Dómstólaleit

A höfðaði mál á hendur B ehf. og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann féll ásamt stiga til jarðar við vinnu hjá B ehf. á gámasvæði félagsins. Með dómi héraðsdóms var skaðabótaskylda B ehf. viðurkennd að hluta en talið að A skyldi bera þriðjung tjóns síns þar sem hann hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi, sbr. 1. mgr. 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993. Í dómi Landsréttar kom fram að B ehf. bæri ábyrgð á því að A hefði aðgang að tækjum sem hæfðu vinnu hans. Hefði félaginu þannig borið að tryggja að A hefði stiga sem hentaði því verkefni sem hann sinnti og að komið væri í veg fyrir að hann rynni til við notkun, sbr. meðal annars grein 4.2.2 í II. viðauka reglugerðar nr. 367/2006 og 5. gr. reglugerðarinnar. Var ekki talið að umræddur stigi hefði hæft því verki sem A hafði verið falið að vinna og að B ehf. hefði vanrækt þær ríku kröfur sem gerðar eru til atvinnurekanda samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum settum samkvæmt þeim. Taldi Landsréttur ótvírætt að saknæm háttsemi B ehf. hefði átt þátt í að slysið varð og að félagið bæri bótaábyrgð á tjóni A. Þá lægi ekki annað fyrir en að A hefði hagað verkinu í samræmi við verklagsreglur B ehf. og með þeim tækjum sem félagið hefði útvegað. Voru engin efni til að telja A hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og láta hann bera hluta af tjóni sínu sjálfur. Var því fallist á kröfu A um viðurkenningu á óskertri bótaábyrgð B ehf. vegna slyssins.

A höfðaði mál á hendur S og V og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu X, áður Þ, hjá stefnda S, og Z, hjá stefnda V, vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysi er hann féll til jarðar af vörubílspalli þegar verið var að hífa steyptar holplötur með krana af fyrrgreindum palli. Í héraðsdómi voru S og V sýknuð en lagt var til grundvallar að slysið hefði orðið vegna aðgæsluleysis A. Landsréttur taldi á hinn bóginn að A hefði slasast við verk sem honum hefði verið gert að vinna í veðri sem taldist sannað að hefði gert verkið erfitt og varasamt og átt þátt í því að slysið varð. Þá hefði A verið látinn skrifa undir áhættumat á tungumáli sem hann skildi ekki, auk þess sem gögn málsins bæru með sér að hann hefði hlotið takmarkaða kennslu og þjálfun þrátt fyrir brýna þörf. Með þessu taldi Landsréttur að Þ hefði vikið frá þeim ríku skyldum sem á honum hvíldu og það metið honum til sakar. Um ábyrgð Z, sem ekki var vinnuveitandi A, sagði Landsréttur meðal annars að D, kranastjóri Z, hefði haldið verkinu áfram þrátt fyrir veðuraðstæður og skilja yrði framburð hans fyrir dómi svo að hann hefði talið hættu á ferðum en ákveðið að framkvæma verkið eigi að síður og treysta á að það leiddi ekki til tjóns. Með þessari háttsemi hefði D og þar af leiðandi vinnuveitandi hans Z vikið frá þeim ríku skyldum sem á Z hvíldu sem atvinnurekanda og var það metið honum til sakar. Viðurkenndi Landsréttur því óskipta bótaskyldu S og V úr fyrrgreindum ábyrgðartryggingum en ekki var talið tilefni til að takmarka bótarétt A vegna meðábyrgðar.

A höfðaði mál gegn V hf. og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu B hjá V hf. vegna líkamstjóns sem hún hafði orðið fyrir í kennslustund þar sem verið var að gera efnafræðitilraun. Etanól var notað í tilrauninni og samnemandi A tók brúsann með etanólinu og skvetti yfir tilraunina með þeim afleiðingum að eldur blossaði upp og barst að kviði A. Afleiðingar slyssins voru metnar til 10% læknisfræðilegrar örorku A. Í dómi Landsréttar kom fram að með vísan til 3. og 5. mgr. 20. gr. laga nr. 91/2008 um grunnskóla og reglugerðar nr. 657/2009 um gerð og búnað grunnskólahúsnæðis og skólalóða bæri að kosta kapps um að ýtrasta öryggis væri gætt í skólum til verndar nemendum gegn slysahættu. Væri sérstaklega rík nauðsyn þess að allar tiltækar varúðarráðstafanir væru gerðar þegar hættuleg efni væru notuð í kennsluhúsnæði meðan á kennslu stæði. Þótt kennaranum hefði einum verið ætlað að meðhöndla etanólið í efnafræðitilrauninni og meðhöndlun nemenda á því bönnuð, tengdist notkun þess svo efnafræðitilrauninni að hætta gat verið á því að etanólið freistaði þeirra til fikts, svo sem raun varð á í umræddu tilviki. Eins og hér stæði á yrði ekki fallist á að fullnægjandi hefði verið að láta við það sitja að banna öðrum að nota efnið, í ljósi þess að hættan hefði verið fyrirsjáanleg og hættueiginleikar efnisins mjög miklir. Þá vísaði Landsréttur til þess að þrátt fyrir að kennarinn hefði lagt bann við því að nemendur handléku etanólið yrði ekki af gögnum málsins ráðið að í aðvörunarorðum hans hefði falist útskýring á því að viðlíka sprenging gæti orðið, svo sem raunin varð á. Að því leyti skorti af hans hálfu leiðbeiningar um hættuna af efninu. Þá hefði kennarinn snúið baki við nemendahópnum sem um ræddi þegar nemandinn greip etanólflöskuna en af því aðgæslu- og eftirlitsleysi leiddi að ekkert ráðrúm hefði gefist fyrir hann til að grípa inn í atburðarásina og varna því að slysið yrði. Loks væri til þess að líta að áhættumat sem gera hefði átt í samræmi við lög nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglugerð á grundvelli laganna, hefði ekki verið framkvæmt. Það, ásamt verklagsreglum um meðferð hættumerktra efna í eðlis- og efnafræðistofum, hefði getað leitt til þess að etanólið í tilrauninni hefði verið meðhöndlað á annan veg en gert hefði verið og slysi A þannig afstýrt. Var því fallist á að líkamstjón A væri að rekja til saknæmrar háttsemi af hálfu B þannig að viðurkennd var bótaskylda úr ábyrgðartryggingu B hjá V hf.

A höfðaði mál gegn sveitarfélaginu B og krafðist ógildingar á áminningu sem skólastjóri grunnskóla í sveitarfélaginu veitti henni í aðdraganda uppsagnar hennar úr starfi. Þá krafðist A einnig skaða- og miskabóta vegna ætlaðs tjóns sem hún varð fyrir vegna áminningarinnar og uppsagnarinnar sem síðar kom til. Í dómi Landsréttar var rakið að bótakröfur áfrýjanda hvíldu meðal annars á þeirri grunnröksemd að áminningin hafi verið ólögmæt. Úr þeim yrði ekki leyst án þess að tekin yrði afstaða til þeirrar röksemdar. Áfrýjandi hafi á hinn bóginn ekki sýnt fram á að hún hefði af því hagsmuni að lögum að jafnframt þessu yrði áminningin ógilt með dómi. Var kröfu hennar þar um því vísað frá dómi án kröfu. Þá var rakið að áfrýjandi hefði verið áminnt fyrir ámælisverða háttsemi á kennarafundi. Henni hafi síðan verið sagt upp störfum í kjölfar þess að eftir hana birtist í tímariti grein sem skólastjóri taldi fela í sér grófar ásakanir á hendur samstarfsmönnum hennar. Að því er varðaði háttsemi áfrýjanda á kennarafundinum, þá hafi verið um lokaðan fund starfsmanna að ræða. Slíkir fundir væru mikilvægur vettvangur til umræðu um starfsemi skólans og óhjákvæmilegt væri að játa þátttakendum á þeim mjög rúmt frelsi til tjáningar sem ekki yrðu gerðar sömu kröfur til og tjáningar á opinberum vettvangi. Þau ummæli sem áfrýjandi hefði haft uppi á fundinum hefðu yfirbragð gildisdóma og með hliðsjón af 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar og samsvarandi ákvæðis mannréttindasáttmála Evrópu hafi tjáningin ekki verið slík að nauðsynlegt hafi verið að áminna áfrýjanda vegna ummæla sinna og það á grundvelli almennra ákvæða í kjarasamningi. Þá var talið að ákvörðun um áminninguna hafi farið í bága við 12. gr. stjórnsýslulaga um meðalhóf. Hið sama var talið gilda um uppsögn áfrýjanda vegna greinarskrifa hennar. Enn fremur hefði skólastjóri grunnskólans verið vanhæf í skilningi 6. töluliðar 1. mgr. 3. gr. stjórnsýslulaga til töku ákvörðunar um uppsögn áfrýjanda. Ákvarðanir um áminningu og uppsögn hafi því verið ólögmætar. Fallist var á kröfu áfrýjanda um greiðslu miskabóta sem ákveðnar voru 1.000.000 króna. Skaðabótakröfu áfrýjanda var á hinn bóginn vísað frá héraðsdómi vegna vanreifunar.

A höfðaði mál gegn Í og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í starfi sínu sem skógarhöggsmaður hjá Í. Í málinu var deilt um hvort skort hefði á leiðsögn um notkun tækja og öryggismál, hvort lögbundið áhættumat hefði verið fyrir hendi og hvort öryggisbúnaði hefði verið áfátt. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti kom fram að þegar litið yrði til þess sem upplýst hefði verið um tíðkanlega þjálfun skógarhöggsmanna, upplýsinga í greinargerð D skógarhöggsmanns um vinnuslysið og framburðar vitna fyrir dómi um kennslu og þjálfun A yrði ekki fallist á að skort hefði á leiðbeiningar og þjálfun A áður en honum var falin vinna með keðjusög. Þá kom fram að telja yrði upplýst að fyrir slysið hefðu legið fyrir og sérstaklega verið kynntar fyrir A þær öryggisreglur sem máli skiptu varðandi áhættu og öryggi við þetta tiltekna verk. Þessar öryggisreglur hefðu síðar verið færðar í skriflega áætlun um öryggi og heilbrigði á vinnustað. Yrði ekki betur séð en að hin lögboðna áætlun fullnægði í þeim búningi þeirri lagaskyldu að henni fylgdi sérstakt áhættumat fyrir þennan verkþátt. Sú vanræksla Í að færa ekki þessar öryggisreglur inn í skriflega áætlun sína um öryggi og heilbrigði á vinnustað fyrr en eftir slysið hefði ekki getað átt þátt í því hvernig fór eins og atvikum hefði verið háttað. Þótti Í hafa sýnt fram á að vafalaust væri að orsakatengsl milli slyss A og vanrækslu Í að þessu leyti væru ekki fyrir hendi. Varðandi öryggisbúnað var tekið fram að þegar í stað hefði verið haft samband við lögreglu og Vinnueftirlit ríkisins og hefði hvor aðili um sig gert sjálfstæða rannsókn á atvikinu og ritað um það skýrslu, þar á meðal um aðstæður á vettvangi og öryggisbúnað sem A notaði. Rannsókn beggja aðila hefði leitt í ljós að keðjusögin hefði verið í lagi og að hún hefði virkað eins og til væri ætlast. Með því að kalla strax til vinnueftirlit og lögreglu og fá rannsókn á ástandi vélarinnar hefði Í axlað ábyrgð sína sem vinnuveitandi og eigandi tækisins á því að sýna fram á að keðjusögin og öryggisbúnaður hennar hefðu verið í lagi þegar A slasaðist. Var það niðurstaða dómsins að slys A yrði hvorki rakið til sakar starfsmanna vinnuveitanda hans né til bilunar í tæki eða vanbúnaðar að öðru leyti sem Í bæri ábyrgð á. Var kröfu A um viðurkenningu á skaðabótaskyldu Í á tjóni A af völdum slyssins hafnað.

A krafði T hf. um bætur vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysi. Tildrög slyssins voru þau að A var við störf á lyftara í frystigeymslu O hf. Hafi hann verið að sækja vörur í tiltekinn rafknúinn hillurekka sem hafi farið sjálfkrafa af stað og keyrst að honum með þeim afleiðingum að annar fótur hans hafi klemmst milli lyftarans og rekkans svo að tjón hlaust af. Í dómi Landsréttar kom fram að ráða mætti af gögnum málsins, framburði A og vitna að ekki hefði verið gert sérstakt áhættumat vegna notkunar rekkakerfisins þótt hættueiginleikar þess hefðu verið viðurkenndir af hálfu rekstrarstjóra O hf. Þá hefði leiðbeiningum til starfsmanna O hf. um notkun rekkakerfisins og öryggisráðstöfunum vegna þeirrar notkunar verið ábótavant. O hf. hefði því vanrækt þær skyldur sem lagðar væru á vinnuveitendur samkvæmt 2. mgr. 65. gr. a laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og 7. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja. Þá yrði O hf. að bera hallann af því að ósannað væri að ekki hefði mátt koma í veg fyrir slysið með því að framfylgja fyrrgreindum vinnuverndarákvæðum. Voru skilyrði vinnuveitendaábyrgðar O hf. talin fyrir hendi og krafa A á hendur vátryggingafélaginu því tekin til greina.

A krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu B ehf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysi. Málinu var vísað frá Landsrétti þar sem því hafði ekki verið áfrýjað innan fjögurra vikna frests frá uppkvaðningu héraðsdóms samkvæmt 1. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.