Stefnandi hafði uppi miskabótakröfu, aðallega gegn stefnda Reykjavíkurborg en til vara íslenska ríkinu, vegna óréttmætra tafa sem orðið hefðu á veitingu notendastýrðrar persónulegrar aðstoðar henni til handa, svo og vegna skorts á upplýsingagjöf meðan á töfunum stóð. Í dóminum var fallist á kröfur stefnanda um miskabætur úr hendi aðalstefnda, Reykjavíkurborgar, þar sem engar haldbærar ástæður voru fyrir drætti á afgreiðslu umsóknar stefnanda um notendastýrða persónulega aðstoð árið 2019, en aðalstefndi hafði úthlutað samningum vegna slíkrar aðstoðar til fimm annarra einstaklinga í júlí það ár.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem R var veitt tímabundin heimild til að skerða ferðafrelsi A með nánar tilgreindum hætti.
Sakfellt fyrir kynferðisbrot og hótun. Sýknað af broti í opinberu starfi.
Stefnanda dæmdar miskabætur þar sem stefndi hafði látið undir höfuð leggjast að gera einstaklingsbunda áætlun um útvegun viðeigandi húsnæðisúrræðis í samræmi við þarfir stefnanda vegna fötlunar hans í samræmi við reglugerð um húsnæðisúrræði fyrir fatlað fólk.
A, B og C kröfðu R um bætur vegna miska og fjártjóns sem þau töldu sig hafa orðið fyrir á nánar tilgreindu tímabili, eftir að A varð 18 ára, þar sem R hefði ekki veitt henni sértækt búsetuúrræði samkvæmt 10. gr. þágildandi laga um málefni fatlaðra nr. 59/1992. Byggðu þau á því að sú háttsemi starfsmanna R að úthluta A ekki búsetuúrræði samkvæmt lagaákvæðinu á þessum tíma fæli í sér saknæma og ólögmæta háttsemi sem R bæri ábyrgð á. Í dómi Landsréttar kom fram að löggjafinn hefði meðal annars með framangreindum lögum nr. 59/1992 og lögum um félagsþjónustu sveitarfélaga nr. 40/1991 sett reglur um þjónustu við fatlað fólk í samræmi við þær skyldur sem mælt væri fyrir um í 76. gr. stjórnarskrárinnar. Samkvæmt 4. gr. laga nr. 59/1992 var sveitarfélögum falið að útfæra og veita framangreinda þjónustu við fatlað fólk. Landsréttur taldi að það mat sem sveitarstjórnum væri falið í framangreindum lögum, meðal annars í 1. mgr. 10. gr. laganna, tæki mið af sjálfsstjórnarrétti þeirra, sbr. 1. mgr. 78. gr. og því að þau færu sjálf með forræði eigin tekjustofna, sbr. 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Hefðu þau á þeim grundvelli svigrúm til að ákveða forgangsröðun lögbundinna verkefna innan ákveðinna ramma sem og svigrúm til að meta hvert tilvik fyrir sig. Að því leyti gætu sveitarstjórnir þó ekki látið hjá líða að vinna að því með skipulegum og málefnalegum hætti að útfæra og veita þjónustuna. Samkvæmt gögnum málsins hefði fjölgað umtalsvert á biðlistum eftir sértækum húsnæðisúrræðum eftir að sveitarfélög tóku við þjónustu við fatlað fólk frá ríkinu á árinu 2011. Var jafnframt ljóst að unnið hefði verið að því af hálfu R að mæta þeirri þjónustuþörf, meðal annars með sérstakri uppbyggingaáætlun nýrra húsnæðisúrræða frá árinu 2014. R var því talin hafa fullnægt skyldum sínum samkvæmt 76. gr. stjórnarskrárinnar. Þá vísaði Landsréttur til þess að ekki yrði talið að R hefði brotið gegn 9. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 með því að taka röska sex mánuði í afgreiðslu á umsókn A eða að dráttur R á úthlutun sértæks húsnæðisúrræðis hefði grundvallast á ólögmætum sjónarmiðum eða brotið gegn ákvæðum laga nr. 59/1992 eða laga nr. 40/1991. Að lokum var ekki talið að á R hvíldu jákvæðar skyldur til að veita A aðgang að sértæku búsetuúrræði á grundvelli 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu enda fælu þau ákvæði ekki í sér rétt til húsnæðis. Að öllu framangreindu virtu taldi Landsréttur að A, B og C hefðu ekki sýnt fram á að R hefði brotið gegn þeim skyldum sem á henni hvíldu samkvæmt lögum og var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu R staðfest.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns til þess að meta forsjárhæfni hans. Í málinu lágu fyrir tvær matsgerðir sálfræðinga en í matsbeiðni A var þess sérstaklega óskað að metið yrði hvaða stuðningsúrræði eða þjónustu hann ætti rétt á samkvæmt III. kafla laga nr. 38/2018 um þjónustu við fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir. Í úrskurði Landsréttar kom fram að af fyrri matsgerðum yrði ekki sérstaklega ráðið að metið hefði verið hvort slík úrræði væru til þess fallin að bæta forsjárhæfni A og væri því ekki unnt að fullyrða fyrir fram að matsbeiðni A væri bersýnilega óþörf, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þótt málið væri rekið sem flýtimeðferðarmál á grundvelli 53. gr. b barnaverndarlaga nr. 80/2002 yrði að horfa til þess að barn A hefði þegar verið vistað utan heimilis og væru því ekki efni til að takmarka rétt hans til öflunar matsgerðar. Var því fallist á beiðni A um dómkvaðningu matsmanns.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem G var veitt tímabundin heimild til þess að skerða ferðafrelsi A með nánar tilgreindum hætti. Í úrskurði Landsréttar var rakið að skýra þyrfti lög nr. 88/2011 um réttindagæslu fyrir fatlað fólk þannig að skerðingu á ferðafrelsi yrði aðeins beitt ef brýna nauðsyn bæri til í sérstökum einstaklingsbundnum tilfellum. Þótt veitt væri heimild til þess að grípa til þess úrræðis að læsa einstakling inni á heimili sínu eða innan þess bæri að tryggja að hver einstök skerðing á grundvelli heimildarinnar stæði ekki lengur en nauðsyn krefði. Var G veitt tímabundin heimild til þess að skerða ferðafrelsi A með nánar tilgreindum hætti þegar nauðsyn bæri til.
F krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar velferðarmála 27. maí 2016 þar sem staðfest var ákvörðun B um að hafna umsókn F um leyfi til að taka barn í varanlegt fóstur. Í málinu deildu aðilar um hvort B hafi verið heimilt að synja F um leyfi til að taka barn í fóstur án þess að gefa henni færi á að sækja námskeið samkvæmt 9. gr. reglugerðar nr. 804/2004 um fóstur. Með dómi héraðsdóms var B sýknuð af kröfu F en í hinum áfrýjaða dómi var komist að gagnstæðri niðurstöðu. Vísaði Hæstiréttur til þess að við úrlausn málsins yrði fyrst að líta til þess að B hefði metið það svo að F fullnægði ekki þeim almennu skilyrðum sem fósturforeldrar þurfi að fullnægja samkvæmt 6. gr. reglugerðar nr. 804/2004 og hafi tekið ákvörðun í málinu sem var andstæð niðurstöðu hins lögbundna umsagnaraðila, fjölskylduráði Garðabæjar, án þess að boða F á fyrrgreint námskeið. Var talið að þótt umsagnir barnaverndarnefnda væru ekki bindandi fyrir B væru þau mikilvæg gögn í könnun á hæfni umsækjanda og við þær aðstæður sem uppi voru við afgreiðslu B á erindi F hefði verið kominn upp vafi um hvort hún fullnægði almennum skilyrðum 6. gr. fyrrnefndrar reglugerðar. Þá var í annan stað talið að tilhögun mats á hæfni einstaklings til þess að fullnægja kröfum sem gerðar væru til fósturforeldris samkvæmt II. kafla reglugerðar nr. 804/2004 væru ekki skýr. Í reglugerðinni væri ekki sett skilyrði fyrir því að umsækjandi sækti námskeið samkvæmt 9. gr. að fenginni jákvæðri umsögn barnaverndarnefndar en þar kæmi fram að umsækjanda bæri að sækja umrætt námskeið áður en leyfi væri veitt. Þá fengi sú niðurstaða að gefa hefði F kost á að fara á umrætt námskeið áður en ákvörðun var tekin um umsókn hennar, stuðning í handbók B. Taldi rétturinn að í tilviki F hafi borið við það mat sem fram fór að líta sérstaklega til þess markmiðs laga um fatlaða að F yrðu við úrlausn máls skapaðar sem sambærilegastar aðstæður og ófötluðum einstaklingum án þess þó að raskað yrði þeim grundvallarhagsmunum barns að það sem væri því fyrir bestu væri ávallt í fyrirrúmi. Var því talið að sú ákvörðun B að synja F um leyfi til að gerast fósturforeldri á þessu stigi málsins án þess að gefa henni áður kost á að sækja umrætt námskeið hafi verið í andstöðu við rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Var því niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest.
B synjaði umsókn A um leyfi til að taka barn í varanlegt fóstur án þess að boða hana á námskeið, sbr. 9. gr. reglugerðar nr. 804/2004 um fóstur. Byggði sú ákvörðun meðal annars á því að A uppfyllti ekki kröfu um að vera við góða almenna heilsu, sbr. 6. gr. reglugerðar nr. 804/2004 um fóstur, og að ekki lægju fyrir upplýsingar eða rannsóknir um hvernig það hafi reynst að fatlaðir einstaklingar sem njóta notendastýrðrar persónulegrar aðstoðar tækju að sér fósturbörn. Af meginreglum laga um málefni fatlaðs fólks var talið að leitast ætti við, eftir því sem kostur væri, að meta almenna heilsu fatlaðs einstaklings án tillits til fötlunar hans, enda miðaði aðstoð sem fötluðum stæði til boða, þar með talin notendastýrð persónuleg aðstoð, að því yfirvinna fötlunina að því marki sem kostur væri og skapa fötluðum einstaklingi með henni skilyrði til fullrar þátttöku í samfélaginu. Þá var talið að með því að hafna umsókn áfrýjanda m.a. á þeim grundvelli að ekki hafi reynt á það áður að einstaklingur sem nýtur slíkrar aðstoðar hafi tekið að sér fósturbarn hafi A verið synjað fyrir fram vegna fötlunar sinnar um leyfi til að gerast fósturforeldri. Var talið að með því að hafna umsókn A um að taka að sér fósturbarn án þess að gefa henni kost á að sækja námskeið, sbr. 9. gr. reglugerðar nr. 804/2004 um fóstur, hefði henni verið mismunað vegna fötlunar. Vegna þessara annmarka á rannsókn málsins og undirbúningi ákvörðunarinnar var hún felld úr gildi.
Í málinu kröfðust A og S þess að sveitarfélaginu R og eignarhaldsfélaginu E yrði gert að ráðast í nánar tilgreindar framkvæmdir og úrbætur á tveimur opinberum byggingum til að bæta aðgengi fyrir fatlaða. Reistu þeir kröfur sínar á því að byggingarnar fullnægðu hvorki alþjóðlegum skuldbindingum Íslands né þeim kröfum sem gerðar væru í stjórnarskrá og nánar tilgreindum lögum og reglugerðum um aðgengi fatlaðs fólks að opinberum byggingum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að R hefði fullnægt þeirri skyldu samkvæmt 34. gr. laga nr. 59/1992 um málefni fatlaðs fólks að gera sér áætlun um endurbætur á aðgengi opinberra bygginga og þjónustustofnana í samræmi við ákvæði mannvirkjalaga og skipulagslaga sem og reglugerða settra á grundvelli þeirra. Þá hefði R hrundið áætluninni í framkvæmd með ráðstöfun fjár til málaflokksins og þeim breytingum á húsnæði í eigu sveitarfélagsins sem þegar hefði verið ráðist í. Vísað var til þess að með lögum nr. 152/2010 hefði sveitarfélögunum í landinu verið falið að annast málefni fatlaðra en sá málaflokkur hafði áður verið viðfangsefni ríkisins. Sveitarfélög hefðu samkvæmt 78. gr. stjórnarskrárinnar sjálfstjórn í þeim málum sem löggjafinn hefði falið þeim og þau færu sjálf með forræði eigin tekjustofna. Þau væru því ein samkvæmt stjórnarskrá og lögum bær til að taka ákvarðanir um þess háttar framkvæmdir og úrbætur sem dómkröfur A og S lytu að og hefðu á grundvelli tekjustofna sinna svigrúm til að ákveða forgangsröðun innan þess ramma sem játa yrði þeim við framkvæmd lögbundinna verkefna sem á þeim hvíldu. Voru R og E ehf. því sýknað af kröfum A og S.
Á krafðist þess að ógilt yrði ákvörðun S þar sem beiðni hennar um endurgjaldslausa túlkaþjónustu var hafnað, en þjónustunnar var óskað í tengslum við fyrirhugaða dvöl Á í ungmennasumarbúðum fyrir daufblind ungmenni á Norðurlöndum sem starfræktar voru í Svíþjóð. Þá krafðist hún jafnframt miskabóta með vísan til þess að ákvörðunin hefði falið í sér ólögmæta meingerð gegn persónu hennar, sem bakaði S og Í skaðabótaskyldu á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var með vísan til forsendna í Hæstarétti, var lagt til grundvallar, með vísan til 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. 65. gr. hennar, að einstaklingar sem byggju við fötlun líkt og Á ættu stjórnarskrárvarinn rétt á því að þeim væri í lögum tryggð ákveðin lágmarksaðstoð án tillits til efnahags. Þá var rakið að samkvæmt 41. og 42. gr. stjórnarskrárinnar væri ekki heimilt að inna af hendi gjald nema heimild væri til þess í fjárlögum eða fjáraukalögum. Í ákvörðun S hefði komið fram að kostnaður vegna þjónustunnar hefði numið 18% af því fé sem til umráða var fyrir tímabilið júlí til september 2017. Hefði verið vísað til þess að veiting þjónustunnar orðið til þess að fjármagn til þjónustunnar hefði hvorki enst út framangreint tímabil né virt jafnræði notenda hennar. Hefði niðurstaðan verið í samræmi við ákvæði 2. gr. gjaldskrár nr. 444/2013 sem kvað á um að heimilt væri að veita þjónustuna á grundvelli sérstakrar fjárveitingar í fjárlögum ár hvert. Ekki yrði séð miðað við fjárveitingar til verkefnisins að neinu hefði breytt um niðurstöðu S þótt þjónustan hefði verið veitt hér á landi og var því ekki tekin afstaða til þess hvort heimilt væri að greiða fyrir túlkaþjónustu sem fram færi erlendis. Var Á ekki talin hafa sýnt fram á að S hefði brotið gegn rannsóknarreglu stjórnsýslulaga og þá yrði ekki séð hvernig setning sérstakrar reglugerðar hefði aukið möguleika Á á úthlutun þegar litið væri til þess fjármagns sem veitt væri í málaflokkinn. Þá hefðu aðstæður Á og þarfir hennar fyrir táknmálstúlkun sérstaklega verið kannaðar. Hefði synjun S byggt á málefnalegum rökum og verið í samræmi við settar reglur að teknu tilliti til þess fjármagns sem til ráðstöfunar var. Þar sem engir meinbugir hefði verið á ákvörðuninni sem leiða ættu til ógildingar hennar var kröfu Á að þessu leyti hafnað, enda væri það ekki á valdi dómstóla að mæla fyrir um fjárveitingar, sbr. 2., 41. og 42. gr. stjórnarskrárinnar. Voru S og Í því sýknuð af kröfu Á.
H krafðist þess að Í yrði gert að greiða honum skaðabætur og miskabætur þar sem brotið hefði verið gegn 32. gr. laga nr. 59/1992 um málefni fatlaðra við ráðningu í auglýst starf í Héraðsdómi Reykjavíkur. Ekki var talið að mat dómstólsins um að sá umsækjandi sem ráðinn var væri hæfari en H hefði verið ómálefnalegt eða að þau skilyrði sem birtust í auglýsingu um starfið girtu fyrir rétt vinnuveitanda til að velja þann umsækjanda sem hefði meiri menntun en krafist var. H byggði jafnframt á því að röng ályktun um að fötlun hans hefði hreyfihömlun í för með sér hefði ráðið úrslitum um að hann fékk ekki starfið. Talið var að gera yrði ráð fyrir því að H hefði verið krafinn um læknisvottorð um örorku sína hefði umsókn hans verið tekin til nánari skoðunar. H lagði fram í málinu örorkumat lífeyristrygginga þar sem vísað var til læknisvottorðs þar sem fram kom að hann væri óvinnufær og var ályktun tryggingalæknis sú að örorka hans væri 75%. Að því virtu var ekki talið að ályktun sú um hæfni H til starfsins sem vinnuveitandi dró af lýsingu hans á eigin örorku hefði verið röng. Krafa H var jafnframt byggð á lögum nr. 96/2000 um jafna stöðu og jafnan rétt karla og kvenna, en staðhæfingar hans voru taldar ósannaðar enda hafði ekki verið aflað upplýsinga um fjölda starfsmanna og hlutfall kynja hjá dómstólnum. Var Í því sýknað af kröfu H.
Félag heyrnarlausra og B kröfðust þess að Ríkisútvarpinu yrði gert skylt að láta túlka á táknmáli framboðsumræður í sjónvarpi, kvöldið fyrir kosningar til Alþingis, um leið og þær færu fram. Talið var að það væri óaðskiljanlegur þáttur kosningarréttar, sem verndaður væri í III. kafla stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 og 3. gr. I. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu, að sá sem réttarins nyti hefði tækifæri til að kynna sér þau atriði sem kosið væri um. Ljóst þótti að það sé í samræmi við lögákveðið hlutverk Ríkisútvarpsins samkvæmt 15. gr. útvarpslaga nr. 68/1985 að það kynni frambjóðendur og stefnumál þeirra fyrir kosningar til Alþingis. Bæri Ríkisútvarpinu ótvírætt að gæta jafnræðis þegar það sinnti þessu hlutverki sínu og lyti sú skylda ekki aðeins að frambjóðendum og þeim stjórnmálaöflum sem í hlut ættu, heldur einnig að þeim sem útsendingum væri beint til. Ætti því Ríkisútvarpið að haga gerð og útsendingu framboðsumræðna þannig að aðgengilegt væri heyrnarlausum, sbr. einnig 7. gr. laga nr. 59/1992 um málefni fatlaðra. Þótt játa bæri Ríkisútvarpinu verulegu svigrúmi við tilhögun dagskrár og útsendinga yrðu þær ákvarðanir, sem röskuðu þeim skyldum og réttindum, sem mælt væri fyrir um í 15. gr. útvarpslaga og 7. gr. laga um málefni fatlaðra, að styðjast við gild málefnaleg rök. Þótti Ríkisútvarpið ekki hafa fært fram nægilega gild og málefnaleg rök til að réttlæta þá mismunum sem fólst í ákvörðun þess, en fyrir lá að tæknilega var vel framkvæmanlegt hafa þann háttinn á sem krafist var. Einnig var litið til þess að skammur tími var á milli útsendingar og upphafs kjörfundar. Þóttu Félag heyrnarlausra og B eiga rétt á því að kröfur þeirra yrðu teknar til greina við þessar aðstæður.