Dómstólaleit

Dómur

Mál þetta er höfðað með ákæru Héraðssaksóknara 21. september 2023 á hendur X, Írisi Heru Norðfjörð Jónsdóttur, […] og Brynju Norðfjörð Guðmundsdóttur, […], „fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum,

I.

Á hendur X með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum, gjaldárin 2017 og 2018 vegna tekjuáranna 2016 og 2017, með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram sem skattskyldar gjafir á skattframtölum sínum vegna fyrrgreindra ára, greiðslur frá A sem lagðar voru inn á bankareikning ákærðu nr. […] í Íslandsbanka, á árinu 2016 samtals að fjárhæð 130.806.410 krónur og á árinu 2017 að samtals að fjárhæð 608.500 krónur eða samtals 131.414.910 krónur. Ákærða gerði grein fyrir fyrrgreindum greiðslum sem aðrar skuldir en bar að gera grein fyrir sem skattskyldum gjöfum samkvæmt 4. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. einnig 19. og 21. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, en með því komst ákærða hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar, að fjárhæð samtals 58.800.612 krónur, sem sundurliðast sem hér greinir:

Tekjuárið 2016 Framtalinn tekjuskatts- og útsvarsstofn: kr. 0 Vanframtaldar greiðslur kr. 130.806.410 Tekjuskattur, skattprósenta 22,68% kr. 914.553 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 585.507 (Af stofni að kr. 4.032.421) kr. Tekjuskattur, skattprósenta 23,90% 1.436.739 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 872.864 (Af stofni kr. 4.032.421-10.043.880) Tekjuskattur, skattprósenta 31,80% kr. 38.402.485 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 17.534.719 (Af stofni yfir kr. 10.043.880) 59.746.867 Ónýttur persónuafsláttur kr. 623.042 Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 59.123.825 Samtals vanframtaldar greiðslur 131.414.910 ________________________________________

II.

Á hendur Írisi með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum, gjaldárin 2015 til og með og 2018 vegna tekjuáranna 2014 til og með 2017, með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram sem skattskyldar gjafir á skattframtölum sínum vegna fyrrgreindra ára, greiðslur frá A sem lagðar voru inn á bankareikning hennar nr. […] í Íslandsbanka, á árinu 2014 að samtals að fjárhæð 14.376.800 krónur, á árinu 2015 samtals að fjárhæð 20.210.500 krónur, á árinu 2016 samtals að fjárhæð 12.527.953 krónur og á árinu 2017 samtals að fjárhæð 5.295.255 krónur, eða samtals 52.410.508 krónur. Ákærðu bar að gera grein fyrir greiðslum þessum sem skattskyldum gjöfum gjöf samkvæmt 4. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. einnig 19. og 21. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, en með því að gera það ekki komst ákærða hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar, að fjárhæð samtals kr.17.824.547 krónur á tekjuárunum 2014-2106, sem sundurliðast sem hér greinir:

Tekjuárið 2014 Framtalinn tekjuskatts- og útsvarsstofn: kr. 1.085.568 Vanframtaldar greiðslur kr. 14.376.800 Tekjuskattur, skattprósenta 22,86% kr. 795.528 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 505.296 (Af stofni að kr. 3.480.000) Tekjuskattur, skattprósenta 25,30% 1.501.663 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 861.824 (Af stofni kr. 3.480.001-9.415.428) Tekjuskattur, skattprósenta 31,80% kr. 1.577.716 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 720.391 (Af stofni yfir kr.9.415.428) 5.962.419 Ónýttur persónuafsláttur (605.977) kr. 200.192 Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 5.762.227 Tekjuárið 2015 Framtalinn tekjuskatts- og útsvarsstofn: kr. 1.085.568 Vanframtaldar greiðslur kr. 20.210.500 Tekjuskattur, skattprósenta 22,90% kr. 849.517 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 538.646 (Af stofni að kr. 3.709.680) Tekjuskattur, skattprósenta 25,30% 1.600.774 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 918.705 (Af stofni kr. 3.709.681-10.036.848) Tekjuskattur, skattprósenta 31,80% kr. 988.392 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 451.304 (Af stofni yfir kr. 10.036.848) 5.347.337 Ónýttur persónuafsláttur (610.825) kr. 205.606 Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 5.141.731 Tekjuárið 2016 Framtalinn tekjuskatts- og útsvarsstofn: kr. 1.941.094 kr Vanframtaldar greiðslur kr. 12.527.953 Tekjuskattur, skattprósenta 22,68% kr. 914.553 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 585.507 (Af stofni að kr. 4.032.421) kr. Tekjuskattur, skattprósenta 23,90% 1.436.739 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 872.864 (Af stofni kr. 4.032.421-10.043.880) Tekjuskattur, skattprósenta 31,80% kr. 789.935 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 360.687 (Af stofni yfir kr. 10.043.880) 4.960.286

Tekjuárið 2017 Framtalinn tekjuskatts- og útsvarsstofn: kr. 2.785.851 Vanframtaldar greiðslur kr. 5.295.255 Tekjuskattur, skattprósenta 22,50% kr. 1.191.432 Útsvar, útsvarsprósenta 14,48% kr. 768.871 Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 1.960.303 Samtals vanframtaldar greiðslur kr. 5.495.447

III.

Á hendur Brynju með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum, gjaldárin 2016 og 2018 vegna tekjuáranna 2015 og 2017, með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram sem skattskyldar gjafir á skattframtölum sínum vegna fyrrgreindra ára, greiðslur frá A sem lagðar voru inn á inn á bankareikning hennar nr. […] í Arionbanka, á árinu 2015 samtals að fjárhæð 13.145.000 krónur og á árinu 2017 samtals að fjárhæð 16.304.900 krónur eða samtals 29.449.900 krónur. Ákærðu bar að gera grein fyrir greiðslum sem skattskyldum gjöfum samkvæmt 4. tölul. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, sbr. einnig 19. og 21. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, en með því að gera það ekki komst ákærða hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar, að fjárhæð samtals 10.763.382 krónur á tekjuárunum 2015 og 2017 sem sundurliðast sem hér greinir:

Tekjuárið 2015 Framtalinn tekjuskatts- og útsvarsstofn: kr. 115.898 Vanframtaldar greiðslur kr. 13.145.000 Tekjuskattur, skattprósenta 22,90% kr. 849.517 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 538.646 (Af stofni að kr. 3.709.680) Tekjuskattur, skattprósenta 25,30% 1.600.774 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 918.705 (Af stofni kr. 3.709.681-10.036.848) Tekjuskattur, skattprósenta 31,80% kr. 988.392 Útsvar, útsvarsprósenta 14,52% kr. 451.304 (Af stofni yfir kr. 10.036.848) 5.347.337 Ónýttur persónuafsláttur (610.825) kr. 567.456 Vangreiddur tekjuskattur og útsvar samtals: kr. 4.779.881

Framangreind brot ákærðu teljast varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, og 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga.

Þess er krafist að ákærða [sic.] verði dæmd [sic.] til refsingar og til greiðslu alls sakarkostnaðar.“

Af hálfu sækjanda hefur verið óskað leiðréttingar á kenninafni ákærðu X og er rétt kenninafn hennar […] en ekki […] eins og segir í ákæru.

Málið var þingfest 16. nóvember 2023.

Við þingfestingu neituðu ákærðu allar sök.

Í þinghaldi 18. janúar 2024 óskaði ákærða Brynja eftir því að breyta afstöðu sinni til sakargifta og játaði skýlaust að hafa gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákæru. Í upphafi skýrslugjafar ákærðu Brynju við aðalmeðferð kom fram hjá henni að hún játar skýlaust sök og kveður háttsemi sinni rétt lýst í ákæru.

Í greinargerð ákærðu X er aðallega krafist frávísunar, en til vara sýknu en til þrautavara að henni verði ekki gerð refsing í málinu, en að því frágengnu krefst hún vægustu viðurlaga sem lög heimila. Þá gerir hún kröfu um að allur sakarkostnaður greiðist úr ríkissjóði, þ. m. t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar ásamt virðisaukaskatti.

Í greinargerð ákærðu Írisar er krafist vægustu refsingar sem lög heimila og að dæmd refsing verði bundin skilorði, bæði fésektarrefsing og möguleg fangelsisrefsing, en jafnframt er „krafist málskostnaðar að skaðlausu“ að viðbættum virðisaukaskatti.

Í greinargerð ákærðu Brynju er krafist vægustu refsingar sem lög heimila og að refsing verði að öllu leyti skilorðsbundin. Jafnframt er krafist málsvarnarlauna úr ríkissjóði fyrir skipaðan verjanda hennar, að virðisaukaskatti viðbættum.

Við munnlegan málflutning um frávísunarkröfu ákærðu X var einnig gerð krafa um frávísun af hálfu ákærðu Írisar og Brynju.

Af hálfu ákæruvalds var þess krafist að frávísunarkröfum ákærðu verði hafnað.

Munnlegur málflutningur um frávísunarkröfur fór fram 22. mars 2024 og var málið þá tekið til úrskurðar. Með úrskurði dómsins 8. maí 2024 var frávísunarkröfum ákærðu hafnað.

Aðalmeðferð fór fram 24. september 2024 og var málið dómtekið að henni lokinni.

Við aðalmeðferð var tekin skýrsla af öllum ákærðu. Þá gáfu skýrslu vitnin B, C, D, E, F og G. Af hálfu sækjanda var upplýst við aðalmeðferð að margítrekaðar tilraunir til að boða vitnin […], hér eftir nefndur A, og aðstoðarkonu hans H hafi ekki skilað árangri.

Af hálfu ákæruvalds eru gerðar sömu dómkröfur og greinir í ákæru.

Af hálfu ákærðu X er krafist sýknu af öllum kröfum ákæruvalds. Til vara er þess krafist að ákærðu verði gerð vægasta refsing sem lög leyfa og þannig að refsingu verði frestað eða að bæði fangelsisrefsing og fésekt verði bundin skilorði. Þá er þess krafist að allur sakarkostnaður verði lagður á ríkissjóð, þ.m.t. hæfileg málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Af hálfu ákærðu Írisar Heru er aðallega krafist sýknu af öllum kröfum ákæruvalds, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa og að dæmd refsing verði að öllu leyti skilorðsbundin. Þá er krafist málsvarnarlauna til handa skipuðum verjanda ákærðu að teknu tilliti til virðisaukaskatts, sem greiðist úr ríkissjóði sem og allur annar sakarkostnaður.

Af hálfu ákærðu Brynju er krafist vægustu refsingar sem lög leyfa og að dæmd refsing verði að öllu leyti skilorðsbundin. Þá er krafist málsvarnarlauna, að teknu tilliti til virðisaukaskatts, sem greiðist úr ríkissjóði sem og annar sakarkostnaður.

Málavextir

Almennt Með bréfi, dags. 19. nóvember 2020, sendi Skattrannsóknarstjóri ríkisins mál ákærðu X, Írisar Heru og Brynju til þóknanlegrar meðferðar hjá Héraðssaksóknara. Var málið sent á grundvelli rannsóknar Skattrannsóknarstjóra á skattskilum ákærðu, með vísan til 4. mgr. 110. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003.

Í bréfinu segir að rannsókn Skattrannsóknarstjóra á skattskilum ákærðu X hafi hafist 30. janúar 2020 og hafi svo afmarkast við tekjur ákærðu og skattskil tekjuárin 2016 og 2017. Rannsókn á tekjum og skattskilum ákærðu Írisar hófst 6. apríl 2020 og náði til tekjuáranna 2014 til og með 2017. Rannsókn á tekjum og skattskilum ákærðu Brynju hófst 15. apríl 2020 og afmarkaðist svo við tekjuárin 2015 og 2017. Í bréfinu kemur fram að tilefni rannsóknarinnar séu sjálfstæðar athuganir Skattrannsóknarstjóra í skattskilum ákærðu í kjölfar tilkynningar frá peningaþvættisskrifstofu Héraðssaksóknara.

Í téðu bréfi kemur fram að helstu niðurstöður skýrslu um rannsókn á tekjum og skattskilum ákærðu X, dags. 30. september 2020, vegna tekjuáranna 2016 og 2017 séu að staðin hafi verið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2016 og 2017. Nánar tiltekið að vanframtaldar tekjur nemi samtals 131.414.910 krónum og beri að skattleggja innborganir á bankareikning hennar sem gjöf skv. 4. tl. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003. Þá kemur fram að helstu niðurstöður skýrslu um rannsókn á tekjum og skattskilum ákærðu Írisar Heru, dags. 2. september 2020, vegna tekjuáranna 2014 til og með 2017, séu að staðin hafi verið skil á efnislega röngum skattframtölum vegna þessara tekjuára og að niðurstaðan sé sú að skattleggja beri innborganir á bankareikning hennar sem gjöf skv. 4. tl. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 og að vanframtaldar tekjur nemi alls 52.410.508 krónum. Hvað varðar ákærðu Brynju kemur fram að helstu niðurstöður skýrslu um rannsókn á tekjum og skattskilum hennar, dags. 2. september 2020, vegna tekjuáranna 2015 og 2017, séu að staðin hafi verið skil á efnislega röngum skattframtölum vegna þessara tekjuára og að skattleggja beri innborganir á bankareikning hennar sem gjöf skv. 4. tl. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 og að vanframtaldar tekjur nemi alls 29.449.900 krónum.

Við aðalmeðferð kom fram að ekki er tölulegur ágreiningur um umræddar fjárhæðir og innlegg þeirra á bankareikninga ákærðu. Ágreiningurinn stendur um það hvort um hafi verið að ræða gjafir og þar með skattskyldar tekjur sem hafi borið að telja fram sem slíkar, eða hvort téðir fjármunir hafi verið lánsfé. Þó þannig að ákærða Brynja hefur játað sök samkvæmt ákæru og er þannig ágreiningslaust að umrætt fé sem lagt var inn á bankareikning hennar hafi verið gjafir.

Ákærða X Í niðurstöðukafla skýrslu Skattrannsóknarstjóra vegna ákærðu X kemur fram að ákærða hafi skýrt innborganir sem lán frá nánum vini. Hún hafi borið um að hafa verið látin kvitta fyrir láninu þegar hún hafi verið á Bahamaeyjum, en við skýrslugjöf sína 7. febrúar 2020 hafi hún ekki getað framvísað lánasamningi. Segir að 19. febrúar 2020 hafi ákærða afhent rannsakendum myndband þar sem A staðfesti að hafa lánað ákærðu 1.019.000 bandaríkjadali og að lánið skuli greitt til baka þegar mögulegt er á 40 árum. Myndband þetta er ekki í gögnum málsins. Segir í skýrslunni að í myndbandinu sé ekki getið um lánasamning.

Degi fyrir næstu skýrslugjöf ákærðu hjá Skattrannsóknarstjóra þann 29. maí 2020 afhenti þáverandi verjandi ákærðu, með tölvupósti og sem viðhengi, afrit af lánasamningi sem liggur fyrir í málinu. Samningurinn er á ensku og er dagsettur 12. ágúst 2016. Í honum segir að B með fullu nafni og persónunúmeri, láni ákærðu 1.019.000 bandaríkjadali vaxtalaust. Þá skuli skuldarinn, þ.e. ákærða X, endurgreiða lánið að fullu ekki síðar en fyrir lok viðskipta 16. ágúst 2056. Samningurinn skuli lúta íslenskum lögum og verði deilur vegna hans skuli fyrst reyna að leysa þær með samningaviðræðum, en ella fyrir sjálfstæðum og óvilhöllum íslenskum dómstóli. Þá segir að kostnaður vegna samningsins skuli greiddur af skuldaranum, þ.e. ákærðu. Þá segir að samningurinn sé bindandi fyrir aðra, s.s. erfingja og dánarbú aðila og verði ekki breytt nema með skriflegu samkomulagi beggja aðila. Samningurinn ber með sér að vera undirritaður af báðum aðilum hans 12. ágúst 2016 og er vottaður með tveimur undirritunum, annars vegar I og hins vegar J, en seinna eftirnafnið er raunar illlæsilegt. Samningurinn liggur ekki fyrir í frumriti, en hann hefur hins vegar verið þýddur af löggiltum þýðanda og liggur fyrir á íslensku í gögnum málsins.

Í skýrslu Skattrannsóknarstjóra, sem og gögnum málsins, kemur fram að innborganir A á bankareikning ákærðu voru í evrum en ekki bandaríkjadölum, samtals 1.049.000 evrur. Kemur fram í skýrslunni að sé miðað við gengi bandaríkjadals þegar greiðslurnar bárust ákærðu megi sjá að heildargreiðslur hafi í raun verið 1.152.887 bandaríkjadalir, eða sem nemur 133.887 bandaríkjadölum meira en lánasamningurinn kveði á um. Þá kemur fram að við eina millifærsluna, þ.e. 3. október 2016, að fjárhæð 63.770.000 bandaríkjadalir, komi fram skýringin „gjöf“, eða á ensku „GIFT“.

Kemur fram í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að yfirlit yfir greiðslur A til ákærðu sýni að hún hafi fengið mánaðarlegar greiðslur frá honum, 5.000 evrur, frá og með ágúst 2016 til og með janúar 2017. Þá kemur fram í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að misræmi hafi verið í framburði ákærðu um greiðslurnar. Í fyrri skýrslu hafi hún sagt að lánstíminn væri 20 – 30 ár, en í seinni skýrslunni hafi hún sagt að lánstíminn væri 40 ár. Þá hafi komið fram hjá henni í fyrri skýrslunni að hún hafi fengið lánið í mörgum afborgunum þar sem þá hafi ekki legið fyrir hversu hátt lánið yrði, en það samræmist ekki gögnum málsins þar sem fyrir liggi í lánasamningnum nákvæmlega hversu hátt lánið sé. Segir í skýrslunni að margt bendi til þess að lánasamningurinn hafi verið gerður eftir að skattrannsókn hófst og að virtum lánskjörunum þyki samningurinn bera keim af málamyndagerningi.

Enn fremur er því lýst í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að í skattframtölum ákærðu gjaldárin 2017 og 2018, vegna tekjuáranna 2016 og 2017, sé skuld við A skráð 130.805.020 krónur, en í skattframtali gjaldársins 2019, vegna tekjuársins 2018, sé skuldin lægri, eða nánar til tekið 129.800.000 krónur, þ.e. lægri sem nemur 1.005.020 krónum. Í skýrslu hjá Skattrannsóknarstjóra 7. febrúar 2020 hafi ákærða sagt að hún hafi endurgreitt A rúmlega eina milljón króna af láninu og hafi hún greitt það með reiðufé í gegnum Western Union þar sem hún treysti ekki bönkum á Íslandi. Hún hafi jafnframt sagt að uppruni fjárins kæmi frá fyrirtæki sínu þar sem hún hefði oft greitt sér laun. Hins vegar segir um þetta í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að samkvæmt skattframtali gjaldárið 2017 hafi ákærða engar tekjur haft á tekjuárinu 2016 og lágar á árunum 2017 og 2018, eða nánar tiltekið 400.000 krónur á árinu 2017 og á árinu 2018 hafi tekjur verið 2.030.000 krónur í laun frá fyrirtæki hennar […]. Tekjur ákærðu á árinu 2019 séu 1.424.000 krónur. Skattrannsóknarstjóri hafi ítrekað óskað eftir kvittun vegna endurgreiðslu á láninu, en engar slíkar hafi fengist afhentar. Hins vegar hafi ákærða, þann 8. júní 2020, með tölvupósti, láti Skattrannsóknarstjóra í té yfirlýsingu frá A, dags. 6. maí 2020, með staðfestingu hans á því að ákærða hafi lagt til hliðar 11.343 bandaríkjadali sem greiðslu upp í lánið. Hafi verið samið um að hún afhendi greiðsluna í næstu ferð hennar til Bahamaeyja. Þá kemur fram í skýrslunni að för ákærðu til Bahamaeyja hafi dregist, m.a. vegna Covid-19, sem og vegna meðgöngu og barnsburðar ákærðu. Einnig kemur fram í skýrslunni að ekkert bendi til þess að ákærða hafi haft yfir að ráða rúmlega 11.000 bandaríkjadölum og hafi t.a.m. ekkert slíkt fundist við húsleit á heimili hennar eða á bankareikningum.

Í skýrslunni segir að af samskiptum sem fundist hafi í síma ákærðu megi ráða að náin tengsl hafi verið milli ákærðu og A. Gögnin beri ekki með sér að samband þeirra hafi verið viðskiptalegs eðlis. Í samskiptunum sé hvergi fjallað um greiðslurnar sem lán heldur aðeins sem gjöf.

Þá er í skýrslunni rakið hvernig greiðslubyrði yrði af láninu miðað við ýmsar mismunandi forsendur og komist að því að ákærða hafi enga burði til að endurgreiða fjármunina.

Lítur Skattrannsóknarstjóri svo á að lánasamningurinn sé málamyndagerningur, gerður til að komast hjá skattgreiðslum af fénu frá A, sem hafi í raun og veru verið gjöf og að skattleggja beri greiðslurnar sem tekjur sbr. 4. tl. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003.

Með úrskurði Ríkisskattstjóra, dags. 8. apríl 2021, voru skattar ákærðu endurákvarðaðir samkvæmt framansögðu, eins og nánar greinir.

Fyrir gjaldárið 2017 var stofn ákærðu til tekjuskatts og útsvars hækkaður úr 0 krónum í 130.806.410 krónur, en fyrir gjaldárið 2018 var stofn ákærðu til tekjuskatts og útsvars hækkaður úr 384.000 krónum í 992.500 krónur. Auk þessa reiknaðist 2,5 % verðbótaálag á mismun á álögðum sköttum og staðgreiðslu samkvæmt 122. gr. laga nr. 90/2003.

Ákærða skaut framangreindum úrskurði Ríkisskattstjóra til Yfirskattanefndar. Var úrskurður Yfirskattanefndar kveðinn upp 17. desember 2021 og var kröfum ákærðu hafnað.

Ákærða gaf skýrslu hjá Héraðssaksóknara 28. mars 2022, en ekki eru efni til að rekja þá skýrslu hér, en til hennar vitnað síðar í dóminum þar sem gerð er grein fyrir framburði ákærðu við aðalmeðferð.

Þá liggur fyrir að samkvæmt framangreindri endurákvörðun skattlagningar ákærðu voru innheimtar 64.172.949 krónur hjá ákærðu. Sú upphæð var greidd af B og mun hafa verið skattlögð sem gjöf, en þetta er utan sakarefnis þessa máls og verður ekki fjallað frekar um það í dóminum.

Ákærða Íris Hera Í niðurstöðukafla skýrslu Skattrannsóknarstjóra vegna ákærðu Írisar kemur fram að samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hafi ákærða fengið samtals 14 innborganir á bankareikning sinn frá A á árunum 2014 til og með 2017, samtals að fjárhæð 52.410.508 krónur. Á viðskiptakvittunum vegna tveggja fyrstu greiðslnanna komi fram skýringin „GIFT“ eða gjöf. Ákærða hafi skýrt greiðslurnar sem lán frá A. Í skýrslu hjá Skattrannsóknarstjóra hafi ákærða skýrt frá því að lánið hafi enga skilmála aðra en þá að það skuli endurgreiðast innan 20 ára. Lánið beri enga vexti og engin krafa hafi verið gerð um tryggingu. Þá hafi ákærða ekki getað framvísað afriti af lánasamningi og segist ekki hafa neitt í höndunum sem sýni að um hafi verið að ræða lán. Ákærða hafi borið um að hafa kvittað fyrir hærri fjárhæðum þegar hún var stödd í heimsókn hjá A, en lægri fjárhæðirnar hafi verið lagðar inn á bankareikning hennar að hennar beiðni þegar hún hafi þurft á þeim að halda.

Í skýrslunni kemur fram að engin gögn bendi til þess að um lán hafi verið að ræða, önnur en framburður ákærðu sjálfrar. Ákærða hafi ekki gert grein fyrir láninu í innsendum skattframtölum Aðspurð hvers vegna ákærða hafi ekki gert grein fyrir ætluðu láni í skattframtölum hafi ákærða vísað á bókarann sinn, en hann hafi þó ekki haft aðgang að persónulegum bankareikningum ákærðu. Þá hafi ákærða skýrt frá því að hún hafi ekki afhent bókaranum nein gögn. Aðspurð hvort bókarinn hafi haft upplýsingar um það hvernig þetta hafi komið til hafi ákærða neitað því.

Þá kemur fram í skýrslunni að samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hafi engar endurgreiðslur átt sér stað. Í skýrslu hafi ákærða upplýst að ekki hafi verið gerð krafa um að ætlað lán yrði endurgreitt af álfu „lánveitanda“, en mögulega muni „dóttir lántaka“ gera þá kröfu. Fram hafi komið hjá ákærðu að hún hefði ekki átt von á að þurfa að endurgreiða lánið því að staðið hafi til að hún myndi giftast B, en ekki hafi svo komið til þess. Þá hafi komið fram hjá ákærðu að hún hafi reynt að hafa samband við B en án árangurs.

Í skýrslunni er því lýst að um 20.000.000 króna hafi verið nýttar til daglegrar neyslu og framfærslu ákærðu, en að um 30.000.000 króna hafi verið lagðar inn í fyrirtæki hennar […]. sem rak veitingastaðinn […]. Gögn málsins og framburður ákærðu beri með sér að þá fjármuni hafi ákærða leyst aftur til sín. Þá hafi komið fram hjá ákærðu að hún og A hafi verið kærustupar þegar hún hafi búið á Miami árið 1997 og þau hafi haldið stopulu sambandi eftir það. Framburður ákærðu og samskipti sem hafi verið lögð fyrir ákærðu beri ekki með sér að samband hennar og A hafi verið viðskiptalegs eðlis. Í skýrslutöku af ákærðu hafi komið fram að fjármunirnir hafi verið nýttir til daglegrar neyslu og framfærslu að hluta til. Þá bendi greiðslutilhögunin ekki til þess að um lán hafi verið að ræða þar sem um hafi verið að tefla fjölda innborgana á bankareikning áærðu á tímabilinu. Niðurstaðan sé sú að ekki sé unnt að líta svo á að fjármunirnir hafi verið eðlilegt viðskiptalán sem beri vexti og venjulegar afborganir.

Þá kemur fram í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að á skattframtölum ákærðu vegna tekjuáranna 2014 til og með 2017 séu framtaldar tekjur frá […]., 1.130.800 krónur vegna tekjuársins 2014, 1.130.800 krónur vegna tekjuársins 2015 og 411.200 krónur vegna tekjuársins 2017. Vegna tekjuársins 2016 séu einnig framtaldar skattskyldar greiðslur frá tryggingafélagi 1.941.094 krónur og óskattskyldar tekjur 5.856.337 krónur, eða samtals 7.797.431 króna. Vegna tekjuársins 2017 séu framtaldar tekjur 2.391.099 krónur frá Tryggingastofnun ríkisins. Þá sé engin grein gerð fyrir láni frá A á skattframtölum ákærðu á rannsóknartímabilinu. Miðað við árstekjur ákærðu síðustu ár verði ekki séð að hún hafi fjárhagslega burði til að endurgreiða A þá peninga sem hann hafi látið henni í té á árunum 2014 til og með 2017. Innborgarnir A á bankareikning ákærðu nemi verulegum fjárhæðum og án tryggingar eða veðsetningar. Það sé því niðurstaðan að ákærða hafi tekið á móti þessum peningum til nota í eigin þágu án kvaðar um endurgreiðslu. Skýring ákærðu um að féð frá A sé lán fái ekki staðist og því beri að skattleggja greiðslurnar, samtals 52.410.508 krónur, sem gjöf til hennar samkvæmt 4. tl. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003.

Með úrskurði Ríkisskattstjóra 8. apríl 2021 voru skattar ákærðu endurákvarðaðir samkvæmt framansögðu, eins og nánar greinir.

Þannig var stofn ákærðu til tekjuskatts og útsvars fyrir gjaldárið 2015 hækkaður úr 1.085.568 krónum í 15.462.368, en stofn til tekjuskatts og útsvars fyrir gjaldárið 2016 hækkaður úr 1.085.568 krónum í 21.296.068 krónur, en stofn til tekjuskatts og útsvars fyrir gjaldárið 2017 hækkaður úr 1.941.094 krónum í 14.469.047 krónur, en stofn til tekjuskatts og útsvars fyrir gjaldárið 2018 hækkaður úr 2.785.851 krónu í 8.081.1006 krónur. Auk þessa reiknaðist 2,5 % verðbótaálag á mismun á álögðum sköttum og staðgreiðslu samkvæmt 122. gr. laga nr. 90/2003.

Ákærða skaut framangreindum úrskurði Ríkisskattstjóra til Yfirskattanefndar. Var úrskurður Yfirskattanefndar kveðinn upp 17. desember 2021 og var kröfum ákærðu hafnað.

Ákærða gaf skýrslu hjá Héraðssaksóknara 4. febrúar 2022, en ekki eru efni til að rekja þá skýrslu hér, en til hennar vitnað síðar í dóminum þar sem gerð er grein fyrir framburði ákærðu við aðalmeðferð.

Ákærða Brynja Eins og að framan greinir hefur ákærða Brynja játað sök samkvæmt ákæru. Allt að einu þykir samhengis vegna að gera stuttlega grein fyrir rannsókn máls hennar á fyrri stigum.

Í niðurstöðum skýrslu Skattrannsóknarstjóra varðandi ákærðu kemur fram að hún hafi, á þeim tíma, tjáð sig um að greiðslur til hennar frá Aværu lán, líkt og hinar tvær ákærðu. Kemur fram að samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hafi ákærða fengið samtals níu innborganir á bankareikning sinn frá A á árunum 2015 og 2017, samtals að fjárhæð 29.449.900 krónur. Ákærða hafi borið að hluti þess, 5.000.000 krónur á árinu 2017, hafi verið gjöf, en mismunurinn hafi verið lán. Ákærða hafi ekki getað framvísað lánasamningi, en hún hafi borið um að hafa kvittað fyrir flestum greiðslunum en hún hafi ekki pælt neitt meira í því. Engin gögn hafi komið fram sem renni stoðum undir að umræddir peningar hafi verið lán og ákærða hafi ekki gert grein fyrir ætluðu láni í skattframtölum. Aðspurð hvers vegna hún hafi ekki getið þessa á skattframtölum hafi ákærða sagt að hún ætti fullt af vinkonum sem ættu ríka foreldra og henni hafi ekki dottið í hug að hún þyrfti að gefa þetta upp. Þá segir í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að ekkert hafi komið fram um það hjá ákærðu hvenær hún ætti að endurgreiða hið ætlaða lán, en á hve löngum tíma. Þá hafi ekkert komið fram um vaxtakjör, en hún hafi tjáð að hvorki hafi verið gerð krafa um veð né aðra tryggingu.

Í skýrslunni segir að samkvæmt gögnum málsins hafi engar endurgreiðslur átt sér stað, en að hjá ákærðu hafi komið fram að hún hafi ekki séð fyrir sér að endurgreiða þetta því það yrði afskrifað þegar móðir ákærðu, þ.e. ákærða Íris Hera, myndi giftast A. Þá hafi ákærða neitað því að reynt hafi verið að fara fram á endurgreiðslu hins ætlaða láns.

Jafnframt kemur fram í skýrslu Skattrannsóknarstjóra að náin tengsl hafi verið milli ákærðu og A, en gögnin beri ekki með sér að það hafi verið viðskiptalegs eðlis. Í skýrslu ákærðu hafi komið fram að fjármunirnir hafi verið nýttir til daglegrar neyslu og framfærslu. Greiðslutilhögunin bendi ekki til þess að um hafi verið að ræða lán, enda um að ræða fjölda innborgana á bankareikning ákærðu á rannsóknartímabilinu. Niðurstaðan í skýrslu Skattrannsóknarstjóra er að ekki sé unnt að líta svo á að fjármunir frá A til ákærðu samkvæmt framansögðu sé eðlilegt viðskiptalán sem beri vexti og krefjist venjulegra afborgana. Einnig hafi komið fram hjá ákærðu að hún hafi verið með kreditkort frá A sem hún hafi getað notað að vild, en ekki liggi fyrir neinar upplýsingar um það.

Þá segir í téðri skýrslu að árstekjur ákærðu, samkvæmt skattframtölum, hafi verið 189.898 krónur á árinu 2015 og engar á árunum 2016 og 2017. Árstekjur á árinu 2018 séu 771.780 krónur og á árinu 2019 séu þær 2.180.332 krónur. Þar af hafi félagsleg aðstoð, styrkir og bætur frá Velferðarsviði Reykjavíkur verið 2.731.374 krónur. Miðað við árstekjur ákærðu síðustu ár verði ekki séð að ákærða hafi fjárhagslega burði til að endurgreiða þá fjármuni sem hún hafi fengið frá A samkvæmt framansögðu. Niðurstaðan er sú að ákærða hafi tekið á móti umræddu fé frá A, til nota í eigin þágu, án kvaðar um endurgreiðslu. Skýring ákærðu um að féð hafi hún fengið að láni fái ekki staðist og sá hluti sem hún hafi sagt vera gjöf, þ.e. 5.000.000 krónur, geti ekki talist vera tækifærisgjöf. Því beri að skattleggja greiðslurnar, samtals 29.449.900 krónur, sem gjöf til hennar samkvæmt 4. tl. A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003.

Með úrskurði Ríkisskattstjóra 8. apríl 2021 voru skattar ákærðu endurákvarðaðir samkvæmt framansögðu, eins og nánar greinir.

Þannig var stofn ákærðu til tekjuskatts og útsvars fyrir gjaldárið 2016 hækkaður úr 115.898 krónum í 13.260.898, en stofn til tekjuskatts og útsvars fyrir gjaldárið 2018 hækkaður úr 0 krónum í 16.304.900 krónur. Auk þessa reiknaðist 2,5 % verðbótaálag á mismun á álögðum sköttum og staðgreiðslu samkvæmt 122. gr. laga nr. 90/2003.

Ákærða skaut framangreindum úrskurði Ríkisskattstjóra til Yfirskattanefndar. Var úrskurður Yfirskattanefndar kveðinn upp 17. desember 2021 og var kröfum ákærðu hafnað.

Ákærða gaf skýrslu hjá Héraðssaksóknara 3. febrúar 2022, en ekki eru efni til að rekja þá skýrslu hér. Annað Við rannsókn málsins hjá Héraðssaksóknara var aflað ýmissa gagna og jafnframt teknar vitnaskýrslur af F sem sá um bókhald og framtalsgerð fyrir ákærðu Írisi Heru og G sem sá um bókhald og framtalsgerð fyrir ákærðu X.

Auk þeirra gagna sem aflað var við rannsóknina hafa ýmis gögn verið lögð fram við meðferð málsins fyrir dómi.

Ekki eru efni til að gera sérstaka grein fyrir þessu hér, en vitnað til þessa eftir þörfum í þeim kafla dómsins þar sem gerð er grein fyrir forsendum og niðurstöðum.

Framburður við aðalmeðferð Ákærða Íris Hera gaf skýrslu við aðalmeðferð. Lýsti hún því að hafa þekkt A í 30 ár og hafi hann haldið sambandi við dóttur ákærðu, þ.e. meðákærðu Brynju, sem hafi kallað hann pabba. Ákærða og A hafi verið í sambandi áður fyrr. Þegar ákærða hafi verið í fjárhagsvandræðum á árinu 2014, vegna rekstur veitingastaðar síns, […], þá hafi meðákærða Brynja haft samband við A og beðið hann að hjálpa ákærðu. Hafi það leitt til þess að A hafi lánað ákærðu peninga. Bókari ákærðu hafi haft þetta allt á hreinu. A hafi bara lánað henni fyrir skuldum en ekkert umfram það, enda hafi hann verið súr út í hana þar sem hún hafi aldrei viljað giftast honum. Peningarnir hafi allir fari í að borga skuldir. A hafi lánað sér þessa fjárhæð í gegnum einkaritarann sinn, H. Ákærða hafi fyrst sent gögn um hve miklar skuldir hennar væru og hafi fengið lán fyrir akkúrat þeirri fjárhæð og með þessu hafi hún greitt alla reikninga fyrirtækisins. Kvaðst ákærða ekki muna nákvæmlega hver fjárhæðin hafi verið, en þetta hafi allt verið lán. Þetta hafi allt farið í fyrirtækið til að halda því gangandi. Þá lýsti ákærða því að hafa farið til Bahamaeyja með dóttur sinni vegna þessa og þar hafi verið prentað út úr tölvu og ákærða hafi kvittað á einhverja pappíra, en hún hafi ekki fengið að heyra í A síðan. Aðspurð hvað hafi verið prentað út kvað ákærða það hafa verið yfirlýsingu þar sem A hafi lánað henni þessa peninga. Aðspurð kvaðst ákærða ekki hafa athugasemdir við fjárhæðir varðandi sig í ákæru, en þetta væri allt lán. Aðspurð um lánaskilmála kvað ákærða að A hafi viljað fá þetta greitt í evrum, en hann hafi ekki farið fram á neina vexti. Fyrst hafi peningarnir farið inn á persónulegan reikning ákærðu en svo hafi þeir runnið beint inn á reikning […]., sem hafi verið rekstraraðili fyrir […]. A hafi ekki viljað lána félaginu af því hann hafi viljað að hún losaði sig við félagið og kæmi til hans á Bahamaeyjum. Aðspurð um möguleg vitni að lánagerningi milli ákærðu og A kvaðst ákærða ekki muna hvort meðákærða Brynja hafi verið viðstödd.

Aðspurð um tengsl ákærðu við meðákærðu X kvaðst ákærða hafa þekkt hana frá því hún var sex ára. Hún hafi verið mikið í kringum dóttur ákærðu, m.a. vegna óreglu föður meðákærðu X. Meðákærða Brynja hafi boðið meðákærðu X að koma með þeim til Bahamaeyja. Aðspurð hvort ákærða hafi verið vitni að láni eða greiðslum til meðákærðu X kvað hún það ekki hafa verið. Kvaðst ekki vita neitt um það.

Ákærða lýsti því að H hafi verið afbrýðisöm gagnvart ákærðu og þess vegna hafi verið farið fram á fjárhagsupplýsingar um rekstur ákærðu. H hafi greinilega viljað koma ákærðu frá A. Þá kvaðst ákærða vera sjálfskuldarábyrgðaraðili fyrir þessu láni.

Þá lýsti ákærða því að hún sé nú öryrki og hafi búið við þröngan kost.

Undir ákærðu var borið yfirlit yfir ætlaðar vanframtaldar tekjur ákærðu, sem eru sömu tölur og lýst er í ákæru. Kvaðst ákærða ekki gera neinar athugasemdir við þær tölur og kvaðst ekki hafa hugmynd um þær. Þá voru borin undir ákærðu yfirlit um innlegg á bankareikning ákærðu sem samsvara ætluðum vanframtöldum tekjum, en ákærða hafði ekki athugasemdir við þau og kvaðst ekki vera neitt inni í tölum. Aðspurð um þar sem er tilgreint sem skýring greiðslu „GIFT“ kvaðst ákærða ekki vita neitt um það, en hún hafi beðið um að þetta yrði leiðrétt en ekki fengið nein viðbrögð við því. Kvaðst telja að allar fjárhæðir væru réttar. Aðspurð um skattframtöl 2015 – 2017, sem voru borin undir ákærðu, kvaðst ákærða ekki hafa undirritað nein skattframtöl og ekki hafa haft hugmynd um að F bókarinn hennar hafi ekki gefið þessar fjárhæðir upp. Hún hafi talið að bókarinn hennar sæi um þetta. Kvaðst þó staðfesta að þetta væru hennar skattframtöl, enda væri nafnið hennar á þeim. Aðspurð um skattframtöl 2015 - 2017 þar sem téðar fjárhæðir eru hvorki taldar fram sem lán né gjöf kvaðst ákærða ekki hafa skýringar á þessu. Bókarinn hennar hafi haft allt bókhaldið og átt að vita þetta.

Aðspurð um rafræn samskipti sín við A sem má sjá í rannsóknargögnum kvaðst hún kannast við að hafa verið í rafrænum samskiptum við hann. Aðspurð um orð frá A í þeim samskiptum þar sem hann biður hana um að biðja hann ekki um meiri peninga kvað ákærða ekki rétt að það bendi til þess að um hafi verið að ræða gjöf frekar en lán. Hún hafi verið að biðja hann um peningalán á árinu 2017 þegar hún hafi verið í kröggum.

Aðspurð um það sem fram kemur í skýrslu ákærðu hjá Skattrannsóknarstjóra um að 32.000.000 króna hafi verið millifærðar yfir á hennar nafn, sem hún hafi notað til að kaupa fasteign, sem hafi verið skráð á nafn félagsins, kvaðst ákærða ekki geta svarað hvers vegna þetta hafi farið í gegnum hana persónulega.

Ákærða Brynja gaf skýrslu við aðalmeðferð gegnum fjarfundarbúnað. Ákærða staðfesti að hún játar sök og kannaðist við að háttsemi hennar væri réttilega lýst í ákæru og jafnframt að ekki væri neinn tölulegur ágreiningur varðandi fjárhæðir í ákæru hvað hana varðar.

Aðspurð um aðdraganda þess sem greinir í ákæru lýsti ákærða því að hún hafi alist upp í Miami Flórída ásamt móður sinni sem hafi flust þangað þegar ákærða var 7 eða 8 ára gömul, en þá hafi móðir hennar og A verið í sambandi. Hafi ákærða búið þarna í tvö ár og alist upp í kringum A og hafi þekkt hann um langt árabil og hann verið henni nokkurs konar föðurímynd. Á árinu 2014, þegar móðir hennar hafi verið í kröggum og átt á hættu að missa fyrirtæki sitt og enginn viljað lána henni, þá hafi ákærða haft samband við A og hann boðist til að lána meðákærðu Írisi, þ.e. móður ákærðu, peninga. Hann hafi beðið ákærðu um að senda yfirlit yfir hve mikla peninga hafi vantað. Ákærða hafi svo flutt út og fengið peninga. Hún hafi ekki hugsað neitt út í þetta, enda hafi hún þekkt fullt af stelpum sem hafi fengið dýra bíla og íbúðir frá foreldrum sínum. Hún hafi ekki gert sér grein fyrir að gjafi væru skattskyldar, enda sé það ekki kennt í skólum. Hún hafi ekki vitað það fyrr en peningarnir voru búnir. Aðspurð um hvernig ákærða tengist meðákærðu X lýsti ákærða því að hún hafi átt erfitt sem barn vegna vanrækslu foreldra og ákærða því tekið hana inn á gafl þegar hún var á barnsaldri. Síðan hafi ákærða tekið meðákærðu X með sér út þegar hún fékk peninga frá A. Meðákærða X hafi búið hjá ákærðu á Tenerife í eitt og hálft ár. Ákærða hafi kynnt meðákærðu X fyrir A, enda hafi hún verið eins og dóttir hennar eða yngri systir. Aðspurð um samskipti meðákærðu X og A kvað ákærða að í síðustu ferðinni hafi allt byrjað að breytast. Þá hafi meðákærðu X fundist að hún ætti líka að fá peninga. Meðákærða X og A hafi átt samskipti og X hafi oft sótt A þegar þær bjuggu á hóteli, en hann hafi verið orðinn gamall og hægur. Svo þegar þær hafi farið með A í Versace búðina þá hafi þær mátt velja sér eitthvað. Meðákærða Íris hafi verið hógvær og valið sér eitthvað lítið, s.s. belti fyrir 800 dali, en meðákærða X hafi valið sér dýrustu töskuna í búðinni og hafi virst telja það sjálfsagt. Meðákærða X hafi spilað á það að A væri karlmaður. Aðspurð um vitneskju um lánveitingu A til meðákærðu X kvaðst ákærða hafa fengið að vita um það með tölvupósti að meðákærða X væri á Bahamaeyjum og vilji ekki fara til Íslands. Þá hafi ákærði heyrt eða frétt að A hafi gefið meðákærðu milljón dali. Ákærða hafi vitað að A væri nískur þannig að hún hafi vitað að eitthvað lægi að baki þessu. Eitthvað hafi verið búið að gerast. A hagi sér ekki svona nema hann fái eitthvað í staðinn. Nánar aðspurð um það benti ákærða á að A væri karlmaður og yrði kynferðislega örvaður og meðákærða X sé mjög falleg stúlka með útgeislun og A hafi heillast upp úr skónum af henni og hún nýtt sér það. A hafi verið ástfanginn af meðákærðu X.

Aðspurð kvað ákærða að A hafi gefið henni peninga, en lánað meðákærðu Írisi, þ.e. móður hennar, peninga. Hann hafi alltaf verið ástfanginn af móður hennar þangað til meðákærða X hafi komið inn í málið, enda hafi þau átt sína fortíð. A hafi lánað meðákærðu Írisi peninga, en ekki fyrirtækinu hennar. Móðir hennar hafi bara fengið peninga frá A til að greiða skuldir fyrirtækisins, en ekki til að eyða í sjálfa sig. Allt sem móðir hennar hafi fengið frá A hafi farið í að greiða skuldir fyrirtækisins.

Aðspurð kvað ákærða að móðir hennar, þ.e. meðákærða Íris, hafi ekki viljað biðja A um lán sjálf, heldur hafi hún fengið ákærðu til að gera það. Þetta hafi verið á árinu 2014 og þá hafi ákærða sent A að móðir hennar væri í vandræðum og hvort hann gæti hjálpað móður hennar með því að lána henni peninga. Hann hafi strax gengist inn á það. Meðákærða Íris hafi ekki átt frumkvæði að þessu sjálf. A hafi séð fyrir sér að fá meðákærðu Írisi til sín í kjölfarið. Fyrst hafi svo ákærða og móðir hennar farið út til Bahamaeyja til að hitta A og svo hafi meðákærða X komið út líka í fylgd barnsföður ákærðu.

Nánar aðspurð hvort ákærða hafi beinlínis orðið vitni að lánum eða greiðslum til meðákærðu X kvaðst ákærða ekki hafa orðið vitni að neinu slíku, enda hafi meðákærða X alveg farið á bak við ákærðu með þetta. Ákærða hafi ekki vitað neitt um þetta fyrr en meðákærða X var komin með peningana. Ákærða hafi ekki orðið vitni að neinum greiðslum, samningum eða samningaviðræðum um þetta. Meðákærða X hafi sagst ætla til Íslands, en hafi svo allt í einu verið komin til Bahamaeyja og í beinu framhaldi verið komin með milljón dali.

Ákærða X gaf skýrslu við aðalmeðferð. Ákærða lýsti því að hafa kynnst A og hann hafi heyrt sögu hennar og drauma, um hvað hana langi til að gera í lífinu og hann hafi boðist til að lána henni peninga og hún hafi samþykkt það. Þetta hafi verið rúmlega 130 milljónir íslenskra króna. Hún hafi í framhaldinu staðið við sínar áætlanir, sem hún hafi lofað honum að gera og sé enn að því. Þessi lánveiting hafi verið rædd á árinu 2016. Þau hafi rætt þetta í ferð sem hún hafi farið utan, áður en lánið var veitt. Þá hafi þau verið að tala um þetta og það hafi verið fyrsta samtal um þetta. Aðspurð um lánið og fyrirkomulag þess kvað ákærða að þau hafi samið um að hún hefði langan tíma til að endurgreiða lánið, til að hún hefði langan tíma til að byggja allt upp. Það taki tíma að koma hugmynd að rekstri í framkvæmd. Þetta hafi tekið tíma og gengið upp og ofan, en sé að komast á beina braut. Samkomulagið sé um að hún geti greitt þetta til baka þegar hún verði komin í stöðu til þess. A hafi gefið henni allt að 40 ár til að endurgreiða lánið, en hún hefði viljað greiða þetta mun hraðar og stefni enn á það. Hún sjái fram á að geta greitt þetta upp á næstu fimm árum, þ.e. um 130 milljónir króna. Ekki hafi verið sett upp fast greiðslufyrirkomulag, en hún hafi mátt greiða þetta eftir getu innan þessa 40 ára ramma. Ekki séu neinir fastir greiðsludagar. Aðspurð hvort hún hafi greitt af láninu kvaðst ákærða hafa gert það. Hún hafi safnað saman gjaldeyri sem hún hafi verið með og tekið hann til hliðar, u.þ.b. 1,5 milljónir íslenskra króna. Hún hafi greitt A með því að rétta honum peningana. Þetta hafi verið þegar hún fór út til A þegar hún var ólétt. Hún hafi farið með rúmlega 11 þúsund bandaríkjadali í reiðufé úr landi til Aog rétt honum. Hún hafi ekki þurft að kaupa þetta í banka, en átt mest af þessu sjálf, m.a. eftir fjárhættuspil í Las Vegas og þjórfé við vinnu í veiðihúsi. Þetta hafi verið um 2021 - 2022 þegar hún var gengin um fimm mánuði með son sinn, sem hafi fæðst í júní 2022. Þannig hafi þetta verið skömmu eftir áramótin 2021/2022. Aðspurð hvort hún hafi gert grein fyrir þessum peningum við komu til Bandaríkjanna kvað ákærða að það geti verið, en kvaðst ekki hafa gert grein fyrir peningunum þegar hún fór með þá frá Íslandi. Aðspurð kvaðst ákærða ekki hafa orðið vitni að neinum lánveitingum A til meðákærðu Brynju, hún hafi frétt eftir á að meðákærða Brynja hafi fengið einhverja aðstoð, en hún hafi ekki verið inni í þeirra samtölum. Aðspurð um tengsl sín við A kvaðst ákærða hafa kynnst honum í gegnum meðákærðu Brynju og Írisi á sínum tíma. Hann hafi orðið góður vinur hennar og þau hafi talað mikið saman og tengst vel. Þau hafi ekki verið par, en þau hafi verið góðir vinir og hann sé mjög almennilegur maður.

Aðspurð um H kvað ákærða að H sé aðstoðarkona A og hafi verið honum innan handar um árabil. Aðspurð um rafræn skilaboð milli ákærðu og H, sem liggja frammi í málinu frá 15. október 2021 lýsti ákærða því að þarna komi fram að H biðjist afsökunar á fyrri skilaboðum sem hafi verið röng, vegna þess að H hafi ekki vitað um samskipti ákærðu og A um lánveitinguna.

Undir ákærðu var borið yfirlit um ætlaðar vanframtaldar tekjur ákærðu, sem eru sömu tölur og greinir í ákæru. Gerði ákærða engar athugasemdir við tölurnar, en þetta væru ekki vanframtaldar tekjur heldur lánveiting. Þá voru borin undir ákærðu yfirlit um innlegg á bankareikning hennar og gerði hún ekki athugasemdir við þar lýstar fjárhæðir og kannaðist við að hafa fengið þær greiðslur sem fram koma á yfirlitunum. Aðspurð um eitt fylgiskjalanna, þ.e. 3. október 2016, um millifærslu frá A að fjárhæð 500.000 evrur, samsvarandi 63.770.000 krónum, þar sem skráð er sem skýring greiðslu orðið GIFT, lýsti ákærða því að hún hafi ekki skýringu á þessari tilgreiningu. Þessi millifærsla hafi tengst því að hún hafi verið að kaupa sér hús. Fjárhæðin hafi verið u.þ.b. akkúrat fyrir kaupverðinu.

Þá voru borin undir ákærðu skattframtöl hennar árin 2017 – 2020 og staðfesti hún þau. Kvaðst ekki sjálf hafa útbúið framtölin, en það hafi bókarinn hennar gert, G. Það hafi hann gert eftir upplýsingum frá henni. Aðspurð um tilgreiningu eftirstöðva skuldar við A í skattframtali 2017 þar sem eftirstöðvar eru tilgreindar 130.805.020 krónur kvað ákærða að þetta muni vera eftir upplýsingum frá henni sjálfri til bókarans. Aðspurð um sömu tölu sem kemur fram í skattframtali 2018 saman borið við skattframtal 2019 þar sem eftirstöðvar eru tilgreindar 129.800.000 krónur kvað ákærða að þarna hafi hún verið búin að leggja peninga til hliðar til að greiða A, en ekki verið búin að láta hann hafa peningana, en það hafi hún gert þegar hún fór út til A á útmánuðum 2022 eins og áður segir. Hún hafi látið bókarann vita að hún hefði lagt fjárhæðina til hliðar. Í hennar huga hafi þetta verið peningar A þegar hún hafi tekið þá til hliðar.

Aðspurð um framburð sinn hjá Skattrannsóknarstjóra ríkisins 7. febrúar 2020, um að hún hafi greitt A í gegnum Western Union lýsti ákærða því að Skatturinn hafi komið heim til hennar með látum með hroka og illu augnaráði og rótað í öllu heima hjá henni. Hún hafi ekki viljað segja að hún væri með peninga heima enda hafi starfsmenn skattsins verið að reyna að taka eignir hennar og kyrrsetja heimili hennar. Hún hafi einfaldlega verið hrædd um að peningarnir yrðu teknir ef hún upplýsti um þá í umslagi á heimilinu og þess vegna hafi hún sagt að hún hafi greitt A í gegnum Western Union. Benti ákærða á að hún hafi líka skýrt frá þessu þegar hún gaf skýrslu hjá Héraðssaksóknara 28. mars 2022.

Þá var borinn undir ákærðu lánasamningur milli hennar og A dags. 12. ágúst 2016. Ákærði staðfesti samninginn, en kvaðst ekki hafa útbúið hann sjálf. Aðspurð um hvenær hún hafi ritað undir samninginn kvað ákærða að það hafi verið í snekkjuferðinni í september 2016, en kvaðst ekki geta sagt nákvæmlega til um dagsetninguna, en snekkjuferðin hafi verið dagana 22. – 29. september 2016. Aðspurð um vottana á lánasamningnum kvað ákærða að I sé þerna sem var um borð í snekkjunni, en hinn sé skipstjóri snekkjunnar, J. Aðspurð hvers vegna hún hafi ekki afhent samninginn strax við rannsókn málsins kvaðst ákærða hafa strax upplýst að hafa skrifað undir eitthvað. Hún hafi átt eintak af samningnum og líklega látið bókarann sinn hafa það, en líkleg fengið það til baka og það týnst. Hún hafi strax þegar hún var beðin um að framvísa samningnum beðið A um að fá samninginn og hann hafi sent henni samninginn. Aðspurð um framburð sinn hjá Skattrannsóknarstjóra 7. febrúar 2020 um að hún hafi 20 – 30 ár til að endurgreiða lánið kvað ákærða að þarna hafi hún ekki haft eintak af samningnum, en svarað eftir bestu getu. Hún hafi auk þess ætlað sér að greiða þetta fyrr. Aðspurð um framburð sinn í sömu skýrslu um að vextir af láninu hafi átt að vera milli hennar og A kvað ákærða að ef fyrirtæki hennar myndi ganga mjög vel og hún vilja þakka fyrir sig þá hefði hún getað greitt vexti, en það hafi ekki verið samið um að hún myndi greiða vexti. Lánið hafi verið vaxtalaust samkvæmt samningnum, en hún hefði getað greitt vexti að vild. Hún hafi haft val um þetta, en það hafi ekki verið rætt sérstaklega um vexti. Aðspurð kvað ákærða að ekki hafi verið um neitt veð að ræða, en þó hafi hús hennar staðið til tryggingar. Bara húsið eitt og sér gæti greitt til baka stóran hluta lánsins, en það sé nú metið á 100 milljónir króna. Hún hafi sýnt A myndir af húsinu áður en hún festi kaup á því og honum litist vel á það. Ákærða gat ekki svarað því hvers vegna ágreiningur vegna lánsins skyldi rekinn eftir íslenskum lögum og á Íslandi. Aðspurð um þá ætlun Skattrannsóknarstjóra að henni væri líklega ókleift að endurgreiða lánið kvað ákærða að hún hafi stofnað fyrirtæki, sem gangi ótrúlega vel. Hún hafi velt yfir 70 milljónum á fyrstu níu mánuðum þessa árs. Hún hafi selt yfir 60 verslunum og hafi lagt allt sitt í þetta. Hún sé að selja […]. Ákærða staðfesti ársreikning félagsins fyrir árið 2023 þar sem fram komi velta 38 milljónir króna og hreyfingalista úr bókhaldi fyrir veltu fyrstu níu mánuði þessa árs. Hún sjái þannig algerlega fyrir sér að geta endurgreitt lánið.

Aðspurð um tölvupóst frá ákærðu til Skattsins 28. desember 2021, þar sem ákærða upplýsir að greiðsla á 64 milljón krónar skuld hennar við Skattinn muni koma erlendis frá og spyr hvort sú greiðsla muni einnig verða skattskyld og þá hve mikið, kvað ákærða að þetta væri greiðsla vegna skattlagningar á láninu. Hún hafi þurft að vita hvort greiðslan erlendis frá yrði skattlögð. Þessi greiðsla hafi komið frá A og hún hafi ekki fengið neitt af þessum peningum heldur hafi þeir allir farið til Skattsins. Hún hafi ekki átt peninga til að greiða þetta og henni hafi verið hótað að húsið yrði tekið af henni.

Aðspurð kannaðist ákærða við rafræn samskipti hennar og

A

í rannsóknargögnum, tímabilið 16. október 2016 – 1. janúar 2017. Aðspurð um samskipti 21. desember 2016 þar sem fram kemur hjá A að það hafi frést um allt að hann hafi keypt fyrir hana hús fyrir hálfa milljón evra og að meðákærða Brynja hafi frétt af því, kvað ákærða að meðákærða Brynja hafi aldrei fengið að vita neitt um lánið og greiðsluna á því en það hafi frést einhvern veginn að hún hafi fengið þessa peninga. A hafi margbeðið sig að segja hvorki H né öðrum að hann hafi lánað henni peninga. A hafi beðið sig að segja H að þetta væri gjöf til að hún gæti ekki skipt sér af þessu. Hann hafi viljað að H héldi að þetta væri gjöf til að H færi ekki að atast í ákærðu meðan hún væri að byggja sig og reksturinn sinn upp.

Aðspurð um samskipti 18. apríl 2017 þar sem A spyr ákærðu hvort hún geri sér grein fyrir því að þetta sér stærsta gjöf sem hann hafi nokkru sinni gefið einhverjum kvaðst ákærða ekki geta svarað fyrir þetta, en hún hafi skilið þetta svo að A hafi verið að vísa til þess að hann hafi gefið henni stórt og mikið tækifæri til að byggja framtíð, stærra tækifæri en hann hafi gefið öðrum. Þetta sé ekki til marks um að A hafi gefið henni peningana, heldur hafi hann gefið henni tækifæri.

Aðspurð um samskipti ákærðu og H frá 6. október 2016 – 10. september 2017 nánar tiltekið 1. desember 2016 þar sem H kveður framkomu ákærðu fyrirlitlega kvað ákærða að þarna hafi H ekki vitað um lánið. H hafi í huga sínum spyrt ákærðu saman við hinar ákærðu og það hafi verið hiti þarna. Ákærða og A hafi þurft að halda því leyndu að hann hafi lánað henni peningana. Hann hafi marg beðið sig um að láta engan vita um lánið. Aðspurð hvers vegna A hafi frekar viljað að fólk teldi þetta vera gjöf heldur en lán kvað ákærða að A hafi óttast að H færi að koma með kröfur á ákærðu. A hafi viljað veita ákærðu skjól frá slíku. Sama skýring sé á því hvers vegna ákærða hafi sagt í skilaboðum til Hbsama dag að þetta væri gjöf. H hafi haldið að þær þrjár væru í einhverju samkrulli um að ná peningum frá A, en það hafi nú verið leiðrétt og H viti hið rétta í málinu. H hafi haldið að ákærða væri að þvinga peninga út úr A, en það hafi ekki verið og nú verið leiðrétt.

Aðspurð um framlögð rafræn skilaboð frá H til ákærðu 15. október 2021 kannaðist ákærða við þau. Kannaðist ákærða við að þar vísi H til meðákærðu beggja um að hafa ranglega spyrt ákærðu saman við þær. Kannaðist við það sem fram kemur í skilaboðum frá H um að hún hafi haldið að þetta væri gjöf en ekki lán, en að A hafi leiðrétt það við hana og útskýrt fyrir H að þetta hafi verið lán og hvers vegna ákærða og A hafi viljað láta þetta líta út sem gjöf. Aðspurð hvers vegna ákærða hafi ekki lagt þetta fram við skýrslutöku hjá Héraðssaksóknara 28. mars 2022 kvaðst ákærða hafa sagt fyrri verjanda sínum frá þessu og mögulega hafi hún nefnt þetta í skýrlutökunni, en hún muni það ekki glögglega.

Aðspurð kannaðist ákærða við að hún hafi talið greiðslu A á 64 milljón króna skuld hennar við Skattinn vera gjöf og hún hafi talið það fram sem gjöf. Hún hafi talið fyrst að þetta hafi þegar verið skattlagt, en svo hafi hún fengið kæru frá Skattinum og boðað álag. Hafi verið lagt á hana 7 milljón króna álag vegna þessa, en hún hafi kært það til Yfirskattanefndar, sem hafi fellt álagið niður með úrskurði sínum í úrskurði sínum nr. 9/2024.

Þá staðfesti ákærða gögn sem hafa verið lögð fram þar sem má sjá að hún hafi fengið þrjú lán frá einstaklingum, 11 milljónir króna, 8 milljónir króna og 600 þúsund krónur, allt í þeim tilgangi að styðja við hana í rekstri hennar. Þessi lán hafi öll verið greidd til baka, en lánin hafi verið án veða vegna þess að lánveitendurnir hafi treyst henni.

Aðspurð um það að hafa skrifað undir lánasamninginn áður en hún fékk peningana kvaðst ákærða alltaf skrifa undir slíkt áður en hún fær peninga. Langstærsti hluti fjárins hafi komið til hennar eftir undirritun.

Aðspurð um rafræn skilaboð sem hafa verið lögð fram í málinu, milli ákærðu og meðákærðu Brynju, kvað ákærða að þar hafi meðákærða Brynja verið að reyna að fjárkúga hana til að greiða sér peninga, en ella muni meðákærða Brynja gera henni lífið leitt með því að senda einhvern ótilgreindan tölvupóst. Ákærða hafi ekki borgað meðákærðu Brynju neitt. Þetta hafi verið 19. september 2019.

Vitnið B sérfræðingur hjá Héraðssaksóknara kom fyrir dóminn við aðalmeðferð en hún kom að rannsókn málsins hjá Héraðssaksóknara. Gerði vitnið grein fyrir aðkomu sinni og rannsókn málsins. Kvaðst hafa kynnt sér rannsóknarskýrslu Skattrannsóknarstjóra. Ekki hafi tekist að taka vitnaskýrslur af A og H. Þau hafi haft tölvupóstsamband við A sem hafi bent þeim á að hafa samband við lögmann sinn. Þau hafi haft samband við lögmanninn gegnum fjarfundarbúnað. Ekki hafi verið fallist á að A myndi gefa skýrslu í málinu. Þá hafi einnig verið haft samband við H, en hún hafi strax vísað á sömu lögmannsstofu og A. H hafi sagst ekki vilja tala við rannsakendur. Það hafi verið metið svo að þetta væri án árangurs og ekki hafi tekist að taka skýrslu af hvorugu þeirra. Aðspurð kvaðst vitnið ekki vita fyllilega hvar A á heima, en mögulega á Bahamaeyjum eða í Miami í Flórída. Aðspurð hvort vitnið þekkti til þess hvort upplýsingaskiptasamningar um skattamálefni séu til við þessi lönd kvaðst vitnið ekki þekkja neitt slíkt. Hún hafi treyst á þekkingu Sveins Ingibergs Magnússonar yfirlögregluþjóns í þessum efnum, en hann hafi verið með í þessu. Aðspurð hvort vitnið þekkti til skilyrða þess að virða gilda einkaréttarlega samninga að vettugi í skattaréttarlegu tilliti kvaðst vitnið ekki þekkja það. Kvaðst aðspurð ekki þekkja hvaða þrjú skilyrði það séu. Kvaðst ekki hafa lagt mat á það hvort þessi tiltekni samningur væri gildur eða ekki.

Aðspurð um skýrslu sem vitnið tók af ákærðu X 28. mars 2022 og samantekt um þá skýrslu, sem vitnið ritaði, og hvers vegna ekki hafi ratað inn í samantektarskýrsluna spurning vitnisins um eðli sambands ákærðu X og A og svör ákærðu X um það, kvaðst vitnið hafa sett í samantektarskýrsluna allt sem máli skipti. Kvaðst ekki minnast þess að sérstök ákvörðun hafi verið tekin um að sleppa þessu í samantektarskýrslunni.

Vitnið staðfesti síðastgreinda upplýsingaskýrslu og önnur rannsóknargögn sem vitnið útbjó.

Vitnið C, sérfræðingur hjá Héraðssaksóknara, kom fyrir dóminn við aðalmeðferð, en hún kom að rannsókn málsins hjá Héraðssaksóknara. Vitnið staðfesti að hafa verið viðstödd skýrslutöku af ákærðu X hjá Héraðssaksóknara, samkvæmt ósk rannsakara málsins. Vitnið var spurð hvort hún eða B hafi spurt um eðli sambands ákærðu X og a, en vitnið kvaðst ekki muna það. Vitnið kvaðst ekki vita hvers vegna ekki hafi ratað inn í samantektarskýrsluna spurningin um eðli sambands ákærðu X og A og svör ákærðu X um það. Það hafi ekki verið rætt. Vitnið kvaðst aðspurð um hvaða skilyrði það séu í skattarétti fyrir því að unnt sé að víkja til hliðar gildum einkaréttarlegum gerningi við skattlagningu, telja að það væri hvort samningurinn sé réttur og þá sé unnt að víkja honum til hliðar ef hann sé talinn vera til málamynda, eða að samningurinn sé ekki í samræmi við það sem raunverulega hafi átt sér stað. Vitnið ítrekaði að hafa ekki komið að gerð samantektarskýrslunnar og ekki lesið hana yfir.

Vitnið D kom fyrir dóminn við aðalmeðferð. Vitnið er starfsmaður hjá Skattinum og kom að rannsókn málsins hjá Skattrannsóknarstjóra. Vitnið gerði grein fyrir rannsókn málsins. Í síma ákærðu X hafi komið mjög skýrt fram að fé sem hún hafi fengið frá A hafi verið gjöf en ekki lán. Á það hafi bara verið lagt hlutlaust mat. Aðspurður um skýrslu sem tekin var af ákærðu X hjá Skattrannsóknarstjóra 7. febrúar 2020 og vitnið kom að, þar sem fram kemur að vitnið spyr ákærðu eða segir að það mætti líta á þetta sem gjöf frekar en lán kvaðst vitnið bara hafa viljað komast að sannleikanum. Aðspurður á hverju sú ætlun hafi byggt að það væri ótrúverðugt að greiðslur til ákærðu X frá A væru lán en ekki gjöf kvað vitnið að þetta hafi byggt á gögnum. Vitnið kvaðst ekki telja að gætt hafi hlutdrægni í spurningum til ákærðu X. Á þessum tíma hafi ekki legið fyrir neinn lánasamningur og tilgreining um lán í skattframtali hafi ekki byggt á gögnum. Aðspurður kvað vitnið að reynt hafi verið að afla frekari upplýsinga. Aðspurður um hvort hafi verið rannsakað eða kannað hvort og hvaða möguleika ákærða X hefði á að endurgreiða A umrædda peninga kvaðst vitnið ekki hafa gert það. Vel geti verið að hún hefði getað gert það. Kvaðst ekki muna hvort hafi verið skoðað veðrými á fasteign ákærðu X og hvort það væri veðbandalaust, en það hljóti að hafa verið skoðað. Aðspurður um ástæður þess að farið hafi verið fram á kyrrsetningu á fasteigninni kvað vitnið það vera gert þegar um slíkar fjárhæðir er að ræða.

Aðspurður um skýrslugjöf ákærðu Írisar hjá Skattrannsóknarstjóra 5. júní 2020 gat vitnið þess að sími ákærðu Írisar hafi verið skoðaður eins og sími ákærðu X og þar hafi verið samskipti. Aðspurður hvers vegna ekki hafi strax verið rætt við bókara ákærðu Írisar til að kanna hvernig féð hafi farið inn í rekstur hennar, kvaðst vitnið ekki muna það. Aðspurður hvort hafi verið kannað bókhald fyrir rekstur ákærðu Írisar kvað vitnið ekki muna það, en kvaðst halda að það hafi ekki verið gert. Aðspurður um kaup ákærðu á iðnaðarhúsnæði fyrir félag hennar kvaðst vitnið ekki muna þetta. Aðspurður um framburð ákærðu Brynju hjá Skattrannsóknarstjóra 6. maí 2020 um að A hafi lánað ákærðu Írisi fé inn í rekstur á félagi hennar og hvort það hafi verið kannað sérstaklega hvort þetta hafi verið lán, kvaðst vitnið vísa í skýrslu sína um þetta.

Vitnið E starfsmaður hjá Skattinum kom fyrir dóminn við aðalmeðferð. Vitnið kom að rannsókn málsins sem rannsóknarmaður hjá Skattrannsóknarstjóra og skrifaði skýrslu um rannsóknina að mestu leyti. Rannsóknin hafi beinst að uppruna fjármuna sem hafi borist til ákærðu X inn á bankareikninga. Niðurstaða rannsóknarinnar hafi verið sú að um hafi verið að ræða gjöf. Niðurstaðan hafi verið byggð á rafrænum samskiptum úr síma ákærðu X, auk þess að ákærða X hafi sjálf sagt að hún þyrfti að greiða skatt af peningunum. Hún hafi ekki getað lagt fram lánasamning fyrr en síðar og sá samningur hafi ekki verið eins og hún hafi lýst honum í fyrri skýrslutöku. Samningurinn hafi þótt ótrúverðugur.

Aðspurð um skýrslugjöf ákærðu X hjá Skattrannsóknarstjóra 7. febrúar 2020, þar sem vitnið segir að vitnið greiði sjálf vexti af eigin lánum, kvað vitnið að þegar vextir eru ekki af lánum, þá sé vaxtaleysið reiknað sem gjöf. Það hafi hins vegar ekki verið gert í þessu tilviki þar sem niðurstaðan hafi verið sú að öll fjárhæðin hafi verið gjöf. Aðspurð um gerð samningsins og að ekkert liggi fyrir um að hann hafi verið gerður eftir á, benti vitnið á að samningurinn hafi ekki verið afhentur strax í byrjun. Það leiði til þess að hann geti hafa verið gerður eftir á, þrátt fyrir að samningurinn sé tíundaður í framtali ákærðu á því ári, enda hafi komið fram hjá þeim sem annaðist framtalsgerðina að hún hafi ekki fengið samninginn afhentan á þeim tíma. Framtalsgerðin hafi byggt á munnlegum upplýsingum frá ákærðu X. Ákveðið hafi verið að víkja samningnum til hliðar vegna þess að hann hafi þótt ótrúverðugur. Aðspurð um hvaða þrjú skilyrði þurfi að uppfylla til að víkja einkaréttarlega gildum samningi til hliðar kvað vitnið að það séu tengsl, að samningurinn sé ekki samkvæmt efni sínu og að sá sem samningurinn varðar hagnist óeðlilega mikið umfram það sem eðlilegt getur talist. Aðspurð hvort tengsl ákærðu X og A hafi verið könnuð og rannsökuð kvað vitnið að það hafi verið gert. Um hvernig þau tengsl hafi verið vísaði vitnið til framburðar ákærðu hjá Skattrannsóknarstjóra, en erfitt hafi verið að festa hönd á eðli tengslanna. Ákærða X hafi lýst tengslum þeirra sem vinatengsla.

Aðspurð um upphaf rannsóknarinnar kvað vitnið að upphafi rannsóknarinnar hafi byggt á tilkynningu frá skrifstofu fjármálagerninga hjá Héraðssaksóknara. Kvaðst ekki geta svarað fyrir það.

Aðspurð um það sem fram hafi komið hjá ákærðu Írisi, um að hún hafi verið að reka fyrirtæki sem hafi gengið brösuglega, og að féð frá A hafi allt farið inn í þann rekstur gegnum ákærðu, en að ákærða hafi verið sjálfskuldarábyrgðaraðili, og hvers vegna ekki hafi verið aflað gagna frá bókhaldsfyrirtæki sem hafi séð um bókhald félagsins, kvað vitnið að fram hafi komið að ákærða hafi ekki gert lánasamning í nafni félagsins. Ekki hafi þótt sérstök ástæða til að kalla eftir slíkum gögnum, enda hafi ákærða sjálf verið til rannsóknar en ekki félagið. Ekkert hafi komið fram af gögnum um að lántakan, ef þetta hafi þá verið lán, hafi verið gerð í nafni félags. Ákærða hafi ráðið því sjálf hvað hún gerði við peningana frá A.

Aðspurð um upphaf rannsóknarinnar varðandi ákærðu Brynju kvað vitnið það hafa verið það sama og gagnvart ákærðu X og kvaðst halda að það gilti um allar ákærðu.

Vitnið F gaf skýrslu við aðalmeðferð gegnum fjarfundarbúnað. Vitnið er viðurkenndur bókari og annaðist framtalsskil fyrir ákærðu Írisi og félag sem hún hafi verið með. Vitnið kvaðst hafa gert skattframtal samkvæmt forskráðum upplýsingum á framtalinu og skilað því þannig inn. Aðspurð hvort einhvern tíma hafi komið til tals lán eða peningar sem ákærða Íris hafi fengið frá Bandaríkjunum eða erlendis frá, þ.m.t. Bahamaeyjum, kvaðst vitnið hafa vitað mjög lítið um það. Hún hafi ekki vitað upphæðina eða neitt. Ákærða Íris hafi verið að lána félaginu. Vitnið hafi ekki verið með aðgang að persónulegum bankareikningum ákærðu Írisar og hafi ekki vitað neitt um fjárhæðir varðandi þetta. Ákærða hafi sagt sér einhvern tímann að hún væri að fá einhverja peninga, en vitnið hafi ekki vitað um fjárhæðir í því sambandi eða frá hverjum. Kvaðst ekki muna hvort hafi komið fram hvort um hafi verið að ræða lán eða gjöf, en minnti að ákærða Íris hafi sagt að það væri lán. Ekki hafi komið til tals að telja þetta fé fram til skatts.

Aðspurð um framburð vitnisins hjá Héraðssaksóknara 25. janúar 2022 kannaðist vitnið við að Íris hafi lánað félagi sínu peninga, en í skýrslunni er nefndar 32 milljónir króna í því sambandi. Þá hafi félagið keypt húsnæði á Hverfisgötu. Vitnið kvaðst ekki vita hvort fé erlendis frá hafi verið notað til þeirra kaupa. Greiðslur frá félaginu til ákærðu Írisar hafi verið endurgreiðsla á láni ákærðu til félagsins. Ekki hafi verið útbúin lánaskjöl vegna lánsfjár ákærðu til félagsins og ekki hafi verið neinir skilmálar á láninu svo vitnið viti til. Vitnið G gaf skýrslu við aðalmeðferð gegnum fjarfundarbúnað. Vitnið er viðskiptafræðingur og bókari og rekur bókhaldsþjónustu ásamt öðrum. Vitnið lýsti því að til nokkurra ára hafi ákærða X verið í viðskiptum við bókhaldsþjónustuna. Vitnið kannaðist við að hafa séð um skattframtöl fyrir ákærðu persónulega og félag sem hún hafi verið með. Vitnið lýsti því að ákærða hafi komið til þeirra og beðið um að talið yrði fram fyrir hana, sama ár og hún hafi fengið greiðsluna erlendis frá, nánar tiltekið frá Bahamaeyjum. Greiðslan muni hafa komið frá […] að því er vitnið minnti. Eftir það hafi ákærða verið í viðskiptum við bókhaldsþjónustuna, bæði fyrir ákærðu persónulega og félagið hennar. Þetta muni hafa verið þannig frá árinu 2016. Aðspurður um persónuleg framtalsskil fyrir ákærðu og á hvaða gögnum það hafi byggt kvaðst vitnið minna að það hafi verið á grundvelli millifærslublaðs frá banka eða hvort það var lánasamningur. Ákærða hafi beðið um að talið yrði fram fyrir hana að hún hafi fengið lánað fé frá þessum erlenda aðila. Þetta hafi verið svolítið hátt lán, í kringum 130 milljónir króna. Ákærða hafi sagt að þessi maður, þ.e. A, hafi lánað sér þessa peninga því hún ætlaði sér að kaupa íbúð og að það stæði til að endurgreiða honum féð með tímanum. Kvaðst ekki vita til hversu margra ára þetta hafi verið ætlað. Aðspurður hvort vitnið hafi séð lánasamninginn kvaðst vitnið ekki muna hvort þetta hafi verið lánasamningur eða millifærsluskjöl. Ákærða hafi sýnt vitninu einhver skjöl sem vitnið hafi fengið, en vitnið kvaðst ekki muna þetta. Kvaðst þ.a.l. ekki geta staðfest að hafa séð lánasamning um þetta.

Aðspurður um framburð sinn hjá Héraðssaksóknara 7. mars 2022 um að hafa við framtalsgerðina stuðst við gögn sem ákærða X hafi framvísað, auk munnlegra upplýsinga frá henni, kvað vitnið þetta vera rétt. Ákærða hafi sagt að þetta sem hún fékk frá hinum erlenda aðila, hafi verið lán. Hann hafi lánað henni peninga og hún hafi beðið um að talið yrði fram fyrir hana. Þess vegna hafi þetta verið talið fram sem lán, bæði samkvæmt munnlegum upplýsingum hennar og skjallegum gögnum. Því hafi þetta verið talið fram sem skuld. Aðspurður um síðara framtal þar sem skuldin hafði lækkað kvað vitnið það passa, en það hafi væntanlega verið vegna þess að ákærða hafi sagt vitninu að hún hafi endurgreitt hluta fjárins og því hafi skuldin lækkað. Vitnið kvaðst ekki minnast þess hvort lækkunin hafi stuðst við gögn, en vera kunni að það hafi bara byggt á munnlegum upplýsingum ákærðu. Kannaðist vitnið við þann framburð sinn hjá Héraðssaksóknara að vitnið geti ekki staðfest greiðslur ákærðu inn á lánið, en að það hafi bara verið byggt á upplýsingum frá ákærðu sjálfri. Sér hafi skilist að ákærða ætlaði að borga þetta til baka með árunum og hún hafi verið með fyrirtæki. Aðspurður hvort eitthvað hafi komið fram um skilmála lánsins kvaðst vitnið ekki minnast þess glögglega. Aðspurður kvaðst vitnið ekki hafa veitt ákærðu X neina ráðgjöf í skattamálum, en aðeins séð um framtalsgerð fyrir hana. Vitninu hafi þótt borðleggjandi frásögn ákærðu um að þetta væri lán og vitnið hafi treyst því og talið fram í samræmi við það. Vitnið kvaðst ekki geyma gögnin, en þau séu afhent viðskiptavinum ári síðar. Aðspurður um þann framburð sinn hjá Héraðssaksóknara í téðri skýrslu að fram hafi komið hjá ákærðu X að fyrirkomulagið á endurgreiðslum væri lauslegt benti vitnið á að lánveitandinn væri einstaklingur en ekki fjármálafyrirtæki og að ákærða hafi sagt að hún myndi endurgreiða lánið í samræmi við það hversu miklar tekjur hún hefði á hverju ári, en þetta muni hafa verið samkomulag á slíkum nótum. Ef hún þénaði ekki nógu mikið þá þyrfti hún ekki að borga honum svona mikið til baka strax. Þetta muni ekki hafa verið eins formlegt og hjá lánastofnunum. Aðspurður hvort vitnið kannaðist við eða hafi séð svona lánafyrirkomulag hjá öðrum kvaðst vitnið bara hafa séð svona hjá vinum eða ættingjum, en það séu lægri tölur. Þá sé það sett inn hjá öðrum sem skuld og útistandandi lán hjá hinum. Þetta séu yfirleitt lægri tölur, en þetta sé samskonar. Venjulegar tölur í þessu séu þá oftast einhverjar milljónir, kannski 10 – 20 milljónir króna, gjarnan án vaxta.

Forsendur og niðurstöður Ákærðu er öllum gefið að sök meiri háttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, allt eins og nánar greinir í ákæru. Ákærða Brynja játar sök samkvæmt ákæru, en ákærðu Íris Hera og X neita sök.

Verður fjallað um sakargiftir á hendur hverri ákærðu fyrir sig.

Ákærða X Sakargiftir á hendur ákærðu X lúta að því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2017 og 2018, með því að láta undir höfuð leggjast að telja fram sem skattskyldar gjafir greiðslur frá A, á gjaldárinu 2017 að samtals að fjárhæð 130.414.910 krónur, en á gjaldárinu 2018 samtals að fjárhæð 608.500 krónur. Samtals er hin ætlaða vanframtalda fjárhæð 131.414.910 krónur. Með þessu hafi ákærða komist hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar samtals að fjárhæð 58.800.612 krónur, allt eins og nánar greinir í ákæru.

Það athugast að í ákæru er ekki gerð grein fyrir framtöldum tekjuskatts- og útsvarsstofni fyrir gjaldárið 2018, tekjuskatti, skattprósentu og öðru sem gerð er grein fyrir í ákæru vegna gjaldársins 2017. Um er að ræða mjög lítinn hluta af samtölu fjármunanna og verður ekki séð að þetta hafi haft nein áhrif á varnir ákærðu, enda ekki verið á þetta minnst af hálfu hennar og verjenda hennar. Með hliðsjón af þessu, sem og því að í ákæru er þó lýst hver var hin ætlaða vanframtalda fjárhæð vegna gjaldársins 2018 þykir ekkert standa því í vegi að leggja efnislegan dóm á málið þrátt fyrir þennan annmarka á ákæru.

Eins og komið hefur fram neitar ákærða sök og hefur hún borið fyrir sig að um hafi verið að ræða lán til hennar frá A, sem hún hyggist og muni endurgreiða að fullu, en hún hafi þegar endurgreitt lítinn hluta fjárhæðarinnar.

Í málinu liggur fyrir lánssamningur milli ákærðu og A, dagsettur 12. ágúst 2016. Samningurinn er vottaður af tilgreindu fólki, en samningnum er nánar lýst hér að ofan.

Í málinu liggja fyrir skattframtöl ákærðu gjaldárin 2017 til og með 2019. Á þeim kemur fram að ákærða hefur talið umræddar fjárhæðir fram sem skuld við A, en þetta var áður en rannsókn á skattskilum ákærðu hófst. Þannig er á skattframtali 2017 talin fram skuld við A 130.805.020 krónur og sama fjárhæð á skattframtali 2018 talin fram sem skuld við A, en á skattframtali 2019 hafa eftirstöðvar skuldarinnar við A lækkað og eru tilteknar 129.800.000 krónur, en sú lækkun er í samræmi við framburð ákærðu um að hún hafi tekið til hliðar fjármuni sem hún hafi svo afhent A persónulega stuttu eftir áramót 2021/2022. Þó skuldin hafi ekki raunverulega lækkað við að ákærða hafi lagt fé til hliðar, án þess að afhenda þá til A, þá er þetta allt að einu í samræmi við framburð hennar um þessa lækkun á eftirstöðvunum.

Í framburði meðákærðu beggja, þ.e. Írisar Heru og Brynju, kom fram að þær þekktu ekki hvernig það kom til að A lagði umrædda fjármuni inn á bankarekning ákærðu X. Hvorug þeirra hafi orðið vitni að samskiptum ákærðu X og A um þessa peninga. Þá gat hvorug þeirra upplýst neitt um á hvaða forsendum þessir fjármunir voru millifærðir frá A til ákærðu X, þ.e. hvort um væri að ræða gjöf, eða hvort um væri að ræða lán og þá með hvaða skilmálum. Þannig eru í raun engir til frásagnar í málinu um samskipti og ákvarðanir ákærðu X og A um þetta, þ.e. á hvaða forsendum og með hvaða skilmálum féð var millifært frá A inn á bankareikning ákærðu X, nema ákærða sjálf. Hún hefur ítrekað og frá upphafi lýst því að um hafi verið að ræða lán og taldi fram á skattframtali sínu skuld við A, áður en nokkur rannsókn hófst vegna málsins.

Af hálfu ákæruvalds hefur verið bent á að ákærða hafi ekki getað framvísað téðum samingi þegar við upphaf rannsóknarinnar hjá Skattrannsóknarstjóra. Þá hafi framburður hennar um lánið og skilmála þess ekki verið að öllu leyti stöðugur frá upphafi. Ákærða hefur gefið skýringar á þessu. Að mati dómsins eru þær skýringar ekki þess eðlis að þeim verði hafnað sem fráleitum eða augljóslega röngum eftiráskýringum.

Í málinu liggja fyrir upplýsingar um að reynt hafi verið að taka vitnaskýrslu af margnefndum A, sem og aðstoðarkonu hans H. Hefur komið fram að það hafi ekki tekist á neinu stigi og kom fram við aðalmeðferð að marg ítrekað hafi verið reynt að boða þau til skýrslugjafar.

Við aðalmeðferð kom fram að ekki voru gerðar neinar frekari tilraunir af hálfu Skattrannsóknarstjóra og Héraðssaksóknara til að afla gagna frá Bahamaeyjum vegna málsins, aðrar en að freista þess að taka gegnum síma vitnaskýrslur af A og H en án árangurs.

Í málinu liggja ekki fyrir afgerandi upplýsingar um margnefndan a eða hvar hann býr. Hins vegar hefur ítrekað og margsinnis komið fram hjá ákærðu öllum að hann búi, eða hafi á þessum tíma, búið á Bahamaeyjum. Hjá vitninu B sérfræðingi hjá Héraðssaksóknara, sem rannsakaði málið, kom fram við aðalmeðferð að hún vissi ekki glögglega hvar A ætti heima, en mögulega á Bahamaeyjum.

Fyrir liggur að á milli Íslands og Bahamaeyja er gildur samningur um upplýsingaskipti um skattamál. Var samningurinn birtur í C deild Stjórnartíðinda 21. desember 2012, en hann var gerður í París 10. mars 2010 og öðlaðist gildi 15. október 2012. Í samningnum eru skýr ákvæði um upplýsingajöf milli ríkjanna um skattamál og upplýsingar sem varða skattrannsóknir. Þar eru líka ákvæði sem miða að því að annað ríkið getur heimilað að embættismenn og rannsakendur á vegum hins ríkisins geti komið og tekið viðtöl og skýrslur af fólki í því ríki.

Megin markmið rannsóknar Skattrannsóknarstjóra og Héraðssaksóknara í málinu var að rannsaka og upplýsa hvort greiðslur A til ákærðu X, og raunar allra ákærðu, hafi verið gjöf eða lán. Við rannsókn málsins framvísaði ákærða X gögnum, þ.e. lánasamningi, sem ber ekki annað með sér en að vera einkaréttarlega gildur samningur. Jafnframt er ljóst að frá upphafi gerði ákærða X grein fyrir ætlaðri skuld sinni við A á skattframtölum eftir að millifærslurnar voru gerðar. Það hefur verið málsvörn og framburður ákærðu X allt frá upphafi rannsóknar Skattrannsóknarstjóra að hún hafi fengið þessa fjármuni lánaða, en að henni hafi ekki verið gefnir þeir. Við þessar aðstæður er ljóst að miklu hefði getað skipt að afla gagna frá Bahamaeyjum varðandi skattskil A. Þar hefðu líklega getað komið fram upplýsingar um hvort og hvernig getið var um fjármuni þessa á skattframtölum a á Bahamaeyjum, en ganga verður út frá því að hann búi eða hafi búið þar miðað við þær upplýsingar sem ákærðu veittu allar margsinnis um það við rannsóknina. Þá hefði verið unnt, á grundvelli upplýsingasamningsins, að óska eftir því við viðeigandi yfirvöld á Bahamaeyjum að ræða við og eftir atvikum að taka skýrslu af A, í stað þess að láta staðar numið við árangurslaus símtöl til Bahamaeyja. Þá hefði þetta jafnframt getað leitt til þess að vottarnir, sem eru tilgreindir á lánasamningnum, sem og H hefðu getað borið um tilvist og gerð samningsins. Að mati dómsins var mikilvægt við rannsóknina að reynt yrði til þrautar að upplýsa þessi atriði með hliðsjón af þeirri málsvörn ákærðu frá upphafi að um lánveitingu hafi verið að ræða. Ákæruvaldið verður að bera þann vafa sem hlýst af því að upplýsingar um þetta liggja ekki fyrir í málinu.

Af hálfu ákæruvalds hefur verið vísað til þess að á viðskiptakvittun 3. október 2016, þar sem millifærðar voru 63.770.000 krónur frá A á bankareikning ákærðu, er sem skýring sett orðið „GIFT“, eða gjöf. Aðspurð um þetta kvað ákærða ekki hafa skýringar á þessu. Vissulega getur þetta orðalag bent til þess að um gjöf hafi verið að ræða. Hins vegar þykir ekki felast í þessu sönnun þannig að allur framburður ákærðu og framlagður lánasamningur og skattframtöl hennar víki fyrir þessu orði á einni viðskiptakvittun, einkum þegar til þess er litið að framburður A, H og vottanna liggur ekki fyrir í málinu.

Að sama skapi hefur af hálfu ákæruvalds verið vísað til rafrænna samskipta, þar sem rætt er um gjöf. Um þetta var ákærða spurð við aðalmeðferð og þykja skýringar hennar á þessu vera þannig að ekki er unnt að hafna þeim sem tilhæfulausum eða fjarstæðukenndum. Einkum þegar litið er til rafrænna samskipta milli ákærðu og H, aðstoðarkonu A, sem áttu sér stað 15. október 2021 og voru lögð fram við aðalmeðferð, en aðspurð hvers vegna þessi gögn hefðu ekki verið lögð fram fyrr kvaðst ákærða ekki geta svarað því, en það hafi verið ákvörðun fyrri skipaðs verjanda hennar. Í stuttu máli þykja þessi rafrænu samskipti ekki renna slíkum stoðum undir málatilbúnað ákæruvalds, að gegn eindreginni neitun ákærðu verði þessi gögn til þess að hafið sé yfir skynsamlegan vafa að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákæru.

Þá hefur verið vísað til þess að ákærða muni hvorki hafa tíma né fjárhagslega burði til að endurgreiða umrædda fjárhæð. Um þetta er það að segja að þetta getur ekki verið afgerandi við mat þess hvort um hafi verið að ræða lán eða gjöf, en auk þess þykir ákærða hafa leitt nokkrar líkur að því að henni verði ekki ókleift að endurgreiða féð.

Af gögnum málsins, sem og hinum mjög svo óvenjulega lánasamningi sem liggur fyrir í málinu, má vissulega draga þá ályktun að líklegt sé að um hafi verið að ræða gjöf en ekki lán, enda liggur fyrir að skattyfirvöld, þ.m.t. Yfirskattanefnd, hafa hafnað því að um hafi verið að ræða lán. Hefur því verið slegið föstu við meðferð málsins hjá skattyfirvöldum að um hafi verið að ræða gjöf og fjármunirnir hafa verið skattlagðir samkvæmt því eins og að framan greinir. Í sakamáli verður hins vegar ekki sakfellt nema fram sé komin nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, um hvert það atriði sem varðar sekt ákærðs manns, sbr. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008, en sönnunarbyrði um sekt ákærða og atvik, sem telja má honum í óhag, hvílir á ákæruvaldinu, sbr. 108. gr. sömu laga.

Að öllu framangreindu virtu er það mat dómsins að ekki sé fram komin nægileg sönnun, sem ekki verði vefengd með skynsamlegum rökum, um að téðir fjármunir hafi verið gjöf en ekki lán og þar með er ekki hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða hafi gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákærðu. Ber því að sýkna ákærðu X af öllum kröfum ákæruvalds í málinu.

Ákærða Íris Hera Eins og að framan greinir snúa sakargiftir á hendur ákærðu Írisi Heru að því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2015 til og með 2018, með því að láta undir höfuð leggjast að telja fram sem skattskyldar gjafir greiðslur frá A, á gjaldárinu 2015 að samtals að fjárhæð 14.376.800 krónur, á gjaldárinu 2016 samtals að fjárhæð 20.210.500 krónur, á gjaldárinu 2017 samtals að fjárhæð 12.527.953 krónur og á gjaldárinu 2018 samtals að fjárhæð 5.295.255 krónur. Samtals er hin ætlaða vanframtalda fjárhæð 52.410.508 krónur. Með þessu hafi ákærða komist hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar samtals að fjárhæð 17.824.547 krónur, allt eins og nánar greinir í ákæru.

Ákærða neitar sök og hefur borið því við að um hafi verið að ræða lán en ekki gjöf eða gjafir. Ákærða hefur þó ekki getað rennt neinum stoðum undir þá málsvörn sína. Ekki liggur fyrir neinn skriflegur samningur eða nein skjalleg gögn sem geti rennt stoðum undir ætlaða lánveitingu. Í þessu efni ber þó að nefna að í gögnum málsins er að finna óundirritað og ódagsett skjal hvers efni er að A staðfesti að hafa lánað ákærðu 421.638 bandaríkjadali, en í yfirlýsingunni segir að lánið sé opið, á ensku „open ended“, þ.e. að ákærða muni endurgreiða þegar hún geti það í framtíðinni. Að mati dómsins lýsir efni þessa skjals ekki láni heldur gjöf. Ekkert hefur komið fram í rafrænum samskiptum sem geti rennt stoðum undir að um lán hafi verið að ræða. Ekkert liggur fyrir um hvernig ákærðu hafi borið að greiða af hinu ætlaða láni, eða hvernig skilmálar þess hafi verið að öðru leyti. Hvergi hefur komið fram að ákærða hafi endurgreitt neitt af þessum peningum eða haft áætlanir um það. Í skattframtölum ákærðu á umræddum gjaldárum er hvergi getið um þessar fjárhæðir, hvorki sem gjafir né lán. Í þeim efnum getur engu breytt að ákærða hafi ekki sjálf séð um að útbúa skattframtöl sín, en hún ber sjálf ábyrgð á skattframtölunum, enda var henni í lófa lagið að kynna sér þau. Vitnið F, sem sá um bókhald og framtalsskil fyrir ákærðu á þeim tíma sem um ræðir, gaf skýrslu við aðalmeðferð eins og áður greinir. Vitnið kvaðst hafa vitað mjög lítið um fjármuni sem ákærða hefði fengið erlendis frá. Vitnið hafi hvorki vitað um fjárhæðir né annað í þessu sambandi. Vitnið hafði ekki aðgang að persónulegum bankareikningum ákærðu, en bar að ákærða hafi einhvern tíma sagt sér að hún væri að fá einhverja peninga. Kvaðst vitnið ekki muna að komið hafi fram hvort um væri að ræða lán eða gjöf, en minnti að um ákærða hafi talað um lán. Ekki hafi hins vegar komið til tals að telja fé þetta fram til skatts.

Auk ofanritaðs hefur af hálfu ákærðu því verið haldið fram til varnar, að í rauninni hafi féð runnið til félags í eigu ákærðu, þ.e. […]., sem stóð að baki rekstri veitingastaðar ákærðu, […]. Að mati dómsins dugar þessi málsvörn ákærðu ekki til sýknu. Fyrir liggur að peningarnir voru upphaflega lagðir inn á persónulegan bankareikning ákærðu, en ekki bankareikning félagsins. Þannig var ákærðu í sjálfsvald sett hvernig hún ráðstafaði peningunum og breytir engu í því efni framburður hennar sjálfrar, og raunar líka meðákærðu Brynju, um að tilgangur fjármunanna hafi verið til að létta undir rekstur félagsins, en hvergi verður séð í málinu að neinar kvaðir þar að lútandi hafi verið á millifærslum fjármunanna til ákærðu. Auk þessa liggur fyrir að stór hluti fjárins fór aldrei inn í rekstur […]. Þannig eru með öllu haldlausar þær varnir ákærðu að raunverulegur móttakandi fjárins hafi verið […].

Þá hefur ákærða byggt á því að hún hafi talið að hluti fjárins, þ.e. 100.000 bandaríkjadalir, væri endurgreiðsla á gömlu láni sem hún hafi á sínum tíma veitt A. Um þetta nýtur einskis við í gögnum málsins og verður ekki á þessu byggt við úrlausn málsins.

Að öllu framangreindu virtu er þannig hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða hefur gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákæru.

Í ákæru er háttsemi ákærðu heimfærð undir viðeigandi ákvæði laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, en jafnframt er háttsemin heimfærð undir 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Af hálfu ákærðu er á því byggt að brot hennar geti ekki talist vera meiri háttar brot gegn téðum lögum nr. 90/2003 og 4/1995 og varði því ekki við 1. mg. 262. gr. almennra hegningarlaga. Hvorki sé um að tefla verulegar fjárhæðir né að verknaður hafi verið framinn með sérstaklega vítaverðum hætti eða við aðstæður sem auki mjög saknæmi brotsins, sbr. 3. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Á þetta er ekki unnt að fallast að mati dómsins. Hvort heldur sem litið er til þeirrar fjárhæðar sem ákærða lét undir höfuð leggjast að telja fram til skatts, eða þeirrar fjárhæðar sem hún komst hjá því að greiða í tekjuskatt og útsvar, er vafalaust að um er að ræða verulegar fjárhæðir í skilningi 3. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Þá er að mati dómsins jafnljóst að fullnægt er huglægum skilyrðum í 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, þ.e. að brot ákærðu voru framin af ásetningi, en í öllu falli af stórfelldu gáleysi. Í þessu samhengi er til þess að líta að ákærða ber sjálf ábyrgð á skattframtölum sínum þó svo að hún fái utanaðkomandi aðila til að annast um framtalsgerðina og var henni í lófa lagið að kynna sér efni eigin skattframtals, hvort sem hún gerði það eða ekki. Þá getur engu breytt hvort ákærða vissi eða vissi ekki að gjafir umfram venjulegar tækifærisgjafir eru skattskyldar tekjur.

Er þannig háttsemi ákærðu réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru og hefur hún unnið sér til refsingar.

Ákærða Brynja Eins og að framan greinir snúa sakargiftir á hendur ákærðu Brynju að því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2016 og 2018, með því að láta undir höfuð leggjast að telja fram sem skattskyldar gjafir greiðslur frá A, 13.145.000 krónur á gjaldárinu 2016 og 16.304.900 krónur á gjaldárinu 2018, eða samtals 29.449.900 krónur. Með þessu hafi ákærða komist hjá því að greiða tekjuskatt og útsvar samtals að fjárhæð 10.763.382 krónur, allt eins og nánar greinir í ákæru.

Ákærða hefur skýlaust játað þá háttsemi sem henni er gefin að sök í ákæru og er játning ákærðu í samræmi við gögn málsins og ekki ástæða til að draga réttmæti játningar hennar í efa. Er þannig hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærða hefur gerst sek um þá háttsemi sem henni er gefin að sök. Í þessu efni breytir engu að í gögnum málsins er að finna óundirritað og ódagsett skjal hvers efni er að A staðfesti að hafa lánað ákærðu 200.000 bandaríkjadali, en í yfirlýsingunni segir að lánið sé opið, á ensku „open ended“, þ.e. að ákærða muni endurgreiða þegar hún geti það í framtíðinni. Að mati dómsins lýsir efni þessa skjals ekki láni heldur gjöf.

Í ákæru er háttsemi ákærðu heimfærð undir viðeigandi ákvæði laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga, en jafnframt er háttsemin heimfærð undir 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Af hálfu ákærðu er á því byggt að brot hennar geti ekki talist vera meiri háttar brot gegn téðum lögum nr. 90/2003 og 4/1995 og varði því ekki við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Hvorki sé um að tefla verulegar fjárhæðir né að verknaður hafi verið framinn með sérstaklega vítaverðum hætti eða við aðstæður sem auki mjög saknæmi brotsins, sbr. 3. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Á þetta er ekki unnt að fallast að mati dómsins. Hvort heldur sem litið er til þeirrar fjárhæðar sem ákærða lét undir höfuð leggjast að telja fram til skatts, eða þeirrar fjárhæðar sem hún komst hjá því að greiða í tekjuskatt og útsvar, er vafalaust að um er að ræða verulegar fjárhæðir í skilningi 3. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga. Þá er að mati dómsins jafnljóst að fullnægt er huglægum skilyrðum í 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, þ.e. að brot ákærðu voru framin af ásetningi, en í öllu falli af stórfelldu gáleysi. Í þessu samhengi er til þess að líta að ákærða ber sjálf ábyrgð á skattframtölum sínum þó svo að hún fái utanaðkomandi aðila til að annast um framtalsgerðina og var henni í lófa lagið að kynna sér efni eigin skattframtals, hvort sem hún gerði það eða ekki. Þá getur engu breytt hvort ákærða vissi eða vissi ekki að gjafir umfram venjulegar tækifærisgjafir eru skattskyldar tekjur, en ákærða bar þetta fyrir sig við aðalmeðferð.

Er þannig háttsemi ákærðu réttilega heimfærð til refsiákvæða í ákæru og hefur hún unnið sér til refsingar.

Ákvörðun refsingar og sakarkostnaður Samkvæmt framlögðu sakavottorð hefur ákærða Íris ekki áður gerst sek um refsiverðan verknað. Er refsing ákærðu Írisar hæfilega ákveðin fangelsi í 10 mánuði, en rétt er að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum 2 árum haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt er rétt að ákærða greiði fésekt til ríkissjóðs, en skv. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 skal sektin nema allt að tífaldri skattfjárhæð af þeim skattstofni sem undan var dreginn og aldrei lægri fésekt en nemur tvöfaldri skattfjárhæðinni. Sú fjárhæð sem ákærða kom sér undan því að greiða í tekjuskatt og útsvar er hátt í 21 milljón krónur og verður ákærðu samkvæmt því gert að greiða fésekt í ríkissjóð 42.000.000 krónur innan 4 vikna, en sæta ella fangelsi í 360 daga, en ekki þykja efni til að fara upp fyrir lögbundið lágmark fésektarrefsingar. Ekki kemur hins vegar til álita að skilorðsbinda fésektarrefsinguna.

Samkvæmt framlögðu sakavottorði gekkst ákærða Brynja undir lögreglustjórasátt vegna umferðarlagabrots á árinu 2014, en sáttin hefur ekki áhrif á ákvörðun refsingar ákærðu nú. Refsing ákærðu Brynju er hæfilega ákveðin fangelsi í 6 mánuði, en rétt er að fresta fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum 2 árum haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt er rétt að ákærða greiði fésekt til ríkissjóðs, en skv. 1. mgr. 109. gr. laga nr. 90/2003 skal sektin nema allt að tífaldri skattfjárhæð af þeim skattstofni sem undan var dreginn og aldrei lægri fésekt en nemur tvöfaldri skattfjárhæðinni. Sú fjárhæð sem ákærða kom sér undan því að greiða í tekjuskatt og útsvar er hátt í 11 milljón krónur og verður ákærðu samkvæmt því gert að greiða fésekt í ríkissjóð 22.000.000 krónur innan 4 vikna, en sæta ella fangelsi í 300 daga, en ekki þykja efni til að fara upp fyrir lögbundið lágmark fésektarrefsingar. Ekki kemur hins vegar til álita að skilorðsbinda fésektarrefsinguna.

Í málinu liggur ekki fyrir neitt um útlagðan kostnað á rannsóknarstigi og er því ekki öðrum sakarkostnaði til að dreifa í málinu en málsvarnarlaunum verjenda ákærðu.

Þar sem ákærða X hefur verið sýknuð af öllum kröfum ákæruvalds í málinu greiðast málsvarnarlaun skipaðs verjanda hennar, Kristjáns Gunnars Valdimarssonar lögmanns, 2.966.080 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts úr ríkissjóði sbr. 235. gr. laga nr. 88/2008. Sama máli gegnir um málsvarnarlaun fyrri skipaðs verjanda hennar, Sævars Þórs Jónssonar lögmanns, 2.944.479 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts, sem og þóknun Jóns Egilssonar lögmanns sem var tilnefndur verjandi ákærðu við eina skýrslugjöf hennar hjá Skattrannsóknarstjóra, 63.480 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Málvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu Írisar, Ólafs Kristinssonar lögmanns, eru ákveðin 2.971.560 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts og ber ákærðu Írisi að greiða þau ásamt aksturskostnaði verjandans sem er 58.656 krónur.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu Brynju, Björgvins Jónssonar lögmanns, eru 2.595.320 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts og ber ákærðu Brynju að greiða þau ásamt aksturskostnaði verjandans sem er 64.296 krónur.

Sigurður G. Gíslason dómstjóri kveður upp dóm þennan.

Dómsorð:

Ákærða, X, skal vera sýkn af öllum kröfum ákæruvalds í málinu.

Ákærða, Íris Hera Norðfjörð Jónsdóttir, sæti fangelsi í 10 mánuði. Fresta ber fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum 2 árum haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærða Íris Hera greiði 42.000.000 krónur í fésekt til ríkissjóðs innan 4 vikna en sæti ella fangelsi í 360 daga.

Ákærða Brynja Norðfjörð Guðmundsdóttir, sæti fangelsi í 6 mánuði. Fresta ber fullnustu refsingarinnar og skal hún falla niður að liðnum 2 árum haldi ákærða almennt skilorð 57. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Ákærða Brynja greiði 22.000.000 krónur í fésekt til ríkissjóðs innan 4 vikna en sæti ella fangelsi í 300 daga.

Málsvarnarlaun skipaðs verjanda ákærðu X, Kristjáns Gunnars Valdimarssonar lögmanns, 2.966.080 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts greiðast úr ríkissjóði, sem og málsvarnarlaun fyrri skipaðs verjanda hennar, Sævars Þórs Jónssonar lögmanns, 2.944.479 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts, sem og þóknun Jóns Egilssonar lögmanns, tilnefnds verjanda ákærðu, 63.480 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts.

Ákærða Íris Hera greiði sakarkostnað, alls 3.030.216 krónur, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Ólafs Kristinssonar lögmanns, 2.971.560 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts og einnig þ.m.t. aksturskostnaður verjandans sem er 58.656 krónur.

Ákærða Brynja greiði sakarkostnað, alls 2.659.616 krónur, þ.m.t. málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns, Björgvins Jónssonar lögmanns, 2.595.320 krónur að teknu tilliti til virðisaukaskatts og einnig þ.m.t. aksturskostnaður verjandans sem er 64.296 krónur Sigurður G. Gíslason