Dómstólaleit

A og B deildu um forsjá dóttur þeirra, C, lögheimili hennar, meðlag og umgengni. Í dómi héraðsdóms var kveðið á um að forsjá og lögheimili C skyldi vera hjá B en niðurstaða héraðsdóms var byggð á því að forsjárhæfni A, sem hafði verið aðalumönnunaraðili C frá fæðingu, væri háð verulegum annmörkum. Var kveðið á um að A skyldi greiða B einfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs. Þá var kröfum málsaðila um að dómurinn kvæði á um inntak umgengnisréttar vísað frá dómi þar sem ekki lá fyrir að sáttameðferð hefði farið fram um umgengnisrétt barnsins við B áður en málið var höfðað. Við meðferð málsins hjá Landsrétti lögðu málsaðilar fram samning um fyrirkomulag umgengni C við B. Í dómi Landsréttar var rakið að í sálfræðilegri yfirmatsgerð sem aflað var fyrir réttinum kæmi fram að báðir málsaðilar væru með góða forsjárhæfni þótt minna hefði reynt á getu B að því leyti. Í yfirmatsgerðinni var ekki að öllu leyti fallist á niðurstöðu undirmatgerðar um takmarkanir á forsjárhæfni A en yfirmatsmenn töldu áfrýjanda úrræðagóða og sjálfstæða ásamt því að hún sýndi frumkvæði og dug við uppeldi barnsins. B, sem hafði frá fæðingu C notið takmarkaðrar umgengni við hana, upplýsti meðal annars í skýrslugjöf fyrir réttinum að markmið hans með málsókn á hendur A hefði fyrst og fremst verið til að tryggja umgengni barnsins við hann. Þá kom fram í dómi Landsréttar að samskipti A og B hefðu í gegnum tíðina verið erfið af ýmsum ástæðum en yfirmatsmenn og raunar málsaðilar sjálfir staðfest fyrir réttinum að samskiptin hefðu batnað töluvert og að umgengni hefði aukist. Í ljósi þess að viðhorf aðila til réttinda hvors annars og barnsins hefðu breyst til batnaðar frá því að dómur héraðsdóms féll var það mat Landsréttar að A og B væru líkleg til að geta unnið í sameiningu að velferð C og að farsælast væri fyrir barnið og málsaðila sjálfa að þau færu sameiginlega með forsjá þess. Um lögheimili C var litið til þess að það hafði frá fæðingu verið hjá A. Með vísan til tengsla A og C og með hliðsjón af yfirmatsgerð var talið skynsamlegast að viðhalda stöðugleika C og því ákveðið að lögheimili barnsins yrði hjá A. Þá var B gert að greiða A einfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs þess.

A og B deildu um forsjá þriggja sona sinna, lögheimili og umgengni. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að B skyldi fara einn með forsjá drengjanna og að lögheimili þeirra yrði hjá honum. Í dómi Landsréttar var talið, meðal annars með vísan til matsgerðar sem lá fyrir í málinu, að forsjárhæfni B væri mun meiri en A. Við meðferð málsins og sönnunarfærslu fyrir Landsrétti kom ekkert fram sem var til þess fallið að hnekkja því mati héraðsdóms að það samrýmdist best högum og þörfum yngri drengjanna tveggja að B færi einn með forsjá þeirra og að lögheimili þeirra yrði hjá honum. Talið var að aðstæður elsta drengsins væru aðrar, en hann hafði flutt til A í byrjun júlí 2025 og hafið nám við framhaldsskóla í sveitarfélaginu. Þá hafði hann lýst eindregnum vilja til að búa áfram hjá A. Að teknu tilliti til atvika og aðstæðna elsta drengsins og vilja hans var það talið helst samræmast hagsmunum hans að A færi ein með forsjá hans og að lögheimili yrði hjá henni. Kveðið var á um inntak umgengni A við yngri drengina í dóminum, en það var ekki talið þjóna hagsmunum elsta drengsins að ákveða umgengni B við hann og var kröfu þar um hafnað.

A og B deildu um forsjá barna sinna C og D, sem og lögheimili þeirra, umgengni og meðlag. Í dómi Landsréttar var rakið að sú niðurstaða leiddi af heildarmati á forsjárhæfni foreldra og þarfa barnanna að B færi ein með forsjá þeirra. Af því leiddi að lögheimili þeirra yrði hjá B. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um forsjá og skyldu A til að greiða B einfalt meðlag. A krafðist fyrir Landsrétti endurskoðunar á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um rétt til umgengni við börnin. Krafðist hann þess að fá umtalsvert rýmri rétt til umgengni, auk þess sem hann sætti ekki eftirliti. Með dómi Landsréttar var talið að sá hluti hins áfrýjaða dóms er varðaði umgengni við börn málsaðila væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og vísa þeim þætti málsins til héraðsdóms til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem skorið var til bráðabirgða úr ágreiningi aðila um lögheimili barna þeirra, meðlag og umgengni. Með úrskurði héraðsdóms var tekin til greina krafa B um lögheimili barnanna til bráðabirgða þar til leyst hefði verið úr ágreiningi um lögheimili þeirra með dómi. Jafnframt var A gert að greiða einfalt meðlag með hvoru barni frá uppkvaðningu úrskurðarins og þá var kveðið á um umgengni A til bráðabirgða. Fyrir lá að börnin bjuggu hjá báðum foreldrum þar til þau slitu sambúð í október 2023. Skömmu síðar hafi B flutt með börnin af sameiginlegu heimili aðila en A hafi áfram búið þar og börnin notið umgengni við hann. Í úrskurði Landsréttar kom fram að sú ákvörðun B að flytja með börnin af fyrrum sameiginlegu heimili hennar og A hafi augljóslega haft röskun á högum þeirra í för með sér. Í ljósi þess skamma tíma sem liðinn var frá þeirri breytingu á högum barnanna og umgengni þeirra við A undanfarna mánuði þótti ekki hafa verið sýnt fram á að hagsmunir barnanna stæðu til þess að flytja þyrfti lögheimili þeirra til bráðabirgða til B á meðan mál aðila væri til meðferðar fyrir dómi. Taldi Landsréttur að slík röskun gæti ekki ein og sér réttlætt ákvörðun um að breyta skráningu á lögheimili barna til bráðabirgða. Var því hafnað kröfu B um að lögheimili barnanna yrði hjá henni til bráðabirgða og henni gert að greiða einfalt meðlag með hvoru barni frá uppkvaðningu úrskurðarins ásamt því að kveðið var á um umgengni hennar við börnin.

A og B deildu um forsjá sonar síns, C, og umgengni. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að B færi ein með forsjá C og kveðið á um inntak umgengni A um jól og áramót. Í dómi héraðsdóms var sérstaklega horft til þess að samskiptum aðila hefði verið þannig háttað, bæði fyrir og eftir fæðingu C, að ólíklegt væri að þau gætu átt með sér þá foreldrasamvinnu sem væri nauðsynleg forsenda sameiginlegrar forsjár. Í dómi Landsréttar kom fram að þau gögn sem lögð hefðu verið fyrir Landsrétt eftir uppkvaðningu héraðsdóms bæru á ýmsan hátt merki þess að samskipti aðila færu batnandi og að þau hefðu getu til að eiga farsæla samvinnu um uppeldi og umönnun sonar síns. Í skýrslum aðila fyrir dómi hefði aftur á móti komið fram að samskipti þeirra um C væru skrifleg og að þau hittust aldrei. Þá yrði ráðið af sömu gögnum að takmarkað traust ríki á milli aðila. Telja yrði ljóst að sú skipan mála sem ákveðin var í hinum áfrýjaða dómi hefði að öðru leyti haft góð áhrif á samskipti aðila. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

A og B deildu um forsjá sonar síns, C, umgengni og meðlag. A og B bjuggu aldrei saman og fór A ein með forsjá C þar til hinn áfrýjaði dómur gekk. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B færu sameiginlega með forsjá drengsins og skyldi lögheimili hans vera hjá A og B gert að greiða meðlag með honum. Loks var kveðið á um inntak umgengni. Í dómi Landsréttar var rakið að í barnalögum nr. 76/2003 væru ekki reistar skorður við því að foreldri, sem aldrei hefði haft forsjá barns, öðlaðist með fulltingi dómstóla hlutdeild í forsjá þess þótt hitt foreldrið væri því andvígt. Skilyrði þess væri að þær aðstæður væru fyrir hendi að breytt skipan forsjár þjónaði betur hagsmunum barnsins. Í málinu var talið að verulegrar tortryggni gætti milli A og B og hefðu þau bæði kennt hinu um samskiptavanda þeirra og slæm áhrif þessa á C. Samkvæmt fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns byggju þau aftur á móti bæði yfir styrkleikum. C væri 12 ára og bæri ágætt skynbragð á eigin þarfir og langanir og bæri að taka réttmætt tillit til afstöðu hans. Ekkert hefði komið fram í málinu sem gæfi tilefni til að álykta að hann væri því andvígur að B axlaði þá ábyrgð sem fælist í forsjárskyldum foreldra. Þá virtist ágreiningur aðila ekki rista djúpt um meginatriði í uppeldi C. Taldi Landsréttur ekki efni til að hnekkja því áliti héraðsdóms að það þjónaði betur hagmunum C að A og B færu sameiginlega með forsjá hans. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en reglulega umgengni B við C og umgengni um jól og áramót.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A á hendur B var vísað frá dómi. Komst dómurinn að þeirri niðurstöðu að ekki hefði verið leitað sátta um forsjá barna málsaðila, lögheimili þeirra, greiðslur meðlags eða inntak umgengnisréttar fyrir málshöfðunina í skilningi 33. gr. a í barnalögum og var því kröfum málsaðila þar að lútandi vísað frá dómi. Að fenginni þeirri niðurstöðu þótti ljóst að ágreiningur aðila um forsjá barnanna væri ekki lengur til meðferðar hjá lögmæltum yfirvöldum í skilningi 2. mgr. 44. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 og var því jafnframt vísað frá dómi kröfu aðila um veitingu leyfis til skilnaðar að borði og sæng.

A og B deildu um forsjá sonar þeirra, C, og utanlandsferðir B með hann til upprunalands B. Í dómi héraðsdóms var kveðið á um að forsjá C skyldi vera sameiginleg. Þá var viðurkenndur réttur B til að fara með drenginn í utanlandsferðir til upprunalands hans frá og með sumri 2022. Í dómi Landsréttar var rakið að dómkvaddur matsmaður teldi ágreining og samskiptavanda aðila ekki vera þess eðlis að hann ætti að hindra sameiginlega forsjá. Þrátt fyrir hnökra í samskiptum bæru þau virðingu fyrir hvort öðru og hefðu trú á að hvort um sig myndi annast drenginn vel. Hagur drengsins væri í fyrirrúmi hjá þeim báðum. Taldi Landsréttur ljóst að málsaðilum væri fyrst og fremst mikið í mun að hagsmuna drengsins væri gætt í hvívetna. Samskipti þeirra um drenginn væru kurteis þótt þau hefðu í gegnum tíðina viðrað mismunandi skoðanir á því hvernig umönnun hans væri háttað. Fallist var á það mat héraðsdóms að ágreiningur málsaðila væri ekki með þeim hætti að hann ætti að koma í veg fyrir sameiginlega forsjá. Staðfest var því niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sameiginlega forsjá. Varðandi kröfu B um viðurkenningu á rétti hans til að fara með drenginn í utanlandsferðir til upprunalands síns hafnaði Landsréttur frávísunarkröfu A þar sem dómstólar hefðu samkvæmt 5. mgr. 34 . gr. barnalaga nr. 76/2003 vald til að kveða á um inntak umgengnisréttar. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með vísan til forsendna í Landsrétti kom fram að dómurinn teldi með vísan til 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar, 1. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, svo og tilgreindra ákvæða samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins að feðgarnir ættu rétt til þess að fara saman í sumarleyfi til upprunalands B frá og með sumri 2022 þegar þeir nytu sumarumgengi samkvæmt úrskurði sýslumanns.

A og B deildu um forsjá dóttur þeirra, C. Samkvæmt hinum áfrýjaða dómi skyldu málsaðilar fara sameiginlega með forsjá C, lögheimili hennar skyldi vera hjá A og umgengni háttað með nánar tilgreindum hætti. Þá var B gert að greiða tvöfalt meðlag með C til fullnaðs 18 ára aldurs hennar. Ágreiningur aðila fyrir Landsrétti laut aðallega að því hvort lagaskilyrði stæðu til þess að þau færu sameiginlega með forsjá C, sbr. 34. gr. barnalaga nr. 76/2003, en A byggði á því að svo væri ekki. Þá greindi aðila á um sönnunargildi matsgerðar sem lá fyrir í málinu. Í dómi Landsréttar var rakið að af 34. gr. barnalaga leiddi að niðurstaða um það hvort forsjá skyldi vera sameiginleg réðist einkum af mati á þeim atriðum sem vísað væri til í ákvæðinu. Þá var rakið að samkvæmt 2. mgr. 66. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála legði dómari mat á sönnunargildi matsgerðar þegar leyst væri úr máli. Í dómi héraðsdóms hefðu dómendur í engu farið út fyrir þetta hlutverk sitt heldur tekið afstöðu til sönnunargildis fyrirliggjandi matsgerðar. Mat þeirra hafi verið að vissir ágallar væru á matsgerðinni og að þeir væru til þess fallnir að rýra gildi hennar á þann veg að ályktanir um talsverðan mun á forsjárhæfni aðila, A í hag, ættu ekki rétt á sér. Niðurstaða matsmanns væri að báðir foreldrar væru hæfir til að fara með forsjá C. Þótt deilur hefðu staðið milli A og B, og sett nokkurt mark á samskipti þeirra, yrði ráðið af gögnum málsins að þau gætu sameiginlega í þágu barnsins tekið meiri háttar ákvarðanir er varða það og væru í stakk búin að vinna saman að velferð og þroska þess. Að þessu gættu og með hliðsjón af atvikum og gögnum málsins að öðru leyti var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

A og B deildu um forsjá sonar þeirra, C, umgengni og greiðslu meðlags. Í dómi Landsréttar kom fram að eins og ágreiningi aðila væri háttað kæmi ekki til þess að unnt væri að dæma sameiginlega forsjá. Jafnframt var rakið að af málsgögnum yrði ekki annað ráðið en að í fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds matsmanns hafi verið fjallað um A á jákvæðari hátt en efni stæðu til. Þá virtist niðurstaða hins áfrýjaða dóms hafa haft góð áhrif á samskipti aðila og líðan drengsins. Samkvæmt framangreindu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um forsjá, meðlag og umgengni A og B við C.

B krafðist þess að sér yrði heimilað að fá börn sín tekin úr umráðum hins foreldrisins, A, og fengin sér með beinni aðfarargerð. Undir meðferð málsins í héraði krafðist A dómkvaðningar matsmanns til að svara átta tilgreindum spurningum. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að héraðsdómari hefði þá þegar tekið ákvörðun um að fela sérfróðum manni að kynna sér viðhorf barnanna og væri því ekki þörf á að dómkveðja matsmann til þess að svara fyrstu matsspurningu A. Krafa A byggði á því að kanna þyrfti hvort skilyrði væru fyrir því að synja beiðni B samkvæmt 2. og 4. tölulið 12. gr. laga nr. 160/1995. Ljóst væri að aðrar matsspurningar A væru ekki nægjanlega skýrar um það að matsmanni væri ætlað að meta hvort skilyrði 2. töluliðar ætti við. Þá væri úrlausn á því hvort skilyrði 4. töluliðar væri uppfyllt einkum byggt á lögfræðilegu mati. Var því staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að hafna beiðni A um dómkvaðningu matsmanns.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi án kröfu þar sem sóknaraðili var ekki talinn hafa fært sönnur á að aðilar hefðu fyrir málshöfðun leitað sátta samkvæmt 1. mgr. 33. gr. barnalaga nr. 76/2003 um þau ágreiningsefni sem lágu fyrir héraðsdómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðila var vísað frá dómi án kröfu. Í málinu deildu aðilar meðal annars um forsjá sona sinna C og D. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna hans um frávísun málsins, kom fram að við sáttameðferð hefði ekki verið fjallað um ágreining aðila um forsjá C og D. Yrði því ekki talið að leitað hefði verið sátta um meginágreiningsefni málsins fyrir höfðun þess. Færi það í bága við ófrávíkjanleg fyrirmæli 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003 og af þeim sökum yrði ekki hjá því komist að vísa málinu frá dómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A gegn B var vísað frá dómi með vísan til þess að aðilar málsins hefðu ekki undirgengist sáttameðferð fyrir höfðun málsins í samræmi við 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003. Í úrskurði Landsréttar var skírskotað til 5. mgr. sömu lagagreinar um að gert væri ráð fyrir að sáttamaður gæfi út sáttavottorð ef foreldrum tækist ekki að gera samning eða ef þeir mættu ekki á sáttafund eftir að hafa fengið kvaðningu tvívegis. Til þess var jafnframt vísað að samkvæmt 2. mgr. 33. gr. a barnalaga skuli sýslumaður bjóða aðilum sáttameðferð en að aðilar geti einnig leitað til annarra sem hafi sérfræðiþekkingu í sáttameðferð og málefnum barna. A hafði leitað til sjálfstætt starfandi sáttamanns, svo sem honum hafði verið heimilt, en fyrir lá að B hafði verið boðuð tvívegis á fund sáttamanns en hafði í hvorugt skiptið sinnt þeirri boðun. Með vísan til þess var talið að með því hefði fullnægjandi sáttameðferð samkvæmt 33. gr. a barnalaga farið fram. Væru því ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi og var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A á hendur B var vísað frá dómi með vísan til þess að aðilar máls hefðu ekki undirgengist sáttameðferð í samræmi við 5. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003.

A og B deildu um forsjá sonar síns, umgengni og meðlag. Með hinum áfrýjaða dómi var B falin forsjá drengsins auk þess sem kveðið var á um umgengni og meðlag. Í málinu lá fyrir matsgerð dómkvadds matsmanns sem aflað var undir rekstri málsins í héraði þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að B byggi yfir ríkari forsjárhæfni en A. Féllst Landsréttur á þá niðurstöðu héraðsdóms að ekki væru forsendur til að aðilar færu áfram saman með forsjá sonar þeirra. Í dómi Landsréttar kom fram að matsgerðinni hefði ekki verið hnekkt og á henni væru engir slíkir annmarkar að ekki yrði á henni byggt. Samkvæmt því yrði að leggja til grundvallar að hæfni foreldra og tengsl barns við báða foreldra mæltu með því að B yrði falin forsjáin. Sjónarmið um stöðugleika í tengslum og í uppeldi mæltu einnig með hinu sama. Áform B um fimm ára dvöl erlendis gætu ekki ein og sér leitt til þess að kröfu hennar um forsjá yrði hafnað. Var niðurstaða heildarmats á því hvað væri drengnum fyrir bestu að hagsmunir hans stæðu til þess að B færi með forsjána. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem skorið var til bráðabirgða úr ágreiningi málsaðila um forsjá og lögheimili dóttur þeirra, umgengni hennar við málsaðila og greiðslu meðlags með henni. Landsréttur vísaði til þess að af gögnum málsins yrði ráðið að aðilar hafi aðeins í eitt skipti verið boðaðir til sáttameðferðar áður en vottorð um sáttameðferð var gefið út. Það væri í andstöðu við fyrirmæli 5. mgr. 33. gr. a barnalaga. Af þeim sökum var málinu vísað frá héraðsdómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa B um að dóttir hennar og A yrði tekin úr umráðum A og afhent sér með beinni aðfarargerð. Í úrskurði Landsréttar var rakið að samkvæmt 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003 væri það ófrávíkjanleg skylda foreldra að undirgangast sáttameðferð áður en mál væri höfðað. Af málsgögnum væri ljóst að sáttameðferð samkvæmt nefndu ákvæði hefði ekki farið fram og var málinu því vísað frá héraðsdómi.

A og B deildu um forsjá barna sinna, lögheimili og umgengni. Með hinum áfrýjaða dómi var B einni falin forsjá barnanna auk þess sem kveðið var á um lögheimili, meðlag og umgengnisrétt. Niðurstaða héraðsdóms byggðist á því að frumtengsl barnanna við B væru ótvírætt sterkari og fengi það stoð í matsgerð dómkvadds matsmanns. Þá væru samskipti aðila erfið og fyrirsjáanlegt, vegna djúpstæðs ágreinings og vantrausts þeirra á milli, að þau myndu ekki geta tekið sameiginlegar ákvarðanir í skjóli forsjár. Var það ekki talið þjóna hagsmunum barnanna að aðilarnir færu sameiginlega með forsjá þeirra. Fyrir Landsrétti krafðist A frávísunar málsins frá héraðsdómi á þeim grundvelli að sáttameðferð aðilanna hefði ekki fullnægt skilyrðum 1. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003. Með hliðsjón af fyrirliggjandi sáttavottorði taldi Landsréttur að fullnægjandi sáttameðferð hefði farið fram og hafnaði frávísunarkröfu A. Með vísan til fyrirliggjandi lögregluskýrslna og læknisvottorða en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms var staðfest niðurstaða hans um að ekki væru skilyrði til þess að aðilar færu sameiginlega með forsjá barnanna og að B skyldi ein fara með forsjá þeirra. Að því virtu kom lögheimili barnanna ekki til úrlausnar dómsins. Þá staðfesti Landsréttur ákvæði héraðsdóms um inntak umgengnisréttar.

Í málinu deildu A og B um hvar lögheimili barns þeirra, C, ætti að vera. Undir rekstri málsins í héraði höfðu aðilar komist að samkomulagi um að fara sameiginlega með forsjá barnsins og sættu þeir sig við niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um hvernig umgengni skyldi háttað. Við meðferð málsins í héraði var aflað undir- og yfirmatsgerðar. Í hinum áfrýjaða dómi, sem var skipaður sérfróðum meðdómsmanni, var rakið að undir- og yfirmatsmönnum hefði borið saman um að A og B væru bæði hæf til að fara með forsjá barnsins og lögheimili, báðir foreldrar sinntu ummönnun barnsins vel og ekki væri unnt að gera greinarmun á líðan og umhirðu barnsins eftir því hjá hvoru foreldri það dveldi. Í hinum áfrýjaða dómi kom fram að tilfinningatengsl barnsins við aðila væru á meðal þess sem skipti einna mestu máli við mat á því hvar lögheimili barnsins skyldi vera til framtíðar litið. Við úrlausn málsins yrði að taka mið af forsögunni, ungum aldri barnsins og þeirri staðreynd að B hefði verið aðalumönnunaraðili barnsins þegar sterkustu geðtengslin hefðu verið að myndast. Í hinum áfrýjaða dómi kom fram að telja yrði að frumtengsl barnsins væru ótvírætt sterkari við B og fengi það stoð í undir- og yfirmatsgerð. Þá hefði það einnig þýðingu að C væri eina barn B en að á heimili A væru aftur á móti önnur börn á mismunandi aldri sem þyrfti að sinna. Einnig var rakið að ekki væri unnt að gera greinarmun á stöðugleika hjá aðilum þannig að það hefði þýðingu við mat á því hvar lögheimili barnsins ætti að vera og að ekkert væri komið fram í málinu um að B myndi ekki tryggja rétt barnsins til umgengni við A kæmi til þess að lögheimili barnsins yrði hjá henni. Á grundvelli heildstæðs mats á þeim þáttum sem líta bæri til var niðurstaða hins áfrýjaða dóms sú að það væri barninu fyrir bestu að lögheimili þess yrði hjá B. Var sú niðurstaða staðfest af Landsrétti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms.

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar, umgengni og greiðslu meðlags. Í dómi Landsréttar kom fram að framburður aðila fyrir dómi og gögn málsins bæru ótvírætt með sér að samskiptavandi aðila væri mikill og þau ræddu ekki saman um málefni barnsins. Væru því ekki forsendur fyrir því að þau færu saman með forsjána. Í málinu lá fyrir matsgerð þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að báðir foreldrar væru hæfir til þess að fara með forsjá barnsins. Var það mat dómsins að það samrýmdist betur högum og þörfum barnsins að A færi ein með forsjá þess enda þótt fyrir lægi að hún hefði tálmað umgengni barnsins við B. Í ljósi þess að barnið hafði lítið umgengist B síðastliðin tvö ár og ekki myndað tengsl við sambýliskonu hans og hálfsystur sem byggju á sama heimili var talið nauðsynlegt að aðlögun ætti sér stað í sex mánuði frá uppkvaðningu dómsins. Í ljósi aðstæðna var það mat dómsins að nauðsynlegt væri að foreldrar nytu stuðnings eftirlitsaðila, sbr. 4. mgr. 47. gr. barnalaga nr. 76/2003, á aðlögunartímanum til að stuðla að því að umgengnin til lengri tíma yrði barninu áreynslulaus eða áreynslulítil.

A áfrýjaði dómi héraðsdóms þar sem B hafði verið falin forsjá þriggja barna þeirra og krafðist meðal annars frávísunar málsins þar sem sáttameðferð samkvæmt 1. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003 hefði ekki farið fram fyrir höfðun þess. Í dómi Landsréttar er rakið að samkvæmt fyrrgreindu ákvæði er það ófrávíkjanleg skylda foreldra að undirgangast sáttameðferð áður en mál er höfðað. Af málsgögnum væri ljóst að í sáttameðferð aðila hefði ekki verið fjallað um ágreining þeirra á milli um forsjá barnanna þriggja í samræmi við ákvæðið. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar, lögheimili og umgengni. Í dómi Landsréttar kom fram að framburður aðila fyrir dómi og gögn málsins bæru með sér að samskiptavandi þeirra væri mikill og þau ræddu ekki saman um málefni dóttur þeirra. Jafnframt væri fram komið að ekki hefði dregið úr þeim vanda þeirra en samskiptin færu að mestu fram með aðstoð fjölskyldu B. Taldi Landsréttur að forsendur sameiginlegrar forsjár þeirra með stúlkunni væru því brostnar. Í málinu lá fyrir matsgerð um forsjárhæfni A og B sem aflað var undir rekstri málsins í héraði og var þar komist að þeirri niðurstöðu að báðir aðilar væru hæfir til að fara með forsjá stúlkunnar en að veikleikar væru í forsjárhæfni A. Féllst Landsréttur á það með héraðsdómi að það samræmdist best högum og þörfum stúlkunnar að B færi ein með forsjá hennar. Þá taldi Landsréttur ekki efni til að breyta því fyrirkomulagi um umgengni sem héraðsdómur ákvað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

B höfðaði mál á hendur A og krafðist þess að honum yrði falin forsjá barns þeirra. Undir rekstri málsins í héraði var aflað matsgerðar um forsjárhæfni aðila og lagði A í kjölfarið fram yfirmatsbeiðni. Talið var að hluti spurninga í yfirmatsbeiðni lyti að atriðum sem undirmatsgerð hefði ekki tekið til og væri því ekki leitað endurmats á þeim atriðum á grundvelli 64. gr. laga nr. 91/1991. Þá var það ekki talið þjóna hagsmunum barnsins að máli yrði frestað enn frekar til öflunar yfirmatsgerðar. Var yfirmatsbeiðni sóknaraðila því hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem B var heimilað að fá börn aðila tekin úr umráðum A og afhent sér. Landsréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms að brottflutningur barnanna til Íslands hefði verið ólögmætur í skilningi 11. gr. laga nr. 160/1995 en A bar því við að 2. og 3. töluliður 12. gr. sömu laga stæðu því í vegi að krafa B næði fram að ganga. Í niðurstöðu Landsréttar voru meðal annars rakin þau markmið Haagsamningsins að tryggja börnum, sem flutt væru með ólögmætum hætti til samningsríkis eða haldið þar á ólögmætan hátt, væri skilað sem fyrst og að sjá til þess að forsjárréttur samkvæmt lögum eins samningsríkis sé í raun virt í öðrum samningsríkjum. Við túlkun og beitingu laga nr. 160/1995, þar á meðal ákvæðum 12. gr. þeirra um heimildir til að synja um afhendingu barns, yrði að hafa þessi markmið Haagsamningsins að leiðarljósi. Var það mat réttarins að skilyrði undantekningarákvæða 2. og 3. töluliðar 12. gr. laganna væru ekki uppfyllt í málinu og var því staðfest sú niðurstaða héraðsdóms um að taka kröfu B til greina en sú heimild var þó háð því að A hefði ekki innan 21 dags frá uppsögu dómsins sjálf farið með börnin til búseturíkis þeirra eða á annan hátt stuðlað að för þeirra þangað.

B höfðaði mál á hendur A og krafðist þess að sér yrði falin forsjá dóttur þeirra. Í málinu lá fyrir matsgerð um forsjárhæfni aðila þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að báðir aðilar væru hæfir til að fara með forsjá stúlkunnar en með vísun til ýmissa þátta væri B hæfari. Með dómi héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, var B falin forsjá stúlkunnar auk þess sem kveðið var á um umgengnisrétt. Undir rekstri málsins í Landsrétti var aflað skýrslu sálfræðings um viðhorf barnsins á grundvelli 1. mgr. 43. gr. barnalaga nr. 76/2003. Í kjölfar skýrslunnar féll A frá öllum dómkröfum í málinu að frátöldum kröfum um málskostnað. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um málskostnað staðfest og A gert að greiða B málskostnað fyrir Landsrétti.

A áfrýjaði héraðsdómi þar sem B hafði verið falin forsjá sonar þeirra og krafðist meðal annars frávísunar málsins þar sem fullnægjandi sáttameðferð samkvæmt 1. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003 hefði ekki farið fram fyrir höfðun þess. Í dómi Landsréttar kom fram að lágmarksinntak sáttameðferðar væri að helstu ágreiningsefni og afstaða aðila til þeirra hefðu komið fram en að öðru leyti væri lagt í mat sáttamanns hvenær fullreynt væri að sættir gætu náðst og taldi Landsréttur fullægjandi sáttameðferð hafa farið fram. Í málinu lá fyrir matsgerð dómkvadds matsmanns sem taldi forsjárhæfni beggja foreldra mjög góða. Í dómi Landsréttar kom fram að þar sem gögn málsins bæru með sér djúpstæðan samskiptavanda aðila væru allt að einu ekki forsendur til að dæma þeim sameiginlega forsjá. Þá væri fyrirséð vegna búsetu og starfa A og B að drengurinn myndi búa í öðru landi en það foreldri sem ekki fengi forsjá. Að virtum sterkari umönnunartengslum drengsins við B og því að sú forsjáskipan ylli minni röskun í lífi hans var héraðsdómur staðfestur um forsjá og lögheimili drengsins en kveðið á um eins ríkulega umgengni og frekast þætti unnt í ljósi aðstæðna.

A og B deildu um forsjá tveggja dætra sinna og umgengnisrétt. Í málinu lá fyrir matsgerð þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að báðir aðilar byggju yfir ásættanlegri forsjárhæfni. Í dómi Landsréttar kom fram að breytingar hefðu eftir það orðið á aðstæðum A. Var talið að hagur stúlknanna yrði best tryggður með því að B færi með forsjá þeirra. Var það jafnframt í samræmi við skýran vilja stúlknanna. Samkvæmt því var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um skipan forsjár dætra aðila. Þá var kveðið á um umgengni A við stúlkurnar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu A um að lögheimili barnsins C yrði hjá honum var vísað frá dómi. Í úrskurði héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna hans kom fram að A hefði ekki krafist breytingar á lögheimili beggja barna A og B. Hefði því ekki farið fram sáttameðferð, sbr. 1. mgr. 33. gr. a barnalaga nr. 76/2003, vegna ágreinings um lögheimili barnanna beggja og væri því óhjákvæmilegt að vísa frá dómi kröfu A um að lögheimili barnsins C yrði hjá honum.

A krafðist þess að B yrði svipt forsjá þriggja barna sinna á grundvelli a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í málinu lágu fyrir tvær matsgerðir sálfræðings um forsjárhæfni B sem taldi B ekki hafa nægjanlega hæfni til að fara með forsjá barnanna. Héraðsdómur hafnaði kröfu A með vísan til þess að ekki væru lagaskilyrði til þess að fallast á kröfu B með vísan til a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. laga nr. 80/2002 og að ekki hefði verið gætt að meðalhófsreglu og meginreglum barnaverndarstarfs í 4. gr. laganna. Þá féllst héraðsdómur á með B að meðferð málsins hjá A hefði verið haldin annmörkum. Í dómi Landsréttar var því hafnað að annmarkar hefðu verið á ákvarðanatöku A um höfðun málsins sem áhrif hefðu við úrlausn á kröfum aðila. Landsréttur taldi að leggja bæri matsgerðir sálfræðingsins til grundvallar við mat á forsjárhæfni B. Landsréttur taldi ljóst af gögnum málsins að staða barnanna væri í veigamiklum atriðum mjög alvarleg og allar líkur væru á því, færi B áfram með forsjá þeirra, að ekki næðist að grípa til nauðsynlegra úrræða. Þá var það niðurstaða dómsins að vægari úrræði hefðu verið reynd án viðunandi árangurs, sbr. 7. mgr. 4. gr. og 2. mgr. 29. gr. laga nr. 80/2002. Þótt börnin væru öll á þeim aldri að taka yrði tillit til vilja þeirra væri staða þeirra svo alvarleg að hann gæti ekki ráðið úrslitum. Taldi Landsréttur að skilyrði a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. laga nr. 80/2002 væru uppfyllt til að svipta B forsjá barnanna auk þess sem það var talið samrýmast best hagsmunum þeirra. Var krafa A því tekin til greina.