Dómstólaleit

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A, nauðgun og brot gegn kynferðislegri friðhelgi samkvæmt 2. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 199. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í dómi Landsréttar kom fram að fallist væri á mat héraðsdóms á trú- verðugleika framburðar X, A og vitnisins B. Svo sem þar væri rakið hafi framburður A verið stöðugur um að samræðið hafi verið gegn vilja hennar og ástand hennar hafi, vegna þreytu og langvarandi fíkniefnaneyslu, verið þannig að hún gat ekki spornað við verknaðinum, en það fái jafnframt stoð í gögnum málsins. Var X gert að sæta fangelsi í tvö ár og níu mánuði og greiða A 2.000.000 króna í miskabætur.

Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur fyrir tvær nauðganir samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við A, án hennar samþykkis, þar sem hún lá sofandi eða meðvitundarlítil í rúmi, og notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum áhrifa áfengis og svefndrunga. Einnig var X sakfelldur samkvæmt 3. lið ákæru fyrir að hafa í sömu skipti útbúið myndskeið af samförunum, án samþykkis og vitneskju A, sett myndskeiðið á minnislykil og sett hann í póstkassa á heimili A, en háttsemi hans var heimfærð til 209. gr. almennra hegningarlaga. Með dómi Landsréttar var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu X fyrir tvær nauðganir staðfest með vísan til forsendna. Landsréttur taldi sannað að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í 3. ákærulið og var háttsemi hans heimfærð til 1. mgr. 199. gr. a almennra hegningarlaga, sbr. áður 209. gr. sömu laga, sbr. einnig 1. mgr. 2. gr. laganna. Refsing X var ákveðin fangelsi í fjögur ár og honum gert að greiða A miskabætur.

X var ákærð fyrir blygðunarsemisbrot með því að hafa aflað sér og dreift til tveggja nafngreindra kvenna nektarmynd af þáverandi eiginmanni sínum, A, sem sýndi getnaðarlim hans, ásamt tveimur nektarmyndum af B, sem sýndu brjóst hennar, án samþykkis þeirra. Í ákæru voru brot X talin varða við 199. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. áður 209. gr. sömu laga. X kvað háttsemi sinni rétt lýst í ákæru en byggði málsvarnir sínar meðal annars á því að hún hefði framið verknaðinn í mikilli reiði af nánar tilgreindum ástæðum. Því hefði ekki verið um að ræða lostugt athæfi af kynferðislegum toga. Með hinum áfrýjaða dómi var háttsemi X talin hafa verið til þess fallin að særa blygðunarsemi beggja brotaþola og að sú hafi jafnframt orðið raunin. Á hinn bóginn var ekki talið sannað að háttsemin hefði verið af kynferðislegum toga og lostug í skilningi 209. gr. almennra hegningarlaga. Var X því sýknuð af kröfum ákæruvaldsins og bótakröfum brotaþola vísað frá dómi. Í dómi Landsréttar var rakið að X hefði sótt myndirnar í einkaskilaboð milli A og B sem hún fann í tölvu sem A hafði afnot af. Ljóst væri af myndunum og textaskilaboðunum að þau lutu að samskiptum um kynferðisleg einkamál þeirra. Þá yrði ekki annað ráðið af myndunum en að þær væru af A og B fáklæddum eða nöktum í rúmum sínum og því teknar við viðkvæmar aðstæður. Við þessar aðstæður yrði að telja að sending X á nektarmyndum til kvennanna tveggja hefði verið af kynferðislegum toga. Þegar litið yrði til alls framangreinds þótti Landsrétti komin fram nægileg sönnun, sem ekki yrði vefengd með skynsamlegum rökum, fyrir því að háttsemi X hefði verið lostug í skilningi 209. gr. almennra hegningarlaga og til þess fallin að særa blygðunarsemi beggja brotaþola og að sú hefði orðið raunin. Vísaði Landsréttur til þess að hvatir X að baki háttseminni, svo sem mikil reiði, breytti hvorki eðli né saknæmi verknaðarins. Þar sem ekki hefði orðið breyting á refsinæmi, refsingu eða saknæmisskilyrðum frá því sem var í 209. gr. almennra hegningarlaga um þá háttsemi sem ákært væri fyrir væru skilyrði 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga og önnur refsiskilyrði uppfyllt. Var X því sakfelld fyrir þá háttsemi sem í ákæru greinir sem var refsiverð samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga á þeim tíma sem verkið var framið en er nú heimfærð undir 1. mgr. 199. gr. a sömu laga. Að virtri niðurstöðu málsins og með vísan til 5. mgr. 193. gr. laga um meðferð sakamála, sbr. lög nr. 61/2022, var hinn áfrýjaði dómur ómerktur að því er varðar einkaréttarkröfur A og B og þeim hluta málsins vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Áfrýjað var dómi héraðsdóms þar sem X var sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 202. gr., sbr. 2. mgr. 201. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa áreitt A kynferðislega, með því að hafa ítrekað haldið um kynfæri hennar utan klæða þar sem hún lá við hlið hans í rúminu og í tvö til þrjú skipti fært A upp á sig þannig hún lægi með bringuna upp við kynfæri hans utan klæða. Með dómi héraðsdóms var X einnig sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 199. gr. almennra hegningarlaga, sbr. áður 209. gr. sömu laga, með því að hafa tekið mynd af B þar sem hún lá sofandi nakin að neðan, fyrir brot gegn 1. mgr. 210. gr. a, 1. mgr. 199. gr. a almennra hegningarlaga, sbr. áður 209. gr. sömu laga, og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með því að hafa tekið myndir af C nakinni eða fáklæddri, og fyrir brot gegn 1. mgr. 210. gr. a almennra hegningarlaga með því að hafa haft í vörslu sinni í farsíma samtals tólf myndir sem sýndu börn á kynferðislegan og klámfenginn hátt. Þá var X gert að sæta upptöku á framangreindu myndefni, farsíma og turntölvu. Í Landsrétti var X sýknaður af kynferðisbroti gegn A, sbr. 2. mgr. 202. gr., sbr. 2. mgr. 201. gr., almennra hegningarlaga, og einkaréttarkröfu hennar vísað frá dómi. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að þegar frá væru taldir framburðir X og A nyti ekki við í málinu neinna beinna sönnunargagna um þá kynferðislegu áreitni sem X væri gefin að sök í þessum lið ákærunnar. Við aðalmeðferð málsins í héraði hefði ekkert þeirra vitna sem þar gaf skýrslu getað borið um sakargiftir málsins af eigin raun, en flest þeirra tengist X og A fjölskylduböndum. Móðir A hefði greint frá því að dóttir hennar hefði á tímabili sýnt af sér óeðlilega kynferðislega hegðun og hefði hún leitað ráðgjafar í Barnahúsi af því tilefni. Í gögnum málsins lægi hins vegar ekkert fyrir um samskipti við Barnahús og mat starfsfólks þess á hegðun A og þá hefðu í málinu ekki verið leidd fram önnur vitni sem varpað gætu ljósi á þessa hegðun A. Í Landsrétti var X einnig sýknaður af broti gegn 210. gr. a. almennra hegningarlaga, meðal annars með vísan til þess að ekki væri talið hafið yfir skynsamlegan vafa að myndirnar sýndu börn „á kynferðislegan eða klámfenginn hátt“ í skilningi 1. mgr. 210. gr. a. laganna. Var hinn áfrýjaði dómur að öðru leyti staðfestur um sakfellingu ákærða fyrir kynferðisbrot gegn B og C, greiðslu miskabóta og upptöku. Var refsing X ákveðin fangelsi í sex mánuði, skilorðsbundið til tveggja ára.

X var sakfelldur í héraði fyrir að hafa sent fyrrverandi eiginmanni A smáskilaboð með kynferðislegum myndum af A og smáskilaboð með myndbandi sem sýndi A í kynferðislegum athöfnum samkvæmt ákærulið I.2 í ákæru, dagsettri 28. október 2021, sem og að hafa sent A tölvupóst með fjórum ljósmyndum í viðhengi en tvær myndanna sýndu A veita X munnmök, sbr. ákærulið I.3 í sömu ákæru. Héraðsdómur heimfærði háttsemi X undir 199. gr. a, sbr. áður 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með dómi Landsréttar var sakfelling X staðfest. Var háttsemi X samkvæmt ákærulið I.2 heimfærð undir 199. gr. a og 233. gr. b almennra hegningarlaga, en háttsemi hans samkvæmt ákærulið I.3 var heimfærð undir 209. gr. og 233. gr. b almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar X var litið til þess að brot hans fólu í sér grófa röskun á friðhelgi einkalífs A og væri til þess fallið að valda þeim sem fyrir því yrði andlegu tjóni eða hugarangri. Þá væri ávallt hætta á því að myndefni af þessum toga færi í stjórnlausa dreifingu á internetinu. Einnig var tekið tillit til þess að tafir höfðu orðið á meðferð málsins. Að öllu þessu virtu og með vísan til 1. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr. og 78. gr., sbr. 1. mgr. 77. gr., almennra hegningarlaga, var refsing X ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu hennar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða A 500.000 krónur í miskabætur.

E var ákærður samkvæmt 1. ákærulið fyrir brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, nú 1. mgr. 199. gr. a sömu laga, fyrir að hafa, er hann var stuðningsfulltrúi á sambýli, tekið upp myndbrot af vistmanni á sambýlinu, brotaþola, er hann lá nakinn í rúmi sínu og handlék ber kynfæri sín og sent myndbrotið með samskiptaforriti á vitnið A. Var brot ákærða samkvæmt 1. ákærulið jafnframt heimfært til 138. gr. hegningarlaga sem mælir fyrir um heimild til refsiþyngingar, hafi opinber starfsmaður gerst sekur um refsilagabrot með verknaði sem telja verður misnotkun á stöðu hans og við því broti því er ekki lögð sérstök refsing sem broti í embætti eða sýslan. Var E jafnframt ákærður samkvæmt 2. ákærulið fyrir hótunarbrot samkvæmt 233. gr. hegningarlaga með því að hafa viðhaft nánar tilgreindar hótanir í garð vitnisins A gegnum samskiptaforrit. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu E fyrir brot samkvæmt 1. ákærulið sem var refsivert samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. nú 1. mgr. 199. gr. a. sömu laga. Fram kom að í ljósi gagna málsins lægi ekkert fyrir í málinu því til stuðnings að ákærði hefði stöðu sinnar vegna sem stuðningsfulltrúi eða á grundvelli heimildar í lögum getað tekið eða haft áhrif á ákvarðanir um réttindi eða skyldur heimilismanna á sambýlinu. Að því gættu og jafnframt í ljósi túlkunar hugtaksins opinber starfsmaður í skilningi 138. gr. hegningarlaga, sem og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, var staðfest niðurstaða hans um að sýkna bæri ákærða af þeim sakargiftum í 1. ákærulið sem lutu að broti í opinberu starfi samkvæmt ákvæðinu. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu fyrir hótunarbrot samkvæmt 2. ákærulið, refsingu ákærða og greiðslu miskabóta.