Fallist var á kröfu stefnanda um bætur úr slysatryggingu ökumanns og eiganda vegna tímabundins atvinnutjóns, sem miðaðist við meðaltekjur hans á þriggja mánaða tímabili í næsta aðdraganda slyssins. Hafnað var m.a. þeim málatilbúnaði stefnda að réttara væri að miða við meðaltekjur hans á þriggja ára tímabili.
A höfðaði mál á hendur S hf. til viðurkenningar á rétti hans til bóta úr slysatryggingu ökumanns tilgreindrar bifreiðar vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi 17. september 2021. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með dómi Landsréttar var rakið að A hefði sýnt fram á að hann hefði hlotið varanlegt líkamstjón þegar hann ók bifreiðinni út af Vatnsendavegi í umrætt sinn. Á hinn bóginn var litið svo á að S hf. hefði sýnt nægilega fram á að A hefði af ásetningi ekið bifreiðinni út af veginum og þar með fyrirgert rétti sínum til bóta úr hendi félagsins. Var S hf. því sýknað af kröfu A.
A höfðaði mál á hendur S og krafðist viðurkenningar á fullri og óskertri bótaskyldu S á grundvelli slysatryggingar ökumanns og eiganda ökutækis, vegna afleiðinga fyrir A eftir umferðarslys í janúar 2020. Deildu aðilar aðallega um hvort A hefði af ásetningi ekið á ljósastaur umrætt sinn þannig að bótaskylda S félli niður og að sama skapi hvort A hefði veitt rangar eða ófullnægjandi upplýsingar um afleiðingar slyssins og því glatað rétti til bóta. Með dómi héraðsdóms var hvorki talið að S hefði fært sönnur á að árekstrinum hefði verið valdið af ásetningi né axlað þá sönnunarbyrði sem félagið bæri um að skilyrði væru til að fella niður greiðslur til A vegna brota á upplýsingaskyldu. Féllst héraðsdómur því á kröfu A. Fyrir Landsrétti krafðist S aðallega ómerkingar dóms héraðsdóms þar sem dómurinn, sem ekki var skipaður sérfróðum meðdómanda, hefði í forsendum sínum litið til læknisfræðilegra gagna og framburðar sjúkraþjálfara fyrir héraðsdómi hvað varðaði sönnun þess að A hefði orðið fyrir tjóni við áreksturinn. Í dómi Landsréttar kom fram að þar sem A nýtti heimild 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að höfða mál til viðurkenningar á skaðabótaskyldu S og í ljósi þess að ekki var deilt um læknisfræðileg álitaefni eða umfang tjónsins, hefði ekki verið þörf á sérfróðum meðdómsmanni. Voru því ekki talin efni til að ómerkja dóm héraðsdóms. Enn fremur taldi Landsréttur að A hefði leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir líkamstjóni við áreksturinn og að skilyrðum 2. mgr. 25. gr. um lögvarða hagsmuni væru uppfyllt. Að því gættu og með skírskotun til forsendna héraðsdóms var hann staðfestur.
Stefndi sýknaður af kröfum stefnanda sem krafðist bóta úr ökutækjatryggingu sinni hjá stefnda.
A krafðist fullra bóta úr slysatryggingu ökumanns vegna umferðarslyss. Ekki var deilt um bótaskyldu stefnda eða afleiðingar slyssins. Ágreiningur aðila laut að því hvort bætur fyrir varanlega örorku A skyldu miðaðar við lágmarkslaun skv. 1., sbr. 3. mgr., 7. gr. skaðabótalaga eða hvort árslaun skyldu metin sérstaklega vegna óvenjulegra aðstæðna A síðustu þrjú ár fyrir slysið, sbr. 2. mgr. 7. gr. Talið var að A hefði ekki sýnt fram á að aðstæður hans hefðu verið óvenjulegar á viðmiðunartímabilinu og enn fremur að hann hefði ekki getað bent á annan réttari mælikvarða á framtíðartekjur A. Var stefndi því sýknaður.
A slasaðist þegar hann var að afferma vörubifreið með tengivagni en hann starfaði sem bílstjóri og vann við að flytja vörur. A hafði opnað afturhurð tengivagnsins og reist að hluta til arm sem var ætlað að tryggja að hurðin héldist opin. Festingin losnaði og hurðin skall aftan á hann með þeim afleiðingum að hann féll til jarðar. Höfðaði A mál til viðurkenningar á bótaskyldu úr lögboðinni slysatryggingu ökumanns bifreiðarinnar vegna þess líkamstjóns sem hann varð fyrir í slysinu. Í dómi Landsréttar kom fram að leggja yrði til grundvallar að bifreiðin hefði verið í hefðbundinni notkun þegar slysið bar að höndum. Þá yrði slysið rakið til þess að festingarbúnaður virkaði ekki sem skyldi við þær veðuraðstæður sem voru uppi. Að þessu virtu yrði slysið rakið til sérstaks búnaðar bifreiðarinnar og eiginleika ökutækisins sem flutningabifreiðar. Var því fallist á að T hf. bæri bótaábyrgð á tjóni A en ekki var fallist á málsástæður T hf. um að fella skyldi niður rétt A til bóta eða skipta sök. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um viðurkenningu á bótaskyldu T hf.
Ágreiningur var um árslaunaviðmið við uppgjör bóta vegna líkamstjóns stefnanda. Ekki var fallist á að auk reiknaðs endurgjalds og hagnaðar ætti að taka mið af úttektum stefnanda úr rekstri við útreikning bóta. Var talið að með þegar uppgerðum bótum til stefnanda vegna varanlegrar örorku og tímabundins atvinnutjóns væri líkamstjón hans að fullu bætt og var stefndi sýknaður.
A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi í desember 2014. V hf. viðurkenndi bótaskyldu og var tjónið gert upp í nóvember 2019 á grundvelli matsgerðar um afleiðingar slyssins á heilsu áfrýjanda. Í matsgerðinni kom fram að stöðugleikapunktur hefði verið 22. mars 2015 og fyrst tímabært að meta afleiðingar slyssins 22. desember sama ár. A gerði fyrirvara við uppgjörið og með beiðni 3. apríl 2020 leitaði A álits örorkunefndar sem komst að þeirri niðurstöðu að miski og varanleg örorka hans væri meiri en samkvæmt matsgerð. Í álitinu kom ekki fram hvenær fyrst hefði verið tímabært að meta afleiðingar slyssins. Í september 2020 krafði A V hf. um hærri bætur á grundvelli álits örorkunefndar sem V hf. hafnaði og höfðaði A mál þetta fyrir héraðsdómi 14. september 2021. Greindi aðila á um hvora matsgerðina ætti að leggja til grundvallar, hvort víkja bæri frá árslaunaviðmiði 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og hvort bótakrafan væri fyrnd. Með hinum áfrýjaða dómi var V hf. sýknað þar sem bótakrafan var talin hafa verið fyrnd þegar málið var höfðað, sbr. 99. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. Í dómi Landsréttar var rakið að af dómaframkvæmd mætti ráða að upphaf fyrningarfrests samkvæmt sömu grein réðist einkum af því hvenær tjónþoli hafi fyrst mátt vænta þess að heilsufar hans í kjölfar slyss hafi orðið stöðugt og hann því getað hafist handa við að leita fullnustu bótakröfu sinnar. Var talið að varanleg einkenni sem leiddu til örorku og miska A hafi verið komin fram fljótlega eftir slysið 20. desember 2014. Fram kom að A hefði mátt vera orðið ljóst á árinu 2016 að heilsufar hans væri orðið stöðugt og hann getað hafist handa við að leita fullnustu bótakröfu sinnar. Því var fallist á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms, að upphaf fyrningar á kröfunni skyldi miðast við árslok 2016. Þá var jafnframt fallist á niðurstöðu héraðsdóms um að að uppgjör kröfu í nóvember 2019 hefði ekki rofið fyrningu hennar á grundvelli 14. gr. laga nr. 150/2007. Þegar málið var höfðað hefði fjögurra ára fyrningarfrestur skv. 99. gr. laga nr. 50/1987 þess vegna verið liðinn. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu V hf. var því staðfest.
Stefnandi slasaðist í umferðarslysi þegar hann ók bifreið sinni og var að teygja sig eftir farsíma sem féll í gólfið. Við það missti hann stjórn á bifreiðinni og lenti á ljósastaur. Var fallist á það mat stefnda að hér væri um að ræða svo alvarlegt frávik sem óhjákvæmilega verður að gera við stjórnun bifreiðar að meta yrði háttsemina til stórkostlegs gáleysis í skilningi umferðarlaga og vátryggingaskilmála. Var stefnda því heimilt að skerða bætur til hans um 1/3 hluta.
A höfðaði mál til viðurkenningar á bótaskyldu V hf. úr lögbundinni slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi. V hf. hafnaði bótaskyldu af þeirri ástæðu að A hefði verið undir áhrifum lyfja og ávana- og fíkniefna við stjórn bifhjóls þegar slysið varð og hafi af þeim sökum valdið því af stórkostlegu gáleysi. Með dómi Landsréttar var fallist á kröfur A. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að V hf. bæri sönnunarbyrði fyrir því að skilyrði væru til þess að lækka bætur eða fella þær niður á grundvelli 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004. Til að axla þá ábyrgð hefði V hf. meðal annars lagt fram matsgerð Rannsóknarstofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði. Þar kæmi fram að A hefði verið undir áhrifum lyfja- og fíkniefna og að fullvíst mætti telja að hann hefði ekki getað stjórnað bifreið með öruggum hætti af þeim sökum. Að framkominni þessari matsgerð bæri A sönnunarbyrði fyrir sannleiksgildi þeirrar staðhæfingar sinnar að efnanna hefði verið neytt eftir að vátryggingaratburð bar að höndum. Hæstiréttur tók fram að endurskoðun réttarins á mati héraðsdóms á trúverðugleika munnlegs framburðar, sem Landsréttur féllst á í hinum áfrýjaða dómi, sætti takmörkunum í ljósi meginreglunnar um milliliðalausa sönnunarfærslu. Hæstiréttur leggi á hinn bóginn sjálfstætt mat á þau skjallegu sönnunargögn sem lögð hefðu verið fram og hvernig framburður A og vitna samrýmdust þeim gögnum að svo miklu leyti sem unnt væri án þess að endurskoða mat á trúverðugleika framburðarins. Við það mat yrði ekki fram hjá því horft að því yrði hvergi fundinn staður í framburði A eða vitna að hann hefði neytt slævandi og róandi efna eins og klónazepams eftir að slysið varð, heldur hefði honum verið gefið sterkt verkjalyf auk örvandi efna. Væri því útilokað annað en að A hefði verið undir áhrifum klónazepams við akstur bifhjólsins þegar vátryggingaratburð bar að höndum. Talið var að V hf. hefði með vátryggingarskilmálum undanskilið sig ábyrgð þegar þannig stæði á fyrir ökumanni, enda yrði lagt til grundvallar að vátryggingaratburð hefði borið að höndum vegna ástands A. Var V hf. því sýknað af kröfu A.
A slasaðist þegar hann hugðist hreinsa snjó af framrúðu og rúðuþurrkum snjóruðningsbifreiðar er hann ók en rann á snjó og klaka á þrepi bifreiðarinnar og fékk slink á höndina. A byggði á því að hann ætti rétt á skaðabótum úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987. Í dómi Landsréttar er rakið að almennt verði að leggja til grundvallar að notkun ökutækis í skilningi ákvæðisins, sbr. 88. gr. umferðarlaga, sé fyrir hendi ef bifreið á hreyfingu veldur tjóni. Aðeins í undantekningartilvikum verði litið svo á að bifreið væri í notkun í þessum skilningi ef hún er kyrrstæð og yrði þá að koma til að hættueiginleikar hennar, svo sem beiting vélarafls, stæðu ótvírætt í orsakatengslum við tjónið. Taldi dómurinn að með hliðsjón af því að bifreiðin hefði verið kyrrstæð þegar slysið átti sér stað hefði tjónið ekki staðið í tengslum við hættueiginleika bifreiðarinnar og þar með notkun hennar. Félli það þannig utan gildissviðs nefnds ákvæðis eins og ákvæðið var á tjónsdegi. Var dómur héraðsdóms því staðfestur um sýknu V hf. af viðurkenningarkröfu A.
A höfðaði mál gegn V hf. til viðurkenningar bótaskyldu úr slysatryggingu hans hjá V hf. vegna líkamstjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við fall af bifhjóli. Deildu aðilar málsins um hvort sannað væri með fullnægjandi hætti að A hefði lent í bifhjólaslysi í umrætt sinn. Í dómi Landsréttar var rakin sú almenna regla að sá sem hefði uppi skaðabótakröfu yrði að sanna að hann hefði orðið fyrir tjóni og hvert tjón hans væri. Vísað var til þess að A hefði í þrígang lýst umræddu atviki fyrir mismunandi starfsfólki á bráðadeild Landspítala og aldrei nefnt að um umferðarslys hefði verið að ræða. Eigandi bifhjólsins, bróðir A, ritaði tjónstilkynningu til V hf. vegna tjóns á bifhjólinu, tæpum þremur mánuðum eftir óhappið. Krafðist hann þá fyrst greiðslu úr kaskótryggingu bifhjólsins vegna skemmda á því. V hf. hefði mótmælt því að í greiðslu skaðabóta úr kaskótryggingunni fælist viðurkenning á því hvaða dag tjónið varð. Önnur sjónarmið væru lögð til grundvallar við útgreiðslu á slíkri tryggingu en úr ábyrgðartryggingu. Gegn mótmælum V hf. hefði greiðsla bóta úr kaskótryggingunni takmarkaða þýðingu við sönnun á tjóni A. Þegar litið væri til upphaflegar lýsingar A á ástæðum tjónsins og þeirra takmörkuðu sönnunargagna er hann tefldi fram að öðru leyti fyrir staðhæfingum sínum, sbr. og 59. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, hefði honum ekki, gegn mótmælum V hf., tekist sönnun á staðhæfingu sinni um að orsakir þess líkamstjóns sem hann varð fyrir væri að rekja til falls af bifhjólinu. V hf. var því sýknað af kröfum A.
Aðila greindi á um hvort stefnandi hefði í reynd lent í umferðarslysi þannig að bótaskylda hefði stofnast úr slysatryggingu ökumanns bifreiðarinnar hjá stefnda. Dómurinn taldi sýnt fram á að umrætt slys hefði átt sér stað og að stefnandi ætti rétt til bóta. Þá var ekki talið að stefnandi hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi þannig að lækka bæri ábyrgð félagsins, sbr. 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004. Var því fallist á kröfu stefnanda um viðurkenningu á rétti hans til greiðslu bóta úr slysatryggingunni.
Fallist var á kröfu stefnanda um að viðurkenndur yrði réttur hans til fullra og óskerta bóta úr slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi. Niðurstaða dómsins er á því reist að stefnandi hafi sýnt af sér stórfellt gáleysi í umrætt sinn með því að aka allt of hratt miðað við aðstæður. Á hinn bóginn þótti ekki vera fyrir hendi skilyrði til að skerða bætur hans, svo sem hið stefnda tryggingarfélag byggði sýknukröfu sína á. Var þar litið til ungs aldurs stefnanda, hve mikið líkamstjón hans varð og atvika að öðru leyti, m.a. þess að alvarlegar afleiðingar slyssins mætti rekja til fleiri atriða en aksturslags stefnda.
Stefnandi krafðist fullra bóta úr slysatryggingu ökumanns, en hið stefnda tryggingafélag hafði skert bætur hans um helming. Stefndi hélt því fram að stefnandi hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi er hann ók bifhjóli sínu beint aftan á pallbifreið sem ekið var í sömu akstursstefnu. Með hliðsjón af matsgerð dómkvadds matsmanns var lagt til grundvallar að bifhjólinu hefði verið ekið með um 96-102 km hraða á klst. er slysið varð, á vegi þar sem leyfður hámarkshraði er 70 km/klst. Var fallist á að stefnandi hefði með hátterni sínu sýnt af sér stórfellt gáleysi og að stefnda væri því heimilt að skerða bætur til hans, þó ekki meira en um þriðjung.
A krafðist viðurkenningar á bótaskyldu S hf. úr slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í meintu slysi við akstur á torfæruvélhjóli sínu við Bolöldu 6. júní 2014. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að ekki hefði komið fram hvar nákvæmlega slysið hefði orðið og skorti því á að unnt væri að meta hvort A hefði sýnt af sér nægilega aðgæslu við akstur. Einnig var talið að líta yrði til þess að gögn málsins hefðu ekki borið annað með sér en að A hefði fyrst leitað til læknis vegna meiðsla, sem hann kvaðst hafa hlotið í slysinu, rúmum þremur mánuðum síðar. Var talið að þessi atriði ásamt öðrum leiddi af sér óvissu um hvort fullnægt væri skilyrðum fyrir bótaskyldu S hf. en fyrir því bæri A sönnunarbyrði. Þá var vísað til „Facebookfærslu“ vitnisins B frá 5. júní 2014, sem sagði að slysið hefði gerst 6. júní sama ár, þar sem fram kom að hann væri að förum frá landinu þann dag. Taldi Hæstiréttur að þetta og framburður annarra vitna hefði ekki aðeins valdið óvissu um hvort ætlað slys gæti hafa orðið eftir að vátrygging A hjá S hf. tók gildi 3. júní 2014, heldur hefði þetta einnig varpað í þeim mæli rýrð á trúverðugleika alls málatilbúnaðar A að óhjákvæmilegt væri að sýkna S hf. af kröfu hans.
Stefndu voru sýknaðir af kröfu stefnanda um skaðabætur vegna líkamstjóns sem hann hafði hlotið sem ökumaður óvátryggðrar bifreiðar.
Vátryggingarfélag Íslands sýknað af bótakröfu stefnanda um bætur úr slysatryggingu ökumanna, á grundvelli stórfellds gáleysis af hálfu stefnanda. Þá var ekki talið að stefndi hefði án ástæðulauss dráttar tilkynnt stefnanda að hann hyggðist bera fyrir sig ábyrgðartakmörkun.
Stefndi var sýknaður af skaðabótakröfu stefnanda þar sem ekki var fallist á að beita tekjuviðmiði 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga til ákvörðunar bóta vegna varanlegrar örorku stefnanda vegna slyss hans. Talið var að miða bæri við lágmarkslaunaviðmið skaðabótalaga, sbr. 3. mgr. 7. gr. laganna, en óumdeilt var að við uppgjör á bótum til stefnanda vegna varanlegrar örorku hafði verið við það miðað. Dómurinn taldi stefnanda því þegar hafa fengið tjón sitt vegna varanlegrar örorku bætt að fullu.
A höfðaði mál gegn S hf. til greiðslu fjárhæðar sem á vantaði til að bæta að fullu líkamstjón hennar sem hún varð fyrir við akstur fjórhjóls á árinu 2008 og stóð ágreiningur aðilanna um það eitt hvort hún þyrfti að una því að bera tjón sitt sjálf að hálfu eða eftir atvikum í öðru lægra hlutfalli. Óumdeilt var að A, sem var 14 ára þegar umrætt atvik átti sér stað, hafði ekki fyrr ekið ökutæki sem þessu og hafði í undanfara þessa atviks aðeins notið takmarkaðs leiðsagnar jafnaldra síns, en þær hefðu haft heimild umráðamanns fjórhjólsins til að aka því. A hafði ekki réttindi til að stjórna vélknúnu ökutæki, en um nauðsyn slíkra réttinda var sérstakt ákvæði í skilmálum S hf. fyrir lögboðna slysatryggingu ökumanns. Þótti hún því hafa sýnt af sér stórfellt gáleysi sem varðaði lækkun eða missi bóta samkvæmt 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Var talið að A hefði haft aldur og þroska til að gera sér grein fyrir því að sér væri óheimilt að aka fjórhjólinu án ökuréttar, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Að virtum atvikum málsins væri óhjákvæmilegt að líta svo á að A hefði einnig sýnt af sér stórfellt gáleysi sem hefði átt þátt í því að vátryggingaratburðurinn hefði orðið, enda hefði mátt ætlast til að hún gerði sér þrátt fyrir ungan aldur grein fyrir því að hún hefði enga kunnáttu til að stjórna vélknúnu ökutæki. Samkvæmt framansögðu ásamt því að A hefði ekki leitt líkur að því að ástandi fjórhjólsins hefði verið áfátt voru ekki talin efni til að dæma henni frekari bætur úr hendi S hf. en hann hafði þegar greitt. Var S hf. því sýknað af kröfu A.
A höfðaði mál á hendur T hf. til heimtu greiðslu úr lögboðinni slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, vegna líkamstjóns sem A hlaut er hann var að ferma tengivagn bifreiðar gámi. Í dómi Hæstaréttar var rakið að orsök slyss A hefði verið sú að þegar A hefði verið að fara upp á pall bifreiðarinnar hefði hann fallið aftur fyrir sig og til jarðar. Var talið að þótt A hefði sem stjórnandi bifreiðarinnar unnið við að ferma bifreiðina þegar slysið varð þá hefði bifreiðin verið kyrrstæð og slysið yrði að virti dómaframkvæmd réttarins ekki rakið til notkunar hennar, sérstaks búnaðar hennar eða eiginleika sem ökutækis. Þegar af þeirri ástæðu var T hf. sýknað af kröfu A.
J höfðaði mál gegn V hf. og krafðist bóta vegna tjóns sem hann varð fyrir eftir að hafa látið fyrir berast næturlangt eða klukkutímum saman í þvingaðri líkamsstellingu í stýrishúsi vörubifreiðar, sem hann ók, eftir að bifreiðin valt á hliðina. Ekki var deilt um að tjón J væri að rekja til veru hans í bifreiðinni greint sinn en V hf. bar því hins vegar við að atburðurinn yrði hvorki rakinn til slyss við stjórn ökutækisins né notkunar þess í skilningi 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Þá hefði ekki verið um eiginlegt slys að ræða. Talið var fullnægt þeim skilyrðum 2. mgr. 92. gr. um greiðslu úr slysatryggingu ökumanns að um notkun hefði verið að ræða og að J hefði verið við stjórn bifreiðarinnar greint sinn. Þá var það ekki talið skipta máli um afmörkun á því hvort um slys hefði verið að ræða hvort bifreiðin hefði oltið mjög skyndilega á hliðina eða á eitthvað lengri tíma. Í ljósi þessa og þar sem óumdeilt var að J hefði ekki átt annarra kosta völ en að bíða í bifreiðinni var talið að nægilega væri sýnt fram á orsakatengsl slyssins og þess heilsufarslega skaða sem J hefði orðið fyrir. Var krafa hans því tekin til greina.
Tryggingarfélagi gert að greiða stefnanda slysabætur.
A hlaut líkamstjón er hann varð fyrir slysi við akstur fjórhjóls árið 2006. Vátryggjandi, ökutækisins, V hf., greiddi honum skaðabætur úr slysatryggingu ökumanns og var bótafjárhæð vegna varanlegrar örorku hans reist á meginreglu 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Ahöfðaði mál á hendur V hf. til heimtu frekari skaðabóta þar sem hann taldi að ákvarða bæri árslaun sín á grundvelli 2. mgr. sömu greinar með hliðsjón af meðallaunum atvinnuflugmanna í F, með skírskotun til þess að hann hefði á slysdegi verið nærri því að ljúka tilskildu námi í því skyni að starfa sem atvinnuflugmaður. Skilyrði voru ekki talin standa til þess að meta árslaun A sérstaklega samkvæmt síðastgreindu lagaákvæði, enda hefði því í dómaframkvæmd verið hafnað að aðstæður tjónþola, sem á viðmiðunartímabili samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga hefði ekki nýtt starfsrétti á grundvelli menntunar til að afla hærri tekna en hann naut í raun, gæti átt undir 2. mgr. sömu greinar. Var V hf. því sýknað af kröfu hans.
Stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um bætur úr slysatryggingu ökumanns.
Umferðarslys. Bótaskyldu hafnað.
Slysatrygging ökumanns
Slysamál
J höfðaði mál gegn V hf. og krafðist þess að viðurkenndur yrði réttur hans til bóta úr slysa- og húftryggingum J hjá V hf. vegna tjóns sem J varð fyrir í umferðarslysi. J hafði áður verið sakfelldur í Hæstarétti fyrir líkamsmeiðingu af gáleysi og umferðarlagabrot vegna sama slyss. Í þeim dómi hafði verið talið sannað að J hefði keyrt á allt að 109 kílómetra hraða á klukkustund þar sem hámarkshraði var 50 kílómetrar á klukkustund. Meðal annars af þessum sökum var talið að aksturinn hefði verið mjög háskalegur og að með honum hefði J sýnt af sér stórkostlegt gáleysi í skilningi 1. mgr. 90. gr. og 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga og ákvæða í vátryggingarskilmálum V hf. Var V hf. því sýknað af kröfum J.
Stefndi dæmdur til greiðslu skaðabóta vegna líkamstjóns er stefnandi hlaut við umferðarslys.
Stefndi dæmdur til greiðslu bóta úr slysatryggingu ökumanns. Ekki var talið að stefnandi hafi sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og voru því ekki skilyrði til lækkunar bóta á grundvelli 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingasamninga.
Tryggingafélag dæmt til að greiða stefnanda að helmingi bætur úr slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir þegar bifhjól sem hann ók lenti á bifreið.
Þ krafði A og V hf. um bætur vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann var að losa rúllugreip aftan úr dráttarvél í eigu A. Hæstiréttur sýknaði A og V hf. með vísan til þess að þar sem Þ hefði talist ökumaður dráttarvélarinnar umrætt sinn gæti hann ekki reist kröfu sína á 88. gr. umferðarlaga. Þá hefði varakrafa Þ um bætur úr slysatryggingu ökumanns verið fyrnd þegar málið var höfðað.
Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 25. mars 2011. Hann krefst sýknu af kröfu stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti. Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti án tillits til gjafsóknar sem honum hefur verið veitt á báðum dómstigum. Í máli þessu krefst stefndi viðurkenningar á rétti til bóta úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Um þá tryggingu fer samkvæmt ákvæðum þeirrar lagagreinar, skilmálum slysatryggingarinnar og ákvæðum laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga. Áfrýjandi byggir á því að stefndi hafi umrætt sinn sofnað við akstur bifreiðarinnar SG-626 og þar með hafi hann sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og fyrirgert bótarétti að öllu leyti eða að hluta. Vísar áfrýjandi um þetta til 2. mgr. 27. gr. og 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004 og 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga. Skaðabótareglur 88. gr. umferðarlaga eiga ekki við um rétt stefnda til bóta, enda getur tjónþoli ekki átt rétt til skaðabóta á hendur sjálfum sér. Með vísan til eðlis þeirrar vátryggingar sem um er fjallað í máli þessu þykir 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 eiga við um hana. Samkvæmt 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004 losnar vátryggingafélag úr ábyrgð í heild eða að hluta hafi vátryggður, í öðrum vátryggingum en ábyrgðartryggingum, valdið vátryggingaratburði með háttsemi sem telja verði stórkostlegt gáleysi. Áfrýjandi ber sönnunarbyrði fyrir því að stefndi hafi valdið slysinu 6. júní 2009 með stórkostlegu gáleysi. Var það niðurstaða hins áfrýjaða dóms að áfrýjanda hefði ekki tekist sú sönnun. Áfrýjanda hefði verið í lófa lagið að afla matsgerðar dómkvaddra manna í því skyni að fá hnekkt fyrirliggjandi læknisvottorði um þolmyndun stefnda gagnvart þeim lyfjum sem hann hafði tekið fyrir aksturinn og áfrýjandi byggir á að hafi haft slævandi áhrif á stefnda. Þá eru fyrirliggjandi gögn málsins ekki með þeim hætti að óyggjandi ályktanir verði dregnar af þeim um aðdraganda slyssins. Með þessum athugasemdum, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur. Áfrýjanda verður gert að greiða í ríkissjóð málskostnað fyrir Hæstarétti eins og greinir í dómsorði. Um gjafsóknarkostnað stefnda fyrir Hæstarétti fer svo sem í dómsorði segir.
H slasaðist alvarlega í umferðarslysi er hann, við framúrakstur í íbúðabyggð, missti stjórn á bifreið sem hann ók með þeim afleiðingum að hún endaði á steyptum húsvegg. Krafði hann vátryggjanda bifreiðarinnar, V hf., um bætur úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. V hf. taldi H hafa fyrirgert rétti sínum til bóta, að öllu leyti eða að hluta, þar sem slysið yrði rakið til stórkostlegs gáleysis hans. Það var mat Hæstaréttar að aðstæður á vettvangi hefðu gert framúrakstur varhugaverðan, m.a. vegna þess að vænta mátti umferðar frá gatnamótum sem og gangandi vegfarenda. Þar sem H hefði ekið bifreiðinni langt yfir leyfðum hámarkshraða, á blautri götunni auk þess sem hún hefði verið vanbúin taldi Hæstiréttur að sýnt hefði verið fram á að H hefði valdið slysinu af stórkostlegu gáleysi. Þá var rakið að H hefði haft gild ökuréttindi er slysið varð, hann hefði ekki verið undir áhrifum áfengis eða fíkniefna og að líkamstjón hans yrði einkum rakið til þess að bifreiðin kastaðist til er hjól hennar lenti utan í gangstéttarbrún með þeim afleiðingum að hún kastaðist á húsvegg. Með vísan til þessa og 2. mgr. 27. gr. laga nr. 30/2004, sbr. 9. gr. vátryggingarskilmála V. hf., var talið rétt að H skyldi bera 1/3 hluta tjóns síns sjálfur en viðurkennd var bótaskylda V hf. á 2/3 hlutum tjónsins.
Viðar Örn Þórisson gegn
Verði, tryggingum hf, kveðinn og upp svohljóðandi
Viðurkenndur réttur stefnanda til skaðabóta úr slysatryggingu ökumanns vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi.
Á krafði V hf. um bætur úr slysatryggingu ökumanns bifreiðar eiginmanns hennar vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í bílslysi. Ágreiningur aðila laut að því hvort vátrygging bifreiðarinnar hefði verið fallin úr gildi á slysdegi vegna vanefnda við greiðslu iðgjalds. Var fallist á að svo hefði verið og V hf. sýknað af kröfum Á.
Aðalstefndu sýknaðir af kröfum stefnanda um viðurkenningu á fullri bótaskyldu vegna árekstur og umferðarslyss vegna eigin sakar stefnda. Á hinn bóginn var viðurkennd full bótaskylda af hálfu varastefnda vegna slysatryggingar ökumanns, enda ekki talið sannað að stefnandi hafi firrt sig bótarétti með stórkostlegu gáleysi.
Fallist var á viðurkenningarkröfu stefnanda til bóta úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. laga nr. 50/1987.
Sandra, Jónsdóttir, Jón Már, Halldórsson og Kristín Jónsdóttir (
Steingrímur Þormóðsson hrl)
gegn
Sjóvá-Almennum, tryggingum hf, Brynjari, Sigurðssyni, Hrefnu, Björk Ólafsdóttur og Tryggingamiðstöðinni hf (
Valgeir Pálsson hrl)
S varð fyrir líkamstjóni 13. febrúar 2004 í umferðarslysi þegar B kom akandi á bifreið í eigu H úr gagnstæðri átt og hafnaði á bifreiðinni, sem S ók. Bifreið H var með ábyrgðartryggingu hjá SA. S fékk þungt höfuðhögg við áreksturinn en afleiðingar þess voru heilaáverki með dreifðum skemmdum. Óumdeilt var að SA, B og H báru fulla fébótaábyrgð á tjóni S. Uppgjör fór fram og tók S við greiðslum með fyrirvara og höfðaði máli til heimtu frekari bóta. Hafnað var aðalkröfu S um ómerkingu héraðsdóms, enda varð ekki litið svo á að slíkur misbrestur hefði orðið á því að taka afstöðu til einstakra af fjölmörgum málsástæðum S að varðað gæti ómerkingu dómsins. Einnig var hafnað kröfu S um frekari bætur fyrir varanlegan miska þar sem fallist hafði verið á boð um hærri miskabætur samkvæmt 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Aftur á móti var tekin til greina krafa um miskabætur samkvæmt 26. gr. sömu laga þar sem B var talinn hafa sýnt af sér stórfellt gáleysi. Þá var talið að útreikningur bóta fyrir varanlega örorku S, sem var 18 ára að aldri á öðru ári í námi við framhaldsskóla þegar hún varð fyrir slysinu, ætti að fara fram miðað við lágmarkstekjur, sbr. 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Jafnframt voru ekki tekin til greina andmæli S við því að til frádráttar bótum kæmi eingreiðsluverðmæti greiðslna til hennar úr almannatryggingum. Krafa S um bætur vegna kostnaðar af sjúkraþjálfun, þjónustu á göngudeild sjúkrahúss og lyfjum var studd áliti læknis og í útreikningum í matsgerð, sem S hafði aflað, var tekið tillit til stuðnings af félagslegum toga, sem hún gæti notið í þessum efnum. Matsgerðinni hafði ekki verið hnekkt að þessu leyti og var krafa S því tekin til greina. Hins vegar var hafnað kröfu S um bætur vegna erfiðari heimilisstarfa, frekara náms eða starfsþjálfunar og aukins kostnaðar af framfærslu fatlaðra, þar sem tjón að þessu leyti hefði ekki verið leitt í ljós. Loks var ekki tekin til greina krafa S á hendur T um bætur úr slysatryggingu ökumanns og heldur ekki krafa foreldra S á hendur SA, B og H vegna tekjutaps, sem þau urðu fyrir vegna umönnunar S.
Stefnandi slaðaðist er hann missti stjórn á bifreið í eigu stefnda. Áfengismagn í blóði og þvagi stefnanda eftir slysið var talið veita líkindi fyrir því að stefnandi hefði ekið ölvaður. Stefndu voru sýknuð af kröfu stefnanda um viðurkenningu á bótaskyldu vegna umferðarslyss stefnanda, á grundvelli 20. gr. laga nr. 20/1954.
Stefnandi slasaðist við akstur bifhjóls síns. Tryggingafélagið féllst á bótarétt hans þannig að hann bæri sjálfur þriðjung síns vegna eigin sakar. Stefnandi andmælti þessu og taldi að hann hafi ekki sýnt af sér stórkostlegt gáleysi er hann slasaðist heldur hafi um óhapp verið að ræða. Dómarinn taldi hins vegar stórkostlegt gáleysi af stefnanda að aka mótorhjóli á umferðargötu innanbæjar með þeim hætti sem hann gerði og féllst á kröfu tryggingafélagsins um sýknu.
J höfðaði mál gegn V hf. og T ehf. og krafðist viðurkenningar á rétti sínum til tryggingarbóta úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Í málinu héldu V hf. og T ehf. því fram að J hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að skipta um akrein án nægilegrar aðgæslu er slysið varð auk þess sem hann hefði ekið of hratt. Vegna þessa ætti J að bera helming tjónsins sjálfur en máli sínu til stuðnings lögðu þau fram skýrslu sérfræðings um rannsókn á ökuhraða bifreiðarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að J hefði mótmælt sönnunargildi skýrslunnar innan tímamarka 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991. Þar sem V hf. og T ehf. höfðu ekki aflað matsgerðar í málinu samkvæmt IX. kafla laga nr. 91/1991 yrði ekki byggt á umræddri sérfræðiskýrslu við úrlausn málsins sem V hf. og T ehf. höfðu aflað einhliða og án þess að J hefði getað átt þess kost að gæta hagsmuna sinna og koma sjónarmiðum sínum á framfæri við gerð hennar. Þar sem V hf. og T ehf. hefði ekki tekist að færa sönnur á staðhæfingar sínar með öðrum sönnunargögnum var viðurkenningarkrafa J tekin til greina.
Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda. Talið var að krafa stefnanda væri fyrnd.
I krafðist bóta úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í umferðarslysi, en V var vátryggjandi bifreiðarinnar. Meginágreiningur aðila snérist um mat á afleiðingum slyssins fyrir heilsu I. Í málinu hafði verið aflað þriggja matsgerða og greindi málsaðila á um hvaða matsgerð skyldi leggja til grundvallar við mat á miska- og örorkustigi. Krafðist I þess fyrir Hæstarétti að héraðsdómur yrði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til meðferðar á ný, þar sem héraðsdómara hefði borið að nýta heimild í 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og kveðja tvo meðdómsmenn með sérkunnáttu í læknisfræði til að leggja dóm á ágreining málsaðila. V mótmælti þessu og taldi að úrlausnarefnið hefði snúist um sönnun á afleiðingum slyssins sem héraðsdómari hefði verið einfær um að meta. Taldi Hæstiréttur að það hefði verið brýnt að héraðsdómari kveddi til sérfróða meðdómsmenn til að leggja mat á þessi atriði og spyrja þá sérfróðu álitsgjafa sem komu fyrir dóminn við aðalflutning málsins, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991. Var því fallist á kröfu I um ómerkingu hins áfrýjaða dóms og málinu vísað heim til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
S krafðist skaðabóta úr hendi V hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi árið 1997. Deildu aðilar um hvort skaðabótakrafan hefði verið fyrnd í skilningi 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 þegar málið var höfðað. Var lagt til grundvallar að í örorkumati S var talið að tímabært hafi verið að leggja mat á afleiðingar slyssins að liðnum þremur árum frá slysdegi. S kvaðst ekki hafa haft vitneskju um kröfu sína fyrr en að fengnu læknisvottorði árið 2005. Talið var að gögn um heimsóknir S til læknis árið 2001 bæru með sér að ástand hans hafi verið svipað um langt skeið og að ekki hafi verið að vænta sérstakra breytinga. Þá hafi ástandið í aðalatriðum verið það sama og samkvæmt læknisvottorðinu frá 2005. Hafi S því ekki hnekkt líkum á því að hann hafi ekki síðar en á miðju ári 2001 vitað um kröfu sína í merkingu 99. gr. umferðarlaga. Hafi hann þá getað hafist handa við fullnustu kröfu sinnar. Hafi fyrningarfrestur því hafist 1. janúar 2002 og krafan verið fyrnd er málið var höfðað. Var V hf. því sýknað af kröfum S.
Stefnda, Verði tryggingum hf., var heimilt að skerða bótarétt stefnanda um 50% -fimmtíu af hundraði- vegna stórfells gáleysis hans við akstur.
G höfðaði mál á hendur tryggingafélaginu L til greiðslu bóta í tilefni af umferðarslysi sem hún lenti í árið 2000. Í málinu var deilt um það hvort ætluð skaðabótakrafa G væri fyrnd með vísan til 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, en G höfðaði málið í apríl 2007. Talið var að miða bæri upphaf fyrningarfrests við það tímamark er G hefði fyrst verið ljóst að hún hefði hlotið varanleg mein af slysinu, en frá því tímamarki hefði hún fyrst átt kost á því að gera nauðsynlegar ráðstafanir til að leita fullnustu kröfu sinnar, sbr. dómur Hæstaréttar í máli nr. 615/2007. Var það tímamark miðað við það er hún leitaði til sérfræðings í bæklunarlækningum í nóvember 2005 og var krafa G því ekki fallin niður fyrir fyrningu þegar málið var höfðað. Var niðurstaða héraðsdóms um skaðabótaskyldu L því staðfest.
Stefnandi slasaðist er bifreið hans hvolfdi og krafðist hann bóta úr slysatryggingu ökumanns. Ekki þótti sannað að orsök slyssins yrði rakin til þess að hann hefði sýnt af sýnt af sér stórkostlegt gáleysi við aksturinn og voru stefndu dæmd til greiðslu slysabóta.
Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda. Talið var að stefndi hefði bætt tjón stefnanda með greiðslu í samræmi við mat tveggja lækna, er aðilar fengu til að meta líkamstjón stefnanda vegna umferðarslyss.