Dómstólaleit

A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi 4. desember 2003. Bótauppgjör fór fram 13. apríl 2005 á grundvelli matsgerðar sem þá lá fyrir og aðilar öfluðu sameiginlega. Tók A við bótum úr hendi T hf. með fyrirvara varðandi varanlegan miska og varanlega örorku. A aflaði á árinu 2011 einhliða annarrar matsgerðar. Á grundvelli hennar krafði hann T hf. um bætur umfram það sem hann hafði þegar fengið greitt og byggði á því að með matsgerðinni væri sýnt fram að heilsufar hans hafi versnað frá fyrra mati. T hf. og B töldu fyrri matsgerð ekki hafa verið hnekkt með þeirri síðari og að kröfur A væru fyrndar sbr. 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Hæstiréttur taldi síðari matsgerðina ekki hnekkja þeirri fyrri sem málsaðilar hefðu aflað sameiginlega og samið um að leggja til grundvallar bótauppgjörinu. Hafi A því ekki sýnt fram á að hann hafi öðlast viðbótarkröfu á hendur T hf. og B vegna þess að heilsufar hans hafi versnað frá því fyrra matið fór fram. Af því leiddi og að A hefði heldur ekki sýnt fram á að ófyrirséðar breytingar hafi orðið á heilsufari hans frá fyrra mati í skilningi 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá taldi Hæstiréttur kröfu A um miskabætur samkvæmt a. lið 1. mgr. 26. gr. laganna fyrnda. Í árslok 2005 hafi legið fyrir allar upplýsingar um heilsufar A sem gerðu honum kleift að leita fullnustu kröfu sinnar sbr. 99. gr. laga nr. 50/1987 en málið hafi verið höfðað 23. júní 2011. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sýknu T hf. og B.

Húsfélag fjöleignarhússins að Rjúpnasölum 10 í Reykjavík höfðaði mál gegn vátryggingarfélaginu V hf. til heimtu bóta úr starfsábyrgðartryggingu byggingarstjóra, sem annaðist byggingu fjöleignarhússins, vegna galla á því. Í málinu var ráðið til lykta ágreiningi aðila um framreikning vátryggingafjárhæðarinnar, sem að öðru leyti var óumdeild, og upphafstíma dráttarvaxta.

A krafðist bóta úr sjúkdómatryggingu hjá O hf. vegna heilaáfalls sem hún varð fyrir. O hf. hafnaði bótaskyldu þar sem sjúkdómur A, einkenni hans og afleiðingar hafi ekki fallið undir skilmála tryggingarinnar. Í niðurstöðu héraðsdóms var vísað til þriggja fyrirliggjandi matsgerða. Á grundvelli þeirra yrði ekki fullyrt um hvort væg blóðrásartruflun með tilheyrandi blóðþurrð hafi kallað fram einkenni A í upphafi, en þrátt fyrir það væri ljóst að slíkt áfall gæti ekki uppfyllt skilyrði heilaáfalls eða slags eins og það væri skilgreint í skilmálum sjúkdómatryggingarinnar, m.a. vegna þess að A hafi ekki hlotið varanlegar skemmdir á miðtaugakerfi. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hans um sýknu O hf.

Vátryggingarsamningur. Slysatrygging. Líkamstjón. Kröfugerð. Vanreifun. Frávísun máls frá héraðsdómi. K sótti um slysatryggingu hjá S sem samþykkti umsókn hans 19. mars 2002, en tveimur mánuðum síðar varð hann fyrir umferðarslysi. Fram til 31. janúar 2003 fékk K greidda dagpeninga að fjárhæð 1.648.050 krónur samkvæmt slysatryggingunni, en þá neitaði S frekari greiðslu af þeirri ástæðu að komið hafi í ljós að K hafi enn verið óvinnufær vegna fyrra umferðarslyss 2. október 2001 þegar hann sótti um slysatryggingu í mars 2002 og hafi hann gefið rangar upplýsingar um það í umsókn sinni um hana. S áskildi sér rétt til að endurkrefja K um fjárhæðina sem K hafði fengið í dagpeninga. Í október 2006 fékk K greiddar út bætur vegna slyssins 19. maí 2002 úr slysatryggingu ökumanns, sem hann hafði einnig hjá S. Í málinu krafðist K greiðslu bóta úr slysatryggingunni frá 19. mars 2002 og var aðalkrafa hans um greiðslu vikulegra dagpeninga úr slysatryggingunni fyrir tímabilið frá júní 2002 til desember 2004, auk bóta fyrir 25% varanlega læknisfræðilega örorku. Með varakröfu sinni leitaði hann greiðslu á 1.648.050 krónum sem S hafði tekið til sín með skuldajöfnuði við uppgjör bóta úr slysatryggingu ökumanns árið 2006, en um var að ræða þá fjárhæð sem S taldi sig hafa ofgreitt K vegna áðurgreindra dagpeninga. Í dómi Hæstaréttar var því hafnað að skilyrðum væri fullnægt til að S gæti neitað um greiðslu úr slysatryggingunni á þeim grunni að K hafi veitt rangar upplýsingar í umsókn um hana. Hins vegar var talið að slíkir annmarkar væru á kröfugerð og málatilbúnaði K að öðru leyti að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi.

K varð fyrir meiðslum í umferðarslysi í júní 2003. Ágreiningslaust var að ökumaður bifreiðar, sem tryggð var ábyrgðartryggingu hjá T, bar alla sök á árekstrinum. K krafði T um bætur á grundvelli mats 14. apríl 2005, sem T og K höfðu sameiginlega óskað eftir, en gerði fyrirvara um að hún hygðist afla nýs mats. T bauð fram innborgun þar til málið yrði endanlega gert upp og greiddi tvisvar upp í væntanlegar bætur. K fór þess á leit 3. mars 2008 að dómkvaddir yrði tveir menn til að meta afleiðingar slyssins og í október sama ár greiddi T bætur í samræmi við þessa matsgerð að teknu tilliti til fyrri innborgana. Aðila greindi á um upphafstíma dráttarvaxta og hvort hluti vaxta væri fyrndur. Að öðru leyti voru aðilar sammála um að bætur væru að fullu upp gerðar. Talið var að sú ákvörðun T að greiða ekki bætur að fullu samkvæmt fyrra matinu vegna þess að þær gætu hugsanlega lækkað við boðaða síðari matsgerð hlyti að öðru jöfnu að vera á áhættu félagsins hvað upphafstíma dráttarvaxta varðaði. Til hins yrði þó að líta að K hefði dregið í tæp þrjú ár að biðja um dómkvaðningu til þess mats sem hún boðaði í maí 2005. Þótti ástæðulaus dráttur á að leita dómkvaðningar matsmanna slíkur að beita yrði heimild í 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu og miða upphaf dráttarvaxta við þann tíma er mánuður var liðinn frá því K krafðist bóta samkvæmt síðara matinu. Þá var talið ljóst að það hefði verið sameiginlegur skilningur aðila að greiðslur T væru upp í kröfur vegna tilgreindra bótaþátta. K hefði því ekki verið heimilt að ráðstafa þeim upp í vexti. Jafnframt væri ljóst að þessar innágreiðslur hefðu ekki falið í sér viðurkenningu á þeirri kröfu sem síðar var höfð uppi á grundvelli mats hinna dómkvöddu manna og hefðu því ekki slitið fyrningu. Voru T og P því sýknaðir af kröfu K.

H leitaði dóms um rétt sinn til dánarbóta úr fjölskyldutryggingu, sem faðir hans, F, hafði tekið hjá T, en F lést í sjóslysi 10. september 2005. Við úrlausn málsins reyndi á skýringu ákvæða vátryggingarskilmála T, þar sem fram kom að réttur maka eða sambýlismaka vátryggðs til greiðslu dánarbóta gengi framar rétti barna hans. Óumdeilt var að F var í óvígðri sambúð með M þegar slysið varð, en M lést einnig í slysinu. Þá var talið fullnægt því skilyrði vátryggingarskilmála að F og M hefðu átt sameiginlegt lögheimili. Var M því sambýlismaki F í skilningi vátryggingarskilmála. Samkvæmt gögnum málsins lá fyrir að F lést er báturinn, sem þau voru um borð í, steytti á skeri, en M drukknaði tæpri hálfri klukkustund síðar er bátnum hvolfdi. Var því talið að tveir aðskildir atburðir hefðu valdið því að F og M létust og M væri því rétthafi dánarbóta eftir F. Sú niðurstaða var talin leiða til þess að bætur rynnu inn í dánarbú M til hagsbóta fyrir erfingja hennar, V og A, sem hafði verið stefnt til réttargæslu í málinu. Var T því sýknað af kröfu H.

L krafði T um bætur úr brunatryggingu fasteignar L, sem brann 10. október 2003. Aðal- og varakrafa L var reist á brunabótamati fasteignarinnar á tjónsdegi og var um að ræða uppreiknaða fjárhæð niðurstöðu mats sem framkvæmt hafði verið skömmu eftir að L keypti fasteignina haustið 1997. Í skilmálum, sem giltu um vátrygginguna, sagði að ef húseign eyðilegðist algerlega skyldu matsmenn kanna hvort vátryggingafjárhæðin væri í samræmi við raunverulegt verðmæti eignarinnar á tjónsdegi. Fallist var á að T hefði verið heimilt að láta framkvæma mat á raunverulegu verðmæti fasteignarinnar eftir tjónið. Var talið að T væri óskylt að greiða hærri vátryggingabætur en sem næmu raunverulegu tjóni L, óháð því hvert vátryggingarverðið var og þar með iðgjöld sem greidd höfðu verið. L undi ekki mati T. T fékk þá dómkvadda menn til að meta endurbyggingar- eða stofnverð fasteignarinnar og markaðsverð hennar. T undi ekki þeirri niðurstöðu og voru dómkvaddir þrír menn, að beiðni hans, til að meta yfirmati það sem áður hafði verið metið. Var yfirmatsgerðin lögð til grundvallar í málinu og fallist á að endurbyggingar- eða stofnverð fasteignarinnar væri 12.767.000 krónur. Þótt L hefði tekið ákvörðun um endurbyggingu fasteignarinnar taldi Hæstiréttur að þar sem þeirri ákvörðun hefði ekki verið hrint í framkvæmd væri ekki unnt að veita L aðfararhæfan dóm um greiðslu T á ofangreindri fjárhæð.

Í málinu snerist ágreiningur aðila um það hvort J, sem var vátryggingartaki hjá K, hefði fengið kransaæðastíflu eins og vátryggingaratburðurinn var skilgreindur í skilmálum K. Í niðurstöðu héraðsdóms sagði að með hliðsjón af vottorðum lækna og niðurstöðu matsgerðar dómkvadds manns þætti sannað að J hefði greinst með sjúkdóm sem uppfyllti skilyrði fyrir bótum samkvæmt tryggingarskilmálum K. Eftir áfrýjun héraðsdóms voru að beiðni K dómkvaddir tveir hjartalæknar til að meta ákveðin álitaefni. Talið var að sú matsgerð raskaði ekki þeim rökum sem færð voru fyrir niðurstöðu hins áfrýjaða dóms og var hann því staðfestur með vísan til forsendna hans.

Ágreiningur aðila laut að því hver eða hverjir teldust rétthafar tveggja líftrygginga, sem A hafði verið með hjá K hf. Var félaginu stefnt til greiðslu líftryggingafjárhæðarinnar. Á það var fallist með M, fyrrverandi eiginkonu A, að hann hefði tilnefnt hana sem rétthafa líftrygginganna að öllu leyti. Þá var talið að A hefði með sérstökum yfirlýsingum afsalað sér rétti til að afturkalla tilnefningu M sem rétthafa líftrygginganna. Samkvæmt því var fallist á niðurstöðu héraðsdóms um að henni bæri öll fjárhæð samkvæmt líftryggingunum. Fyrir Hæstarétti krafðist K hf. þess að dráttarvextir stefnufjárhæðarinnar skyldu greiðast frá uppkvaðningu héraðsdóms 20. október 2006 en ekki 1. mars 2005 eins og héraðsdómur féllst á. Vísaði félagið til þess að ágreiningur hefði verið um hver hefði átt rétt til greiðslu líftrygginganna og benti í því sambandi á 3. mgr. 104. gr. laga nr. 20/1954 um vátryggingasamninga. Ekki var talið að þetta ákvæði hefði veitt K hf. stoð fyrir frestun greiðslu líftrygginganna. Þar sem ekki væri ágreiningur um að félagið hefði fengið fullnægjandi upplýsingar um andlát A 14 dögum fyrir það tímamark, sem M miðaði upphafstíma dráttarvaxta við, var héraðsdómur staðfestur að þessu leyti.

S ehf. krafðist þess að vátryggingafélagið V hf. greiddi félaginu bætur úr húftryggingu sem S ehf. taldi í gildi um bátinn D vegna tjóns sem varð á bátnum við bryggju á Þórshöfn. Aðilar málsins deildu um hvort samningur um húftryggingu bátsins hefði komist á en S ehf. hafði keypt bátinn fyrir tjónsdag. Ekki var talið upplýst hvenær S ehf. hefði óskað eftir að V hf. tæki bátinn í tryggingu en ljóst var að á tjónsdegi var alllangur tími liðinn án þess að formlega hefði verið gengið frá vátryggingarsamningi. Fyrir lá verðmat á bátnum frá því áður en S ehf. hafði keypt hann en eftir að það var gert höfðu aflaheimildir verið færðar af bátnum. Í dómi Hæstaréttar var lagt til grundvallar að S ehf. hefði mátt vera ljóst að þetta atriði kynni að hafa áhrif á vátryggingarverð bátsins, en samkomulag um vátryggingarverð var talin grundvallarforsenda þess að vátryggingarsamningur teldist hafa komist á. Ósannað þótti að samið hefði verið um það. Var því ekki talið að S ehf. hefði fært sönnur á að komist hefði á samningur milli aðila um tryggingu bátsins. Var V hf. því sýknað af kröfum S ehf. í málinu.

R keypti sjúkdómatryggingu hjá K, en hafði áður fyllt út umsóknareyðublað fyrir tryggingunni. Í umsókninni kom fram að R hefði þjáðst af of háum blóðþrýstingi og fengið lyf við honum. Ekki var getið um hjartsláttartruflanir sem R hafði átt við að etja í nokkurn tíma eða lyf sem hún hafði fengið við þeim, þrátt fyrir að spurt hafi verið um lyfjanotkun umsækjanda og sjúkdóma eða vandamál í hjarta. Talið var að líta yrði á hjartsláttartruflanir R sem vandamál í hjarta og að henni hafi verið skylt að geta um það í umsókninni. Óumdeilt var að verklagsreglur K stóðu því í vegi að fallist yrði á umsókn um sjúkdómatryggingu ef fram kæmi að umsækjandi ætti í senn við of háan blóðþrýsting og hjartsláttartruflanir að etja. Að þessu virtu og með vísan til 1. mgr. 6. gr. laga nr. 20/1954 var K sýknað af kröfu R.

J slasaðist í umferðarslysi í mars 1998 er hún ók fram úr bifreið á Vesturlandsvegi í Kjós, án þess að gæta nægilega að umferð á móti og í veg fyrir aðra bifreið. Féllust L og G á rétt J til bóta úr slysatryggingu ökumanns, sem G, eigandi bifreiðarinnar, hafði tekið hjá L, en töldu að hún yrði að bera hluta tjóns síns sjálfs þar sem hún hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi er slysið varð. Talið var, að miða yrði við að J hafi verið fær til að stjórna ökutæki í umrætt sinn, þrátt fyrir stuttan svefn nóttina fyrir slysið. Með framburði vitna þótti sýnt að aksturslag J hafi verið eðlilegt og aðstæður á slysstað almennt hagstæðar til framúraksturs. Þó var talið ljóst að J hafi sýnt af sér gáleysi er hún reyndi framúrakstur í þann mund er bifreið bar að úr gagnstæðri átt. Hins vegar yrðu þessi mistök J ekki talin svo óvenjuleg eða sérstök að gáleysi hennar gæti talist stórkostlegt. Var hún því ekki talin hafa fyrirgert rétti sínum til bóta úr slysatryggingu ökumanns.

X féll fram af svölum á 4. hæð gistihúss á Kanaríeyjum og beið af því bana. Höfðu X og sambúðarmaður hennar, Y, sem bæði voru undir áhrifum áfengis í umrætt sinn, átt í deilum á svölum íbúðar, þar sem þau gistu í orlofsferð. Ýtti Y við X eða hrinti þannig að hún féll aftur fyrir sig yfir handrið með fyrrgreindum afleiðingum. Talið var að lögerfingjar X ættu rétt til greiðslu dánarbóta úr hendi vátryggingarfélagsins T hf. í skjóli fjölskyldutryggingar og svokallaðrar greiðslukortatryggingar VISA.

Bátur í eigu Ó, sem vátryggður var hjá C fyrir 5.000.000 kr., fórst eftir að Ó setti fram beiðni um hækkað tryggingamat bátsins. Sýnt þótti að ekki hafi verið kominn á samningur milli aðila um hækkun vátryggingarverðmætis bátsins; ekki hafði verið greitt iðgjald vegna slíkrar hækkunar og ekki hafi verið lögð fyrir umboðsmann C gögn, sem gátu verið grundvöllur hækkunar. Kröfum Ó um hærri bætur en þær 5.000.000 kr., sem hann hafði þegar móttekið, var því hafnað.

Í nóvember 1993 leitaði H eftir líftryggingu hjá S með því að fylla út eyðublað fyrir beiðni um trygginguna. Í sérstökum lið í beiðninni fyrir tilnefningu rétthafa merkti hann með krossi við orðin „nánustu vandamenn“. H lést í nóvember árið 2000 og var líftryggingin þá í gildi. Í málinu deildu X, eftirlifandi maki H, annars vegar og börn H hins vegar um hver eða hverjir skyldu teljast rétthafar að líftryggingarfjárhæðinni. H og X gengu í hjónaband í júlí 1994 og áttu saman eitt barn, sem fætt var á árinu 1998. Óumdeilt var að X og H þekktust ekki þegar hann tók líftrygginguna og ekki voru bornar brigður á að börn H voru nánustu vandamenn hans þegar hann tók trygginguna. Af skýringum í fyrrnefndu eyðublaði gat ekki orkað tvímælis að með vali á nánustu vandamönnum sem rétthafa mundi maki, ef um hann yrði að ræða við andlát H, rýma út tilkalli niðja hans til líftryggingarfjárins, svo sem einnig leiddi af 5. mgr. 105. gr. laga um vátryggingarsamninga. Hefði ætlun H verið önnur en að fella sig við þessa skipan hefði honum verið í lófa lagið að tilnefna lögerfingja sem rétthafa og veita þannig börnunum hlutdeild í líftryggingarfénu ef hann gengi síðar í hjúskap eða nafngreina þau sem rétthafa til að féð rynni allt til þeirra, en báðir þessir kostir voru til staðar á fyrrnefndu eyðublaði. Var fallist á með X að hún ætti ein rétt til líftryggingarfjárins samkvæmt tilnefningu H á rétthafa að því. Lagt var til grundvallar að líftryggingarfjárhæðin réðist af þeirri stund sem tryggingaratburðurinn gerðist. Þá var S gert að greiða X dráttarvexti af tildæmdri fjárhæð frá uppsögu dómsins.

I hafði verið í óvígðri sambúð með K í sem næst sex ár þegar K lést í flugslysi í Skerjafirði í ágúst 2000. Saman áttu þau drenginn A, fæddan 1998, en S, dóttir K sem fædd var 1990, var einnig á heimili þeirra. Eftir lát K fór I ein með forsjá beggja barnanna. Meðan á sambúðinni stóð keypti I svokallaða F-plús fjölskyldutryggingu hjá VÍS. VÍS vefengdi ekki að félaginu bæri að greiða dánarbætur samkvæmt vátryggingunni vegna dauða K og að hann hafi fallið undir skilgreiningu tryggingarskilmálanna um það til hverra vátryggingin tæki. VÍS taldi hins vegar þau A og S eiga tilkall til bótafjárins, þar sem samkvæmt tryggingarskilmálunum skyldi greiða „nánustu vandamönnum“ hins látna bæturnar. K og I hafi ekki verið í hjúskap en samkvæmt lögum um vátryggingarsamninga væri maki, sem hinn látni hafi verið í hjúskap með, nánasti vandamaður, en að honum frágengnum væru það börn hins látna. Óumdeilt var í málinu að K væri hluti fjölskyldu I og að vátryggingin hafi af þeirri ástæðu tekið til hans. Talið var að ekki yrði horft framhjá því sérstaka einkenni tryggingarinnar að vera fjölskyldutrygging. Vátryggingarverndin hafi beinst að fjölskyldunni sem einingu, sem aftur leiddi til þeirrar niðurstöðu að rétthafar bóta væru þeir sömu í því tilviki að dauðaslys raskaði getu fjölskyldunnar til að afla fjár til framfærslu sinnar með vinnu. Var fallist á með I að skýra yrði skilmálana svo að hún væri rétthafi dánarbótanna eftir K. Komu skýringarreglur laga um vátryggingarsamninga því ekki til álita við úrlausn um það hver væri rétthafi dánarbótanna.

Aðilar deildu um upphafstíma dráttarvaxta á bætur sem stefndi VÍS greiddi X fyrir missi framfæranda vegna andláts barnsmóður hans, A, sem lést í bifreiðaslysi í september 1996. VÍS hafði áður hafnað bótaskyldu þar sem ekki þætti unnt að fullyrða á grundvelli fyrirliggjandi gagna að X og A hafi verið í sambúð þegar A lést. Lagði X fram frekari gögn til staðfestingar á sambúð hans og A fyrir tjónanefnd vátryggingarfélaganna, sem lagði til 15. febrúar 2000, að fallist yrði á rétt X til bóta. VÍS hafnaði enn bótaskyldu og fór X með málið fyrir úrskurðarnefnd í vátryggingamálum, sem staðfesti niðurstöðu tjónanefndar. Með dómi Hæstaréttar 1. mars 2001 í forsjármáli, sem foreldrar A höfðuðu á hendur X, var á það fallist að X hafi verið í sambúð með A þegar hún lést, en kröfur foreldra A byggðust á því að svo hefði ekki verið. Að gengnum þeim dómi greiddi VÍS lágmarksbætur til X samkvæmt 13. gr. skaðabótalaga. Hæstiréttur taldi að X hafi ekki sýnt nægilega fram á að hann hafi verið í sambúð með A þegar hún lést fyrr en hann lagði erindi sitt, ásamt gögnum til staðfestingar sambúðinni, fyrir tjónanefnd vátryggingarfélaganna, sem nefndin tók afstöðu til 15. febrúar 2000. Þótti X því eiga rétt til dráttarvaxta af kröfu sinni frá 15. mars 2000, þegar mánuður var liðinn frá þeim degi er tjónanefnd komst að niðurstöðu sinni. Var með þessu hvorki fallist á aðalkröfu X né varakröfu. Þótti 1. mgr. 111. gr. laga um meðferð einkamála ekki standa í vegi fyrir að X yrði dæmd sú fjárhæð sem af þessari niðurstöðu leiddi, enda sýnilegt að í heild yrði krafan lægri í þessari mynd en næmi heildarfjárhæð aðalkröfu eða varakröfu þegar tillit hefði verið tekið til áfallinna vaxta.

G, starfsmaður K ehf., varð fyrir bakmeiðslum þegar unnið var við að reisa með handafli forsmíðaðan húsgafl á sökkli. Búið var að festa gaflinn að ofanverðu þegar hann fauk til á sökklinum. Tók G á gaflinum til að koma honum í réttar skorður og meiddist við þau átök. Eins og atvikum var háttað var G talinn hafa haft mun betri forsendur til að meta það hvort ástæða var til að láta rannsókn fara fram og eiga að henni frumkvæði. Að þessu virtu voru ekki efni til að meta K ehf. í óhag að umræddur atburður var ekki tilkynntur Vinnueftirliti ríkisins eða lögreglu. Ekki var það metið forsvarsmönnum K ehf. til gáleysis hvernig staðið var að því að reisa umrædda veggeiningu. Talið var sannað að ekki hefði verið hætta á að gaflinn félli og því ekki verið brýn þörf skjótra viðbragða G af þeim sökum. Hins vegar var til þess litið að annar forsvarsmanna K ehf. viðurkenndi fyrir dómi að það hafi falist í starfsskyldum G að lyfta gaflinum aftur á sinn stað eftir að hann raskaðist á undirstöðum sínum. Var þetta metið forsvarsmönnum K ehf. til sakar og var fébótaábyrgð vegna bakmeiðsla G því lögð á félagið. Á hinn bóginn var talið að G hefði mátt vera ljóst að óvarlegt var að ætla einn að færa gaflinn, sérstaklega þegar haft var í huga að hann hafði átt við bakmeiðsli að stríða í nokkur ár. Vegna þessa gáleysis G þótti hæfilegt að hann bæri helming tjóns síns sjálfur. Af þessum úrslitum leiddi að krafa G á hendur T hf., sem stefnt var til vara, kom ekki til umfjöllunar.

Þ vann sem sjúkraliði í hálfu starfi, en var að auki húsmóðir á fimm manna heimili þegar hún lenti í umferðarslysi og hlaut líkamstjón af. Ágreiningur reis um það, við hvaða laun skyldi miða bætur fyrir tímabundið atvinnutjón Þ vegna heimilisstarfa og hvaða laun skyldi leggja til grundvallar við ákvörðun bóta fyrir varanlega örorku. Hæstiréttur féllst á kröfu Þ um að henni yrði bætt tímabundið atvinnutjón vegna heimilisstarfa með sömu fjárhæð og hún fékk samtals í mánaðarlaun í hálfu starfi sem sjúkraliði þann tíma sem hún var óvinnufær með öllu, enda væri þeirri kröfu svo í hóf stillt að hún yrði ekki skert. Jafnframt var fallist á kröfu hennar um bætur fyrir varanlega örorku. Tók sú fjárhæð mið af 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, eins og ákvæðið hljóðaði þá. Var talið, að bótagreiðendum hefði ekki tekist að sýna fram á, að Þ hefði ekki getað tvöfaldað tekjur sínar með því að vinna fulla vinnu sem sjúkraliði.

T tók árið 1974 að sér með samningi við flutningafyrirtækið E að gerast afgreiðslumaður fyrir það á Ísafirði. Meðal skyldna T var að leggja afgreiðslunni til húsnæði og geymslurými. Samkvæmt samningnum skyldi T bera ábyrgð á skemmdum sem kynnu að verða á munum á meðan þeir væru í geymslu hjá honum. T keypti árið 1984 vátryggingu vegna starfsemi sinnar hjá vátryggingafélaginu TR, þ.m.t. ábyrgðartryggingu fyrir atvinnurekstur. Samkvæmt skilmálum ábyrgðar-tryggingarinnar voru skemmdir á munum undanþegnar gildissviði hennar. T bar að hann hefði ítrekað reynt að fá TR til að breyta skilmálunum þannig að tryggingin næði jafnframt til skemmda á munum. Árið 1993 var gerður viðauki við skilmálana þar sem þeim var breytt á þann veg að undir trygginguna féllu jafnframt „vörur í upp og útskipun”. Deilt var um hvernig túlka bæri hin tilvitnuðu orð og hvort af þeim yrði leidd sú niðurstaða að vátryggingin skyldi bæta tjón sem varð þegar rækjufarmur í frystigámi skemmdist í meðförum T. Talið var ljóst að viðaukanum við skilmálana hefði verið ætlað að víkka gildissvið tryggingarinnar. Þar sem geymsla á vörum væri þáttur í skipaafgreiðslu var talið að TR hefði borið að afmarka skýrlega hvort og að hvaða nánara leyti sá þáttur í starfsemi T félli utan sviðs ábyrgðartryggingarinnar. Jafnframt var litið til þess að TR hafði áður greitt T bætur vegna sams konar tjóns á grundvelli tryggingarinnar. Var TR dæmt til að greiða T bætur.

G höfðaði mál á hendur vátryggingafélaginu SA til heimtu vátryggingarbóta úr atvinnurekstrartryggingu, sem hann keypti hjá SA í júní 1998. Vátryggingin var tekin í þágu veitinga- eða skemmtistaðar, sem G rak í húsinu L, sem G hafði á leigu. L brann í júlí 1998 og var það síðan jafnað við jörðu og í nýju húsi á lóðinni var ekki gert ráð fyrir skemmtistað. G endurreisti ekki starfsemi sína í öðru húsnæði. Ekki varð samkomulag um greiðslu bóta vegna eldsvoðans. Hélt G því fram að eignatrygging lausafjármuna hefði verið verðsett fyrirfram í skilningi 2. mgr. 39. gr. laga nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga og ætti hann því kröfu á vátryggingarfjárhæðum allra þátta eignatryggingarinnar óskertum að frádregnu verði muna, sem ekki fóru forgörðum. Lagði hann fram mjög takmörkuð gögn um umfang tjónsins. Ekki var talið að G hefði sannað að samið hefði verið um að tilgreind vátryggingarfjárhæð munanna skyldi jafnframt teljast vátryggingarverð þeirra, þegar tjón yrði. Þá var G ekki talinn hafa fært haldbær rök fyrir því, að vátrygging innréttinga og vörubirgða samkvæmt öðrum þáttum vátryggingarinnar hefði verið verðsett. Var því talið að ákvæðum 2. mgr. 39. gr. laga nr. 20/1954 yrði ekki beitt í málinu, heldur færi um ákvörðun bóta eftir 550. gr. vátryggingarskilmála eignatryggingarinnar og almennum reglum um vátryggingarverð í lögunum, ásamt því sem ráða mætti af samningi aðila eftir almennum túlkunar- og sönnunarreglum. Voru kröfur G í málinu taldar svo vanreifaðar að ekki væri unnt að leggja dóm á málið. Var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað frá héraðsdómi.

K varð fyrir slysi 25. nóvember 1990, er hann var við vinnu í lest skipsins H. Varanleg örorka hans var metin 25% samkvæmt örorkumati 25. mars 1992. Bætur voru gerðar upp við K 28. október 1992. Þáverandi lögmaður K gekk frá uppgjörinu samkvæmt skriflegu umboði. Var við uppgjörið miðað við eigin sök K að 1/3 huta og 40% í frádrátt vegna hlunnindaafsláttar. Í ljós kom, að varanleg örorka K vegna slyssins var mun meiri en 25% og var hún metin fjórum sinnum eftir upphaflegt mat. Ágreiningslaust var í málinu, að varanleg örorka K væri 60% samkvæmt yfirmatsgerð 6. maí 1999. Hélt K því fram, að lögmaður hans hefði ekki haft umboð til að semja um sakarskiptingu eða skaðabótafjárhæð eða taka við greiðslu. Hæstiréttur taldi, að í hinu skriflega umboði hefði falist heimild fyrir lögmanninn til að semja um bótakröfuna og grundvöll hennar, þótt orðalag þess hefði ekki verið svo skýrt sem skyldi. Ekki væri unnt að miða við annað en að lögmaðurinn hafi haft samráð við K um meginforsendur uppgjörsins eða gert honum viðhlítandi grein fyrir þeim. Var K samkvæmt þessu talinn bundinn við samkomulagið frá október 1992, er gerðar voru upp bætur til hans vegna þeirrar örorku sem þá hafði verið metin. Talið var, að með samkomulaginu hafi K fallist á, að hann bæri sök á slysinu að 1/3 hluta og því yrði að miða við eigin sök K þegar bætur vegna viðbótarörorkunnar væru ákveðnar. Við mat á bótum til K vegna varanlegrar örorku var einnig tekið tillit til skattfrelsis bótanna og hagræðis af eingreiðslu. Til greina voru teknar bætur fyrir töpuð lífeyrisréttindi og fallist var á kröfur K um miskabætur. Til frádráttar komu bætur úr atvinnuslysatryggingu, sem greiddar voru eftir uppsögu héraðsdóms, og örorkulífeyrir, að teknu tilliti til breytinga á verðlagi.

B starfaði sem byggingarfulltrúi nokkurra hreppa. Í ráðningarsamningi hans var ákvæði þess efnis að um réttindi og skyldur samningsaðila færi „að öðru leyti” samkvæmt kjarasamningum starfsmanna ríkisins. B varð fyrir slysi og hlaut varanlega örorku. Stefndi hann hreppunum til greiðslu bóta á þeim grunni að samkvæmt kjarasamningum starfsmanna ríkisins skyldu þeir tryggðir fyrir varanlegri örorku. Ekki var ágreiningur um að ríkið keypti ekki slysatryggingar hjá vátryggingafélögum fyrir starfsmenn sína heldur bar sjálft áhættuna af slysum. Var talið að hrepparnir yrðu með sama hætti að bera ábyrgð á tjóni B og voru þeir dæmdir til að greiða B bætur.

K keypti innbústryggingu hjá vátryggingafélaginu V og var hann þá búsettur í einbýlishúsi einu. Vátryggingarfjárhæð var 4.000.000 kr. Ári síðar var vátryggingin endurnýjuð, en þá hafði K flutt úr húsinu og leigt það út, en komið búslóð sinni fyrir á lofti hússins. Á miðju síðara vátryggingartímabilinu fór K fram á við V að vátryggingarfjárhæð yrði hækkuð í 5.500.000 kr. Talið var, að K hefði mátt vera ljóst að við afgreiðslu beiðni um hækkun vátryggingarfjárhæðar hefðu upplýsingar um þá óvissu, sem ríkti um aðstæður á geymslustað skipt V miklu máli. Var V ekki talið skuldbundið af beiðni K um hækkun vátryggingarfjárhæðar. Matsmenn töldu verðmæti þess lausafjár, sem K hélt fram að stolið hefði verið úr húsinu hafa verið 6.135.000 kr. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að samkvæmt vátryggingarskilmálum skyldu verkfæri, sem voru á loftinu bætt með allt að 5% af vátryggingarfjárhæðinni. Sönnunarbyrði um hvað farið hefði forgörðum var talin hvíla á K, en ekki var talið unnt að gera ríkar kröfur til sönnunar um muni, sem voru týndir. Talið var, að K hefði vanrækt upplýsingaskyldu sína vegna tjóns síns og voru bætur til K lækkaðar vegna þessa. Var niðurstaða héraðsdóms um heildarfjárhæð vátryggingarbóta staðfest.

Eldur kom upp í húsnæði V og skemmdist m.a. vörulager sem tryggður var hjá T. Vátryggingarverðmæti hans var 6.930.000 kr. Niðurstaða dómkvaddra matsmanna var að verðmæti þess hluta vörulagersins sem skemmdist væri 2.916.727 kr. Vegna tjónsins greiddi T bætur til V, auk málskostnaðar og dráttarvaxta, alls 4.733.713 kr. V krafðst frekari bóta á grundvelli þess að afgangur af vörulager væri í reynd óseljanlegur, þá krafðist V umönnunarkostnaðar vegna vörulagers, auk geymslukostnaðar, mats- og flutningskostnaðar og málskostnaðar. Talið var ósannað að V hafi, miðað við vátryggingaverðmæti hins tryggða, ekki fengið tjón sitt að fullu bætt. Var niðurstaða héraðsdóms um að sýkna bæri T af kröfum V staðfest.

G var farþegi í bifreið sinni sem ekið var af sambýliskonu hans, Á, en G var ölvaður. Eftir að bifreiðin hafði verið stöðvuð og G var farinn út úr henni í þeim tilgangi að lagfæra hana ætlaði Á að bakka henni að ljósastaur. Á tókst ekki að koma bifreiðinni í afturábak gír og teygði G sig inn um opnar bifreiðastjóradyrnar til að aðstoða hana við það. Á missti tengslafetilinn og rann bifreiðin við það afturábak með þeim afleiðingum að G klemmdist á milli hurðarinnar og ljósastaurs og slasaðist. G stefndi tryggingafélaginu V sem tryggt hafði bifreiðina lögbundinni ábyrgðartryggingu og krafðist bóta, bæði á grundvelli I. kafla skaðabótalaga nr. 50/1993 og á grundvelli frítímaslysatryggingar sem hann hafði keypt hjá félaginu. Fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að ábyrgð tryggingafélagsins yrði ekki reist á slysatryggingu ökumanns og eiganda þar sem G var ekki stjórnandi bifreiðarinnar eða farþegi í henni umrætt sinn. Talið að ákvæði í vátryggingarsamningi um frítímaslysatryggingu sem kváðu á um brottfall bótaskyldu vegna ölvunarástands eða sakar tryggingartaka útilokuðu ekki bótaskyldu V. Var V því dæmt til greiðslu bóta samkvæmt ákvæðum þeirrar tryggingar.