Dómstólaleit

Ágreiningur málsins laut að útleigu H svf. á 1.696 fermetra lóðarhluta, sem auðkenndur var sem Fellsmúli 30, undir bensínstöð. D hf., F ehf. og R ehf. voru ásamt H svf. meðal eigenda fasteigna á lóðinni Fellsmúla 24-30 og byggðist réttur þeirra til lóðarinnar á lóðarleigusamningi við Reykjavíkurborg. F ehf. og R ehf. höfðuðu mál á hendur H svf. og gerðu aðallega fjárkröfur sem svöruðu til ætlaðrar hlutdeildar þeirra í leigutekjum sem H svf. hafði þegið vegna útleigu lóðarhlutans. Til vara kröfðust þeir viðurkenningar á því að H svf. væri óheimilt að leigja út lóðarhlutann nema með samþykki þeirra. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að H svf. hefði ekki sannað að hann væri einn lóðarleigutaki umrædds 1.696 fermetra hluta lóðarinnar. Væru lóðarleiguréttindin að Fellsmúli 24-30 því öll í óskiptri sameign lóðarleigutaka í samræmi við hlutfallstölur þeirra. Af því leiddi að H svf. hefði ekki verið bær til að ráðstafa umræddum hluta lóðarinnar með sérstökum lóðarleigusamningi líkt og hann hafði gert. Hæstiréttur tók hins vegar fram að með vísan til ákvæðis í sameignarsamningi um lóðina Fellsmúla 24-28 nyti H svf. samningsbundins réttar til reksturs bensínstöðvar á umræddum 1.696 fermetra lóðarhluta. Þá komst rétturinn að þeirri niðurstöðu að D hf., F ehf. og R ehf. hefði ekki tekist sönnun þess að endurgjaldið sem H svf., hefði þegið væri umfram það sem ráðið yrði af umræddri heimild hans samkvæmt sameignarsamningnum. Var því ekki fallist á að D hf., F ehf. og R ehf. ættu hlutdeild í þeim tekjum sem H svf. hafði haft af samningi um rekstur bensínstöðvar á þeim tíma sem dómkröfur þeirra tóku til, en þó áréttað að sú gjaldtaka gæti ekki grundvallast á gildu framsali lóðarleiguréttinda. Var H svf. því sýknaður af aðalkröfu D hf., F ehf. og R ehf. en varakröfu þeirra var vísað frá Hæstarétti.

S hf. leigði lóð af sveitarfélaginu H til tuttugu ára. Að loknum leigutíma var lóðin leigð hlutafélaginu áfram til fimm ára. Að þeim tíma liðnum náðist ekki samkomulag um áframhaldandi leigurétt S hf. á lóðinni. Var sveitarfélaginu heimilað að fá S hf. borið út af lóðinni með bensínstöðvar- og veitingahús sitt og öllu, sem því tilheyrði, þar með töldum olíu- og bensíntönkum í jörðu.

K leigði íþróttafélaginu Í lóð undir íþróttahús árið 1930. Rann leigusamningurinn út árið 1964 og bar Í samkvæmt samningnum að fara með hús sitt af lóðinni nema leigusamningurinn yrði framlengdur. Ekki var gerður nýr leigusamningur, en hús Í var áfram á lóðinni. Í málinu krafðist K heimildar til að fá Í borið út af lóðinni með íþróttahúsið. Talið var, með vísan til 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905, að Í hefði ekki unnið eignarrétt á lóðinni fyrir hefð, þar sem félagið hefði viðurkennt, eftir að leigusamningur rann út, að það nyti einungis afnotaréttar af eignarlóð K. Þá var heldur ekki fallist á sjónarmið Í um að uppsagnarfrestur til að verða á brott með húsið hefði verið of skammur, né að brottnám hússins færi í bága við þjóðminjalög. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að K væri heimilað að fá Í borið út með íþróttahús sitt af lóð K með beinni aðfarargerð.

J fékk úthlutaðri lóð í sveitarfélaginu M. Nokkrum dögum fyrir úthlutunina samþykkti byggingarnefnd M staðsetningu spennistöðvar um 15 metrum utan við lóðina. Var spennistöðin reist stuttu síðar. J lét vinna fyrir sig teikningar og greiddi gatnagerðargjöld, áður en henni varð kunnugt um spennistöðina. Fór J fram á riftun lóðarleigusamnings vegna nálægðar spennistöðvarinnar og samþykkti M að taka aftur við lóðinni og endurgreiddi þau gjöld sem J hafði innt af hendi með verðbótum en án vaxta. Í málinu krafðist J skaðabóta af M vegna hönnunarkostnaðar og vaxta af gjöldunum sem voru endurgreidd. Var fallist á það að M hefði verið rétt að gera J fyrirfram ljóst að spennistöð yrði reist á opnu svæði nærri lóð hennar, en ekki var talið að vanræksla M á því hefði falið í sér vanefnd sem metin væri veruleg og veitt hefði J rétt til riftunar. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu M af kröfum J staðfest.