Hafnað var kröfu stefnanda um að ógilda ákvörðun stefnda um að synja honum um að taka sæti í stjórn einkahlutafélags, sem sætir þvingunaraðgerðum á grundvelli laga nr. 68/2023, um framkvæmd alþjóðlegra þvingunaraðgerða og frystingu fjármuna. Einkahlutafélagið hafði fengið undanþágu frá þvingunaraðgerðum með tilteknum skilyrðum sem höfðu m.a. það markmið að tryggja að félag, sem er skráð á alþjóðlegan þvingunarlista, gæti ekki haft áhrif á ákvarðanir einkahlutafélagsins. Fallist var á það með stefnda að stefnandi hefði ekki sýnt fram á að seta hans í stjórn einkahlutafélagsins samræmdist þessu markmiði. Var í því efni vísað til þess að stefnandi hefði ekki sýnt fram á að raunveruleg eigna- og stjórnunartengsl þess félags sem er á þvingunarlistanum og aðila sem tengjast því, hefðu verið rofin með kaupum hans á hlut í einkahlutafélaginu.
Hafnað var kröfu stefnanda vegna frítökuréttar þar sem ekki var talið að til hans hefði stofnast í samræmi við áskilnað laga og ákvæði kjarasamninga.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni E um að leita ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um tiltekin atriði í máli sem E höfðaði á hendur Í vegna ágreinings um hvort tiltekinn ferðatími E teldist til vinnutíma í skilningi 1. töluliðar 52. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram í ákvæðinu kæmi ekki skýrt fram hvort til vinnutíma teldist sá tími sem fari til ferðalaga starfsmanns í þágu og samkvæmt fyrirmælum vinnuveitanda, til vinnustaðar sem ekki sé hin reglubundna starfsstöð starfsmanns, þegar sá tími falli utan hefðbundins dagvinnutíma. Í ljósi atvika málsins og málsástæðna málsaðila væri nægilega í ljós leitt að skýring á ákvæði 2. gr. tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 2003/88/EB gæti haft þýðingu þegar leyst væri úr kröfu E og þar með haft áhrif á úrlausn málsins. Var því kveðið á um að leitað skyldi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu E um að A héraðsdómari viki sæti í máli E gegn Í. Krafan byggðist á því að ummæli sem dómarinn hefði viðhaft á opinberum vettvangi væru til þess fallin að draga mætti með réttu í efa óhlutdrægni hans við að leysa úr sakarefni málsins. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars vísað til þess að ummælin tækju með almennum hætti til innleiðingar reglna á sviði EES- samningsins í íslenskan rétt. Enda þótt orkað gæti tvímælis hvort sú þátttaka hans í umræðu á opinberum vettvangi sem í ummælunum fælust væri samrýmanleg starfi hans væri ekki efni til að líta svo á að með þeim hefði hann tjáð sig um atriði sem ágreiningur í málinu lyti að á þann hátt að draga megi óhlutdrægni hans með réttu í efa. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.
V, sem starfaði sem yfirmatreiðslumaður mötuneytis starfsmanna S hf. við jarðgangagerð frá nóvember 2013 til maí 2016, krafði félagið um hálfu ári eftir starfslok um greiðslu fyrir ótekinn frítökurétt í samræmi við ákvæði kjarasamnings. Óumdeilt var að samið hefði verið við V um heildarlaun á mánuði gegn því að hann sæi til þess að matur og millimál yrðu til reiðu á tilgreindum tímum í mötuneytinu. Var V í sjálfsvald sett hvernig hann skipulagði vinnutíma sinn og hvernig hann samræmdi vinnu sína og vinnu aðstoðarmanns sem starfaði með honum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í IX. kafla laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum væri meðal annars 53. gr. þeirra um vinnutíma og lágmarkshvíld starfsmanna, sem V reisti mál sitt á. Í 3. tölulið 52. gr. a. laganna, sem væri í sama kafla, kæmi á hinn bóginn fram að ákvæði hans giltu ekki um æðstu stjórnendur eða aðra þá sem réðu vinnutíma sínum sjálfir. Sömu reglu og mælt væri fyrir um í því ákvæði væri að finna í samningi 30. desember 1996 milli Alþýðusambands Íslands og Vinnuveitendasambands Íslands um ákveðna þætti er varða skipulag vinnutíma sem báðir aðilar vísuðu til en í samningnum væri mælt fyrir um að hann skyldi skoðast sem hluti af kjarasamningum aðildarsamtaka og félaga þessara heildarsamtaka. Samkvæmt því og með vísan til 3. töluliðar 52. gr. a. laga nr. 46/1980 var talið að skýra yrði ákvæði um lágmarkshvíld í kjarasamningi þeim sem gilti um starfskjör V þannig að þau tækju ekki til starfsmanna í sömu stöðu og V, sem ráðnir væru fyrir föst mánaðarlaun og réðu vinnutíma sínum og skipulagi vinnunnar sjálfir. Var S hf. því sýknað af kröfu V.
V höfðaði mál og krafði S hf. um greiðslu vegna uppsafnaðs kjarasamningsbundins frítökuréttar. Í dómi Landsréttar kom fram að V hefði ekki ráðið vinnutíma sínum sjálfur í þeim skilningi að hann gæti stjórnað því hvenær verk þau sem hann var ráðinn til væru innt af hendi. Þá taldi rétturinn að hann hefði ekki notið þeirrar lágmarkshvíldar sem kveðið væri á um í 1. mgr. 53. gr. laga nr. 46/1980 og viðeigandi kjarasamningi og á því bæri S hf. ábyrgð. Jafnframt var V ekki talinn hafa sýnt það tómlæti við gæslu lágmarkskjara sinna, sem fælust í frítökurétti, að hann hefði glatað rétti til að hafa uppi kröfu vegna hans. Var krafa V því tekin til greina.
A krafði S hf. um greiðslu fyrir frítökurétt vegna skerts hvíldartíma og fyrir skert réttindi til vikulegs frídags. Deildu aðilar um hvort skráning vinnustunda A hefði endurspeglað unnar stundir hans á tilteknu tímabili eða hvort inn í þeim stundafjölda hefðu verið tímar sem áttu að bæta fyrir skerðingu umræddra réttinda. Var ekki talið að S hf. hefði tekist sönnun um að skráningin hefði ekki tekið mið af unnum vinnustundum A og yrði því að leggja til grundvallar að A hefðu verið greidd laun í samræmi við það. Við mat á því hvort A gæti krafið S hf. um frekari greiðslur fyrir vinnuframlag sitt yrði að líta til þess að A hefði borið fyrir héraðsdómi að hann hefði aldrei á starfstíma sínum gert athugasemdir við launayfirlit sín og launaseðla. Hefði hann jafnframt endurnýjað ráðningarsamband sitt við S hf. með því að undirrita nýjan ráðningarsamning án þess að gera athugasemdir við það fyrirkomulag sem tíðkaðist hjá S hf. við skráningu vinnustunda og greiðslu launa. Þá hefði stéttarfélag A fyrst haft samband við S hf. vegna ætlaðra vangoldinna launa A eftir starfslok hans og um 15 mánuðum eftir að því tímabili lauk sem krafa hans sneri að. Málið hefði svo verið höfðað þegar liðnir voru um sex mánuðir frá starfslokum A. Loks var talið að líta yrði til þess að A hefði verið trúnaðarmaður á vinnustað sínum og borið nánar tilgreindar skyldur sem slíkur, sbr. 2. mgr. 10. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. Samkvæmt þessu og að gættum kröfum til gagnkvæms trúnaðar og tillits af hálfu beggja aðila ráðningarsambands var því talið að A hefði fyrir sakir tómlætis fyrirgert rétti til að hafa uppi kröfu sína. Var S hf. því sýknað af kröfu A.
Ágreiningur A og S hf. snérist um það hvort A hefði fengið laun sín greidd að fullu í samræmi við ráðningarsamning þeirra og kjarasamning Samtaka atvinnulífsins og Samiðnar vegna vinnu A hjá S hf. á tilgreindu tímabili. Eftir starfslok A höfðaði hann mál og krafði S hf. um greiðslu vegna kjarasamningsbundins frítökuréttar og réttar til vikulegs frídags. Í dómi Landsréttar kom fram að S hf. hefði borið ábyrgð á því að gætt væri að vikulegum frídegi A og að hann fengi þá lágmarkshvíld sem í kjarasamningi greindi. Gæti S hf. ekki borið fyrir sig ákvæði ráðningarsamnings sem væru í andstöðu við kjarasamning, sbr. 7. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur og 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda. Var S hf. því gert að greiða A umkrafða fjárhæð.
Leyst úr ágreiningi um ætlaðan frítökurétt stefnanda sem starfaði sem matreiðslumaður hjá stefnda. Sýknað
Starfsmaður var að lyfta saltpoka á kerru og rak sig í aðra kerru og fékk hnykk á bakið. Talið vera vinnuslys í skilningi vátryggingasamnings og fallist á kröfu um bótaskyldu vegna varanlegrar örorku. Kostnaður vegna gagnaöflunar í tengslum við örorkumat talinn nauðsynlegur þáttur í því að staðreyna tjón stefnanda og því fallist á að það væri hluti af stefnufjárhæð.
Tjónþoli höfðaði mál á hendur vinnuveitanda sínum og tveimur fasteignareigendum og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu in solidum vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir þegar hann féll í hálku á vinnutíma á göngustíg á milli tveggja fasteigna. Göngustígurinn var talinn vera hluti af vinnustað tjónþola og vinnuveitandi talinn hafa sýnt af sér sök með því að hafa ekki tryggt fyllsta öryggi og góðan aðbúnað á vinnustað með því að leggja til hálkuvarnir o.fl. Fasteignareigendurnir voru sýknaðir og ekki talið að þeir hafi sýnt af sér sök sem fasteignareigendur vegna aðstæðna á stígnum.
A krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda T ehf. og S hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysi hjá T ehf. er hann festi söðul á færibandi fiskflökunarvélar í fatnaði sínum með þeim afleiðingum að hægri hönd hans dróst með færibandinu inn í hnífa vélarinnar. Missti A tvo fingur hægri handar ásamt ölnarhluta hennar. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að orsök slyssins mætti rekja til þess að hlífðarfatnaður A á slysdegi hefði ekki veitt fullnægjandi vörn gegn þeirri vá sem stafað hefði af vélinni. Vísað var til þess að engu hefði breytt hvort ermahlífar hefðu verið bornar undir hönskum eða yfir þeim eins og fyrirmæli T ehf. samkvæmt gæðahandbók félagsins hefði kveðið á um. Var því talið að T ehf. bæri ábyrgð eftir reglum skaðabótaréttar um vinnuveitandaábyrgð á tjóni A vegna þeirrar saknæmu vanrækslu að A hefði ekki klæðst viðeigandi persónuhlífum. Var krafa A því tekin til greina.
Viðurkenndur réttur tjónþola til bóta úr ábyrgðartryggingu vinnuveitanda vegna vinnuslyss við fiskflökunarvél. Vinnuveitandi talinn bera ábyrgð á slysinu þar sem reglur um notkun persónuhlífa voru ófullnægjandi auk þess sem sönnunarbyrðin um að neyðarstöðvunarbúnaður hafi verið í lagi á slysdegi er lögð að vinnuveitandann.
Stefndi sýknaður af kröfum stefnanda um frítökurétt, af þeirri ástæðu að stefnandi var talinn hafa sýnt tómlæti.
A krafði H hf. um bætur vegna líkamstjóns er hann varð fyrir er hann féll úr tröppu við vinnu sína í kæli í einni af verslunum H hf. Í málinu lá fyrir að slysið var ekki tilkynnt til V fyrr en þremur vikum eftir að það átti sér stað og var því ekki rannsakað af eftirlitsmönnum þess. Talið var að trappa sú sem A notaði hafi ekki hentað til þess hlutverks sem henni var ætlað en A stóð ekki annað tæki til boða við verkið. Var fallist á að H hf. bæri bótaábyrgð á tjóni hans en A var látinn bera tjón sitt að hálfu leyti sjálfur þar sem hann gætti ekki þeirrar varúðar sem ætlast mátti til af honum.
Fjárkrafa á grundvelli frítökuréttar. Sýkna.
Sigurlaugur O. Jónsson gegn
Högum, hf, kveðinn og upp svohljóðandi
Viðurkennd skaðabótaskylda stefnda á helmingi líkamstjóns stefnanda, sem hann varð fyrir í starfi hjá Hagkaupum.
Ákæruvaldið (
Þorsteinn Skúlason ftr)
gegn
Gunnar Erni Ólafssyni (
Jón Egilsson hdl)
Sakfellt fyrir fyrir brot á vinnuverndarlögum og var ákærði dæmdur til greiðslu sektar.
Stefnandi sem starfaði sem rekstrarstjóri hjá stefnda frá 2001 til 2006 krafði stefnda um greiðslu vegna svokallaðs frítökuréttar sem hann taldi sig eiga uppsafnaðan á starfstíma sínum. Stefndi var sýknaður af kröfunni.
X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 2. gr., sbr. 1. tölulið A-liðar 3. gr. og 1. mgr. 11. gr. reglna nr. 198/1983 um réttindi til að stjórna vinnuvélum, sbr. 1. gr. reglna nr. 24/1999 og 1. gr. reglna nr. 816/2000, sbr. 1. mgr. 99. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, með því að hafa stjórnað lyftara án tilskilinna réttinda. Í 1. mgr. 2. gr. reglna nr. 198/1983, eins og þeim var breytt með 1. gr. reglna nr. 816/2000, var kveðið á um að þeir einir mættu stjórna vinnuvélum sem til þess hefðu réttindi. Voru reglurnar settar af stjórn Vinnueftirlits ríkisins og staðfestar af félagsmálaráðherra. Brot gegn 1. mgr. 2. gr. reglnanna gat þá orðið refsivert samkvæmt 1. mgr. 11. gr. þeirra. Voru reglurnar settar með heimild í 3. mgr. 49. gr. laga nr. 46/1980, þar sem upphaflega var kveðið á um að stjórn Vinnueftirlits ríkisins skyldi setja reglur um kennslu, þjálfun og próf er gæfu til kynna næga þekkingu þeirra, sem óskuðu eftir leyfi til að mega stjórna eða fara með tilteknar vélar. Með 15. gr. laga nr. 68/2003, sem tóku gildi áður en meint brot X átti sér stað, var ákvæðinu breytt þannig að félagsmálaráðherra skyldi að fenginni umsögn stjórnar Vinnueftirlits ríkisins setja umræddar reglur. Talið var að löggjafanum hafi ekki verið heimilt að framselja Vinnueftirliti ríkisins vald til að ákveða hvaða háttsemi skyldi varða refsingu samkvæmt lögum nr. 46/1980. Var X því sýknaður af kröfu ákæruvaldsins.