Dómstólaleit

A höfðaði mál á hendur B ehf. og krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann féll ásamt stiga til jarðar við vinnu hjá B ehf. á gámasvæði félagsins. Með dómi héraðsdóms var skaðabótaskylda B ehf. viðurkennd að hluta en talið að A skyldi bera þriðjung tjóns síns þar sem hann hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi, sbr. 1. mgr. 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993. Í dómi Landsréttar kom fram að B ehf. bæri ábyrgð á því að A hefði aðgang að tækjum sem hæfðu vinnu hans. Hefði félaginu þannig borið að tryggja að A hefði stiga sem hentaði því verkefni sem hann sinnti og að komið væri í veg fyrir að hann rynni til við notkun, sbr. meðal annars grein 4.2.2 í II. viðauka reglugerðar nr. 367/2006 og 5. gr. reglugerðarinnar. Var ekki talið að umræddur stigi hefði hæft því verki sem A hafði verið falið að vinna og að B ehf. hefði vanrækt þær ríku kröfur sem gerðar eru til atvinnurekanda samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum settum samkvæmt þeim. Taldi Landsréttur ótvírætt að saknæm háttsemi B ehf. hefði átt þátt í að slysið varð og að félagið bæri bótaábyrgð á tjóni A. Þá lægi ekki annað fyrir en að A hefði hagað verkinu í samræmi við verklagsreglur B ehf. og með þeim tækjum sem félagið hefði útvegað. Voru engin efni til að telja A hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og láta hann bera hluta af tjóni sínu sjálfur. Var því fallist á kröfu A um viðurkenningu á óskertri bótaábyrgð B ehf. vegna slyssins.

A höfðaði mál og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu sem B var með hjá S vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er hann missteig sig við vinnu sína í flokkunarstöð B við það að stíga út úr liðléttingi og ofan á pappa sem undir var rusl. Byggði A einkum á því að aðstæður á vinnustaðnum hefðu verið óásættanlegar og tækjabúnaður ófullnægjandi. Héraðsdómur taldi A ekki hafa sýnt fram á að örsök þess að hann slasaðist við vinnu sína hefði verið annmarkar á aðbúnaði, aðstæðum eða tækjabúnaði vinnustaðarins. S var því sýknað af kröfum A með vísan til þess að slysið yrði rakið til óhappatilviljunar eða aðgæsluleysis A. Landsréttur komst að öndverðri niðurstöðu og lagði til grundvallar að vinnuveitandi A hefði ekki uppfyllt þær ríku kröfur sem gerðar væru til atvinnurekenda samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglum settum samkvæmt þeim. Landsréttur vísaði meðal annars til þess að óhjákvæmilegt væri, vegna þeirrar starfsemi sem rekin væri í flokkunarstöð B, að rusl yrði í vegi fyrir starfsmönnum og að B bæri að ganga úr skugga um að verklagi og búnaði væri þannig háttað að dregið yrði úr hættu sem af því skapaðist. Það hefði ekki verið gert, heldur hefði A verið látinn sinna starfi sem tveir starfsmenn hefðu átt að vinna svo að öruggt væri, sem leiddi til þess að við ákveðnar aðstæður varð hann að fara með hraði út úr liðléttingnum á stað þar sem mestar líkur voru á því að aðskotahlutir væru á gólfi. Fólst í þessu saknæmt frávik frá þeirri háttsemi sem gera mætti kröfu um til atvinnurekandans og því ótvírætt að sú saknæma háttsemi hefði að minnsta kosti verið meðorsök slyssins. Var því fallist á viðurkenningarkröfu A í málinu.

A höfðaði mál á hendur S og V og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu X, áður Þ, hjá stefnda S, og Z, hjá stefnda V, vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysi er hann féll til jarðar af vörubílspalli þegar verið var að hífa steyptar holplötur með krana af fyrrgreindum palli. Í héraðsdómi voru S og V sýknuð en lagt var til grundvallar að slysið hefði orðið vegna aðgæsluleysis A. Landsréttur taldi á hinn bóginn að A hefði slasast við verk sem honum hefði verið gert að vinna í veðri sem taldist sannað að hefði gert verkið erfitt og varasamt og átt þátt í því að slysið varð. Þá hefði A verið látinn skrifa undir áhættumat á tungumáli sem hann skildi ekki, auk þess sem gögn málsins bæru með sér að hann hefði hlotið takmarkaða kennslu og þjálfun þrátt fyrir brýna þörf. Með þessu taldi Landsréttur að Þ hefði vikið frá þeim ríku skyldum sem á honum hvíldu og það metið honum til sakar. Um ábyrgð Z, sem ekki var vinnuveitandi A, sagði Landsréttur meðal annars að D, kranastjóri Z, hefði haldið verkinu áfram þrátt fyrir veðuraðstæður og skilja yrði framburð hans fyrir dómi svo að hann hefði talið hættu á ferðum en ákveðið að framkvæma verkið eigi að síður og treysta á að það leiddi ekki til tjóns. Með þessari háttsemi hefði D og þar af leiðandi vinnuveitandi hans Z vikið frá þeim ríku skyldum sem á Z hvíldu sem atvinnurekanda og var það metið honum til sakar. Viðurkenndi Landsréttur því óskipta bótaskyldu S og V úr fyrrgreindum ábyrgðartryggingum en ekki var talið tilefni til að takmarka bótarétt A vegna meðábyrgðar.

A höfðaði mál gegn S hf. og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu úr ábyrgðartryggingu B ehf. hjá S hf. vegna líkamstjóns sem hann hlaut í vinnuslysi hjá B ehf. þegar slaghamar skaust út úr naglabyssu og í fingur hans. Í dómi Landsréttar kom fram að ósannað væri að A hefði verið upplýstur um notkunarskilyrði naglabyssunnar og þær óvenjulegar aðstæður sem væru fyrirsjáanlegar við notkun hennar sbr. 1. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja. Lægi þannig ekki fyrir að hann hefði verið upplýstur um að hreinsa þyrfti og liðka byssuna daglega eftir notkun eins og mælt væri fyrir um í 28. gr. reglna nr. 476/1985 um naglabyssur. Þá væri ósannað að A hefði verið kynnt sú slysahætta sem fylgdi notkun hennar meðal annars við nauðsynlega hreinsun hennar. Eins og sönnunarstöðu málsins væri háttað teldist ósannað að A hefði meðhöndlað byssuna í greint sinn af stórkostlegu gáleysi og að slysið væri að rekja til þess en einnig yrði að líta yrði svo á að B ehf. hefði í tjónstilkynningu til S hf. viðurkennt að A ætti ekki sök á slysinu. Var því lagt til grundvallar að B ehf. hefði ekki sinnt þeirri grundvallarskyldu sem á honum hvíldi sem atvinnurekanda að tryggja öryggi á vinnustað sínum, sbr. ákvæði laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og reglur sem settar hefðu verið með heimild í þeim. Þótti sýnt að hefði A vitað hvernig ætti að bregðast við þegar byssan stóð á sér hefði slysið ekki orðið. Orsakasamband væri því á milli áðurgreindrar vanrækslu B ehf. og þess slyss sem A varð fyrir við störf sín hjá honum. Var krafa A tekin til greina.

A höfðaði mál á hendur S hf. og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir þegar hárgreiðslustóll, sem hún hafði sest í, gaf sig með þeim afleiðingum að hún féll í gólfið. Deildu aðilar um hvort líkamstjón A yrði rakið til saknæmrar háttsemi þannig að hún ætti rétt á bótum úr frjálsri ábyrgðar- tryggingu hárgreiðslustofunnar B sf. hjá S hf. eða hvort um óhappatilvik hefði verið að ræða. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að málmfesting á armi undir stólnum hefði brotnað. Ekki lægi fyrir hvers vegna festingin hefði brotnað og byggði A á því að S hf. yrði að bera hallann af því að rannsókn í því tilliti hefði ekki farið fram. Landsréttur tók fram að á B sf. hefði hvílt skylda til að hafa eftirlit með hár- greiðslustólum og gæta að viðhaldi eftir þörfum, sbr. til hliðsjónar 10. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja. Ekki var fallist á að B sf. hefði vanrækt eftirlit eða viðhald hárgreiðslustóla með saknæmum hætti. Miða yrði við að S hf. hefði ekki kynnt B sf. kröfu A án ástæðulauss dráttar en þegar það var gert hafði viðgerð þegar farið fram. Hvað sem því liði væri ekki ágreiningur um aðdraganda slyssins og væru atvik nægilega upplýst til að unnt væri að slá því föstu að slysið yrði ekki rakið til saknæmrar háttsemi B sf. Það hefði því ekki þýðingu þótt ekki hefði verið leitast við að rannsaka sérstaklega ástæðu þess að málmfestingin brotnaði. Taldi Landsréttur að líkamstjón A yrði rakið til óhappatilviks og var S hf. því sýknað af kröfu A.

A höfðaði mál á hendur TM hf. og V hf. og krafðist viðurkenningar á óskiptri bótaskyldu þeirra, úr frjálsum ábyrgðartryggingum B ehf. og C ehf., vegna líkamstjóns sem hann hlaut í vinnuslysi er laus álstigi rann undan honum er hann var að fara á milli hæða í nýbyggingu. B ehf. var aðalverktaki við byggingu hússins en C ehf. var vinnuveitandi A. Í dómi Landsréttar kom fram að starfsmenn B ehf. hefðu brotið gegn þeim almennu skyldum sem mælt er fyrir um í 37. og 42. gr. laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, sbr. og grein 17.1 í B- hluta IV. viðauka með reglum nr. 547/1996 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggisráðstafanir á byggingarvinnustöðum og við aðra tímabundna mannvirkjagerð. Slysið yrði því rakið til saknæmrar háttsemi starfsmanna B ehf. Bar B ehf. bótaábyrgð samkvæmt sakarreglunni og óskráðri reglu skaðabótaréttar um vinnuveitendaábyrgð á tjóni A og TM hf. sem ábyrgðartryggjandi hans. Þá kom fram í dómi Landsréttar að verkstjóri C ehf. hefði með ófullnægjandi verkstjórn og skorti á leiðbeiningarskyldu sýnt af sér saknæma vanrækslu sem vinnuveitandi hans bæri ábyrgð á og V hf. sem ábyrgðartryggjandi hans. Loks taldi Landsréttur að þótt fallist yrði á með héraðsdómi að A hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að nota stigann við þær aðstæður sem uppi voru yrði ekki talið efni til þess að láta hann bera nema þriðjung tjóns síns sjálfur. Var þá meðal annars litið til þess sem fyrir lá um sök starfsmanna vátryggingartaka og þess að meginábyrgðin á öruggu vinnuumhverfi hvíldi á vinnuveitanda. Var því viðurkennd óskipt bótaskylda TM hf. og V hf. úr frjálsum ábyrgðartryggingum B ehf. og C ehf., á 2/3 hluta líkamstjóns A, sem hann hlaut í umræddu vinnuslysi.

A, sem var starfsmaður B ehf., höfðaði mál á hendur Í og SA hf. og krafðist viðurkenningar á óskiptri bótaskyldu þeirra vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir á heilbrigðisstofnun þegar hann var þar við störf sem rafvirki, en B ehf. var með frjálsa ábyrgðartryggingu hjá SA hf. Hafði A notast við tréstiga sem var fyrir á heilbrigðisstofnuninni en stiginn rann eða féll undan honum með nánar tilgreindum afleiðingum. Aðilar deildu um hvort slysið hefði átt sér stað vegna galla eða vanbúnaðar á stiganum og ófullnægjandi aðbúnaðar á heilsugæslunni eða vegna óhappatilviljunar og eigin sakar A. Í dómi Landsréttar var talið að A hefði ekki sýnt fram á að orsök slyssins væri að rekja til saknæms og ólögmæts galla eða vanbúnaðar á stiganum eða í húsnæði heilbrigðisstofnunarinnar. Með hliðsjón af því en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans um sýknu Í og SA hf.

A krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu B ehf. hjá SA hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir við störf hjá B ehf. er hann féll niður um lúguop á togdekki skips og niður á dekk þar fyrir neðan. Ágreiningur málsins laut að því hvort B ehf. bæri ábyrgð á slysinu þar sem aðstæður á vinnustað hefðu verið óforsvaranlegar og hvort A bæri meðábyrgð vegna háttsemi sinnar, á grundvelli 1. mgr. 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993, sem leiddi til þess að bótaréttur hans skertist eða félli niður. Landsréttur vísaði til þess að þegar litið væri til sakar A andspænis sök B ehf. varðandi aðstæður um borð í skipinu, þar sem B ehf. hefði ekki rækt skyldur sínar samkvæmt lögum nr. 46/1980 og öryggi var ábótavant, gæfi stórkostlegt gáleysi A aðeins tilefni til þess að skerða bætur til hans um fjórðung. Var því viðurkenndur réttur hans til bóta úr tryggingu B ehf. hjá SA hf. sem næmi ¾ af fullum bótum.

A höfðaði mál á hendur V hf. og krafðist viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr ábyrgðartryggingu B ehf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir er 1,5 tonna þungur deigluvagn sem A var að hífa rann af krókum sem notaðir voru til að festa vagninn í hífingarbúnaðinn og féll á fót hans. Deildu aðilar um hvort slysið mætti rekja til ófullnægjandi aðbúnaðar og vinnuaðstöðu á verkstæði B ehf. eða til rangrar notkunar A á hífingarbúnaði. Landsréttur vísaði til þess að V hf. hefði ekki hnekkt þeirri málsástæðu A að það verklag sem hann viðhafði hefði verið venjubundið eða viðtekið. Féllst rétturinn á þá niðurstöðu héraðsdóms að ekki hefðu verið gerðar nauðsynlegar ráðstafanir til að tryggja að hífingarbúnaður sem A notaði hentaði til þess verks sem hann reglubundið innti af hendi. Þá væri ósannað að hentugur búnaður hefði verið fyrir hendi eða að vinnuveitandi A hefði gefið fyrirmæli um að nota annan búnað. Þá hafnaði Landsréttur þeirri málsástæðu V hf. að engin orsakatengsl væru á milli skorts á áhættumati á þeim verkþætti að hífa deigluvagna og vinnuslyss A. Var því viðurkenndur réttur A til skaðabóta úr ábyrgðartryggingu B hjá V.

A krafðist skaðabóta úr hendi B ehf. og V hf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir við störf hjá B ehf. Slysið varð þegar stigi rann undan A með þeim afleiðingum að hann féll niður og slasaðist alvarlega. Í niðurstöðu Landsréttar kom fram að B ehf. hefði í umrætt sinn falið A verk sem féll utan hans venjubundnu starfa. Búnaðurinn sem nota átti hefði ekki hentað og því hefði A notast við stiga. Vinnueftirlitið hafi komist að þeirri niðurstöðu að stiginn væri bæði gamall og lélegur og ekki af viðurkenndri gerð til nota í atvinnustarfsemi og bannaði notkun hans. Með hliðsjón af þeim ríku skyldum sem á vinnuveitanda hvíla samkvæmt lögum nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, var háttsemi B ehf. og starfsmanna hans talin saknæm og bæri B ehf. því skaðabótaábyrgð á tjóni A á grundvelli hinnar ólögfestu reglu um vinnuveitandaábyrgð. Á hinn bóginn var A látinn bera hluta tjónsins sjálfur, sbr. 23. gr. a skaðabótalaga nr. 50/1993 þar sem talið var að hann hefði sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með því að nota umræddan stiga án þess að tryggja að hann rynni ekki til og með því að nota ekki hjálm.

A krafði T hf. um bætur vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysi. Tildrög slyssins voru þau að A var við störf á lyftara í frystigeymslu O hf. Hafi hann verið að sækja vörur í tiltekinn rafknúinn hillurekka sem hafi farið sjálfkrafa af stað og keyrst að honum með þeim afleiðingum að annar fótur hans hafi klemmst milli lyftarans og rekkans svo að tjón hlaust af. Í dómi Landsréttar kom fram að ráða mætti af gögnum málsins, framburði A og vitna að ekki hefði verið gert sérstakt áhættumat vegna notkunar rekkakerfisins þótt hættueiginleikar þess hefðu verið viðurkenndir af hálfu rekstrarstjóra O hf. Þá hefði leiðbeiningum til starfsmanna O hf. um notkun rekkakerfisins og öryggisráðstöfunum vegna þeirrar notkunar verið ábótavant. O hf. hefði því vanrækt þær skyldur sem lagðar væru á vinnuveitendur samkvæmt 2. mgr. 65. gr. a laga nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og 7. gr. reglugerðar nr. 367/2006 um notkun tækja. Þá yrði O hf. að bera hallann af því að ósannað væri að ekki hefði mátt koma í veg fyrir slysið með því að framfylgja fyrrgreindum vinnuverndarákvæðum. Voru skilyrði vinnuveitendaábyrgðar O hf. talin fyrir hendi og krafa A á hendur vátryggingafélaginu því tekin til greina.

A krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu B ehf. vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í vinnuslysi. Málinu var vísað frá Landsrétti þar sem því hafði ekki verið áfrýjað innan fjögurra vikna frests frá uppkvaðningu héraðsdóms samkvæmt 1. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.