A krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna líkamstjóns sem A taldi sig hafa orðið fyrir á L 14. og 16. september 2016 með því að starfsmönnum á bráðamóttöku hefði yfirsést að greina og veita meðferð við blóðtappa í framhaldi af komu hennar þangað. Í dómi Landsréttar var rakið að við úrlausn málsins yrði ekki byggt á álitsgerð, sem gerð hefði verið að beiðni SÍ vegna umsóknar A um bætur úr sjúklingatryggingu, en þar hefði engin afstaða verið tekin til þess hvort tjón A væri að rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanna L. Enn fremur taldi rétturinn, sem skipaður var sérfróðum meðdómanda, að með hliðsjón af umkvörtunarefni og ástæðu komu A á bráðamóttöku L 14. og 16. september 2016, einkennum og reglulegum mælingum á lífsmörkum A síðari daginn og þess að endurtekin ómskoðun á vinstri fótlegg A umrædda daga hefði ekki sýnt ummerki um blóðtappa, hefði ekki verið nægilegt tilefni til að álykta að um blóðtappa í lungum væri að ræða. Því hefði ekki verið ástæða til að láta taka sneiðmynd af lungum A. Meðal annars að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur. Var Í því sýknað af kröfu A.
A höfðaði mál gegn S og krafðist þess að úrskurður úrskurðarnefndar velferðarmála nr. 319/2017 yrði felldur úr gildi og S dæmt til að greiða honum 12.104.500 krónur í skaðabætur vegna tjóns sem hann rakti til lyfjameðferðar sem hann gekkst undir. Byggði A á því að tjón sitt væri að rekja til sjaldgæfs og þungbærs fylgikvilla meðferðar með tilgreindu lyfi og að ekki væri unnt að rekja svo sjaldgæfan fylgikvilla til eiginleika lyfsins heldur væri um að ræða einstaklingsbundna svörun hans við lyfinu og tjón hans því bótaskylt á grundvelli 4. töluliðar 2. gr. laga nr. 11/2000 um sjúklingatryggingu. S byggði á því að tjón A mætti rekja til eiginleika lyfsins og því ekki til staðar bótaskylda þar sem 3. mgr. 3. gr. laga nr. 111/2000 kveður á um að bætur greiðist ekki samkvæmt lögunum ef rekja má tjón til eignleika lyfs. Í dómi Landsréttar var rakið að í matsgerð dómkvaddra matsmanna kæmi fram að tjón A væri að rekja til langvarandi notkunar á umræddu lyfi og að ekkert kæmi fram í málatilbúnaði A eða í hinum áfrýjaða dóm um hvað fælist í einstaklingsbundinni svörun A við lyfinu. Var því lagt til grundvallar að nýrnabilun sú, sem A þjáðist af, væri að rekja til langvarandi notkunar umrædds lyfs og um væri að ræða sjaldgæfa en þekkta aukaverkun lyfsins sem teldist til eiginleika þess. Þar sem ekki þótti tækt að túlka 3. mgr. 3. gr. laga nr. 111/2000 með þeim hætti að hún næði ekki til sjaldgæfra og alvarlegra aukaverkanna lyfja var bótaskyldu hafnað og S sýknað af kröfum A.
Atvinnurekandi var dæmdur til að greiða fyrrum starfsmanni sínum rúmar 55.000 krónur í ógreidd laun vegna veikindaforfalla tvo daga í desember 2023. Í málinu var tekist á um gildi læknisvottorðs og hvort launþeginn hefði tilkynnt um forföll sín til atvinnurekanda með fullnægjandi hætti.
A höfðaði mál á hendur Í og S og krafðist skaðabóta á grundvelli 13. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna missis framfæranda, en eiginmaður hennar lést eftir meðferð á sjúkrahúsi. S greiddi A hámarksbætur samkvæmt 2. mgr. 5. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Þá viðurkenndi Í bótaskyldu gagnvart A að tiltekinni fjárhæð en að frádreginni þeirri greiðslu sem S hafði innt af hendi. Snerist ágreiningur aðila um það við hvaða vísitölu ætti að miða framreikning skaðabóta samkvæmt 4. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Héraðsdómur féllst á það með Í að miða ætti við lánskjaravísitölu og var Í gert að greiða A þá fjárhæð sem Í hafði viðurkennt. Í dómi Landsréttar var því slegið föstu með vísan til lögskýringargagna og dóms Hæstaréttar í máli nr. 142/2014 að skýra bæri ákvæði 1. mgr. 15. gr. skaðabótalaga sem svo að hámark skaðabóta samkvæmt 4. mgr. 7. gr. laganna tæki breytingum miðað við lánskjaravísitölu frá og með gildistöku laganna. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.
A höfðaði mál til viðurkenningar skaðabótaskyldu Í vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í skurðaðgerð á tilgreindu sjúkrahúsi í nóvember 2017 og við eftirfarandi meðferð á Landspítalanum. Hélt A því fram að starfsmenn, sem Í bæri ábyrgð á, hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi við störf sín sem hefði leitt til þess að skorið var í görn A við skurðaðgerðina. Þá hafi komið gat á ristil A þegar dreni var komið fyrir á Landspítalanum eftir að sýkingar varð vart. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti, kom fram að ekki hefði verið sýnt fram á að starfsmenn sem Í bæri ábyrgð á hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi við þá meðferð A sem um ræddi. Þá yrði ekki séð að meðferðin hefði verið í ósamræmi við ákvæði laga nr. 34/2012 um heilbrigðisstarfsmenn, laga nr. 74/1997 um réttindi sjúklinga eða önnur ákvæði sem A hefði vísað til. Það væri þó eigi að síður ljóst að A hefði fengið alvarlega sýkingu í kjölfar skurðaðgerðarinnar í nóvember 2017 og orðið fyrir líkamstjóni af þeim sökum. Talið var að óhappatilvik hefði valdið þessari sýkingu sem meta yrði til fylgikvilla aðgerðarinnar. Vegna þessa hefði A þegar fengið greiddar hámarksbætur samkvæmt lögum nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Var Í sýknað af kröfum A.
A höfðaði mál gegn S til heimtu bóta vegna stórkostlegs gáleysis sem læknir hefði sýnt við undirbúning og framkvæmd aðgerðar á A þar sem vinstri eggjastokkur hennar var fjarlægður án hennar samþykkis. Undir rekstri málsins í héraði var gerð sátt um aðrar kröfur A en miskabótakröfu hennar á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Héraðsdómur sýknaði S af þeirri kröfu. Í dómi Landsréttar kom fram að í þeim gögnum sem lægju fyrir um aðdraganda aðgerðar A væri þess hvergi getið að til greina hefði komið að fjarlægja vinstri eggjastokk A við aðgerðina. Í matsgerð dómkvaddra matsmanna hefði því verið slegið föstu að það að fjarlægja vinstri eggjastokk A hefði, eins og á stóð, ekki verið meðferð sem talist gæti bráðnauðsynleg í skilningi 9. gr. laga nr. 74/1997 um réttindi sjúklinga. Það hvort sá eggjastokkur yrði fjarlægður væri því atriði sem A hefði sjálf átt að fá ráðið samkvæmt meginreglu 3. mgr. 7. gr. sömu laga. Ósannað væri að A hefði samþykkt þá meðferð, sem hefði farið þvert gegn þeim tilgangi með aðgerðinni að undirbúa A undir glasafrjóvgunarmeðferð. Þá lá fyrir að aðgerðin var óafturkræf. Þegar þessa var gætt þótti læknirinn, með því að fjarlægja vinstri eggjastokk A án hennar samþykkis, hafa sýnt af sér slíka háttsemi að telja yrði saknæmisskilyrði 26. gr. skaðabótalaga um stórkostlegt gáleysi uppfyllt í málinu. Af þeim sökum var fallist á með A að hún ætti rétt til greiðslu miskabóta samkvæmt a-lið 1. mgr. 26. gr. laganna úr hendi S vegna hinnar saknæmu háttsemi læknisins á grundvelli 1. mgr. 1. gr., sbr. 5. gr., laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu. Við mat á miskabótum til handa A var litið til umfjöllunar og niðurstöðu hinna dómkvöddu matsmanna um afleiðingar aðgerðarinnar. Þá var sérstaklega litið til þess að með henni var A, að henni forspurðri, svipt allri von um frekari barneignir. Var S gert að greiða A 1.500.000 krónur í miskabætur.
Z höfðaði mál og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður H sem staðfesti ákvörðun L um að hafna því að gefa út til handa Z svokallað CCPS-vottorð, þ.e. vottorð um formlega menntun og hæfi sem staðfesti að nám Z hafi uppfyllt skilyrði tilskipunar 2005/36/EB. Héraðsdómur leitaði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um hvernig túlka beri ákvæði umræddrar tilskipunar að þessu leyti. Í ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins kom fram að ef EES-ríki býður ekki upp á sérnám í tilteknu fagi, en hyggst gefa út vitnisburð um formlega menntun og hæfi á grundvelli náms, verði það að gera námsáætlun eða skipulag fyrir námskrá og heildstætt nám sem sýnt sé að standist kröfur 25. gr. tilskipunarinnar um sérnám í læknisfræði. Landsréttur vísaði til þess að lögbært yfirvald á Íslandi hafi ekki boðið upp á nám á sviði lýtalækninga sem fullnægi kröfum 2. mgr. 25. gr. tilskipunarinnar um fræðilegt og verklegt nám. Það verklag að fela sérfræðinefnd mat um það hvaða kröfur verði gerðar til fræðilegs og verklegs náms á þessu sviði tryggi ekki með fullnægjandi hætti gagnsætt kerfi sem geti tryggilega staðfest að uppfyllt séu skilyrði 25. gr. tilskipunarinnar. Þótt L hefði áður gefið út slík vottorð, sem samkvæmt framangreindu fóru í bága við efni tilskipunar 2005/36/EB, bar L við nýja ákvörðun að fara eftir þeim reglum sem voru í gildi um skilyrði þess að unnt væri að gefa út CCPS-vottorð. Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.
Ekki var fallist á að heimilislæknir sem stefnandi talaði við símleiðis tveimur dögum áður en hann fékk heilablóðfall bæri ábyrgð á því að stefnandi hefði orðið fyrir heilablóðfallinu með því að boða stefnanda til læknisskoðunar fjórum dögum eftir að þeir töluðu saman símleiðis frekar en að senda hann strax í rannsóknir. Ósannað var að læknirinn hefði haft læknisfræðilegar forsendur til að gruna að heilablóðfall væri yfirvofandi. Því var Íslenska ríkið sýknað af kröfu um viðurkenningu skaðabótaskyldu.
A krafðist viðurkenningar á bótaskyldu íslenska ríkisins vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í skurðaðgerð og síðari meðferð á Landspítalanum. Ekki var talið sýnt fram á að starfsmenn sem stefndi bæri ábyrgð á hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi við meðferð A. Tekið var fram að A hefði fengið alvarlega sýkingu í kjölfar skurðaraðgerðar en meta yrði hana sem fylgikvilla aðgerðarinnar. Þá hefði A fengið greiddar hámarksbætur samkvæmt lögum nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu.
A höfðaði mál á hendur Í til heimtu skaðabóta vegna líkamstjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir vegna mistaka við læknismeðferð á Landspítalanum árið 2008. A hafði orðið fyrir slysi er hún féll í garði við heimili sitt og bar fyrir sig vinstri hönd. Á slysadeild spítalans var hún greind með brot á vinstri upphandlegg. Landsréttur, sem skipaður var sérfróðum meðdómanda, féllst á það mat héraðsdóms að aðgerðin sem A gekkst undir hefði verið framkvæmd í samræmi við viðurkennda læknisfræðilega meðferð og að þær aðferðir sem viðhafðar voru daginn eftir við könnun á blóðflæði hefðu verið í samræmi við hefðbundna mælikvarða og hefðu gefið til kynna að blóðflæði í handlegg A væri í lagi. Var Í því sýknað af kröfu A.
A höfðaði mál á hendur Í og krafðist bóta vegna missis framfæranda, greiðslu útfararkostnaðar og miskabóta í kjölfar andláts B, eiginmanns síns, sem lést eftir að hafa verið til meðferðar á Landspítalanum. Byggði A á því að starfsmenn sjúkrahússins hefðu sýnt af sér stórfellt gáleysi við greiningu og meðferð á undirliggjandi blóðsegasjúkdómi B, sem leitt hefði til andláts hans, en B hlaut svokallaðan skyndidauða eftir að hafa verið útskrifaður af sjúkrahúsinu í kjölfar skurðaðgerðar. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, sýknaði Í með þeim rökum að þótt læknismeðferð B hefði ekki verið með öllu aðfinnslulaus yrði ekki talið að dánarorsök hans yrði rakin til læknismeðferðarinnar og því væru skilyrði skaðabótaréttarins um orsakatengsl ekki uppfyllt. Fyrir Hæstarétti aflaði A matsgerðar þar sem óskað var mats á því hvort mistök hefðu verið gerð við greiningu og meðferð sjúkdóms B og hvort rekja mætti andlát hans til þeirra mistaka. Aflaði Í jafnframt yfirmats á sömu atriðum. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til þess að undirmatsgerðin væri afdráttarlaus um að læknar á Landspítalanum hefðu gert afdrifarík mistök við greiningu og meðferð sjúkdóms B. Þannig hefði sjúkdómur hans hvorki verið greindur tímanlega né meðhöndlaður með réttum hætti, auk þess sem sjúkdómsástand hans hefði verið vanmetið áður en hann var útskrifaður af sjúkrahúsinu. Fengju þessar niðurstöður undirmatsgerðarinnar jafnframt stoð í yfirmatsgerðinni, sem væri hins vegar því marki brennd að matsmenn tækju þar að sér það hlutverk dómstóla að leggja mat á sök lækna sjúkrahússins. Taldi Hæstiréttur ljóst að leggja yrði til grundvallar að þau mistök sem hefðu verið gerð við greiningu og meðferð sjúkdóms B og ítarlega væri lýst í undirmatsgerðinni, væri að rekja til stórfellds gáleysis starfsmanna sjúkrahússins og með því að báðum matsgerðunum bæri saman um að líkleg orsök andláts B væri að rekja til hinnar röngu greiningar og meðhöndlunar sjúkdómsins, var fallist á að Í bæri skaðabótaábyrgð á tjóni A.
Í málinu krafðist A þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda Í vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir á hægri hendi í kjölfar læknismeðferðar á Landspítalanum árið 2001. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að í matsgerð tveggja dómkvaddra manna, sem A hafði aflað undir rekstri málsins í héraði, hefði því verið lýst að haga hefði mátt meðferð A á annan veg en gert var umrætt sinn. Á hinn bóginn hefði ekki falist í þessu áliti, fremur en öðrum gögnum málsins, sönnun á því að mistök hefðu verið gerð í þessari meðferð sem leitt gætu til skaðabótaskyldu Í. Var Í því sýknað af kröfu A.
G höfðaði mál á hendur Í og lækninum I til viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna líkamstjóns af völdum ætlaðra mistaka af hálfu starfsmanna Í, þ. á m. I, við sjúkdómsmeðferð G. Fyrir Hæstarétti hafði G uppi ómerkingarkröfu sem laut að því að nauðsyn hefði borið til þess að augnlæknir hefði tekið sæti sem sérfróður meðdómsmaður í dóminum í stað héraðsdómara, er skipaði dóminn ásamt dómsformanni og lækni sem sérfróðum meðdómanda. Hæstiréttur taldi að ekki hefði verið þörf á að kveðja í héraðsdóminn sérfræðing á sviði augnlækninga þar sem þau ágreiningsefni málsins, sem sérfræðiþekkingu þyrfti til að skera úr um, féllu undir sérfræðisvið læknisins sem kvaddur var í dóminn sem sérfróður meðdómsmaður. Þá staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms um að G hefði ekki tekist sönnun um að starfsmenn Í hefðu við eftirlit með blóðþrýstingi G og með viðbrögðum sínum við of háum blóðþrýstingi hans sýnt af sér saknæma háttsemi.Voru Í og I því sýknaðir af kröfum G.
X var sakfelldur fyrir lyfjalagabrot með því að hafa selt einstaklingi 10 stykki af Ritalini og átt 109 stykki af Ritalini í sölu- og dreifingarskyni, án þess að hafa markaðs- og lyfsöluleyfi Lyfjastofnunar. Með broti X rauf hann skilorð samkvæmt eldri dómi og samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga var skilorðsdómurinn því tekinn upp og X dæmd refsing í einu lagi fyrir bæði málin eftir reglum 77. gr. sömu laga. Var refsing X því ákveðin sjö mánaða fangelsi. Þá voru gerð upptæk 119 stykki af Ritalini sem lögregla hafði lagt hald á við rannsókn málsins.
A krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda Í vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í kjölfar læknismeðferðar á Landspítala háskólasjúkrahúsi. Héraðsdómur sýknaði Í með vísan til þess að þótt standa hefði mátt betur að málum en gert var umrætt sinn væri ekki unnt að fullyrða að hvaða leyti draga hefði mátt úr heilsutjóni A með markvissari aðgerðum. Hæstiréttur vísaði til þess að A hefði verið nauðsynlegt að afla matsgerðar þegar á frumstigum málatilbúnaðar síns, en A fékk dómkvadda tvo matsmenn eftir áfrýjun héraðsdóms. Hefðu matsmennirnir ekki staðið saman að rökstuddri matsgerð svo sem þeim hefði borið samkvæmt 1. mgr. 63. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála heldur hefðu þeir skilað tveimur ólíkum og innbyrðis misvísandi álitsgerðum, sem ekki gætu haft það sönnunargildi sem stefnt hefði verið að með dómkvaðningu matsmanna. Þá hefðu matsgerðirnar verið svo seint fram komnar að Í hefði hvorki gefist færi til andmæla fyrr en við munnlegan flutning málsins né hefði hann getað leitast við að fá þeim hnekkt. Þótt aðilum einkamáls væri almennt heimilt að afla nýrra sönnunargagna undir áfrýjun héraðsdóms hefði málatilbúnaður A hvað þetta varðaði farið verulega úrskeiðis. Með vísan til þessa taldi Hæstiréttur að málið væri svo vanreifað af hálfu A að ekki væri hægt að leggja dóm á það og því óhjákvæmilegt að vísa því frá héraðsdómi.
G höfðaði mál gegn S hf. til heimtu bóta úr sjúklingatryggingu vegna líkamstjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir vegna ófullnægjandi skoðunar læknis sem starfaði hjá L ehf., er hann vitjaði G á heimili hennar. Niðurstaða undirmatsgerðar, sem aflað var undir meðferð málsins fyrir héraðsdómi, var sú að læknisskoðun umrætt sinn hefði ekki verið fullnægjandi í ljósi aðstæðna. Undir það var tekið í dómi héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómendum, sem þó taldi að skilyrði um orsakatengsl milli læknisskoðunarinnar og líkamstjóns G væru ekki uppfyllt. Hæstiréttur taldi á hinn bóginn að niðurstaða yfirmatsgerðar, sem aflað var eftir uppkvaðningu héraðsdóms, væri afdráttarlaus um að ítarlegri læknisskoðun hefði leitt til þess að G hefði verið vísað á sjúkrahús og meðferð hennar flýtt og því væru orsakatengsl milli tjóns hennar og hinnar ófullkomnu læknisskoðunar. Að virtum þeim matsgerðum sem aflað hafði verið taldi Hæstiréttur að G hefði axlað sönnunarbyrði samkvæmt 2. gr. laga nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu, um að líklegra væri að tjón hennar stafaði af rannsókn eða meðferð en öðrum orsökum, en með ákvæðinu væri slakað á almennum kröfum um sönnun orsakatengsla í skaðabótarétti. Var S hf. því gert að bæta það tjón sem G hlaut.
A höfðaði mál á hendur sjúkrahúsinu S til heimtu bóta vegna líkamstjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna saknæmra mistaka, sem S bæri ábyrgð á, er leiddu til þess að tiltekin sjúkdómseinkenni hans greindust ekki fyrr en þau voru komin á svo alvarlegt stig að varanlegt heilsutjón hlaust af. Í héraði var S sýknað af kröfum A með vísan til þess að ekki hefði verið sýnt fram á að gerð hefðu verið nein mistök við greiningu eða meðhöndlun veikinda A sem S yrði talið bera ábyrgð á. Hæstiréttur taldi á hinn bóginn að málið væri vanreifað af hálfu A og vísaði því frá héraðsdómi.
A höfðaði mál á hendur Í til greiðslu bóta vegna líkamstjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við fæðingu sína í mars 1999. Móðir A hafði fengið meðgöngueitrun er hún gekk með A og reisti A kröfur sínar á því að starfsmenn Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri bæru bótaábyrgð á því að hafa vanrækt að leggja móður hans inn á sjúkrahúsið til eftirlits og meðferðar vegna fyrrgreindra veikinda, er hún fékk þar læknisskoðun. Með dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var því slegið föstu að læknisskoðunin hefði verið ófullnægjandi, en á hinn bóginn yrðu orsakir veikinda A ekki raktar til þeirrar læknisskoðunar. Skilyrði um orsakatengsl voru því ekki talin vera fyrir hendi og var Í sýknað af kröfu A.
A var 11 ára gamall er hann hlaut verulegan heilaskaða í kjölfar öndunar- og hjartastopps, sem hann varð fyrir við dvöl á sjúkrahúsi í kjölfar tveggja skurðaðgerða sem hann gekkst undir í tilefni alvarlegra veikinda. Örorkunefnd mat varanlegan miska A 100 stig og varanlega örorku hans 100%. A hélt því fram að margþætt saknæm mistök hefðu orðið við læknismeðferð hans og krafðist bóta úr hendi Í á þeim grundvelli. Með vísan til matsgerðar dómkvaddra manna og forsendna héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómendum, var talið að viðbrögð við stöðvun öndunar og blóðrásar A fælu í sér stórfellt gáleysi af hálfu þeirra sem meðhöndluðu hann. Talið var að Í hefði ekki sýnt fram á að A hefði allt að einu hlotið það líkamstjón sem varð þótt viðbrögð hefðu verið hraðari og markvissari og var Í því talið bera fébótaábyrgð á tjóni A. A voru dæmdar bætur fyrir varanlega örorku, bætur fyrir varanlegan miska auk 50% álags, sbr. 3. mgr. 4. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, þjáningarbætur, sem ekki voru talin efni til að lækka með vísan til lokamálsliðar 1. mgr. 3. gr. sömu laga, auk miskabóta samkvæmt 26. gr. laganna, samtals að fjárhæð 30.994.619 krónur.
Sjúkrahúsið SA höfðaði mál gegn lækninum G til endurkröfu skaðabóta sem SA hafði greitt A vegna tjóns sem A taldi sig hafa orðið fyrir í skurðaðgerð sem G framkvæmdi hjá SA. Aðgerðin hafði verið framkvæmd sem svokallað ferliverk en G hafði gert samkomulag við SA um að hann ynni slík verk á sjúkrahúsinu á grundvelli samkomulags SA við heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytið. Með vísan til samkomulags aðila og hvernig staðið var að uppgjöri og greiðslum vegna ferliverkanna var talið að G hefði framkvæmt þau sem verktaki en ekki starfsmaður SA. Af þessum sökum var ekki unnt að líta svo á að SA hefði borið vinnuveitandaábyrgð á ferliverkum G og gat 23. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 því ekki tekið til réttar SA til að krefja G um endurgreiðslu þeirra skaðabóta sem deilt var um. Í samkomulagi aðila var kveðið á um að SA bæri ábyrgð gagnvart sjúklingum á tjóni sem kynni að hljótast af aðgerðum sem það tók til. Sérstaklega var tekið fram að þetta rýrði ekki endurkröfurétt SA. Gögn málsins báru með sér að G hefði að minnsta kosti að einhverju leyti verið kunnugt um kröfu A og að hann hefði ekki gert athugasemd við meðferð SA á kröfu A. Af hálfu G var því ekki borið við að SA hefði greitt A bætur umfram það sem skylda stóð til og af gögnum málsins var ljóst að G hefði verið kunnug ráðagerð SA um að beina endurkröfu að sér vegna greiðslu skaðabótanna. Í ljósi þessa var G gert að endurgreiða SA þá fjárhæð sem sjúkrahúsið hafði greitt A ásamt dráttarvöxtum.
A, C og D kröfðu Í um skaðabætur vegna tjóns sem þau höfðu orðið fyrir vegna andláts B, eiginkonu A og móður C og D, í kjölfar fæðingar C. Í hafði viðurkennt ábyrgð sína á tjóni A, C og D en deilt var um fjárhæðir skaðabóta. Í fyrsta lagi var deilt um fjárhæð miskabóta á grundvelli 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna varðandi þetta, var litið til aldurs C og D auk áhrifa andláts B á A, C og C. Voru A dæmdar 1.200.000 krónur auk vaxta og dráttarvaxta til viðbótar við þær 1.400.000 krónur sem Í hafði þegar greitt honum. C og D voru hvoru um sig greiddar 800.000 krónur til viðbótar þeim 1.200.000 krónum sem Í hafði þegar greitt auk vaxta og dráttarvaxta. Í öðru lagi var deilt um hvort C og D ættu rétt á bótum vegna missis framfæranda fram til 25 ára aldur en Í hafði einungis viðurkennt að þau ættu rétt á slíkum bótum til 18 ára aldurs í samræmi við 1. mgr. 14. gr. laga nr. 50/1993. Með vísan til aldurs C og D auk aðstæðna og heilsu B á þeim tíma þegar B lést var ekki talið sýnt fram á að ætla mætti að C og D yrðu fyrir tjóni sem félli undir 2. málslið 1. mgr. 12. gr. laga nr. 50/1993. Í þriðja lagi var deilt um hvort vextir af kröfum A, C og D sem til féllu fjórum árum fyrir stefnubirtingu væru fyrndir. Ekki var fallist á að samkomulag Í við A, C og D hefði rofið fyrningu enda var þar gerður sá fyrirvari af hálfu Í að frekari bótum væri hafnað. Var því ljóst að litið var á greiðslu hvers bótaþáttar um sig sem endanlega af hálfu Í og að í henni fólst ekki viðurkenning á frekari greiðsluskyldu. Voru vextirnir því taldir fyrndir.
S starfaði sem sérfræðingur á skurðlækningadeild Sjúkrahúss Reykjavíkur og rak jafnframt læknastofu utan sjúkrahússins. Hann var ráðinn sem yfirlæknir á tilgreindri deild LHS í júlí 2002 og ritaði af því tilefni undir tvö skjöl. Í öðru þeirra var meðal annars kveðið á um að hann myndi hætta stofurekstri utan sjúkrahússins fyrir árslok 2004 svo fremi sem aðstaða og starfsumhverfi til slíkrar starfsemi væri þá viðunandi innan veggja LHS að áliti samningsaðila. Snemma árs 2005 vöktu stjórnendur LHS máls á því við S að hann hætti rekstri læknastofu sinnar, en hann svaraði því til að fyrrgreind skilyrði væri ekki uppfyllt og honum það því óskylt. Ágreiningur reis á milli aðila sem leiddi til þess að LHS veitti honum áminningu og í kjölfarið var honum sagt upp störfum í nóvember 2005. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 29. júní 2006 var áminning LHS til S dæmd ólögmæt. Í kjölfarið leitaði S eftir því að uppsögnin yrði dregin til baka en því var hafnað. Hann höfðaði mál og krafði Í um greiðslu skaðabóta að fjárhæð 139.144.180 krónur, sem svaraði til tekna hans í starfi við sjúkrahúsið í tíu ár og jafnframt um 10.000.000 króna í miskabætur. Í málinu var óumdeilt milli aðila að uppsögn S hjá LHS hafi verið ólögmæt. Ágreiningur þeirra snérist því einungis um bætur til handa S. Talið var að samkvæmt dómaframkvæmd Hæstaréttar yrði að ákveða S bætur að teknu tilliti til aðstæðna, launatekna og kosta hans á störfum, allt miðað við þann tíma, þegar hann lét af störfum. Til þess yrði að líta að hann hafi látið af stöðu dósents við læknadeild Háskóla Íslands eftir að hann lét af störfum hjá LHS og mætti líta svo á að þessi stöðumissir hafi tengst uppsögn hans úr starfi. Við ákvörðun skaðabóta vegna fjártjóns S yrði ekki litið fram hjá því að hann hafði samið við upphaf starfa hjá LHS að hann léti af rekstri eigin læknastofu í árslok 2004. Þrátt fyrir ágreining um hvort LHS hefði fyrir sitt leyti efnt þær skyldur sem samið hefði verið um, hafi S engan veginn geta vænst þess að njóta um ókomna framtíð óbreyttra kjara með annars vegar launum frá LHS og hins vegar tekjum og hagnaði af eigin rekstri. Þegar framangreint var virt voru bætur til S taldar hæfilega ákveðnar 5.000.000 krónur. Þá var ekki fallist á með S að stjórnendur LHS hefðu sýnt ásetning um að brjóta rétt á honum eða beitt hann misgerð, né að rýrð hefði verið kastað á starfsheiður hans sem sérfræðilæknis. Var kröfu um miskabætur því hafnað.
A höfðaði mál á hendur Í til greiðslu bóta vegna líkamstjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir við fæðingu barns síns í mars 1995. A byggði á því að meta yrði starfsmönnum spítalans ýmis atriði til sakar er lutu að undirbúningi fæðingar, fæðingunni sjálfri, lagfæringu á skaða er hún hlaut við fæðinguna, eftirliti og eftirmeðferð. Í héraðsdómi var farið ítarlega í gegnum málsástæður A og ekki fallist á að Í væri bótaskylt vegna tjóns A. Undir rekstri málsins í héraði hafði verið aflað yfirmatsgerðar þriggja manna, þar sem tekin var afstaða til sérfræðilegra atriða varðandi læknismeðferð A. Í þeim efnum var komist að sömu niðurstöðum og gert var síðan í hinum áfrýjaða dómi, sem kveðinn var upp með sérfróðum meðdómsmönnum. Með því að þessu mati hafði ekki verið hnekkt var talið að staðfesta bæri héraðsdóm með vísan til forsendna hans. Var Í því sýknað af kröfu A.
X og Y voru sakfelldir í héraði fyrir brot gegn 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa í ágóðaskyni, lagt á ráðin og staðið saman að innflutningi á samtals 701,54 grömmum af kókaíni, sem flutt voru í tvennu lagi til Íslands frá Hollandi um Danmörku, ætluðu til söludreifingar hér á landi. Y játaði aðild sína að innflutningnum, með þeim athugasemdum að hann hefði ekki lagt á ráðin um innflutninginn með X, sem ekki hefði komið að málum og þá kvað hann háttsemi sín ekki hafa verið í ágóðaskyni. Hæstiréttur staðfesti sakfellingu Y og var hann dæmdur í tveggja ára fangelsi. X neitaði sök bæði við meðferð málsins í héraði og hjá lögreglu. Enginn meðákærðu bar hann sökum og ekkert vitni bar um aðild hans að ákæruefnunum. Lögreglan hleraði síma ákæru og fylgdist sérstaklega með ferðum X í um það bil ár áður en hann var handtekinn og kom fyrir hlerunartækjum í bifreið hans. Hins vegar var hvergi að finna í gögnum lögreglu staðfestingu á aðild X að umræddum fíkniefnainnflutningi. Samkvæmt þessu var ekki talið að fram hefði komið sönnun um háttsemi X er laut að þeim ákæruatriðum sem honum var gefið að sök. Var hann því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.
S greindist með heilaæxli þegar hún var á ferðalagi í Bandaríkjunum og gekkst þar undir bráðaaðgerð þar sem æxlið var fjarlægt. Hlaut S varanlegt heilsutjón vegna þessa. Áður en hún lagði upp í ferðalagið hafði hún leitað til lækna hér á landi. Taldi hún að mistök hefðu verið gerð þar sem enginn læknanna greindi meinið og krafðist skaðabóta úr hendi íslenska ríkisins, vegna lækna á kvennadeild Landspítala og heimilislæknis, og sérfræðilæknis sem hún leitaði til. Talið var að læknum á kvennadeild Landspítala hafi ekki verið gefin nein mistök að sök, en ekki hafi á þeim tíma komið fram neinar sérstakar kvartanir sem ekki hafi mátt rekja til meðgöngu S. Heimilislæknirinn og sérfræðilæknirinn hafi ekki haft skráningar lækna á kvennadeild undir höndum. Í ítarlegum sjúkraskrárfærslum heimilislæknisins hafi ekkert komið fram um að S hafi kvartað undan höfuðverk eða öðrum einkennum sem gætu stafað frá höfði. Þá hafi það heldur ekki komið fram í sjúkraskrárfærslum sérfræðilæknisins. Var því talið að S bæri sönnunarbyrði fyrir því að hún hafi greint frá höfuðverk en þá sönnunarbyrði hafi hún ekki axlað. Var ekki talið að læknarnir hafi sýnt af sér saknæmt gáleysi við skoðun og meðferð á S og var því sýknað af kröfu hennar.
X (Dögg Pálsdóttir hrl.) gegn Y (Gestur Jónsson hrl. Indriði Þorkelsson hdl.)
N lagðist inn á L á árinu 1990 vegna nýrnasjúkdóms og fékk þar gefið blóð. Þann 20. júní 1993 kom í ljós að blóðið sem N fékk hafði verið sýkt af lifrabólgu C og að hún hafði sýkst. N var ekki gerð grein fyrir sýkingunni fyrr en á árinu 1999 og var það virt Í til sakar. Fyrir Hæstarétti snérist deila aðila eingöngu um kröfu N um miskabætur. Hélt hún því fram að það saknæma athafnaleysi starfsmanna L að tilkynna henni ekki um sjúkdóminn fyrr en raun varð hafi valdið henni mikilli líkamlegri og andlegri vanlíðan og þverrandi starfsorku. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að N hefði ekki sýnt fram á að umrætt athafnaleysi starfsmanna N hafi verið orsök vanlíðunar hennar og skerts starfsþreks. Var Í því sýknað af kröfu N um miskabætur.
Ágreiningur aðila laut að lögmæti uppsagnar T á samningi við Á, sem var sjálfstætt starfandi svæfingarlæknir. Ástæðu uppsagnarinnar sagði T vera þá að Á hefði gerst sekur um stórkostlegt misferli í starfi, en Á var talinn hafa skráð rangar upplýsingar á reikninga og þannig krafið T um greiðslur fyrir mun lengri svæfingartíma en kæmi fram í svæfingarskýrslum. Af framlögðum gögnum í málinu þótti ljóst að Á hefði framvísað reikningum fyrir læknisverk langt umfram það, sem ráðgert væri í gjaldskrá svæfingarlækna. Samkvæmt mati T hafði Á brotið af sér af ásetningi og misferli hans verið stórkostlegt, en Á hefði ekki borið nokkuð fram í málinu er dregið gat réttmæti þessa mats T í efa. Þá var þeirri málsástæðu Á hafnað að ekki hefði verið gætt umsaminna og lögbundinna málsmeðferðarreglna áður en ákvörðun um uppsögnina var tekin. Var T sýknað af kröfu Á um ógildingu uppsagnarinnar.
Þáverandi lögmaður G fór þess á leit við vátryggingarfélagið V að tekið yrði upp að nýju uppgjör skaðabóta til G vegna umferðarslyss sem hann varð fyrir árið 1999. Í tilefni þessarar beiðni um endurupptöku bótauppgjörs leitaði V til Y og óskaði álits hans. Lögmaður G undirritaði þá, með skírskotun til umboðs frá G þar sem hann veitti lögmanninum fulla heimild til að fá allar upplýsingar úr sjúkraskrám, yfirlýsingu á álitsbeiðnina til Y er veitti Y heimild til öflunar gagna vegna álits hans. G sætti sig ekki við niðurstöðu álitsgerðar Y og í framhaldinu beindi hann kvörtun til Persónuverndar meðal annars um það að Y hefði farið ólöglega inn í sjúkraskrá sína í tölvukerfi LSH. Persónuvernd úrskurðaði að áritun lögmanns G á álitsbeiðnina hefði ekki verið nægilega ótvíræð til að fullnægja kröfum um samþykki fyrir vinnslu viðkvæmra persónuupplýsinga samkvæmt lögum nr. 77/2000 um persónuvernd og hefði Y þannig verið óheimilt að fara í sjúkraskrá G við vinnslu álitsgerðarinnar. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að þar sem Y hefði verið fengið í hendur bæði fyrrgreint umboð frá G til lögmanns hans um fulla heimild lögmannsins til að fá allar upplýsingar úr sjúkraskrám G og jafnframt yfirlýsingu lögmanns G á álitsbeiðnina um að honum væri heimilt að afla gagna við gerð álitsgerðarinnar, hefði lögmanni G mátt vera ljóst að Y teldi sér heimilt að afla upplýsinga úr sjúkraskrám í þeim tilgangi að nota þau við álitsgerð sína. Þá mátti G einnig vera fyllilega ljóst að fyrrgreint umboð hefði verið gert í því skyni að sérfræðingi, sem fenginn yrði til álitsgerðar, yrði fært að afla þeirra læknisfræðilegu gagna, sem hann teldi nauðsynleg, enda hefði G lýst því yfir að lögmaður hans hefði ekki farið út fyrir umboð sitt. Þegar allt var virt þótti Y ekki hafa brotið gegn ákvæðum laga nr. 77/2000. Var því felldur úr gildi úrskurður Persónuverndar um að Y hefði verið óheimilt að fara í sjúkraskrá G.
Læknirinn H var dæmdur til að greiða S skaðabætur vegna fótarmissis þar sem það var metið H til sakar að hafa ekki hlutast til um að S fengi viðeigandi meðferð innan eðlilegs tíma á L, en sýnt þótti að slík meðferð hefði bjargað fætinum. Ekki var fallist á með H að tjónið yrði rakið til annarra orsaka en framangreindrar vanrækslu hans. Hins vegar var ekki talið að nánar tilgreind mistök starfsmanna L stæðu í þeim tengslum við tjón S að það varðað skaðabótaábyrgð Í og var Í því sýknað.
I varð fyrir taugaskaða í brjósklosaðgerð, sem hún gekkst undir á L. Talið var að hvorki hefði verið sýnt fram á að tjón I yrði rakið til saknæmra mistaka starfsmanna L við sjúkdómsgreiningu eða aðgerð, né að skort hafi á upplýsingagjöf fyrir aðgerðina. Var Í því sýknað af bótakröfu I.
X óskaði eftir því við lækninn A að hún græddi í sig getnaðarvarnarstaf undir húð þar sem X vildi fá örugga getnaðarvörn næstu árin til að fresta barneignum. A taldi að stafnum hefði verið komið fyrir með eðlilegum hætti. Rúmum mánuði síðar var þungun X staðfest með þungunarprófi og fóstureyðing framkvæmd í kjölfarið. Í ljós kom að mistekist hafði að koma stafnum fyrir undir húðinni. X höfðaði mál á hendur A til greiðslu miskabóta á grundvelli a. liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 vegna andlegs áfalls af völdum fóstureyðingarinnar. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómendum, hefði komist að þeirri niðurstöðu að þjálfun og þekking A á sviði læknisfræði hefði verið nægileg til að henni væri fært að framkvæma umrædda aðgerð, þótt hún hafi ekki haft teljandi reynslu af því verki. Hefði X ekki hnekkt þeirri niðurstöðu með matsgerð eða öðrum haldbærum gögnum. Samkvæmt því og með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms að öðru leyti var ekki talið að A hefði sýnt af sér slíkt gáleysi að fullnægt væri skilyrðum fyrir miskabótum samkvæmt fyrrgreindu ákvæði skaðabótalaga. Var A því sýknuð af kröfu X.
M gekkst undir skurðaðgerð vegna brjóskloss 25. febrúar 2000. Eftir þá aðgerð kenndi M sér enn meins en var engu að síður útskrifuð af sjúkrahúsinu 28. sama mánaðar. Hún greindist aftur með brjósklos 14. apríl 2000 og gekkst öðru sinni undir skurðaðgerð 18. apríl sama mánaðar. M krafðist að viðurkennd yrði skaðabótaskylda Í gagnvart sér vegna læknismeðferðar frá 25. febrúar til 18. apríl. Héraðsdómur, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, komst að þeirri niðurstöðu að ekki hefðu verið gerð mistök við skurðaðgerðina 25. febrúar 2000 en að læknismeðferð M eftir skurðaðgerðina hefði í tilteknum atriðum verið háð annmörkum svo að skaðabótaskyldu Í varðaði. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að þessu mati héraðsdóms hafi í engu verið hnekkt og verði niðurstaða hans því staðfest. Sé enda fram komið af gögnum málsins að M hafi að minnsta kosti orðið fyrir tímabundnu tjóni vegna mistakanna.
Sjúkrahús. Læknar. Læknaráð. Líkamstjón. Örorka. Skaðabætur. Vanreifun. Frávísun máls frá héraðsdómi. Gjafsókn. R, sem þjáðist af slitgigt, krafði Í um bætur vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna mistaka við framkvæmd læknisaðgerðar. Í Hæstarétti var staðfest niðurstaða héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, um að saknæmt gáleysi hefði verið sýnt við meðferð R sem Í bæri fébótaábyrgð á. Hins vegar var talið ljóst að það tjón, sem R taldi sig hafa orðið fyrir vegna mistaka í aðgerðinni og metið hafði verið af dómkvöddum matsmönnum, væri tímabundið og fælist í því að ekki hefði tekist að draga úr verkjum hans og fresta stærri aðgerðum um þau ár sem vonir stóðu til. Var því ekki talið að R hefði sýnt fram á að mistök starfsmanna Í hefðu leitt til varanlegs tjóns hans. Aftur á móti var fallist á með héraðsdómi að greind mistök hefðu leitt til þess að R hefði hlotið tímabundið atvinnutjón og þjáningar, auk tjóns vegna útlagðs kostnaðar og var skaðabótaskylda vegna þessa felld á Í. Þar sem R hafði ekki lagt fram fullnægjandi gögn fyrir tjóni sínu samkvæmt þessum kröfuliðum var ekki talið unnt að leggja dóm á bótakröfu hans. Var málinu því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.
H og B kröfðu Í og Þ um bætur vegna andláts sonar þeirra, sem lést rúmum fjórum sólarhringum eftir að hann fæddist. Dánarorsökin var alvarlegur súrefnisskortur vegna blæðingar frá æð í fósturyfirborði fylgjunnar, sem hafði laskast við legvatnsástungu, sem Þ framkvæmdi u.þ.b. fjórum klukkustundum áður en drengurinn fæddist. Ekki var ágreiningur um bótaskyldu en Í og Þ töldu kröfu H og B of háa. Niðurstaða héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, var staðfest um að seint og illa hefði verið brugðist við vísbendingum um alvarlega fósturstreitu og gruns um blæðingarlosts hjá fóstrinu og að það yrði að meta sem stórkostlegt gáleysi í skilningi 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Áttu H og B því rétt á miskabótum samkvæmt ákvæðinu og voru Í og Þ dæmd sameiginlega til greiðslu þeirra auk tímabundinna þjáningarbóta. Ósannað þótti hins vegar að H hefði orðið fyrir tímabundnu atvinnutjóni í kjölfar andlátsins.
GH krafði F um skaðabætur vegna óhapps, sem hann varð fyrir 1992, þegar hann rak annan fótinn í járnbolta, sem festur hafði verið í gólf nýbyggingar þar sem hann var að vinna, og féll í gólfið. Talið var að GH, sem var lærður smiður og hafði unnið við nýbyggingar frá 1987, hafi mátt vera ljóst að ekki var búið að fjarlægja alla járnboltana. Hafi honum borið að sýna aðgát þar sem hann var með fangið fullt af timbri og sá ekki fram fyrir sig. Varð óhappið ekki rakið til sakar F og var hann því sýknaður af kröfum GH. Hann krafði GV einnig um skaðabætur vegna þess að hann taldi að GG, sem GV sat í óskiptu búi eftir, hefðu orðið á mistök við meðhöndlun á áverka á hné GH og að það hafi valdið því að afleiðingar óhappsins hafi orðið meiri en ella hefðu orðið. Í dómi Hæstaréttar var staðfest sú niðurstaða dómkvaddra matsmanna og héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, að nær útilokað hefði verið, að árangur meðferðar gegn sýkingu í hnénu í kjölfar aðgerðar á því hefði orðið annar, þótt meðferðin hefði hafist fyrr. Þá var staðfest niðurstaða hinna dómkvöddu matsmanna, sem báðir voru bæklunarlæknar, að GG hefði í einu og öllu staðið eðlilega að meðferð GH miðað við þær hefðir, sem voru ríkjandi á þeim tíma, enda hefði álit þeirra ekki verið hrakið. GV var því sýknuð af öllum kröfum GH.
Fimmtudaginn 2. febrúar 2006 Lykilorð Sjúkrahús Læknir Börn Skaðabætur Líkamstjón Gjafsókn Fimmtudaginn 2 Fimmtudaginn 2. febrúar 2006. Nr. 316/2005. Margeir Þór Hauksson Ólafur Eiríksson hdl.) (
Guðmundur Kristjánsson hrl)
gegn
íslenska ríkinu Sjúkrahús. Læknar. Börn. Skaðabætur. Líkamstjón. Gjafsókn. S fæddist á fæðingardeild Landspítalans 10. september 1992 eftir 32ja vikna meðgöngu. Skömmu fyrir fæðinguna hafði móðir S þrívegis leitað til spítalans vegna blæðinga og blóðleitrar útferðar auk þess sem hún óttaðist að hún væri að missa legvatn. Eftir fæðinguna kom í ljós að S hafði orðið fyrir súrefnisskorti eða blóðflæðitruflunum sem leiddu til heilalömunar. Krafðist S bóta úr hendi Í og byggði á því að mistök hefðu verið gerð af hálfu starfsmanna spítalans við meðferð móður hans á síðustu dögum meðgöngu eða við fæðingu hans. Fyrir héraðsdómi voru staðhæfingar um mistök starfsmanna spítalans ekki reistar á sérfræðilegum gögnum. Með ítarlegri umfjöllun í héraðsdómi, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, var komist að þeirri niðurstöðu að vinnubrögð starfsmanna spítalans við þær skoðanir, sem fram fóru dagana fyrir fæðinguna, hefðu verið eðlileg og þær rannsóknir, sem þá voru gerðar, hefðu ekki gefið til kynna að legvatn hefði þá verið farið. Þá var í héraðsdómi talið að ekki hefðu verið gerð mistök við fæðinguna og að S hefði fengið alla þá umönnun og læknishjálp, sem unnt var að veita, eftir hana. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að niðurstöðu héraðsdóms hefði ekki verið hnekkt með matsgerð dómkvaddra manna eða á annan hátt og að S þyrfti að bera sönnunarbyrðina fyrir því að starfsmönnum spítalans hefði orðið á þau mistök, sem haldið væri fram af hans hálfu að gerð hefðu verið. Af þessum sökum varð að sýkna Í af kröfu S með vísan til forsendna héraðsdóms. (
Einar Karl Hallvarðsson hrl)
S fæddist á fæðingardeild Landspítalans 10. september 1992 eftir 32ja vikna meðgöngu. Skömmu fyrir fæðinguna hafði móðir S þrívegis leitað til spítalans vegna blæðinga og blóðleitrar útferðar auk þess sem hún óttaðist að hún væri að missa legvatn. Eftir fæðinguna kom í ljós að S hafði orðið fyrir súrefnisskorti eða blóðflæðitruflunum sem leiddu til heilalömunar. Krafðist S bóta úr hendi Í og byggði á því að mistök hefðu verið gerð af hálfu starfsmanna spítalans við meðferð móður hans á síðustu dögum meðgöngu eða við fæðingu hans. Fyrir héraðsdómi voru staðhæfingar um mistök starfsmanna spítalans ekki reistar á sérfræðilegum gögnum. Með ítarlegri umfjöllun í héraðsdómi, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, var komist að þeirri niðurstöðu að vinnubrögð starfsmanna spítalans við þær skoðanir, sem fram fóru dagana fyrir fæðinguna, hefðu verið eðlileg og þær rannsóknir, sem þá voru gerðar, hefðu ekki gefið til kynna að legvatn hefði þá verið farið. Þá var í héraðsdómi talið að ekki hefðu verið gerð mistök við fæðinguna og að S hefði fengið alla þá umönnun og læknishjálp, sem unnt var að veita, eftir hana. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að niðurstöðu héraðsdóms hefði ekki verið hnekkt með matsgerð dómkvaddra manna eða á annan hátt og að S þyrfti að bera sönnunarbyrðina fyrir því að starfsmönnum spítalans hefði orðið á þau mistök, sem haldið væri fram af hans hálfu að gerð hefðu verið. Af þessum sökum varð að sýkna Í af kröfu S með vísan til forsendna héraðsdóms.
G, Ó og S kröfðust viðurkenningar á bótaskyldu Í vegna tjóns sem A móðir þeirra varð fyrir í kjölfar sýkingar í baki sem starfsfólki Í yfirsást að greina og veita meðferð við í framhaldi af rannsókn 2. desember 1997. Í héraðsdómi var margt talið benda til þess að ef gripið hefði verið til viðeigandi rannsókna í desember 1997 hefði mátt sjá sýkingu þá sem leiddi til þess að A var lögð inn á sjúkrahús í mars 1998. Sönnunarbyrði um að svo hefði ekki verið var lögð á Í og taldi héraðsdómur þá sönnun ekki hafa tekist. Þar sem Í hafði ekki leitað mats dómkvaddra manna eða lagt fram önnur gögn til að hnekkja þessari niðurstöðu héraðsdóms var hún staðfest. Talið var að með mati læknis Tryggingastofnunar ríkisins hefðu verið leiddar nægar líkur að því að A hefði orðið fyrir líkamstjóni sem Í gæti borið skaðabótaábyrgð á. Var því fallist á kröfu G, Ó og S.
S krafði Í um skaðabætur vegna þess að ekki hafði verið brugðist rétt við þegar móðir hans kom til mæðraskoðunar skömmu fyrir fæðingu hans. Kvaðst móðirin þar hafa sagt ljósmóðurinni, sem annaðist skoðunina, að hreyfingar fóstursins hefðu minnkað skyndilega, en henni verið tjáð að allt væri með eðlilegum hætti. S fæddist með keisaraskurði þremur dögum síðar og kom þá í ljós að naflastrengurinn var vafinn um háls hans auk þess sem „ekta“ hnútur var á honum. Greindist S með spastíska lömun eftir fæðinguna, sem rakin var til súrefnisskorts fyrir fæðingu. Byggðist skaðabótakrafa S á því að koma hefði mátt í veg fyrir fötlun hans ef rétt hefði verið staðið að skoðun og eftirliti við mæðraskoðunina. Í héraðsdómi, sem skipaður var sérfróðum meðdómendum, var talið ósannað að önnur viðbrögð við mæðraskoðunina hefðu skipt sköpum þar sem fullvíst þótti að skaðinn hefði átt sér stað í móðurkviði fyrr á meðgöngunni. Þar sem þessu mati hafði ekki verið hnekkt varð það niðurstaða Hæstaréttar að staðfesta dóminn. Var Í því sýknað af kröfu S.
E krafði Í um bætur fyrir tjón, sem hann hafði orðið fyrir vegna dráttar, sem varð á því að hann fengi viðhlítandi meðferð við kransæðasjúkdómi. Hafði hann verið settur á biðlista eftir kransæðavíkkun í kjölfar hjartaþræðingar, sem gerð var 1. október 1997. Þegar aðgerðin átti að fara fram 27. janúar 1998 kom í ljós að æðarnar höfðu lokast og að víkkun þeirra væri óframkvæmanleg. Talið var að verklagsreglur, sem fylgt hafði verið við forgangsröðun sjúklinga með kransæðasjúkdóma á biðlista, hafi byggst á faglegum viðmiðunum, og að ekki væri leitt í ljós að mál E hafi verið meðhöndlað á annan hátt en gert væri ráð fyrir í þeim. Enn fremur var talið að upplýsingar um ástand hans í október 1997 hafi ekki gefið til kynna að nauðsynlegt hafi verið að setja E í forgang á biðlista. Talið var að ástand E hafi versnað í nóvember 1997 og kvaðst hann í byrjun þess mánaðar hafa fengið þær leiðbeiningar frá starfsmönnum sjúkrahússins, þar sem hjartalæknir hans starfaði, að hann gæti komið á bráðamóttöku sjúkrahússins eða beðið læknisins, sem þá var í fríi. Hann kaus að koma ekki á bráðamóttökuna og gegn framburði læknisins þótti ósannað að þeir hefðu rætt saman um ástand hans eftir að læknirinn kom úr fríi. Þá var ekki talið að starfsmenn Í, sem önnuðust greiningu og meðhöndlun sjúkdómsins, hafi að öðru leyti sýnt af sér slíka vanrækslu að það gæti leitt til bótaskyldu gagnvart E. Í var því sýknað af kröfu hans.
Íslenska ríkið bar ábyrgð á mistökum sem talið var að hafi átt sér stað við meðferð B á Sjúkrahúsi Akraness og síðar eftirliti með honum þar. Mistökin voru talin hafa leitt til þess að beinsýking greindist svo seint að hálsliður B var eyddur og ekki annað unnt en að spengja háls og höfuð B með þeim afleiðingum að hann hlaut varanlega örorku. Gat álitsgerð læknaráðs engu breytt um úrlausn málsins. L ehf. sem annaðist tilteknar rannsóknir á B, var ekki talið bera ábyrgð á tjóni hans.
J gekkst undir brjóstaminnkunaraðgerð á Landspítalanum í ágúst árið 1991. Ekki var talið sannað að vanræksla eða önnur saknæm mistök hafi valdið því að drep komst í hægra brjóst J eftir aðgerðina og einnig var ósannað að saknæm mistök hafi orðið við eftirfarandi meðferð hennar. Skaðabótaábyrgð varð því ekki lögð á ríkið vegna þess tjóns, sem hlaust af því að drep komst í hægra brjóstið. Á hinn bóginn urðu mistök, að því er varðar útlitslegan árangur aðgerðarinnar, sem ollu því að J þurfti að gangast undir fleiri lýtaaðgerðir til lagfæringa á brjóstunum. J gerði enga kröfu um bætur fyrir tímabundna eða varanlega örorku, sem þessu tengdist. Henni voru hins vegar dæmdar miskabætur úr hendi ríkisins.
S fæddist á kvennadeild L 5. mars 1998 og var fæðingunni lokið með bráðakeisaraskurði. Við skoðun kom í ljós íferð í lunga og var S því sett í hitakassa og gefið súrefni og sett á sýklalyf. Þræddir voru æðaleggir í naflabláæð og naflaslagæð til að fylgjast með sýrustigi, súrefnisinnihaldi og koltvísýringsinnihaldi slagæðablóðs og blóðþrýstingi. Í ljós kom að sá æðaleggur sem þræddur hafði verið í naflaslagæðina lá inn í meginslagæðina en til móts við 11. brjósthryggjarlið sveigði hann til baka í U-beygju, þannig að endi hans lá til móts við efri hluta 3. lendarhryggjarliðs. Ákvörðun var tekin um að um að láta æðalegginn liggja, fyrst um sinn, þar sem í því væri fólgin minni áhætta en í því að færa hann. Fjögurra daga gömul veiktist S hastarlega með krömpum auk einkenna nýrnabilunar og sýndi merki um lélegt blóðflæði og hækkandi blóðþrýsting. Fór hún til meðferðar hjá nýrnasérfræðingi og var sett í öndunarvél í um það bil viku þar til henni fór að batna. Þriggja vikna gömul fékk hún gallblöðrubólgu og var gallblaðran fjarlægð með skurðaaðgerð. Rannsóknir sýndu að S hafði orðið fyrir umtalsverðum heilaskemmdum og var henni vegna þessa metin 100% varanleg örorka og miski. Var í málinu krafist bóta úr hendi Í þar sem líkamstjón S stafaði af mistökum starfsmanna L við fæðingu hennar og eftirfarandi læknismeðferð. Talið var að skemmdir sem komið hafi fram á heila S samræmdust því að hún hefði orðið fyrir súrefnisskorti en stöfuðu ekki af blóðtappa þeim og háþrýstingi sem hún hefði fengið á fimmta degi eftir fæðingu. Sterkar líkur töldust leiddar að því að hún hefði orðið fyrir súrefnisskorti fyrir fæðingu. Var því ekki talið að orsakasamband væri á milli legu slagæðaleggsins og heilaskemmda S. Hafði því ekki verið sýnt fram á að tjón S mætti rekja til mistaka starfsfólks L og var Í sýknað af kröfu S í málinu.
Í samningi milli T og félagsmanna Í um greiðslu T á hluta almannatrygginga í lækniskostnaði vegna meðferðar sjúklinga hjá félagsmönnum Í var meðal annars kveðið á um afslátt, sem færi hækkandi eftir því sem læknisverk yrðu fleiri á hverju ári. Í nóvember 2002 tjáðu nokkrir félagsmenn Í sjúklingum sínum að þeim stæði ekki til boða á því ári að fá þjónustu með greiðsluþátttöku T en jafnframt að þjónustan stæði til boða ef sjúklingarnir greiddu að fullu fyrir hana sjálfir. Í málinu krafðist Í viðurkenningar á því að félagsmönnum þess væri þetta heimilt og vísaði meðal annars til 2. mgr. 5. gr. fyrrgreinds samnings, sem kvað á um að lækni væri heimilt að taka sjúkratryggðan einstakling til meðferðar án greiðsluafskipta T ef sjúklingur óskaði þess. Talið var að í ljósi 1. mgr. 75. gr. stjórnarskrárinnar yrði að líta svo á að félagsmenn Í hefðu óskert frelsi til að ráða verkum sínum, innan þeirra marka sem því frelsi kynni að vera sett með samningum þeirra eða lögum. Í lögum 117/1993 væri hvergi mælt fyrir um bann við því að leysa af hendi læknisverk fyrir annað endurgjald en greini í fyrrnefndum samningi við T og ekki sé kveðið á um að lækni, sem bundinn sé af samningnum sé skylt að sinna hverjum þeim sjúklingi sem til hans leiti. Engin skilyrði komi fram í 2. mgr. 5. gr. samningsins önnur en þau að sjúklingur óski sjálfur eftir þjónustu án greiðsluþátttöku T og þótti forsaga ákvæðisins ekki gefa tilefni til ályktana um að heimildin, sem þar komi fram sé bundin frekari skilyrðum en berum orðum greini. Félagsmönnum Í sé hvorki eftir nefndum samningi né einstaklingsbundnum samningum sínum við T skylt að leysa af hendi sérhvert læknisverk á sérfræðisviði sínu, sem leitað sé til þeirra um, eða slík verk allt að tilteknu magni. Þeir hafi því ekki með samningssambandi sínu við T afsalað sér rétti til að velja eftir sínum eigin forsendum hvaða verkum þeir sinni, þar á meðal hvort þeir taki að sér verk með tilliti til fjárhagslegra ástæðna. Voru kröfur Í því teknar til greina.
I varð fyrir vinnuslysi 14. júní 1991. Í kjölfar meðferðar sem hún gekkst undir vegna slyssins á L fékk hún sýkingu í hælbein. Gekkst I undir frekari aðgerðir og var læknismeðferð ekki lokið fyrr en í mars 1992. Í júlí 1994 voru enn framkvæmdar aðgerðir á hæl I og mun hún ekki hafa verið gróin sára sinna fyrr en í mars eða apríl 1995. Kom fram í dómi að héraðsdómur, sem skipaður hafi verið sérfróðum meðdómendum, hafi með ítarlegum rökstuðningi komist að sömu meginniðurstöðu og dómkvaddir matsmenn um að mistök hafi verið gerð við meðferð I á L með vangreiningu sýkingar. Dráttur á greiningu sem talinn var vera um 1 ½ til 2 ½ mánuður hafi aukið örorku I og því hafi ekki við læknismeðferðina verið sýnd slík aðgæsla sem með réttu varð krafist. Taldist I hafa sýnt nægilega fram á 10% varanlega örorku sína með matsgerð og R hefði því sönnunarbyrði fyrir því að I hefði allt að einu orðið fyrir þessari örorku, að einhverju leyti eða öllu, ef engin mistök hefðu verið gerð við læknismeðferðina. Hafði R ekki aflað gagna sem sýndu fram á þetta og var því dæmt bótaskylt að fullu. Ekki var fallist á með I að bótaskylda vegna tímabundins atvinnutjóns næði einnig til læknismeðferðar á árinu 1994, þar sem ekki hafði verið rökstutt af hennar hálfu hvernig sú læknismeðferð tengdist mistökum þeim sem gerð hafi verið 1991 og 1992.
Krafist var skaðabóta vegna mistaka starfsmanna L við fæðingu H. Eins og mál þetta lá fyrir Hæstarétti var talið sannað með vísan til læknisfræðilegra álitsgerða að við fæðingu H hefði komið upp svokallað axlarklemmutilvik og H orðið fyrir togáverka sem örorka hans stafaði af. Væru yfirgnæfandi líkur fyrir því að of mikið hefði verið togað í höfuð barnsins til þess að losa um klemmuna en þegar fyrirstaðan uppgötvaðist hefði hins vegar enn verið tími til þess að kalla til fæðingarlækni og gera spangarskurð samhliða öðrum handbrögðum. Þegar allt sem fram væri komið í málinu, væri virt yrði við svo búið að leggja á Í að sýna fram á að þrátt fyrir tilhlýðilega aðgæslu hefði ekki verið unnt að koma í veg fyrir skaða H. Þar sem það hafði ekki verið gert var Í látinn bera fébótaábyrgð á því örorkutjóni sem H varð fyrir.
A krafðist skaðabóta vegna ætlaðra mistaka við skurðaðgerð sem hann gekkst undir. Í málinu lágu fyrir nokkur fjöldi læknisfræðilegra álita. Vegna vafa um það, hvort A kynni að hafa rumskað fyrir lok aðgerðar og fengið svæfingarlyf til viðbótar hinum fyrri, var tekið fram, að fullyrðing skurðlæknisins yrði ekki lögð til grundvallar í málinu, þar sem hún nyti ekki stuðnings í skráðum samtímagögnum og framburði vitna. Þótt sumir álitsgjafar hefðu tekið mið af þessari fullyrðingu skurðlæknisins yrði engu að síður að leggja heildarmat á álitin. Þegar gögn málsins væru þannig virt yrði ekki séð, að stoðum hefði verið rennt undir þá staðhæfingu A, að mistök hefðu orðið í aðgerðinni eða undirbúningi hennar. Var Í því sýknað af kröfum A.
Móðir Z greindist með meðgöngueitrun í mæðraskoðun og skrifaði læknir í mæðraskrá að hún skyldi leggjast inn á kvennadeild. Hún fór samt heim að lokinni skoðuninni en til stóð að hún legðist inn að morgni næsta dags. Í kjölfar skyndilegarar blæðingar um kvöldið var hún flutt á sjúkrahús þar sem í ljós kom að um fylgjulos var að ræða. Z fæddist skömmu síðar en hún er mjög skert andlega. Talið var að miða yrði við það að ástand konunnar í skoðuninni hefði verið mjög alvarlegt og að lækninum er annaðist hana hefði verið þetta ljóst. Þegar litið væri annars vegar til þessa alvarlega ástands og hins vegar til skrásetningar læknisins við mæðraskoðunina og aðgerðarlýsingar hans eftir fæðinguna yrði að telja að Í hefði ekki tekist sönnun þess að konunni hefði verið gerð nægileg grein fyrir nauðsyn innlagnar þegar í stað og hvað í húfi væri ef ekki kæmi til þess. Að öllu athuguðu hefðu ekki verið gerðar viðhlítandi ráðstafanir til að bregðast við þeirri alvarlegu hættu sem blasti við. Yrði því að fallast á þá niðurstöðu héraðsdóms að það hefðu verið mistök sem Í bæri ábyrgð á að móðir Z lagðist ekki tafarlaust inn á sjúkrahúsið í framhaldi skoðunarinnar. Þegar litið væri til gagna málsins í heild yrði því mati héraðsdóms ekki haggað að líklegast væri að meðgöngueitrun sú er móðirin var með hefði komið fylgjulosi af stað og leitt til þess að barnið varð fyrir súrefnisskorti. Væri fötlun þess þannig sennileg afleiðing af ofangreindum mistökum. Var niðurstaða héraðsdóms um fébótaábyrgð Í á tjóni Z því staðfest og henni dæmdar bætur.
J slasaðist alvarlega í bifhjólaslysi í júlí 1987. Krafðist hann bóta vegna meintra mistaka lækna í tengslum við tvær aðgerðir sem hann gekkst undir í september 1988 og júní 1993. Í héraðsdómi var talið að J hefði hvorki sýnt fram á að læknar L hefðu veitt honum ófullnægjandi upplýsingar fyrir aðgerðina í september 1988 né að rangt hafi verið að gera það, sem þar var gert. Þá var ekki talið að lækni L hefði orðið á mistök við val á aðgerðartegund fyrir aðgerðina í júní 1993 þótt ekki hefði orðið tilætlaður árangur af þeirri aðgerð sem gerð var. Loks þótti meðferð eftir aðgerðirnar ekki hafa verið ábótavant. Var því ekki fallist á með J að starfsmönnum L hefðu orðið á mistök sem stefndi bæri skaðabótaábyrgð á. Með skírskotun til forsendna héraðsdóms var hann staðfestur.
H gekkst undir aðgerð á vinstra fæti hjá bæklunarskurðlækni sjúkrahússins F í nóvember 1993. Ekki var talið skynsamlegt að láta hana fá gervihnjáliði heldur var gerð réttingaraðgerð á efri enda sköflungs. Eftir aðgerðina varð H verulega kiðfætt, hafði verki og átti erfitt með gang. Taldi hún að starfsmönnum F hefðu orðið á bótaskyld mistök við aðgerðina og eftirmeðferð hennar og að F væri á grundvelli reglunnar um vinnuveitandaábyrgð skaðabótaskylt vegna þessara mistaka. Ekki var talið að ábyrgð F yrði á því reist að ekki hefði verið sinnt upplýsingaskyldu samkvæmt 10. gr. læknalaga. Af gögnum málsins varð ekki annað ráðið en að starfsfólk F hefði frætt H um aðgerðina og að hverju var stefnt með henni. Hæstiréttur hafði vísað málinu til læknaráðs og taldi læknaráð að ráðist hefði verið í aðgerðina í samræmi við bestu fyrirliggjandi þekkingu á þeim tíma. Dómkvaddir matsmenn, sem voru tveir bæklunarskurðlæknar, höfðu einnig talið svo og höfðu tekið fram að ákvörðun um tegund aðgerðar hefði verið fullkomlega rétt og vel hugsuð. Var ekki fallist á það með héraðsdómi að ákvörðun læknisins um aðgerðina hefði verið vafasöm. Fyrir lá í málinu að H hafði verið hjálpað til að stíga í fótinn með aðstoð grindar fyrsta daginn eftir aðgerðina. Taldi héraðsdómur, sem skipaður var tveimur héraðsdómurum og einum sérfróðum meðdómanda, að H hefði verið látin stíga alltof fljótt í fótinn með tilliti til líkamlegs ástands hennar. Dómkvaddir matsmenn voru þessu ósammála og töldu það hafa verið nauðsynlegt að beita álagi á fótinn eftir aðgerðina en aukin hætta hefði hins vegar fylgt því að draga það að láta reyna á fótinn. Læknaráð taldi ekki útilokað að H hefði verið látin stíga í fótinn of snemma en taldi aðalástæðu þess að H varð kiðfætt vera sjúklegar breytingar í hnénu, sem hefðu verið meiri en unnt hefði verið að sjá fyrir. Með vísan til þessa taldi dómurinn að það væri læknisfræðilegt álitamál hvenær rétt hefði verið að láta H stíga í fótinn. Að því athuguðu yrði það ekki virt aðgerðarlækninum til gáleysis að hann mælti fyrir um að H yrði strax látin reyna á fótinn. Þóttu því ekki fram komnar sönnur fyrir því að tjón H mætti rekja til mistaka starfsólks F, heldur hnigju rök að því að það yrði rakið til þess hversu hnén voru illa farin en það hefði ekki mátt sjá fyrir. Var F sýknað af kröfum H í málinu.