Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

15 dómar fundust

Lykilorð: Traustfang

Hæstiréttur birt 29. október 2025

8/2025

Rekstrarfélag Kringlunnar (Halldór Jónsson lögmaður) gegn IK Holdings ehf (Ásgeir Þór Árnason lögmaður)

Einkahlutafélagið IKH höfðaði mál á hendur RK, húsfélagi verslunarmiðstöðvar, til endurgreiðslu þess hluta húsgjalda sem það hafði innt af hendi á tilteknu tímabili sem þátt í kostnaði húsfélagsins vegna auglýsinga- og kynningarstarfsemi. Hæstiréttur féllst ekki á með IKH að með ákvæði í samþykktum húsfélagsins um að þessi kostnaður teldist sameiginlegur hefði það farið út fyrir heimildir sínar samkvæmt lögum nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Að sama skapi var ekki litið svo á að jafnræðis og meðalhófs hefði ekki verið gætt gagnvart IKH við ákvörðun húsgjalda að þessu leyti þannig að í bága færi við réttindi einkahlutafélagsins samkvæmt 2. mgr. 74. gr. stjórnarskrárinnar. Að fenginni þeirri niðurstöðu kom til skoðunar hvort þinglýsing samþykkta húsfélagsins hefði verið skilyrði fyrir því að IKH yrði bundið af fyrrnefndu ákvæði þeirra. Ekki var fallist á að tilvísanir í þinglýstum eignaskiptayfirlýsingum hefðu með einhverjum hætti fullnægt kröfum laga til þinglýsingar samþykkta húsfélags. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur sannað að fyrirsvarsmaður IKH hefði þegar við kaup á eignarhluta félagsins vitað eða mátt vita að samþykktir húsfélagsins mæltu efnislega fyrir um að kostnaður af auglýsinga- og kynningarstarfsemi væri borinn uppi af eigendum sameiginlega og skipt samkvæmt ákveðnum hlutfallstölum. Gæti IKH því ekki borið fyrir sig að ákvæði samþykktanna á þessa leið hefðu ekki gildi gagnvart því. Var húsfélagið því sýknað af kröfum IKH um endurgreiðslu.

Hæstiréttur birt 2. apríl 2025

50/2024

Dánarbú A (Sigurður Örn Hilmarsson lögmaður) gegn B, C, D og E (Sveinbjörn Claessen lögmaður)
Málaflokkur: Erfðaréttur

Við opinber skipti á dánarbúi A krafðist búið að B, C, D og E, börn A, myndu endurgreiða fyrirframgreiddan arf sem þau fengu frá foreldrum sínum að því marki sem greiðslan var umfram arfshluta þeirra samkvæmt ákvæðum erfðalaga nr. 8/1962. Laut ágreiningur aðila einkum að því hvort 32. gr. laganna girti fyrir að slíkri kröfu yrði beint að þeim. Hæstiréttur taldi með vísan til orðalags ákvæðisins, forsögu þess og lögskýringargagna að í ákvæðinu fælist ekki traustfangsregla. Þá voru ekki efni talin til að skýra ákvæðið á annan veg en samkvæmt skýrum orðum þess. B, C, D og E hefðu ekki gengist undir skuldbindingu um að endurgreiða fyrirframgreiddan arf umfram arfhluta sitt. Fortakslaust ákvæði 32. gr. erfðalaga var því talið standa í vegi fyrir að þau yrðu skylduð til að standa dánarbúi A skil á mismuninum. Var kröfu dánarbúsins því hafnað.

Hæstiréttur birt 21. desember 2022

33/2022

Vigdís Þórarinsdóttir (Ásgeir Þór Árnason lögmaður) gegn Halldóri Svani Olgeirssyni og Elínu Maríusdóttur (Ingvar Þóroddsson lögmaður)

Ágreiningur málsaðila laut að eignarrétti að jörðinni Bjarnastöðum í sveitarfélaginu Norðurþingi. V krafðist þess að viðurkennt yrði að hún sem eigandi Sigtúna væri eigandi helmings alls lands Bjarnastaða. Byggði hún á því að helmingshlutur jarðarinnar hafi fylgt afsali fyrir Sigtúnum. H og E reistu sýknukröfu sína á því að þau hefðu fyrir traustfang öðlast eignarrétt að allri jörðinni, auk þess sem þau hefðu fyrir hefð öðlast þann eignarrétt, sbr. lög nr. 46/1905 um hefð. Í dómi Hæstaréttar var ekki fallist á að H og E hefðu eignast Bjarnastaði alla á grundvelli traustfangs. Vísað var til þess að réttindi samkvæmt þinglýstri skiptayfirlýsingu 16. júní 1939 sem V byggði rétt sinn á gengi framar rétti sem H og E fengu síðar með afsali til þeirra 14. júní 1981 er afhent var til þinglýsingar 19. sama mánaðar. Því næst var tekið til skoðunar hvort H og E hefðu öðlast eignarétt að allri jörðinni á grundvelli hefðar en V vefengdi að eigandi eignar í sameign gæti unnið hefð á hluta sameiganda síns. Í dómi Hæstaréttar kom fram að engin almenn regla stæði í vegi hefðar við þær aðstæður en annað gæti leitt af sérreglum um tiltekin réttindi. Þá hefði í fyrri úrlausnum Hæstaréttar verið fallist á hefð þótt eign hefði verið í sérstakri sameign. Vísað var til þess að ef sameigandi ætti að geta unnið hefð á fasteign yrði nýting hans að vera umfram það sem leiddi af almennum reglum um sérstaka sameign og því yrðu gerðar enn ríkari kröfur en ella svo fullnægt yrði skilyrðum hefðar um eignir í slíku eignarhaldi. Að teknu tilliti til nánar tilgreindra vitnaskýrslna í héraði og fyrir Landsrétti var talið ósannað að H og E hefðu verið í vondri trú um rétt sinn til allrar jarðarinnar og voru þau því talin uppfylla huglæg skilyrði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905. Auk þess var talið að hagnýting þeirra á jörðinni og ráðstafanir varðandi hana hafi verið með öllu átölulausar og án nokkurrar aðkomu af hálfu fyrri eiganda Sigtúna. H og E voru talin hafa haft Bjarnastaði alla í óslitnu eignarhaldi í skilningi 1. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 í meira en 20 ár frá afhendingu jarðarinnar 20. júní 1981 þar til eignarhald þeirra var vefengt í árslok 2009. Voru H og E því talin hafa unnið hefð á jörðinni í heild sinni. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur og H og E sýknuð af kröfu V um að viðurkennt yrði að hún væri eigandi helmings jarðarinnar Bjarnastaða.

Landsréttur birt 25. mars 2022

686/2020

Vigdís Þórarinsdóttir (Ásgeir Þór Árnason lögmaður) gegn Halldóri Svani Olgeirsson Elínu Maríusdóttur (Ingvar Þóroddsson lögmaður)

Í máli þessu var deilt um eignarrétt að helmingi jarðarinnar Bjarnastaða. Aðila greindi á um það hvort H og E hefðu með kaupsamningi 14. júní 1981 eignast alla jörðina eða aðeins helming hennar svo sem V hélt fram. Í dómi Landsréttar kom fram að fallist væri á með V að hún leiddi eignarrétt sinn að jörðinni Sigtúnum og þar með hálfri jörðinni Bjarnastöðum til skiptalýsingar 16. júní 1939 fyrir óslitna framsalsröð sem í öllum tilvikum byggði á þinglýstum afsölum. Ekki var fallist á að H og E hefðu eignast Bjarnastaði alla á grundvelli traustfangs. Þá var ekki fallist á með H og E að efni afsalsins 14. júní 1981, sem þau leiddu rétt sinn af, hefði verið ranglega fært í þinglýsingabók í skilningi 18. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. H og E byggðu einnig á því að þau hefðu eignast hinn helming jarðarinnar Bjarnastaða fyrir hefð. Kom fram í dómi Landsréttar að ekki yrði talið varhugavert að slá því föstu að ekkert hefði legið fyrir um að hálf jörðin Bjarnastaðir tilheyrði Sigtúnum er H og E festu kaup á jörðinni. Fyrir lægi að H og E hefðu haft full umráð og not af jörðinni Bjarnastöðum í tæp 30 ár á grundvelli þinglýsts afsals þegar G, eiginmaður V, festi kaup á Sigtúnum. Ekki hefði annað legið fyrir en að þau umráð hefðu verið með öllu átölulaus af hálfu eiganda Sigtúna hverju sinni sem og annarra aðila. Þá lægi ekkert fyrir í málinu sem gerði líklegt að þau hefðu vitað af tilkalli eiganda Sigtúna til helmings Bjarnastaða. Féllst Landsréttur á að skilyrðum 1. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð, um hefðartíma og umráð væri fullnægt. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur og H og E sýknuð af kröfu V um að viðurkennt yrði að hún væri eigandi helmings jarðarinnar Bjarnastaða.

Hæstiréttur birt 20. apríl 2015

269/2015

Dragon eignarhaldsfélag ehf (Björn Jóhannesson hrl) gegn Bryndísi Guðmundsdóttur (Guðbjarni Eggertsson hrl)

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu D ehf. um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um að stöðva framkvæmd fjárnáms hjá B. Var fjárnámsbeiðnin studd við skuldabréf sem B hafði gefið út til G, en bréfið var síðar framselt til D ehf. Deildu aðilar um hvort B og G hefðu samið um að gera skuld samkvæmt bréfinu endanlega upp með tiltekinni greiðslu en bréfið var ekki áritað um hana. Hélt D ehf. því fram að enginn slíkur samningur hefði verið gerður og B stæði því enn í skuld vegna bréfsins. Talið var að fyrirliggjandi tölvupóstsamskipti milli G og B gæfu til kynna að þau hefðu litið svo á að skuldabréfið hefði með umræddri greiðslu verið að fullu greitt. Þá var talið að þar sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður D ehf. væri maki G, yrði að ganga út frá því að D ehf. hefði einnig verið grandsamt um atvik sem G var kunnugt um og yrði það því að sæta mótbáru B.

Hæstiréttur birt 4. febrúar 2010

237/2009

Húsabyggð ehf (Magnús Guðlaugsson hrl) gegn Sigríði Erlingsdóttur Samúel Erni Erlingssyni og Brynjúlfi Erlingssyni (Ragnar Halldór Hall hrl)

S, SÖ og B, eigendur að fjórðungi lands í jörðinni Skálabrekku, og H deildu um eignarrétt að lóð undir sumarbústað. Árið 1944 seldi þáverandi eigandi jarðarinnar spildu úr landinu á leigu undir sumarbústað. Sumarbústaður var reistur og urðu eigendaskipti á honum nokkrum sinnum á tímabilinu fram til ársloka 1957. Nýr leigusamningur var gerður um sömu spildu, sem gilda skyldi frá 1958 til 1991. Eftir þetta urðu nokkrum sinnum eigendaskipti að sumarbústaðnum. Í öllum afsölum kom fram að hann væri seldur með tilheyrandi leigulóðarréttindum. Bú P, sem hafði eignast sumarbústaðinn árið 1982, var tekið til gjaldþrotaskipta árið 1987. Lögmannsstofan L, fyrir hönd Þingvallahrepps, fór fram á nauðungarsölu á lóðinni, þar sem sumarbústaðurinn stóð, vegna álagðra fasteignagjalda 1992 og var P tilgreindur gerðarþoli. Eignin var seld L og gaf sýslumaður út afsal, þar sem fram kom að seld hefði verið nauðungarsölu lóð og sumarbústaður í landi Skálabrekku. L gaf í febrúar 2003 út afsal til félagsins E, sem var í eigu eins eiganda L, fyrir sumarbústaðnum og „meðfylgjandi eignarlóð“. E seldi síðan G bústaðinn árið 2006 og kom fram í afsali að seldur væri sumarbústaður „ásamt 10.000 fermetra eignarlóð“. G seldi eignina til félagsins H, áfrýjanda þessa máls, með afsali 2006 og var lýsing eignarinnar í því sú sama og í afsali E til G. G var eigandi H þegar hann afsalaði félaginu áðurnefnda eign en eftir það seldi hann allt hlutafé í H til núverandi eiganda félagsins. H reisti sýknukröfu sína meðal annars á því að nauðungarsalan hefði tekið til bæði mannvirkis og lands sem fylgdi og L því eignast hvort tveggja. H bar því einnig við að hann hefði verið grandlaus um betri rétt annars þegar hann eignaðist lóðina, sem um var deilt, enda hefði hann mátt treysta opinberum gögnum sem legið hefðu fyrir og staðfestu að um eignarlóð væri að ræða. Talið var að leggja yrði til grundvallar að nauðungarsalan og afsalið hefðu ekki tekið til beins eignarréttar forvera S, SÖ og B að landinu og að L hefði ekki eignast önnur réttindi en þau, sem tilheyrðu gerðarþolanum. L hefði ekki getað byggt traust á að um eignarrétt væri að ræða þegar af þeirri ástæðu að hann kom einnig fram í málinu fyrir þann sem átti kröfuna að baki fullnustugerðinni. L hefði því mátt vita um betri rétt annars yfir lóðinni og einnig E. Miða yrði við huglæga afstöðu fyrirsvarsmanns H þegar félagið eignaðist umrædd réttindi og skipti grandleysi nýs eiganda félagsins í því engu við úrlausn málsins. Forverar S, SÖ og B voru þinglýstir eigendur landsins þegar nauðungarsala fór fram og samningur annarra um kaup og sölu á eign þeirra gæti ekki svipt þá eignarrétti sínum. Þótt gengið væri út frá góðri trú þáverandi fyrirsvarsmanns H væri aðstaðan með þeim hætti að síðari rétthafi gæti ekki unnið betri rétt fyrir traustfang á grundvelli 1. mgr. 33. gr. þinglýsingarlaga nr. 39/1978 á kostnað þinglýsts eiganda. Var því fallist á kröfu S, SÖ og B um viðurkenningu eignarréttar á umræddri lóð og H gert að fjarlægja sumarbústað af lóðinni innan tilskilins frests.

Hæstiréttur birt 29. október 2009

333/2008

Sigurbjörg Aðalsteinsdóttir (Sveinn Guðmundsson hrl) gegn Páli Skúlasyni (Ásgeir Þór Árnason hrl), Núll sjö ehf (Ólafur Örn Svansson hrl) og Elísabetu H. Guðmundsdóttur (Lára Valgerður Júlíusdóttir hrl)

S keypti árið 1988 ásamt fyrrverandi eiginmanni sínum sumarbústaðarlóð í landi jarðarinnar H af P. S hélt því fram að kaupverðið hefði verið greitt, en P sagði að aðeins hluti þess hefði verið greiddur. Kaupsamningi aðila var ekki þinglýst, en eigendaskipti voru tilkynnt Fasteignamati ríkisins. S var skráð eigandi lóðarinnar hjá Fasteignamatinu til 19. maí 2006. Þann dag var P skráður og vísað til þinglýstrar eignarheimildar hans frá árinu 1987. P seldi N lóðina og var afsal afhent til þinglýsingar 27. júlí 2007. N seldi síðan E lóðina og var afsal þess efnis afhent til þinglýsingar 2. ágúst 2007. S höfðaði mál og krafðist þess að viðurkenndur yrði eignarréttur hennar að umræddri lóð. Héraðsdómur taldi að það ylti á 29. gr. þinglýsingarlaga nr. 39/1978 hvort S teldist hafa glatað rétti sínum til lóðarinnar, þar sem þinglýsingarbækur hefðu ekki geymt heimildir um réttindi hennar þegar E þinglýsti kaupsamningi sínum. Kæmi því aðeins til skoðunar hvort E hefði verið grandlaus um réttindi S er hún samdi við N og þinglýsti rétti þeim er hún taldi sig hafa fengið. Talið var að grandleysi E hefði ekki verið afsannað og því hefði hún með þinglýsingu réttar síns rýmt rétti S. Við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti var upplýst að ákæra hefði verið gefin út á hendur P. Þar sem S hefði hvergi haldið því skýrlega fram gagnvart N og E að þau hefðu verið grandsöm um lögskipti S við P gætu afdrif sakamáls á hendur honum engu breytt í þessu máli. Var því með vísan til 29. gr. þinglýsingarlaga staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu P, N og E af kröfu S.

Hæstiréttur birt 18. september 2008

487/2007

Bjarni Ragnar Guðmundsson, Gunnar Örn Hauksson, Hildur Rebekka Guðmundsdóttir, Magnea Jónsdóttir, Magnús Kristinn Guðmundsson, Matthildur Ásta Hauksdóttir, Munda Kristbjörg Guðmundsdóttir, Ragnheiður Guðmundsdóttir, Sveinn Halldór Guðmundsson og Ægir Valur Hauksson (Ragnar Halldór Hall hrl) gegn Helga Bjarnasyni (Karl Axelsson hrl)

Deilt var um landamerki jarðanna K og B í Skötufirði við Ísafjarðardjúp. Í málinu kröfðust eigendur jarðarinnar B meðal annars að málinu yrði vísað frá héraðsdómi þar sem dómkröfur eiganda jarðarinnar K vörðuðu landsvæði sem kynni að vera þjóðlenda eða í eigu hreppsins S og hefði nauðsyn því borið til samaðildar í málinu, sbr. 1. og 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að hugsanleg réttindi S eða íslenska ríkisins yfir landi þessu gætu ekki staðið því í vegi að efnisdómur gengi um kröfur eiganda K, en dómur í málinu gæti ekki bundið aðra en aðila málsins, sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Væru því ekki slíkir annmarkar á málinu sem varðað gætu frávísun málsins frá héraðsdómi. Jarðirnar B og K liggja saman í botni fjarðarins, B að austan og K að vestan. Í fjarðarbotninum að vestanverðu myndast Kleifaós, þar sem Kleifaá fellur til sjávar en skammt sunnan við ósinn mætast Kleifaá og Borgará sem báðar renna til norðurs. Laut deila aðilanna meðal annars um landamerki jarðanna og eignarhaldi á stykki úr svokölluðum Eyjum, sem er landssvæði á milli Borgarár og Kleifaár. Í málinu lágu fyrir tvö landamerkjabréf sem höfðu verið gerð fyrir jörðina B árin 1883 og 1902, en ekki lágu fyrir landamerkjabréf fyrir jörðina K. Í niðurstöðu Hæstaréttar var talið að af umræddum landamerkjabréfum fyrir jörðina B mætti ráða að landamerki jarðanna hafi í lok 19. aldar verið í Borgará til suðurs að svokallaðri Hringlind, og þaðan um miðjar Eyjar vestur í Kleifaá, og hafi hún svo ráðið merkjum upp frá því. Hvað varðaði eignarhald á stykkinu var litið til þess að í málinu lá fyrir afsal frá árinu 1898 þar sem umræddur landskiki var skilinn frá Kleifum og tekið fram að BS hefði greitt sérstaklega tilgreint verð fyrir hann. BS varð síðar eigandi að meginhluta jarðarinnar B. Var því talið að leiða mætti líkur fyrir því að landskikinn hefði verið lagður undir jörðina B, auk þess sem hafnað var að forverar eiganda jarðarinnar K, gætu hafa unnið rétt yfir umræddu stykki fyrir traustfang, þar sem yngri landamerkjalýsing jarðarinnar B bar með sér að þessi hluti af Eyjunum hefði verið skilinn frá jörðinni K. Þá var talið að landsvæði úr Eyjunum, sem aðilarnir deildu að öðru leyti um, ætti undir jörðina K samkvæmt síðari landamerkjalýsingunni fyrir jörðina B. Var í því samhengi ekki talið að eigendur jarðarinnar B hefðu getað unnið eignarrétt að þessu svæði fyrir hefð með óslitnum umráðum þess í meira en tvo áratugi, sbr. 1. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905, þar sem ósannað væri gegn mótmælum eigenda jarðarinnar K, að eigendur jarðarinnar B hefðu í þann tíma einir haft umráð þessa landsvæðis og nýtt það. Var niðurstaða héraðsdóms um landamerki jarðanna því staðfest.

Héraðsdómur Suðurlands birt 3. apríl 2007

E-308/2006

Sigríður Erlingsdóttir Samúel Örn Erlingsson og Brynjúlfur Erlingsson (Ragnar Halldór Hall hrl) gegn Eyvindartungu ehf. og Gústaf Adolf Gústafssyni (Sigurður Jónsson hrl) og Húsabyggð ehf. (Magnús Guðlaugsson hrl)

Réttargæslustefndi eignaðist sumarbústaðalóð á nauðungarsölu árið 1994, sem fram fór vegna vangreiddra fasteignagjalda. Móðir stefnenda var þá eigandi lóðarinnar, en samkvæmt veðbókarvottorði, sem lá frammi við söluna, var P talinn þinglýstur eigandi. Réttargæslustefndi seldi stefnda E lóðina árið 2003, sem aftur seldi hana stefnda G árið 2006. Stefndi G seldi lóðina sama ár til stefnda H. Krafist var viðurkenningar á eignarrétti stefnenda og brottnáms sumarbústaðar af lóðinni. E og G voru sýknaðir sökum aðildarskorts en H var sýknaður vegna reglna um traustfang, enda var hann talinn grandlaus um eignarrétt móður stefnenda.

Hæstiréttur birt 23. nóvember 2006

214/2006

Kristján Finnbogason (Kristinn Bjarnason hrl) gegn Glitni banka hf (Hörður F. Harðarson hrl, Jóhannes Bjarni Björnsson hrl)

Bankinn G gerði 3. febrúar 2004 samning við óstofnað félag í eigu E o.fl. vegna fyrirhugaðrar yfirtöku á ÞF. Stuttu síðar hófst starfsmaður bankans handa við kaup á hlutabréfum í ÞF. Hinn 12. og 13. febrúar áttu E og GU samtal við hluthafa úr svokölluðum F hópi, þar á meðal K og son hans, og degi síðar gerði E tilboð um kaup á hlutum þeirra á genginu 6. Hinn 16. febrúar var E tilkynnt að hluthafar í hópnum vildu selja hluti sína á fyrrgreindu gengi og fól hann starfsmanni bankans G að annast frágang kaupanna. Átti starfsmaðurinn samdægurs símtöl við ýmsa hluthafa í F hópnum, þar á meðal son K sem sagði það afráðið að faðir hans mundi selja hlutabréf sín og að ekki væri ástæða til að ræða sérstaklega við hann. Hinn 17. febrúar keyptu E o.fl. hluti félagsins GR og tengdra aðila í ÞF á genginu 6,75. Í lok febrúar gerði bankinn G yfirtökutilboð fyrir hönd fyrrnefnds félags í hlutabréf annarra hluthafa í ÞF á sama gengi. K krafðist greiðslu á fjárhæð sem svaraði til þess sem hann hefði fengið með sölu á hlutabréfum sínum á síðastnefndu gengi að frádregnu því sem hann fékk fyrir hlutabréfin við ráðstöfun þeirra 16. febrúar 2004. Krafan var aðallega reist á því að sonur hans hefði ekki haft umboð til að ráðstafa hlutabréfum hans, en til vara að E o.fl. bæri að bæta honum tjón, sem rakið verði til þess að markaðsverð bréfanna hefði orðið hærra sem þessu svarar ef gætt hefði verið réttra reglna við opinberar tilkynningar um ætluð kaup bankans G á hlutabréfum í ÞF, sem í reynd hafi verið kaup félags E o.fl. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að þótt sonur K hefði fyrir héraðsdómi neitað að hafa verið veitt umboð til að ráðstafa hlutabréfum föður síns yrði að líta til þess að viðskiptum með hlutabréfin, sem voru rafrænt skráð, varð ekki lokið með yfirlýsingunni, heldur þurfti að gera ráðstafanir til að bankanum yrði kleift að taka við eignarskráningu hlutabréfanna sem reikningsstofnun kaupanda þeirra. Án tillits til þess hvort bankinn G hafi mátt telja sér kleift á grundvelli orða sonar K að færa þau hlutabréf hans, sem voru vistuð hjá bankanum, yfir á reikning kaupanda þeirra, stóð engin heimild til þess að bankinn KB léti hlutabréf, sem þar voru varðveitt fyrir K vegna handveðsetningar, af hendi samkvæmt tilmælum bankans G nema til hefðu komið fyrirmæli um það frá K. Ekkert haldbært lá fyrir um að E o.fl. hefðu haft ástæðu til að ætla annað en að K hefði veitt nauðsynlegan atbeina til að bankinn KB léti hlutabréfin af hendi og þannig að minnsta kosti veitt eftirfarandi samþykki fyrir ráðstöfunum sonar hans. Talið var að E o.fl. hefðu jafnframt mátt líta svo á að samþykkið tæki til ráðstöfunar á þeim hlutabréfum sem voru varðveitt hjá bankanum G. Að þessu virtu og með hliðsjón af 19. gr. laga nr. 131/1997 var K talinn bundinn af þessum ráðstöfunum. Talið var óhjákvæmilegt að líta svo á að í málinu hefðu bankinn G og E o.fl. látið hjá líða að upplýsa réttilega öll atriði varðandi lögskipti þeirra í tengslum við kaup á hlutabréfum í ÞF eftir gerð samningsins 3. febrúar 2004. Án tillits til þess hvort ranglega hefði verið staðið að opinberum tilkynningum um kaup á hlutabréfum í ÞF var litið til þess að ekki síðar en 13. febrúar var K og öðrum helstu hluthöfum í F hópnum orðið kunnugt um að E o.fl. hefðu hug á að yfirtaka félagið með liðsinni bankans. Hefði K mátt vera ljóst að bankinn hefði undanfarna daga staðið að verulegum kaupum á hlutabréfum í félaginu. Ef einhverju hefði getað skipt fyrir verð hlutabréfanna á markaði að þessi kaup hafi varðað E o.fl. frekar en ráðið varð af opinberum tilkynningum bankans var ekki talið að sú aðstaða hefði getað dulist K eða umboðsmanni hans þegar samið var um gengi við sölu á hlutabréfum hins fyrrnefnda. Þegar af þeirri ástæðu var ekki talið að hann gæti átt rétt til skaðabóta á þessum grunni.

Hæstiréttur birt 23. nóvember 2006

213/2006

Jón Gauti Dagbjartsson (Kristinn Bjarnason hrl) gegn Glitni banka hf (Hörður F. Harðarson hrl, Jóhannes Bjarni Björnsson hrl)

Bankinn G gerði 3. febrúar 2004 samning við óstofnað félag í eigu E o.fl. vegna fyrirhugaðrar yfirtöku á ÞF. Stuttu síðar hófst starfsmaður bankans handa við kaup á hlutabréfum í ÞF. Af gögnum málsins varð ráðið að 12. til 14. febrúar hefðu E og GU átt samtal við hluthafa úr svokölluðum F hópi, þar á meðal föður og bróður J, og degi síðar gerði E tilboð um kaup á hlutum þeirra á genginu 6. Hinn 16. febrúar var E tilkynnt að hluthafar í hópnum vildu selja hluti sína á fyrrgreindu gengi og fól hann starfsmanni bankans G að annast frágang kaupanna. Átti starfsmaðurinn samdægurs símtöl við ýmsa hluthafa í F hópnum, þar á meðal móður J sem kvaðst mundu biðja hann um að hringa í starfsmanninn. Hinn 17. febrúar keyptu E o.fl. hluti félagsins GR og tengdra aðila í ÞF á genginu 6,75. Í lok febrúar gerði bankinn G yfirtökutilboð fyrir hönd fyrrnefnds félags í hlutabréf annarra hluthafa í ÞF á sama gengi. J krafðist greiðslu á fjárhæð sem svaraði til þess sem hann hefði fengið með sölu á hlutabréfum sínum á síðastnefndu gengi að frádregnu því sem hann fékk fyrir hlutabréfin við ráðstöfun þeirra 16. febrúar 2004. Krafan var aðallega reist á því að hann hefði ekki samþykkt sölu á hlutabréfum sínum eða veitt öðrum umboð til slíkrar ráðstöfunar, en til vara að E o.fl. bæri að bæta honum tjón, sem rakið verði til þess að markaðsverð bréfanna hefði orðið hærra sem þessu svarar ef gætt hefði verið réttra reglna við opinberar tilkynningar um ætluð kaup bankans G á hlutabréfum í ÞF, sem í reynd hafi verið kaup félags E o.fl. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að ekki lægi fyrir að J hefði haft samband við starfsmann bankans G, en að kaupverð hlutabréfa hans hefði verið lagt inn á bankareikning í hans eigu. Af yfirlýsingu bankans L, þar sem hlutabréf J voru geymd, var ljóst að starfsmaður bankans hafði fært þau á svokallað hlutlaust svæði og með því veitt nauðsynlegan atbeina fyrir hönd J til framsals þeirra í hendur kaupanda. Þótt leggja mætti til grundvallar að þessi færsla hefði ekki verið gerð að beiðni J, heldur móður hans, hafði því ekki verið borið við að E o.fl. hafi mátt vera kunnugt um þann annmarka. Samkvæmt 19. gr. laga nr. 131/1997 var talið að J væri bundinn af þessum framsali, sem viðskiptabanki hans bæri skaðabótaábyrgð á eftir ákvæðum 29. gr. sömu laga. Talið var óhjákvæmilegt að líta svo á að í málinu hefðu bankinn G og E o.fl. látið hjá líða að upplýsa réttilega öll atriði varðandi lögskipti þeirra í tengslum við kaup á hlutabréfum í ÞF eftir gerð samningsins 3. febrúar 2004. Án tillits til þess hvort ranglega hefði verið staðið að opinberum tilkynningum um kaup á hlutabréfum í ÞF var litið til þess að ekki síðar en 13. febrúar hefði helstu hluthöfum í F hópnum, þar á meðal föður J og bróður, orðið kunnugt um að E o.fl. hefðu hug á að yfirtaka félagið með liðsinni bankans. Þá yrði að skilja svör J í aðilaskýrslu fyrir héraðsdómi þannig að honum hafi jafnframt verið þetta kunnugt áður en kaup voru gerð um hlutabréf hans. Talið var að J og öðrum hluthöfum hefði mátt vera ljóst að bankinn hefði undanfarna daga staðið að verulegum kaupum á hlutabréfum í félaginu. Ef einhverju hefði getað skipt fyrir verð hlutabréfanna á markaði að þessi kaup hafi varðað E o.fl. frekar en ráðið varð af opinberum tilkynningum bankans var ekki talið að sú aðstaða hefði getað dulist J þegar hlutabréf hans voru látin af hendi. Þegar af þeirri ástæðu var ekki talið að hann gæti átt rétt til skaðabóta á þessum grunni.

Hæstiréttur birt 23. nóvember 2006

212/2006

Guðrún Willardsdóttir (Kristinn Bjarnason hrl) gegn Glitni banka hf (Hörður F. Harðarson hrl, Jóhannes Bjarni Björnsson hrl)

Bankinn G gerði 3. febrúar 2004 samning við óstofnað félag í eigu E o.fl. vegna fyrirhugaðrar yfirtöku á ÞF. Stuttu síðar hófst starfsmaður bankans handa við kaup á hlutabréfum í ÞF. Hinn 12. og 13. febrúar áttu E og GU samtal við hluthafa úr svokölluðum F hópi, þar á meðal föður GW, og degi síðar gerði E tilboð um kaup á hlutum þeirra á genginu 6. Hinn 16. febrúar var E tilkynnt að hluthafar í hópnum vildu selja hluti sína á fyrrgreindu gengi og fól hann starfsmanni bankans G að annast frágang kaupanna. Átti starfsmaðurinn samdægurs símtöl við ýmsa hluthafa í F hópnum, þar á meðal föður GW sem kvaðst hafa heimild til að ljúka þessum viðskiptum fyrir hennar hönd. Hinn 17. febrúar keyptu E o.fl. hluti félagsins GR og tengdra aðila í ÞF á genginu 6,75. Í lok febrúar gerði bankinn G yfirtökutilboð fyrir hönd fyrrnefnds félags í hlutabréf annarra hluthafa í ÞF á sama gengi. GW krafðist greiðslu á fjárhæð sem svaraði til þess sem hún hefði fengið með sölu á hlutabréfum sínum á síðastnefndu gengi að frádregnu því sem hún fékk fyrir hlutabréfin við ráðstöfun þeirra 16. febrúar 2004. Krafan var aðallega reist á því að faðir hennar hefði ekki haft umboð til að ráðstafa hlutabréfum hennar, en til vara að E o.fl. bæri að bæta henni tjón, sem rakið verði til þess að markaðsverð bréfanna hefði orðið hærra sem þessu svarar ef gætt hefði verið réttra reglna við opinberar tilkynningar um ætluð kaup bankans G á hlutabréfum í ÞF, sem í reynd hafi verið kaup félags E o.fl. Í dómi Hæstaréttar var tekið fram að þótt að faðir GW, sem kom fram sem umboðsmaður hennar, hefði neitað að hafa haft til þess viðhlítandi heimild yrði að líta til þess að viðskiptum með hlutabréf hennar, sem voru rafrænt skráð, varð ekki lokið með yfirlýsingu hans, heldur þurfti að gera ráðstafanir til að bankanum G yrði kleift að taka við eignarskráningu hlutabréfanna sem reikningsstofnun kaupanda þeirra. Talið var að GW hefði ekki aflað nauðsynlegra gagna í tilefni af áskorun E o.fl. um að hún upplýsti hvernig hún hefði staðið að tilkynningu til reikningsbanka um sölu hlutafjárins og beiðni um að það yrði afhent bankanum G. Að því virtu var lagt til grundvallar að það hefði aðeins verið á færi hennar að veita nauðsynlegan atbeina til framsals hlutabréfanna með rafrænni skráningu í tengslum við ráðstöfun föður hennar. Hefði GW því að minnsta kosti veitt samþykki fyrir þessari ráðstöfun og væri því við hana bundin. Talið var óhjákvæmilegt að líta svo á að í málinu hefðu bankinn G og E o.fl. látið hjá líða að upplýsa réttilega öll atriði varðandi lögskipti þeirra í tengslum við kaup á hlutabréfum í ÞF eftir gerð samningsins 3. febrúar 2004. Án tillits til þess hvort ranglega hefði verið staðið að opinberum tilkynningum um kaup á hlutabréfum í ÞF var litið til þess að ekki síðar en 13. febrúar hefði helstu hluthöfum í F hópnum, þar á meðal föður GW og umboðsmanni, orðið kunnugt um að E o.fl. hefðu hug á að yfirtaka félagið með liðsinni bankans G. Hefði þessum hluthöfum mátt vera ljóst að bankinn hefði undanfarna daga staðið að verulegum kaupum á hlutabréfum í félaginu. Ef einhverju hefði getað skipt fyrir verð hlutabréfanna á markaði að þessi kaup hafi varðað E o.fl. frekar en ráðið varð af opinberum tilkynningum bankans var ekki talið að sú aðstaða hefði getað dulist umboðsmanni GW þegar hann samdi um gengi við sölu á hlutabréfum hennar. Þegar af þeirri ástæðu var ekki talið að hún gæti átt rétt til skaðabóta á þessum grunni.