S og H höfðuðu mál gegn K og L ehf. til heimtu skaðabóta eða afsláttar vegna afhendingardráttar og ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign sem þau keyptu af L ehf. en K var eigandi L ehf. og jafnframt eini stjórnarmaður félagsins. Í héraði var að mestu leyti fallist á kröfur S og H en K og L ehf. þó sýknaðir af kröfu þeirra um skaðabætur vegna afhendingardráttar enda höfðu þau ekki sýnt fram á að þau hefðu orðið fyrir tjóni. Sú niðurstaða kom ekki til endurskoðunar í Landsrétti. Fyrir Landsrétti kröfðust K og L ehf. þess að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur og byggðu þá kröfu sína í megindráttum á því að með dómkröfum S og H væri ekki tekið mið af því að umrædd fasteign væri hluti af fjöleignarhúsi og að kröfurnar vörðuðu ætlaða galla, sem ýmist gætu talist til séreignar eða sameignar hússins, án þess að gerð yrði grein fyrir eignarhlutföllum. Auk þess var krafist frávísunar, einkum á þeim grundvelli að kröfugerð S og H færi í bága við 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur tók undir niðurstöðu héraðsdóms um að S og H væri heimilt að sækja kröfur sínar í málinu, þótt þær vörðuðu að einhverju leyti sameign. Var það meðal annars gert með hliðsjón af því hvernig atvikum væri háttað í málinu. Ómerkingarkröfu K og L ehf. var því hafnað auk þess sem ekki voru talin efni til að vísa málinu frá héraðsdómi. Hvað efnishlið málsins varðar féllst Landsréttur á að S og H hefðu mátt gera ráð fyrir að steinveggir yrðu reistir á lóðinni. Í þeim efnum var meðal annars litið til þess að af samþykktum hönnunarteikningum mætti greina veggi á lóðarmörkum og að ekki yrði annað ráðið af tölvumyndum og sniðmyndum en að um steinveggi væri að ræða. Fasteignin var því talin gölluð í skilningi 27. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup og fallist á kröfu um greiðslu úr hendi L ehf. vegna þessa, sbr. 41. og 43. gr. laganna, sem og úr hendi K á grundvelli saknæmrar háttsemi hans. Með skírskotun til forsendna héraðsdóms var einnig fallist á að S og H ættu á grundvelli 41. gr. sömu laga rétt á afslætti úr hendi L ehf. vegna annarra galla. Loks var fallist á gagnkröfu K og L ehf. um skuldajöfnun. Hinn áfrýjaði dómur skyldi því vera óraskaður um annað en dráttarvexti.
J höfðaði mál á hendur G slf. og D og krafðist skaðabóta vegna galla sem hann taldi vera á gerð niðurfalls í sturtu. J vísaði til þess að niðurfallið þjónaði ekki tilgangi sínum þar sem það tæki ekki við nægu vatni, auk þess sem sturtubotninn lægi of hátt miðað við baðherbergisgólfið. G slf. og D báru því hins vegar við að J hefði sjálfur valið efni í verkið og hundsað ráðleggingar D. Niðurstaða héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti, var á þann veg að ekkert væri fram komið sem benti til þess að D hefði á einhverju stigi verksins varað J við eða ráðið honum frá því að verkið yrði unnið á tiltekinn hátt eða tiltekið efni notað. Var J talinn hafa sýnt fram á með framlögðum gögnum að þjónusta G slf. og D hefði verið gölluð í skilningi 1., 4., 5. og 6. töluliðar 1. mgr. 9. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup. Var G slf. og D gert að greiða J skaðabætur og var við ákvörðun fjárhæðar bótanna horft til kostnaðarmats sérfróðs aðila sem aflað var við rekstur máls hjá kærunefnd vöru- og þjónustukaupa.
Stefndu gert að greiða stefnendum skaðabætur vegna fasteignakaupa.
Ágreiningur um reikning stefnanda vegna múrviðgerða.
Jóhann Þorláksson (
Peter Dalmay lögmaður)
gegn
Geri allt slf og Daníel Sigurðssyni (sjálfur ólöglærður)
Fallist var á kröfu stefnanda um skaðabætur vegna galla á verki sem stefndu unnu fyrir stefnanda. Nam krafa hans áætluðum kostnaði við úrbætur.
Í málinu kröfðust D og K þess að M yrði gert að greiða þeim eftirstöðvar kaupverðs fasteignar sem hann hafði keypt af þeim. M krafðist sýknu og byggði á því að hann ætti kröfu til afsláttar eða skaðabóta sem væri hærri en krafa D og K. Með hinum áfrýjaða dómi var M dæmdur til að greiða D og K hluta stefnufjárhæðarinnar en niðurstaða héraðsdóms var byggð á því að tjón hefði orðið á séreign M sem stafaði af vanrækslu á viðhaldi þaks. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki hefði verið byggt á þeirri málsástæðu í héraði að tjón M mætti rekja til vanrækslu annarra eigenda fjöleignarhússins á viðhaldi séreigna sinna eða vanrækslu húsfélags hússins á viðhaldi sameignar. Samkvæmt 2. mgr. 111. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála mætti dómari ekki byggja niðurstöðu sína á málsástæðum sem hefðu mátt koma fram við meðferð máls en gerðu það ekki. Að auki hefði héraðsdómur ekki leyst úr þeirri málsástæðu M að hann hefði einnig orðið fyrir óbeinu tjóni vegna afnotamissis af séreign sinni, sbr. f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991. Taldi Landsréttur því ekki hjá því komist að ómerkja hinn áfrýjaða dóm og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.
Talið ósannað að stefnandi eigi rétt til greiðslu á reikningi
Stefndi tók að sér viðgerð á fasteign stefnenda og höfðu stefnendur greitt honum 16 milljónir króna inn á verkið þegar þau stöðvuðu framkvæmdir vegna ágreinings um kostnað og galla á verkinu. Fallist var á kröfur stefnenda um endurgreiðslu liðlega 10 milljóna króna. Til grundvallar þeirri kröfu lá matsgerð dómkvadds matsmanns sem lagði mat á hvað telja mætti sanngjarnt og eðlilegt endurgjald fyrir þá vinnu sem stefndi innti af hendi og hæfilegan kostnað við úrbætur á þeim göllum sem matsmaður taldi vera á verki stefnda. Hafnað var sjónarmiðum stefnda um að matsgerðin væri haldin göllum sem rýrði sönnunargildi hennar. Þá taldi dómurinn ósannaðar staðhæfingar stefnda um að hann hafi fundið mikla myglu í fasteign stefnenda og sömuleiðis ósannað hve mikla vinnu hann lagði fram við að fjarlægja meinta myglu. Auk þessa taldi dómurinn verulegan vafa leika á því að þær aðferðir sem stefndi kvaðst hafa beitt við mygluhreinsun hafi í raun borið árangur eða yfirhöfuð verið til þess fallnar að skila árangri.
Stefndu gert að greiða stefnendum eftirstöðvar kaupverðs fasteignar. Ekki var fallist á það með stefndu að fasteignin hafi verið haldin leyndum galla vegna of mikillar hljóðbærni.
Stefnda tókst ekki að sýna fram á að stefnandi innheimti stefnda um of margar unnar vinnustundir við framkvæmdir á fasteign stefnda. Var dómkrafa stefnanda því tekin til greina.
Ekki var fallist á með kaupanda að hin keypta íbúð væri haldin galla eða að um afhendingardrátt væri að ræða.
Stefnda var dæmd til að greiða eftirstöðvar kaupverðs fasteignar. Ekki var fallist á að stefnda ætti rétt á afslætti eða skaðabótum vegna leyndra galla.
G ehf. og G og S gerðu makaskiptasamning 2014 þar sem G og S keyptu raðhús af G hf. í Hafnarfirði sem hann var með í smíðum en þau seldu honum íbúð sína í Kópavogi. G og S höfðuðu mál og kröfðust skaðabóta þar sem þau töldu að fasteignin hefði verið haldin ýmsum ágöllum við afhendingu. Var talið með vísan til niðurstöðu yfirmatsgerðar sem G ehf. aflaði undir rekstri málsins fyrir Hæstarétti að það hefði ekki áhrif á verðmæti fasteignarinnar þótt rými á millilofti væru nefnd vinnurými eða geymslur þar sem með því væri lýst viðbótarrýmum en ekki eiginlegum íbúðarherbergjum. Var það atriði því ekki talinn galli samkvæmt 19. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Á hinn bóginn voru kröfur G og S vegna galla á stiga, bílskúrshurð og frágangs á lofttúðu teknar til greina að fullu meðal annars með vísan til þess kostnaðarmati matsmanns hefði ekki verið hnekkt. Þá var krafa G og S vegna frágangs lóðar einnig tekin til greina. Var því G ehf. gert að greiða G og S tilteknar skaðabætur.
Aðalstefnda var dæmd til greiðslu bóta vegna galla á fasteign, en einnig var viðurkenndur skuldajöfnuður aðalstefnanda við kröfu aðalstefndu um eftirstöðvar kaupverðs fasteignarinnar.
Gallamál
Sveitarfélagið F höfðaði mál á hendur Í og Þ til endurgreiðslu ætlaðra oftekinna gjalda, en málsaðila greindi á um lögmæti svonefndra fasteignamatsgjalda sem F hafði verið gert að greiða Þ á grundvelli gjaldskrár nr. 1174/2008 vegna þriggja gjaldára. Upphaf málsins var nánar tiltekið að rekja til samkomulags frá árinu 2003 vegna stofnunar og reksturs álvers í Reyðarfirði, þar sem meðal annars var kveðið á um tilgreint hundraðshlutfall fasteignaskatts til F sem lagður yrði á allar byggingar, húsnæði, mannvirki og lóð sem F sf. ætti eða leigði. Árið 2009 lét forveri Þ meta byggingar A sf. á Reyðarfirði, skrá virði þeirra í fasteignaskrá og hóf í kjölfarið gjaldtöku á þeim grundvelli gagnvart F, sem barst reikningur í janúar 2010 fyrir afnot af matsstofni fasteignarskrár vegna ársins 2009. Var það í fyrsta sinn sem F var krafinn um greiðslu fasteignamatsgjalds vegna bygginga álversins til viðbótar gjaldi vegna annarra fasteigna í sveitarfélaginu og þrefaldaðist reikningurinn í samanburði við það sem áður hafði verið. Hafnað var aðalkröfu F, sem laut að kröfu um endurgreiðslu allrar fjárhæðarinnar sem innt hefði verið af hendi í þágu fasteignamatsgjalds. Í því samhengi var ekki talið að með gjaldskránni hefði stofnkostnaði við skráningar- og matskerfi fasteignamats ásamt álagningarkerfi verið velt yfir á sveitarfélögin í landinu, svo sem F hafði haldið fram. Þá var að virtum gögnum málsins talið að forsendur gjaldskrárinnar fyrir töku gjaldsins væru nægjanlega traustar og samkvæmt því samrýmanlegar grundvallarreglum og sjónarmiðum um fjárhæð þjónustugjalda. Á hinn bóginn var tekin til greina varakrafa F, sem reist var á því að F nýtti sér ekki fasteignamat Þ sem gjaldstofn til að leggja fasteignaskatt á A sf. Var í því samhengi litið til þess að F hefði engin afnot af fasteignamati og kerfi þess til álagningar fasteignaskatta og gjalda vegna álversins og því hefði engin slík þjónusta verið innt af hendi af hálfu Þ er veitti rétt til töku þjónustugjalda. Talið var að stofn til álagningar fasteignaskatta vegna fasteigna álversins í Reyðarfirði væri bundinn í lögum nr. 12/2003 um heimild til samninga um álverksmiðju í Reyðarfirði, sem væru sérlög um það efni, en réðust ekki af fasteignamati þeirra virtu samkvæmt 2. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga og viðeigandi ákvæða laga nr. 6/2001 um skráningu og mat fasteigna, svo sem almennt tíðkaðist um fasteignir í landinu. Því var talið að sú einhliða ákvörðun forvera Þ að virða fasteignir álversins til fasteignamats samkvæmt lögum nr. 6/2001 hefði verið umfram lagaskyldu og gæti ekki veitt Þ rétt til að krefja F um greiðslu gjalds fyrir það verk á grundvelli gjaldskrárinnar.
Fallist var á skaðabótaábyrgð seljanda vegna galla á fasteign og var skaðabótakröfunni skuldajafnað á móti lokagreiðslu að hluta.
Skuldamál
T ehf. krafði Ö um greiðslu eftirstöðva vegna vinnu T ehf. við byggingu íbúðarhúss fyrir Ö. Deildu aðilar um það hvort T ehf., sem vann verkið í tímavinnu, hefði reiknað sér of margar vinnustundir vegna þess. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að Ö hefði athugasemdalaust greitt 8 af þeim 12 reikningum sem útgefnir voru af hálfu T ehf. Hefði Ö ekki sýnt fram á það með matsgerð að umkrafið verð fyrir verkið væri með þeim frávikum að ósanngjarnt teldist í skilningi 28. gr. laga nr. 42/2000. Var honum því gert að greiða T ehf. umkrafða fjárhæð að fullu.
Deilt um fjárhæð endurgjalds fyrir smíði íbúðarhúss. Stefndi dæmdur til að greiða stefnanda sanngjarnt endurgjald á grundvelli 28. gr. laga nr. 42/2000 og niðurstöðu tveggja yfirmatsmanna.
HH höfðaði mál gegn HKH og krafðist þess að hún gæfi út afsal að eignarhlut að tiltekinni jörð í samræmi við kaupsamning sem aðilar höfðu gert með sér. Talið var sannað að kaupsamningurinn væri málamyndagerningur og var HKH því sýknuð af kröfum HH. Með vísan til aðdraganda viðskiptanna og framburðar vitna virtist ljóst að tilgangur samningsgerðar aðila hefði í raun verið sá að HH leigði veiðirétt í á sem fylgdi jörðinni og fengi um leið tryggingu fyrir efndum HKH. HH hafði áður leigt veiðirétt jarðarinnar og kynnt sér hvernig haga mætti málum til nýtingar veiðiréttarins til lengri tíma. Aldrei var gengið frá kaupsamningnum formlega svo unnt væri að þinglýsa honum og svo virtist sem það hefði aldrei staðið til. Einungis var talið sannað að HH hefði einu sinni óskað eftir útgáfu afsals á þeim 20 árum sem liðin voru frá útgáfudegi kaupsamningsins. Loks hafði HH ekki haft frammi kröfur sínar fyrr en hann hafði notið veiðiréttar síns að fullu, miðað við þá fjárhæð sem hann hafði greitt HKH vegna samningsins og það verð sem hann hafði áður þurft að greiða fyrir leigu leiguréttarins.
Stefnandi krafðist þess að stefnda yrði dæmd til að gefa út afsal fyrir 30% eignarhluta að jörð á grundvelli þess að stefnda hafði undirritað ódagsettan kaupsamning á árinu 1989. Dómurinn taldi stefndu hefði gert svo líklegt að kaupsamningurinn væri málamyndagerningur að sýkna bæri hana af kröfum stefnanda.
Stefnandi tók að sér að vinna fyrir stefnda í tímavinnu múrverk og flísalögn. Ágreiningur varð um greiðslu fyrir verkið. Stefndi fékk dómkvaddan matsmann til að meta hæfilegt endurgjald fyrir verkið. Töluleg niðurstaða matsmannsins var 3.150.220 kr. Stefndi hafði áður greitt þá tvo síðustum, samtals að fjárhæð 1.881.168 kr. Matsgerðin, sem kostaði stefnda 210.000 kr., lækkaði kröfufjárhæðina verulega og var dómsniðurstaðan því sú að stefndi var dæmdur til að greiða stefnanda 498.015 kr. með tilgreindum vöxtum en stefnandi dæmdur til að greiða stefnda 210.000 kr. í málskostnað og málskostnaður á milli aðila að öðru leyti felldur niður.
Stefnandi krafði stefnda um greiðslu eftirstöðva reiknings vegna jarðvegsframkvæmda við lóð stefnda. Stefndi hafði greitt fyrir verkið það sem hann taldi sig eiga að greiða miðað við tilboð stefnanda. Var stefndi sýknaður af kröfum stefnanda á þeim forsendum að um var að ræða mikla viðbót við það verk sem aðilar höfðu samið um og stefnandi hafði látið hjá líða að tilkynna stefnda um þessa viðbót og óska eftir fyrirmælum hans um hvort verkinu skyldi áfram haldið.
Mál höfðað vegna meintra vanefnda á tveimur verksamningum. Byggði kröfugerð stefnanda annars vegar á því að stefnda hefði ekki greitt honum að fullu vegna tilboðsverks og hins vegar að hann hefði enga greiðslu fengið vegna verks er unnið hefði verið á grundvelli munnlegs samkomulags. Fallist var á einn kröfulið stefnanda vegna tilboðsverksins en stefnda sýknað að öðru leyti. Málskostnaður var felldur niður.
Fallist var á með Á að F bæri að greiða henni bætur vegna ólögmætrar niðurlagningar starfs hennar þar sem F hafði ekki sýnt fram á að brottvikning Á hefði byggst á lögmætum sjónarmiðum.
Fallist var á með G að F bæri að greiða honum bætur vegna ólögmætrar uppsagnar starfssamnings þar sem F hafði ekki sýnt fram á að uppsögnin byggðist á lögmætum ástæðum.