóri Ö ehf. á þeim tíma sem ákæra tók til féll það í hans hlut að annast daglegan rekstur félagsins og bar hann ábyrgð á því að skattskilum og bókhaldi félagsins væri hagað í samræmi við það sem lög áskilja, sbr. til hliðsjónar 2. og 3. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu X. Brot hans voru talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 3. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald. Töldust brot X stórfelld í skilningi 1. og 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar var litið til 2. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr., 2. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga og niðurstaða héraðsdóms um að X skyldi sæta fangelsi í 15 mánuði staðfest. Þar sem verulegur dráttur hefði orðið á meðferð málsins þótti rétt að binda refsinguna skilorði. Þá var X gert að greiða 64.072.766 krónur í sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í 360 daga.

G var ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum sem daglegum stjórnanda einkahlutafélagsins S. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ekki væru efni til að vísa málinu frá dómi, en kröfu þar um byggði G annars vegar á því að saksókn í málinu bryti í bága við 1. mgr. 4. gr. 7 samningsviðauka við Mannréttindasáttmála Evrópu og hins vegar að málið hefði ekki verið nægilega rannsakað áður en ákæra í því var gefin út. Þá var það niðurstaða Landsréttar að greiðslum á sköttum og gjöldum sem inntar höfðu verið af hendi til innheimtumanns ríkissjóðs af hálfu S ehf. hefði ekki verið ráðstafað í andstöðu við vilja ákærða eða opinber fyrirmæli eða dómaframkvæmd. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans um sakfellingu G, refsingu hans og sakarkostnað.

R var sakfelldur fyrir meiri háttar skattalagabrot með því að hafa sem raunverulegur framkvæmdastjóri A ehf. staðið að efnislega röngum skattframtölum fyrir félagið á tilgreindu tímabili með því að færa til gjalda í skattskilum félagsins kostnað á grundvelli tilhæfulausra reikninga frá firmanu B að tiltekinni fjárhæð. Auk þess að hafa staðið að efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum fyrir sama tímabil með því að offramtelja innskatt á grundvelli hinna tilhæfulausu sölureikninga í nafni B og þar með vanframtelja virðisaukaskatt sem standa bar skil á. Þá var hann sakfelldur fyrir bókhaldsbrot með því að hafa rangfært bókhald félagsins A ehf. með því að færa til gjalda hina tilhæfulausu sölureikninga og með því offramtelja rekstrargjöld og innskatt í bókhaldi félagsins að tiltekinni fjárhæð. Jafnframt var R sakfelldur fyrir samsvarandi háttsemi gagnvart félaginu C. Loks var R sakfelldur fyrir meiri háttar skattalagabrot með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum og látið undir höfuð leggjast að telja fram tekjur sem runnu til hans sjálfs frá A ehf. og C ehf. og þannig komist undan að greiða tekjuskatt og útsvar að fjárhæð 16.823.383 krónur. Við ákvörðun refsingar R var það virt honum til refsiþyngingar að brot hans þóttu stórfelld og sýna einbeittan brotavilja, sbr. 6. tölulið 1. mgr. 10. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt var höfð hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing R ákveðin fangelsi í 16 mánuði. Í ljósi þess mikla dráttar sem orðið hefði á málinu var fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Loks var honum gert að greiða 97.480.000 krónur í sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í eitt ár.

G var ákærður fyrir meiriháttar skattalagabrot með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2010 til og með 2014, vegna tekjuáranna 2009 til og með 2013, með því að láta undir höfuð leggjast að gera grein fyrir eignarhaldi sínu á félaginu GM Ltd. og með því að láta undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum vegna sömu ára tekjur sem stöfuðu af hlutareign G á félaginu og rekstrarhagnað félagsins og hafa þannig komist undan greiðslu tekjuskatts, útsvars og fjármagnstekjuskatts. Byggði Á á því að allar greiðslur sem runnu inn á bankareikning GM Ltd. hjá banka í Lúxemborg teldust tekjur hjá félaginu og að rekstrarhagnaður þess hafi numið þeirri fjárhæð að frádregnum minni háttar útgjöldum vegna gjaldeyrisviðskipta og bankakostnaðar. Fyrir Landsrétti krafðist G frávísunar málsins frá héraðsdómi þar sem ákæra hafi efnislega verið byggð á skýrslu skattyfirvalda en ekki á sjálfstæðri rannsókn lögreglu. Landsréttur hafnaði kröfunni með vísan til þess að þegar ófullnægjandi rannsókn leiddi til þess að ákæruliðir teldust ekki sannaðir varðaði það ekki frávísun heldur sýknu. Landsréttur féllst á það með héraðsdómi að G hefði á tekjuárinu 2009 haft 66.354.336 krónur í tekjur af hlutafjáreign sinni í GM Ltd. G hefði komið sér undan greiðslu fjármagnstekjuskatts að fjárhæð 8.097.394 krónur, auk þess sem hann hefði ekki gert grein fyrir eignarhaldi sínu á félaginu á skattframtali. Undir rekstri málsins fyrir Landsrétti féllst Á á að tiltekin útgjöld teldust rekstrarkostnaður GM Ltd. Þá féllst rétturinn á að önnur tilgreind útgjöld teldust rekstrarkostnaður félagsins. Lagði rétturinn til grundvallar að rekstrarhagnaður GM Ltd. á tekjuárunum 2010 til 2013 hefði numið 180.798.436 krónum og næmi vangreiddur tekjuskattur og útsvar G samtals 81.298.415 krónum og vangreiddur fjármagnstekjuskattur 8.097.934 krónum. Var háttsemi G talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. einnig 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Var refsing G ákveðin fangelsi í 18 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var honum gert að greiða 268.189.046 krónur í sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í 360 daga.

Kærður var dómur héraðsdóms þar sem ákæruefni á hendur X vegna vangreiddrar staðgreiðslu launamanna A ehf. og vangreidds virðisaukaskatts í rekstri sama félags, samtals að fjárhæð 30.500.044 krónur, var vísað frá dómi. Hafði X verið ákærður ásamt Y en ákæra á hendur hinum síðarnefnda laut að skattalagabrotum vegna þriggja félaga, A ehf., B ehf. og C ehf. Fyrir lá að heildarfjárhæð þeirra skattalagabrota sem tilgreind var í ákæru á hendur bæði X og Y nam 100.436.414 krónum. Í dómi héraðsdóms kom fram að engin rök stæðu til samlagningar þannig að horft væri til sakarefna vegna B ehf. og C ehf. gagnvart X. Vísað var til þess að í fyrirmælum ríkissaksóknara nr. 6/2021 kæmu fram viðmið um hvort máli yrði vísað til lögreglu að lokinni frumrannsókn skattrannsóknarstjóra. Þar sem ákæruefni á hendur X væri undir 50.000.000 króna viðmiði a-liðar 2. töluliðar fyrirmælanna og ekki yrði séð að verknaðurinn hefði verið framinn með sérstaklega vítaverðum hætti eða að ítrekunaráhrif væru uppfyllt, var það ekki talið samrýmast fyrirmælunum að vísa máli X til héraðssaksóknara. Að mati héraðsdóms hefði héraðssaksóknara borið að endursenda mál X til skattrannsóknarstjóra í stað þess að gefa út ákæru á hendur honum. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í dómframkvæmd væri lagt til grundvallar að breytt tilhögun á refsimeðferð skattalagabrota eftir setningu laga nr. 29/2021 hefði ekki þýðingu við mat á refsinæmi þeirrar háttsemi sem X var ákærður fyrir. Þá taldi Landsréttur að ákæruvaldið hefði metið rannsókn málsins fullnægjandi og á grundvelli allra gagna málsins gefið út ákæru. Því hefði einnig ítrekað verið slegið föstu að ákvörðun um útgáfu ákæru sætti ekki endurskoðun dómstóla. Í ljósi þess hefðu skilyrði ekki verið uppfyllt til að vísa málinu frá dómi að því er varðaði ákæru á hendur X. Var ákvæði hins kærða dóms því fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka mál X til efnislegrar meðferðar.

B höfðaði mál gegn Í og krafðist þess aðallega að felldir yrðu úr gildi úrskurðir yfirskattanefndar 23. desember 2020 og ríkisskattstjóra 12. febrúar 2020 um fulla og ótakmarkaða skattskyldu hans á Íslandi samkvæmt lögum nr. 90/2003 um tekjuskatt á tímabilinu 1. janúar 2014 til 19. apríl 2017. Til vara krafðist B þess að úrskurðir yfirskattanefndar 23. júní 2023 og ríkisskattstjóra 27. ágúst 2020 yrðu felldir úr gildi að hluta og þeim breytt þannig að fellt yrði niður álagt útsvar á hann vegna tekjuáranna 2014, 2015, 2016 og 2017, frádráttur yrði heimilaður á móti tekjum vegna fullra dagpeninga samkvæmt reglum um skattmat fyrir hvert tekjuár 2014,2015, 2016 og 2017 að álag yrði fellt niður fyrir tekjuárin 2014, 2015, 2016 og 2017. Í hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að B hafi ekki fellt niður heimilisfesti sína heldur verið heimilisfastur hér á landi á umræddu tímabili, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/2003, og borið fulla og ótakmarkaða skattskyldu. Þá var varakröfum hans hafnað. Var Í því sýknað af öllum kröfum B og honum gert að greiða málskostnað. Með dómi Landsréttar var héraðsdómur staðfestur um annað en málskostnað sem felldur var niður á báðum dómstigum.

X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa í starfi sínu á tilgreindum tímabilum annars vegar sem stjórnarformaður og hins vegar sem stjórnarmaður, framkvæmdarstjóri og handhafi prókúru hjá félaginu B ehf. látið hjá líða að standa skil á greiðslu virðisaukaskatts og staðgreiðslu opinberra gjalda á tilteknum tímabilum. Landsréttur taldi að X gæti ekki borið refsiábyrgð á því að vanhöld hefðu orðið á greiðslum þeirra gjalda samkvæmt skýrslum sem skilað var fyrir þau tímabil sem í ákæru greinir, að virtu því sem upplýst var í málinu að A hefði stýrt fjármálum B ehf. en X stjórnað starfsmönnum á byggingarstað og ekki hefði orðið breyting á verkaskiptingu á milli X og A, þó að X hefði verið skráður framkvæmdarstjóri B ehf. frá 21. júní 2019, sbr. einkum dóma Hæstaréttar 31. maí 2007 í máli nr. 392/2006 og 23. janúar 2014 í máli nr. 388/2013. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

X var sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum fyrir að hafa ekki sem meðstjórnandi og framkvæmdastjóri nánar tiltekins einkahlutafélags staðið skil á innheimtum virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda. Landsréttur vísaði til þess að X ætti sér ekki málsbætur. Með hliðsjón af því þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 15 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða sekt í ríkissjóð að viðlagðri 12 mánaða vararefsingu.

R var sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og bókhaldslögum í rekstri félaganna B og C ehf. sem stjórnarmaður og framkvæmdastjóri þeirra og um tíma daglegur stjórnandi C ehf. Við ákvörðun refsingar R var höfð hliðsjón af 60., 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, auk þess sem litið var til þess að meðferð málsins hefði dregist úr hófi. Á hinn bóginn ætti R sér engar málsbætur. Til þyngingar refsingar var litið til þess að brot hans hefðu varðað háar fjárhæðir, verið umfangsmikil og skipulögð. Var refsing R ákveðin fangelsi í 24 mánuði en fullnustu 21 af mánuðum hennar bundin skilorði. Þá var honum gert að greiða 133.600.000 krónur í sekt til ríkissjóðs að viðlagðri vararefsingu.

H var gefið að sök meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa ekki, sem daglegur stjórnandi og skráður stjórnarmaður í rekstri A ehf., staðið skil á virðisaukaskattsskýrslu félagsins á lögmæltum tíma vegna nánar tilgreinds uppgjörstímabils árið 2016 auk þess að hafa ekki staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti vegna tilgreindra tímabila sama ár, samtals að fjárhæð 16.544.148 krónur. Þá var honum gefið að sök að hafa ekki staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins nánar tilgreind greiðslutímabil, samtals að fjárhæð 3.850.533 krónur vegna X, meðákærða í héraði, og 4.006.293 krónur vegna H. H var sakfelldur í héraði og gert að sæta fangelsi í sjö mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið. Jafnframt var H dæmdur til greiðslu fésektar að fjárhæð 26.165.165 krónur. Í dómi Landsréttar kom fram að ágreiningslaust væri að X hefði annast fjármál félagsins allt þar til hann hætti störfum 21. janúar 2017. Hann hefði gengið frá samkomulagi um greiðsluáætlun vangreiddra opinberra gjalda á þeim tíma sem hann starfaði sem framkvæmdastjóri. Greiðsluáætlunin hefði gert ráð fyrir áframhaldandi greiðslum eftir 21. janúar 2017, sem fyrir lá að hefðu ekki verið inntar af hendi á eindaga. Í niðurstöðu Landsréttar var vísað til þess að af framburði B sem tók við sem framkvæmdastjóri af X yrði ekki annað ráðið en að H hefði tekið þátt í að ákveða hverjar af skuldum félagsins sem féllu í eindaga eftir að X hætti yrðu greiddar umfram aðrar. Þá lá fyrir að H var sem stjórnarmanni kunnugt um að gert hefði verið samkomulag við tollstjóra um áætlun greiðslu opinberra gjalda í desember 2015 og að árangurslaust fjárnám hefði farið fram hjá félaginu fyrr á sama ári vegna vangreiðslu slíkra gjalda. Af stjórnarfundargerðum sem fyrir lágu frá árinu 2016 mætti ráða að þessi málefni hefðu verið áfram til umræðu á stjórnarfundum félagsins það ár. Sama mætti ráða af vitnaskýrslu fyrrum stjórnarmanns fyrir Landsrétti sem sagði sig úr stjórninni vegna vanskila opinberra gjalda. Fram hafi komið í framburði hans að hann hefði örugglega gert H grein fyrir því af hverju hann hætti í stjórninni. Að teknu tilliti til þessara atvika málsins vísaði Landsréttur til þess að leggja yrði til grundvallar að H hefði látið sér í léttu rúmi liggja hvort hin opinberu gjöld yrðu eftir 21. janúar 2017 greidd á eindaga í samræmi við fyrirliggjandi greiðsluáætlun eða að H hefði að minnsta kosti sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi með því að grípa ekki til ráðstafana til að standa skil á greiðslu þeirra. Með því hefði H vanrækt þær skyldur sem hvíldu á honum samkvæmt 1. og 3. mgr. 44. gr laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög, sbr. og 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.