Sunnudaginn 10. september 2023 varð nær árekstur milli gámaflutningaskipsins VERA D og farþegaskipsins ARCTIC ROSE á Engeyjarsundi og hlaust umtalsvert tjón þegar gámaskipið tók niðri á grynningum við Akureyjarrif. Eigandi gámaskipsins og erlent vátryggingafélag höfðuðu skaðabótamál á hendur eiganda farþegaskipsins og kröfðust skaðabóta úr hans hendi. Fjölskipaður héraðsdómur féllst á að eigandi farþegaskipsins væri skaðabótaskyldur og dæmdi hann til að bæta stefnendum 1/5 hluta tjóns.
Í málinu deildu aðilar um skyldu Á til þátttöku í kostnaði við vegaframkvæmdir í sumarhúsahverfi. Á aðalfundi H var samþykkt tillaga um að lóðaeigendur skyldu greiða tilgreinda upphæð til að standa straum af kostnaði við vegaframkvæmdir á svæðinu. Taldi Á sig ekki bundna af ákvörðuninni þar sem henni hefði verið ókunnugt um fundinn og byggði á því að henni hefði ekki borist fundarboð og ekki verið löglega að boðuninni staðið. Með hinum áfrýjaða dómi var Á gert að greiða H tilgreinda fjárhæð ásamt dráttarvöxtum, auk þess sem lögveðsréttur H í tilgreindum fasteignum Á var staðfestur. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að tilkynning í Facebook-hópi H og auglýsing í vikuriti uppfylltu ekki nánar tilgreind skilyrði 2. mgr. 20. gr. laga nr. 75/2008 um frístundabyggð og leigu lóða undir frístundahús. Þá hafi auglýsing í tölvupósti til félagsmanna ekki verið send innan þeirra tímamarka sem í ákvæðinu greinir. Í dómi Landsréttar var rakið að vegaframkvæmdirnar ættu sér langan aðdraganda auk þess sem litið var til þess að eiginmaður Á hefði útvegað rörlagnir fyrir veginn og flutt efnið á vettvang. Þá lá fyrir í málinu að í söluyfirliti fasteignasölu sem hafði lóðir Á á svæðinu til sölumeðferðar komu fram upplýsingar um vegaframkvæmdirnar og kostnað vegna þeirra. Að því virtu yrði ekki annað ráðið en að Á hefði verið fullkunnugt um áform H um vegaframkvæmdir með tilheyrandi kostnaði og að Á hafi átt þess kost að koma sjónarmiðum sínum og andmælum þar að lútandi á framfæri. Hefði Á raunar skuldbundið sig til þess að taka þátt í kostnaði við slíkar framkvæmdir við undirritun lóðaleigusamnings árið 2009. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.
I ohf. höfðaði skaðabótamál á hendur A og Í vegna innsetningar í loftfar sem fór fram á grundvelli dómsúrskurðar. I ohf. hafði á grundvelli 1. mgr. 136 gr. þágildandi laga nr. 60/1998 um loftferðir aftrað för farþegaþotu A frá Keflavíkurflugvelli vegna gjaldfallinna krafna á hendur flugfélaginu W hf. sem var leigutaki þotunnar en bú þess hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta. A krafðist innsetningar í þotuna sem héraðsdómur heimilaði og féllst ekki á frestun réttaráhrifa úrskurðar þar um. Var þotunni í framhaldinu flogið af landi brott. Bótakröfu sína á hendur A reisti I ohf. einkum á hlutlægri bótareglu 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/1989 en gagnvart Í byggði hann á sakarreglunni. A höfðaði gagnsök gegn I ohf. og byggði á því að sú framganga I ohf. að hindra brottför þotunnar frá Keflavíkurflugvelli á grundvelli fjárkrafna sem hann hefði ekki borið ábyrgð á hefði verið ólögmæt og saknæm og valdið sér tjóni. Hæstiréttur féllst ekki á það með I ohf. að A hefði undir rekstri aðfararmálsins ráðstafað sakarefni málsins með bindandi hætti enda yrði úrskurði í slíku máli ekki jafnað til dóms í einkamáli. Við mat á því hvort umdeild aðfarargerð fengi staðist taldi rétturinn að ríkar kröfur yrðu jafnan gerðar til lagaheimildar sem fæli í sér greiðsluþvingun, sérstaklega við aðstæður þar sem kröfur beindust að eiganda loftfars sem ekki hefði átt í kröfuréttarsambandi við rekstraraðila flugvallar. Lagareglan hefði verið ónákvæm og ókleift fyrir I ohf. að fullnusta í þotu A þá fjárkröfu sem W hf. hafði stofnað til gagnvart I ohf. enda hefði hann hvorki notið haldsréttar, handveðs eða annarra tryggingarréttinda í þotunni. Þá kæmu lögveðsréttindi sem bætt var í lög undir rekstri aðfararmálsins ekki til álita þegar af þeirri ástæðu að ekki hefði verið byggt á þeim af hálfu I ohf. Fallist var á að beiting stöðvunarheimildar á grundvelli 1. mgr. 136. gr. laga nr. 60/1998 hefði þó verið lögmæt vegna þeirra gjalda sem stofnað hafði verið til sérstaklega vegna umrædds loftfars en eftir að A hafði innt þau af hendi 6. maí 2019 hefði I ohf. ekki getað sótt frekari heimild í greinina til að aftra áfram för þotunnar enda fengi slíkt ekki samræmst vernd eignarréttar A, sbr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Kæmi því hvorki til álita í málinu bótaábyrgð I ohf. á hendur A á grundvelli 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/1989 né Í á grundvelli sakarreglunnar og voru þau sýknuð af kröfum í aðalsök. Af niðurstöðum í aðalsök leiddi að stöðvunarheimild umræddrar 136. gr. laga nr. 60/1998 náði aðeins til þeirra gjalda sem stofnað hafði verið sérstaklega til vegna viðkomandi loftfars. I ohf. var auk þess virt til sakar að gera samkomulag við W hf. um tilhögun greiðslu og tryggingu allra gjaldfallinna krafna vegna allra loftfara á vegum flugfélagsins. Á tjóni sem af því leiddi bæri I ohf. ábyrgð og væri bótaskyldur gagnvart A vegna tjóns sem hann varð fyrir á tímabilinu frá 6. maí til 18. júlí 2019. Hins vegar var I ohf., í samræmi við niðurstöðu í aðalsök, sýknaður af kröfu um skaðabætur vegna þeirrar greiðslu sem hann innti af hendi 6. maí 2019. Að öðru leyti þótti skaðabótakrafa hans svo vanreifuð að henni var af sjálfsdáðum vísað frá héraðsdómi.
A höfðaði mál á hendur G til heimtu kostnaðar vegna viðhalds á fasteigninni A2, matshluta 2. Matshlutinn samanstóð af bakhúsi þar sem G átti húsnæði og íbúðarhúsnæði sem hafði verið byggt ofan á hluta bakhússins, en viðhaldsframkvæmdir þær sem um ræddi lutu eingöngu að íbúðarhluta matshlutans. Áður en málið var höfðað hafði A í tvígang leitað til kærunefndar húsamála vegna A2, en á lóðinni eru þrír samtengdir matshlutar. Hafði nefndin hafnað því að allir þrír matshlutar A2 teldust eitt hús í skilningi fjöleignarhúsalaga nr. 26/1994 og komist að þeirri niðurstöðu að á A2 væru tvö hús, annars vegar matshlutar 1 og 3 og hins vegar matshluti 2. Hafði A gengið út frá þeirri skiptingu í kjölfarið. G byggði á hinn bóginn á því að matshluti 2 skiptist í fleira en eitt hús. Enn fremur byggði G á því að þak og ytra byrði íbúðarhúsnæðisins teldust sameign sumra en ekki allra, auk þess sem kostnaðarskipting A væri ósanngjörn. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á með G að dómkröfur A væru vanreifaðar, né heldur að lögmæta ákvörðun hefði skort fyrir málshöfðun A og var frávísunarkröfum G því hafnað. Við úrlausn um afmörkun á hugtakinu hús var rakið að G hefði ekki byggt á því í málinu að allir matshlutar A2 teldust eitt hús í skilningi fjöleignarhúsalaga og gat því eingöngu komið til úrlausnar hvort fasteign G teldist vera hluti af sama húsi og íbúðarhúsnæðið í matshluta 2. Við úrlausn á því var meðal annars litið til þess að þak íbúðarhúsnæðisins væri þak um helmings bakhússins og að helmingur bakhússins væri undirstaða íbúðarhúsnæðisins. Þó að eignarhluti G væri ekki undir íbúðarhúsnæðinu var hann engu að síður sambyggður bakhúsinu sem myndaði 1. hæð hússins. Gat þannig ekki talist eðlilegt og haganlegt að telja bakhúsið í heild eða eignarhluta G sjálfstætt hús. Var málsástæðum G um að fasteign hans væri ekki hluti af sama húsi og íbúðarhúsnæðið hafnað. Ekki var heldur fallist á með G að þak og ytra byrði íbúðarhúsnæðisins væri sameign sumra. Kröfu G um að vikið yrði frá kostnaðarskiptingu samkvæmt 45. gr. laga nr. 26/1994 á grundvelli 46. gr. laganna var enn fremur hafnað. Þótt fallast mætti á að staða fasteignar G væri sérstök með tilliti til annarra eignarhluta í matshlutanum og að sú staða kynni í einhverjum tilvikum að réttlæta frávik frá 45. gr. laganna var horft til þess að sá reikningur sem A krafðist greiðslu á varðaði viðhald á þaki íbúðarhúsnæðisins, sem væri um leið þak stórs hluta bakhússins. Þótti því ekki sýnt fram á að ósanngjarnt og óeðlilegt væri að hann tæki þátt í kostnaði við umræddar þakviðgerðir. Á hinn bóginn var gagnkrafa G til skuldajafnaðar vegna nýlegs viðhalds á eignarhluta sínum tekin til greina.
Áfrýjað var dómi héraðsdóms þar sem G var dæmd til að greiða húsfélaginu E tilgreinda fjárhæð vegna ógreiddra húsfélagsgjalda, auk þess sem staðfestur var lögveðsréttur húsfélagsins í eignarhlutum G í fasteigninni E fyrir hluta þeirrar fjárhæðar. Í dómi Landsréttar var meðal annars rakið að við aðalmeðferð málsins í héraði hefði héraðsdómari í upphafi þinghaldsins heimilað E að leggja fram nýtt skjal, sem bar yfirskriftina „SÓKN“, þar sem „endanlegar og samanteknar dómkröfur“ hans voru ekki einungis skýrðar tölulega heldur einnig færðar fram fyrir þeim málsástæður og röksemdir. Í upphafi forsendna héraðsdóms hefði þessa skjals verið sérstaklega getið og vísað til 3. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 hvað það varðaði. Tilvitnað ákvæði tæki til þeirrar aðstöðu þegar útivist hefði orðið af hálfu stefnda í einkamáli en atvik væru ekki með þeim hætti. Lagaheimild hefði því skort fyrir framlagningu skjalsins og hefði héraðsdómari með réttu átt að synja E um framlagningu þess. Þá hefði G byggt á því í héraði að skuld samkvæmt tilgreindum reikningi væri skuld fyrrum eiganda eignarhluta G í fasteigninni og henni því óviðkomandi. Í dómi héraðsdóms hefði hvorki verið vikið að þeirri málsástæðu né að ákvæði 3. mgr. 47. gr. laga nr. 26/1994, sem stefndi hefði vísað til, kröfunni til stuðnings. Taldi Landsréttur að héraðsdómur hefði ekki getað komist að efnislegri niðurstöðu um greiðsluskyldu G að þessu leyti án þess að tekin væri afstaða til þessara atriða, sbr. f-lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991. Loks taldi Landsréttur að héraðsdómur hefði í engu vikið að lagagrundvelli kröfu E um staðfestingu lögveðsréttar og hefði niðurstaða dómsins hvað hana varðaði verið órökstudd. Samkvæmt framangreindu taldi Landsréttur slíka galla á samningu hins áfrýjaða dóms að ekki yrði komist hjá því að ómerkja dóminn og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til munnlegs málflutnings og dómsálagningar á ný.
Deilt var um hvort G væri skylt að inna af hendi greiðslur til H vegna hússjóðs og framkvæmdakostnaðar. G byggði einkum á því að Heiðarhjalli 21 og 23 teldust ekki eitt hús í skilningi 1. mgr. 3. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús og að ákvarðanataka á húsfundi 5. maí 2020 hefði verið ólögmæt þar sem einn fundarmanna hefði tekið þátt í fundinum í gegnum síma. Í niðurstöðu Landsréttar var litið til þess að Heiðarhjalli 21 og 23 hefðu verið hönnuð sem ein heild og væru byggingarnar að hluta til samtengdar, auk þess sem útlit þeirra væri samræmt. Þá virtust eigendur íbúða í tímans rás hafa talið að um eitt hús væri að ræða, en af gögnum málsins var ráðið að ákvarðanir sem vörðuðu húshlutana hefðu verið teknar á vettvangi H og að kostnaður við framkvæmdir hefði verið gerður upp sameiginlega fyrir tilstilli húsfélagsins. Þannig hefðu íbúar Heiðarhjalla 21 og 23 talið eðlilegt og haganlegt að líta á húshlutana sem eitt hús. Staðfesti Landsréttur því niðurstöðu héraðsdóms um að H væri sjálfstætt hús í skilningi 1. mgr. 3. gr. laga nr. 26/1994. Um þátttöku tiltekins eiganda í húsfundi í gegnum síma vísaði Landsréttur til þess að viðkomandi hefði tekið virkan þátt í fundinum og yrði ekki litið fram hjá afstöðu hans til þeirra ákvarðana sem voru þar teknar. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um greiðsluskyldu G staðfest. Þá var fallist á kröfu H um staðfestingu á lögveðrétti í fasteign G til tryggingar þeirri fjárhæð sem honum var gert að greiða húsfélaginu.
Stefndu gert að greiða félagi sumarhúsaeigenda sem hún var félagsmaður í kröfu vegna kostnaðar við vegalagningu í sumarhúsabyggðinni, en stefnda hafði talið ákvörðun fundarins ólögmæta gagnvart sér vegna annmarka á fundarboðun, auk þess sem lagning vegarins væri ekki í þágu lóðarhafa í sumarhúsabyggðinni og ætti því með réttu ekki að vera á þeirra kostnað. Var mótbárum stefndu hafnað og staðfest lögveð fyrir kröfunni.
Húsfélagið F krafði Þ um greiðslu vegna framkvæmda sem F stóð fyrir á fjölbýlishúsinu Fífumóa 5 í Reykjanesbæ og krafðist að auki staðfestingar lögveðs í fasteign Þ til tryggingar kröfunni. Ágreininingur í málinu sneri helst að því hvort staðið hafi verið að ákvörðun húsfélagsins um að ráðast í framkvæmdirnar með réttum hætti. Í dómi Landsréttar var meðal annars rakið að málatilbúnaður Þ yrði skilinn svo að byggt væri á því að endurbæturnar sem ráðist var í hafi gengið verulega lengra og verið verulega dýrari og umfangsmeiri en nauðsyn bar til. Hefði þurft samþykki aukins meirihluta eigenda til töku ákvörðunar um þær, sbr. B-lið 1. mgr. 41. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Eins og atvikum máls háttaði hefði það staðið Þ nær að afla sönnunar um að svo væri. Þar sem engin gögn lágu fyrir því til stuðnings var Þ látin bera hallann af sönnunarskorti um að fyrrgreint ákvæði ætti við í málinu. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um að ákvörðun F um að ráðast í framkvæmdirnar hafi heyrt undir D-lið 1. mgr. 41. gr. laga nr. 26/1994, sem áskilur samþykki einfalds meirihluta eigenda. Þá yrði ekki annað ráðið af gögnum málsins en að boðun húsfundar þar sem ákvörðunin var tekin hafi verið í samræmi við ákvæði laganna. Af því leiddi að unnt var að taka hana án tillits til fundarsóknar, sbr. 1. mgr. 42. gr. sömu laga. Var því fallist á kröfur F.
Stefnda var gert að greiða reikning vegna hlutdeildar í sameiginlegum kostnaði vegna viðgerða á fjöleignarhúsi. Talið var að eignarhluti stefnda gæti ekki talist sérstakt hús í skilningi laga nr. 26/1994. Þá var ekki fallist á aðrar mótbárur stefnda gegn greiðsluskyldu. Lögveð staðfest.
Stefnda íbúðareigandi dæmd til að greiða húsfélagi umkrafin húsfélagsgjöld auk þess sem staðfestur var lögveðsréttur fyrir hluta þeirra.
Stefnda gert að greiða stefnanda skuld að fjárhæð 1.743.221 króna vegna húsfélags- og framkvæmdagjalda húsfélags.
Húsfélagið H krafði J um greiðslu gjalda í hússjóð og framkvæmdasjóð fyrir tímabilið 1. júlí 2013 til 1. desember 2019. J krafðist sýknu á þeim grundvelli að H ætti ekki kröfu á hendur honum heldur eingöngu húsfélagið Hverafold 5 eða eftir atvikum húsfélagið Hverafold 1-5. Landsréttur féllst á það með H að líta bæri á Hverafold 1- 3 og 5 sem eitt hús í skilningi 3. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Af því leiddi að ekkert væri því til fyrirstöðu að um eignina Hverafold 1-5 væri rekið eitt húsfélag. Þá vísaði Landsréttur til þess að H hefði lagt fram ítarleg gögn þar sem útreikningar á innheimtum greiðslum væru útskýrðir og sundurliðaðir. J hefði engin gögn lagt fram sem renndu fullnægjandi stoðum undir að gjöldin hefðu ekki verið reiknuð út í samræmi við eignaskiptayfirlýsingar fyrir Hverafold 1-3 og 5 né heldur að útreikningarnir stönguðust á við ákvæði laga nr. 26/1994. Þá var hvorki fallist á mótmæli J gegn upphafstíma dráttarvaxta né mótmæli um frádrátt á nánar tilgreindum innborgunum frá kröfum H. Voru kröfur H því teknar til greina.
Fallist á kröfu stefnanda um að stefnda yrfði gert að greiða reikning vegna framkvæmda á fasteign.
Fjarðarsel 20–36,húsfélag (
Harpa Hörn Helgadóttir lögmaður)
gegn
Lilju Sigfúsdóttur, Sæmundi Steinari Sigurjónssyni, Lien Thi Hoang, Vinh The, Vu, Dagfinni Ólafssyni, Hróbjarti Sigurðssyni, Sólveigu Auðar Hauksdóttur, Jóni, Bogasyni, Þórhildi Unu Stefánsdóttur, Grétari Þór Grétarssyni, Írisi Þórisdóttur og Jensen, Guðmundi Sigurðssyni, Hong Le Thi Nguyen, Van Cuong Nguyen (
Magnús Jónsson lögmaður)
Stefnandi krafðist endurgreiðslu úr hendi stefndu á hita-, rafmagns- og vatnskostnaði átján bílskúra sem félagsmenn stefnanda áttu ásamt stefndu. Talið var að heimilt hefði verið að fela stefnanda að innheimta þennan kostnað úr hendi stefndu. Um væri að ræða kostnað sem allir eigendur hefðu notið góðs af og greitt samkvæmt því fyrirkomulagi frá upphafi að stefnandi lagði út fyrir kostnaðinum sem síðan var skipti milli eigenda. Hins vegar var ekki talið að stefnandi gæti nýtt sér lögveðsrétt samkvæmt 48. gr. laganna þar sem hann væri hvorki húsfélag bílskúranna né eigandi í skilningi ákvæðisins.
Stefndi dæmur til að greiða stefnanda vangoldið árgjald í félagi stefnanda vegna félagsgjalds og framkvæmda. Kröfu um að staðfestur yrði lögveðsréttur í fasteign stefnda til tryggingar dómkröfum stefnanda hafnað.
Stefnda dæmd til að greiða stefnanda dómkröfu málsins, en krafan tilkomin vegna viðgerða hússins.
Blöndubakki 6-20,húsfélag (
Pétur Már Jónsson lögmaður)
gegn
Þórir Jósef Einarssyni (Sjálfur ólöglærður)
Fallist á kröfu stefnanda um greiðsluskyldu stefnda vegna framkvæmda við fjöleignarhús. Ágreiningur var um aðdraganda og undirbúning framkvæmdanna, kostnaðarskiptingu og lögmæti húsfunda.
Aðilar deildu um hvaða fjárhæð M skyldi fá í sinn hlut af söluverði fasteignar vegna ógreiddra fasteignagjalda á árunum 2010-2015. Samkvæmt frumvarpi sýslumanns til úthlutunar söluverðs eignarinnar komu gjöld vegna fasteignagjalda áranna 2010, 2014 og 2015 í hlut M, en hvað árin 2011-2013 snerti var gengið út frá því að lögveð vegna fasteignagjalda væri fallið niður, sbr. 7. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Í dómi Hæstaréttar sagði að eigandi fasteignarinnar hefði notið tímabundinnar frestunar greiðslna frá 27. janúar 2011 til 18. desember 2013 vegna greiðsluaðlögunar. Umrætt tímabil hefði því ekki talist til fyrningartíma lögveðsréttar sem hefði stofnast vegna ársins 2011 og því hefði tveggja ára fyrningartími vegna þeirra gjalda ekki verðið liðinn þegar M lýsti kröfu sinni í söluverð eignarinnar við framhald uppboðs 1. júlí 2015. Var því tekin til greina krafa M um að honum yrði úthlutað af söluverðinu fjárhæð sem svaraði til fasteignagjalda árið 2011. Hins vegar var talið að frestun greiðslna vegna greiðsluaðlögunarinnar hefði ekki náð til gjalda vegna áranna 2012-2013, sbr. 3. mgr. 11. gr. laga nr. 101/2010 um greiðsluaðlögun einstaklinga. Hefði fyrningarfrestur vegna þeirra gjaldára því verið liðinn þegar sóknaraðili lýsti kröfu vegna þeirra.
Ágreiningur um hvort lögveðréttur væri fallinn niður. Fasteignaskattur sem féll í gjalddaga eftir að skuldari var kominn í greiðsluskjól samkvæmt lögum nr. 101/2010 var undanskilinn reglum laganna og því var lögveðréttur fallinn niður þegar kröfum var lýst í söluandvirðið.
Húsfélagið Flúðaseli 69-77 (
Marteinn Másson hrl)
gegn
Unu Eyrúnu Ragnarsdóttur (enginn)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
Tryggvagata 4-6,húsfélag (
Pétur Már Jónsson hdl)
gegn
Vatnsiðjunni Lóni ehf (Jón Guðmundsson framkvæmdastjóri)
Stefndi dæmdur til að greiða húsfélagi hlutdeild í sameiginlegum kostnaði.
Skipholt 15, húsfélag gegn
Brynjari Smára Þorgeirssyni Tryggva Agnarssyni og Parson eignarhaldsfélagi ehf
Stefndi, sem eigandi fasteignar skv. kaupsamningi, dæmdur til að greiða stefnanda húsfélagsgjöld. Staðfest var lögveð í fasteigninni fyrir tildæmdum fjárhæðum. Aðrir stefndu voru sýknaðir af fjárkröfum stefnanda.
Stefndu voru dæmd til að greiða skuld sína við húsfélag vegna hlutdeildar þeirra í kostnaði húsfélagsins vegna framkvæmda á lóð og lögveðréttur staðfestur. Var kröfu stefndu um skuldajöfnuð hafnað.
A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var aðalkröfu hans um að sýslumanninum í R yrði gert skylt að gefa út afsal fyrir tiltekinni fasteign H gegn tiltekinni greiðslu og skuldajöfnuði og varakröfu hans um að afsalið yrði gefið út gegn tiltekinni greiðslu þar sem hluti hennar yrði greiddur með fyrirvara. Með dómi Hæstaréttar 10. desember 2009 í málinu nr. 195/2009 hafði forkaupsréttur A að eigninni verið viðurkenndur. Var H dæmt skylt að afsala til A umræddri eign. Í kjölfar dómsins sendi A áskorun til H um efndir á dóminum en H varð ekki við henni. A sendi þá beiðni til sýslumanns um aðför samkvæmt 74. gr. laga nr. 90/1989 um aðför til að fullnægja dómi Hæstaréttar í fyrrgreindu máli en þeirri beiðni var hafnað og var henni einnig hafnað í héraðsdómi. Í dómi Hæstarétti var talið að tilkynning sem A sendi til H 7. ágúst 2007 þess efnis að hann hygðist neita forkaupsréttar síns hefði verið ákvöð og með henni hefði A gengið inn í þann samning sem H hafði gert við K og M. Við móttöku ákvaðarinnar hefði stofnast samningur milli A og H þess efnis sem í afsalinu greindi. Ekki hefði verið haldið fram að tilkynningin hefði verið utan þeirra fresta sem greindi í 2. mgr. 9. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup og samningurinn væri ekki úr gildi fallinn. Samkvæmt honum skyldi H hirða arð af eigninni fram til afhendingardags og greiða af henni skatta og skyldur til sama dags en A frá þeim tíma. Afhending eignarinnar hefði ekki fram á tilsettum tíma af ástæðum sem H bæri ábyrgð á. Bæri hann því ábyrgð á eignarhlutanum og var skylt að greiða af honum skatta og skyldur þar með talin fasteigngjöld, gjöld í hússjóð og til sameiginlegra framkvæmda. Þar sem H gerði það ekki vanefndi hann skyldur sínar samkvæmt skilmálum afsalsins. A hefði verið því verið heimilt að halda eftir af kaupverði svo miklu sem nægði til þess að tryggja greiðslu þessara krafna. A hefði einnig verið heimilt að greiða kröfurnar, svo sem hann og gerði, enda yrði fallist á að þannig hefði hann takmarkað það tjón sem af frekari vanskilum hefði leitt. Samkvæmt þessu hefði hann haft rétt til þess að draga umræddar greiðslur frá kaupverðinu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir sýslumann að gefa út afsal til A fyrir fasteign H gegn tiltekinni greiðslu með bankatékka og með sönnun fyrir greiðslu á lögveðsskuldum og aðfarargjaldi.
Fasteignin að T var seld nauðungarsölu í marsmánuði 2010. B lýsti kröfu vegna veðskuldabréfs, sem tryggt var með fyrsta veðrétti á eigninni. H lýsti einnig kröfu vegna bílastæðagjalds, sem lögveðskröfu. Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem ákvörðun sýslumannsins í H, um að úthluta af nauðungarsöluandvirði fasteignarinnar upp í lögveðskröfu H, var felld úr gildi. Í héraði var talið að H hefði ekki gætt ákvæða skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997 þegar byggingarleyfi fyrir fasteignina að T var gefið út og bílastæðagjald lagt á og gæti krafa hans um bílastæðagjald því ekki notið verndar sem lögveðskrafa. Fyrir Hæstarétti mótmælti H því að lögveðréttur hans fyrir bílastæðagjaldi hefði fallið niður við það að byggingarleyfi hefði verið gefið út án þess að gjaldið hefði verið greitt. Byggingarleyfi vegna fasteignarinnar hefði verið gefið út í mars 2007 og þá hefði legið fyrir samningur um greiðslu bílastæðagjaldsins með lóðaleigusamningi frá mars 2006. Hæstiréttur vísaði til þess að lögveðsréttur væri undantekningarréttur og sættu lagaákvæði sem veittu slíkan rétt þrengjandi lögskýringu. Talið yrði að skilyrði 44. gr. laga nr. 73/1997, um að ekki mætti gefa út byggingarleyfi fyrr en tilgreind gjöld hefðu verið greidd eða samið um hefði verið greiðslu þeirra, þyrftu að vera uppfyllt til að lögveðsréttur samkvæmt 3. mgr. 55. gr. sömu laga héldist eftir útgáfu leyfisins, en í 1. mgr. þeirrar greinar væri skilyrðið áréttað. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur um að fella úr gildi ákvörðun sýslumanns.
Háaleitisbraut 45,húsfélag (
Eiríkur Gunnsteinsson hdl)
gegn
Þórhalli Árna Ingasyni og Helgu Karlsdóttur (Sjálf ólöglærð)
Ágreiningurinn laut að dráttarvöxtum af ógreiddum húsfélagsgjöldum og andvirði eldvarnarhurðar sem sett var í íbúð stefndu. Enginn ágreiningur um greiðslu höfuðstólsins. Dæmt að upphafstími dráttarvaxta af kröfu vegna eldvarnarhurðarinnar væri einum mánuði eftir að gallar höfðu verið lagfærðir á hurðinni. Þá var dæmt að greiða bæri dráttarvexti af húsfélagsgjöldum frá eindaga þeirra.
Ágreiningur var um þá ákvörðun sýslumanns að úthluta varnaraðila tiltekinni fjárhæð af nauðungarsöluandvirði fasteignar sem lögveðskröfu. Fallist var á kröfu sóknaraðila um að breyta frumvarpi sýslumanns þannig að fjárhæðin yrði úthlutuð honum.
Hafnað var kröfu Í um að krafa um innheimtuþóknun gjalda sem tryggð voru með lög- eða forgangsveði yrði ekki tekin til greina, eða sætti lækkun, við úthlutun uppboðsandvirðis við nauðungarsölu.
Kærður var úrskurður héraðsdóms, þar sem ákvörðun sýslumanns um úthlutun á söluverði fasteignarinnar S við nauðungarsölu var breytt. Mál þetta átti rót að rekja til kostnaðar og vinnu sem M og H, eigendur að öðrum af tveimur eignarhlutum í fasteigninni, kváðust hafa innt af hendi við endurbætur á fjöleignarhúsinu. Eignarhluti hins eigandans, þrotabús B, var seldur nauðungarsölu við framhald uppboðs 3. nóvember 2008 og lýstu M og H sama dag kröfu í söluverð þess eignarhluta til sýslumanns um greiðslu vegna þessa á samtals 5.541.292 krónum í skjóli lögveðsréttar. Staðfest var sú niðurstaða héraðsdóms að skilyrði hefði verið til að ráðast í nauðsynlegar viðgerðir á húsinu á grundvelli 38. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Á hinn bóginn var talið að sameigandi M og H hefði ekki þurft að sæta því að H tæki sjálfur að sér viðgerð á sameign hússins án þess að hafa til þess viðeigandi iðnréttindi, sbr. 1. mgr. 8. gr. iðnaðarlaga nr. 42/1978. Voru því ekki skilyrði til þess að H og M fengju notið lögveðréttar af söluverðinu til SR sem samningsveðhafa í þeim eignarhluta. Öðru máli gegndi um viðgerðir á séreign H og M, sbr. 3. mgr. 8. gr. sömu laga, sem sameiganda þeirra bar að taka þátt í greiðslu kostnaðar af. Kröfur H og M fyrir efniskostnaði og verklaunum af viðgerðum á séreign þeirra voru hins vegar eldri en eins árs þegar þeim var lýst við nauðungarsöluna og var lögveðrétturinn því niður fallinn, sbr. 4. mgr. 48. gr. laga nr. 42/1994. Þar sem SR krafðist þess ekki að úthlutun til H og M af söluverðinu yrði með öllu felld niður fengu H og M greiddar 236.038 krónur ásamt dráttarvöxtum.
Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis (
Friðjón Örn Friðjónsson hrl)
gegn
Margréti Harðardóttur og Hermanni Beck (enginn)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu SPRON um að felld yrði úr gildi nánar tilgreind ákvörðun sýslumannsins í Reykjavík um úthlutun söluverðs fasteignarinnar S í Reykjavík við nauðungarsölu. Talið var að héraðsdómi hefði ekki verið unnt að komast að þeirri niðurstöðu sem greindi í hinum kærða úrskurði nema taka afstöðu til þeirrar málsástæðu SPRON að sú lögveðskrafa sem aðilar deildu um, hefði verið fyrnd. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.
Kærður var úrskurður héraðsdóms, þar sem frumvarpi sýslumanns um úthlutun söluverðs fasteignar var breytt á þann hátt að H fékk úthlutað tiltekinni fjárhæð vegna skuldar á gatnagerðargjöldum. Talið var að þar sem H hefði látið eiganda fasteignarinnar gefa út til sín svokallaða skuldaryfirlýsingu vegna gatnagerðargjaldanna, þar sem meðal annars var samið um að reka mætti mál um kröfu samkvæmt henni eftir sérreglum XVII. kafla laga nr. 91/1991, væri óhjákvæmilegt að líta svo á að réttindi samkvæmt þessu skjali hafi verið slitin úr tengslum við lögskiptin að baki því og það gert að viðskiptabréfi. Með því að taka við þessu viðskiptabréfi hafi H fengið greiðslu skuldar lóðarhafans vegna gatnagerðargjalds og upp frá því ekki átt kröfu á hendur honum á öðrum grunni en bréfið sjálft hafi borið með sér. Lögveðréttur samkvæmt 4. gr. laga nr. 17/1996 hafi verið veittur sveitarfélögum fyrir kröfu um ógreitt gatnagerðargjald, en hafi ekki með samningi getað færst til handhafa kröfu samkvæmt viðskiptabréfi. Var því hafnað kröfu H um að frumvarpi sýslumanns um úthlutun söluverðs fasteignarinnar yrði breytt.
Ágreiningur stóð um úthlutun af uppboðsandvirði fasteignar vegna gatnagerðargjalda og lögveðsrétt í eigninni. Gengið hafði verið frá greiðslufyrirkomulagi með skuldayfirlýsingu sem varnaraðili taldi vera fullnaðargreiðslu á gjöldunum og lögveðsrétturinn því fallinn niður þar sem skuldayfirlýsingin væri viðskiptabréf. Ekki var fallist á þau sjónarmið varnaraðila og kröfur sóknaraðila um að fá greitt af uppboðsandvirðinu á grundvelli lögveðsins teknar til greina.
Krafa sveitarfélags um að fá sér úthlutað af uppboðsandvirði fasteignar tekin til greina. Ekki var fallist á með varnaraðila að undirritun sérstakrar skuldaviðurkenningar fyrir gatnagerðargjöldum hafi verið ígildi veðskuldabréfs sem fæli í sér fullnaðargreiðslu á gjöldunum og því væri lögveðsrétturinn fallinn niður.
L húsfélag tók yfirdráttarlán til framkvæmda á sameign fjöleignarhúss og greiddi síðar yfirdráttinn með útgáfu skuldabréfs. Þegar eignarhluti eiganda sem greiddi ekki kostnað vegna framkvæmdanna var seldur nauðungarsölu lýsti húsfélagið kröfu vegna skuldabréfsins og byggði á því að hún væri tryggð með lögveði samkvæmt 48. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignahús. Sýslumaður hafnaði úthlutun af söluandvirðinu til húsfélagsins á þeim grundvelli að ekki væri um lögveð að ræða. Ákvörðun sýslumannsins var kærð til héraðsdóms sem staðfesti ákvörðunina. Í dómi Hæstaréttar kom fram að telja verði að með yfirdráttarláni því sem húsfélagið hafi tekið til að geta staðið straum af greiðslum vegna viðgerðar á fasteigninni hafi kostnaðurinn við þær verið greiddur í skilningi 1. mgr. 48. gr. laga nr. 26/1994 og því hafi húsfélagið ekki eignast lögveð í eignarhlutanum, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar í máli nr. 120/2005. Skipti ekki máli þótt sóknaraðili hafi síðar tekið lán með útgáfu skuldabréfs til að greiða upp yfirdráttarskuld sína við bankann. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.
Deilt um lögveðsrétt fyrir gatnagerðargjöldum. Frumvarpi sýslumanns um úthlutun söluverðs fasteignar breytt þar sem talið var að lögveðsréttur væri fyrir hendi.
Stefnandi sem er húsfélag krafði stefnanda um greiðslu hlutdeildar hans sem eiganda í fasteign vegna sameiginlegs kostnaðar vegna viðhalds- og rekstrargjalda sameignar. Var krafan tekin til greina og staðfestur lögveðréttur í eignarhluta stefnda vegna hluta kröfunnar.
Talið var heimilt að birta H og P stefnu í Lögbirtingablaði, en stefnandi staðhæfði að þau væru talin búsett á Írlandi, en ekki hefði tekist að hafa uppi á þeim þar til að birta þeim stefnu eftir almennum reglum. H og P dæmd til greiðslu fasteignagjalds og lögveðréttur í fasteign þeirra staðfestur til tryggingar greiðslu þess.
Birting stefnu í Lögbirtingablaði talin heimil, en stefnandi staðhæfði að ekkki hefði hafst uppi á S, sem talinn var búsettur í Danmörku. S var dæmdur til greiðslu fasteignagjalda og lögveðréttur í fasteign hans staðfestur.
H tók lán til framkvæmda við breytingar á sameign fjöleignarhúss. Var lánið greitt inn á reikning H og framkvæmdakostnaður greiddur þaðan eftir því sem hann féll til. Leysti H til sín kröfu samkvæmt hluta lánsins, vegna eignarhluta sem lenti í vanskilum, og krafðist síðan úthlutunar af söluverði eignarhlutans meðal annars vegna þessarar innleystu skuldar. Deildu aðilar um hversu stórum hluta af kröfu H fylgdi lögveðréttur samkvæmt 48. gr. laga um fjöleignarhús, en eftir því fór um úthlutun af söluverði til H. H hafði greitt hlutdeild hvers eignarhluta í sameiginlegum kostaði út af reikningi sínum jafnóðum og hann gjaldféll. Líta varð svo á að hlutdeild umrædds eignarhluta í kostnaðinum hafi verið greidd með láninu, sem H tók í þágu eignarhlutans með samkomulagi við eigandann. Kostnaðurinn hafi því verið greiddur í skilningi laga um fjöleignarhús og því hafi ekki stofnast lögveð í eignarhlutanum. Skyldi fara um úthlutun af söluverði samkvæmt því.
Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var fallist á að í 2. mgr. 11. gr. laga nr. 3/1987 um fjáröflun til vegagerðar, sbr. 14. gr. laga nr. 68/1996, væri að finna gilda lagastoð fyrir lögveðrétti varnaraðilans tollstjórans í Reykjavík í tiltekinni bifreið til tryggingar þungaskatti ásamt dráttarvöxtum og kostnaði, sem deilt var um í málinu, svo og að sá lögveðréttur stæði í veðröð framar réttindum S samkvæmt veðskuldabréfi.
Sóknaraðili skaut málinu til Hæstaréttar með kæru 25. nóvember 2002, sem barst réttinum ásamt kærumálsgögnum 5. desember sama árs. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 20. nóvember 2002, þar sem staðfest var ákvörðun sýslumannsins í Keflavík 5. september sama árs um úthlutun söluverðs við nauðungarsölu á Eyjanesi GK 131. Kæruheimild er í 79. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Sóknaraðili krefst þess að sjóveðskrafa hans að fjárhæð 876.083 krónur verði greidd á undan lögveðskröfu varnaraðila við úthlutun á söluverði Eyjaness GK 131. Þá krefst hann málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar, en til vara að málskostnaður verði felldur niður á báðum dómstigum. Varnaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði staðfestur og sér dæmdur kærumálskostnaður. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar verður hann staðfestur um annað en málskostnað. Rétt er að hvor aðili beri sinn kostnað af málinu í héraði og fyrir Hæstarétti.
Nauðungarsala fór fram á fasteign sem hafði verið skipt með eignaskiptayfirlýsingu í tvo aðskilda eignarhluta. Í málinu var deilt um hvort greiða skyldi lögveðskröfu vegna gatnagerðargjalda að fullu af söluverði annars eignarhlutans eða að hálfu af söluverði hvors þeirra. Í dómi héraðsdóms var talið að veð hvíldi að fullu á þeirri eign sem væri upphaflega veðsett, en skiptist ekki sjálfkrafa niður þó henni væri síðar skipt upp. Niðurskiptingu veðs yrði þar af leiðandi ekki við komið nema lög heimiluðu slíkt eða samþykki viðkomandi veðhafa kæmi til. Þættu ekki standa rök til þess að aðrar reglur giltu að þessu leyti um lögveð. Var því fallist á að lögveðskrafan skyldi greidd að fullu af söluverði annars eignarhlutans í stað þess að greiðast að hálfu af söluverði hvors þeirra. Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms með vísan til forsendna hans.