Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

19 dómar fundust

Lög: Sveitarstjórnarlög nr. 8/1986

Landsréttur birt 3. mars 2023

652/2021

Brynja, Hússjóður Öryrkjabandalags Íslands (Óskar Sigurðsson lögmaður) gegn Reykjavíkurborg (Dagmar Arnardóttir lögmaður, Anna Guðrún Árnadóttir lögmaður, 4. prófmál), Sjálfsbjörg landssambandi hreyfihamlaðra (Sveinn Guðmundsson lögmaður, Leó Daðason lögmaður, 3. prófmál) og Íþróttafélagi fatlaðra í Reykjavík (Ólafur Eiríksson lögmaður)

B höfðaði mál gegn R, S og Í og krafðist þess að felldar yrðu úr gildi þrjár samþykktir byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 2018 um að minnka lóðina Hátún 10 og stofna þar tvær nýjar lóðir, Hátún 12 og 14. Í dómi Landsréttar var rakið að gögn málsins væru misvísandi um hvort lóðarhafar að lóðinni hefðu álitið, þegar umrædd afgreiðsla fór fram, að um eina óskipta lóð væri að ræða eða að henni hefði verið skipt samkvæmt samkomulagi hlutaðeigandi og fyrri afgreiðslum R. Við þær aðstæður hafi R borið að gæta að því, áður en til afgreiðslu málsins kom, að atvik þess væru að þessu leyti upplýst með fullnægjandi hætti, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá yrði ekki ráðið af gögnum málsins að nægjanlega hafi verið gætt að rétti B samkvæmt 13. gr. sömu laga til að kynna sér gögn málsins, tjá sig um þær upplýsingar sem lágu fyrir og koma að frekari upplýsingum og viðhorfum áður en til afgreiðslunnar kom. Ekki yrði ráðið hvort samþykktirnar 2018 hafi falið í sér nýja afgreiðslu á grundvelli eldri einkaréttarlegrar umsóknar eða staðfestingu fyrri ákvarðana R. Óljóst væri hvaða réttaráhrif afgreiðslunni var ætlað að hafa umfram þær ákvarðanir sem þegar höfðu verið teknar. Þá hafi ekki reynst unnt að hrinda í framkvæmd þeim ráðstöfunum sem þar var mælt fyrir um en breytingar á lóðarmörkum hafi ekki fengist þinglýst. Óhjákvæmilegt væri að R bæri hallann af því að samþykktirnar hafi ekki verið svo skýrar sem skyldi og af þeirri óvissu sem af því leiddi. Málsmeðferð R og sú stjórnvaldsákvörðun sem fólst í umræddum samþykktum var talin haldin slíkum annmörkum að ekki yrði hjá því komist að fallast á kröfu B um að fella samþykktirnar úr gildi.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 29. október 2021

E-5418/2020

Brynja, Hússjóður Öryrkjabandalags Íslands (Óskar Sigurðsson lögmaður) gegn Reykjavíkurborg (Anna Guðrún Árnadóttir lögmaður), Sjálfsbjörgu og landssambandi hreyfihamlaðra (Leó Daðason lögmaður) og Íþróttafélagi fatlaðra Reykjavík (Ólafur Eiríksson lögmaður)

Stefndu voru sýknaðir af kröfu stefnanda um að felldar yrðu úr gildi tilteknar samþykktir byggingafulltrúa um að minnka mörk lóðar og stofna tvær nýjar lóðir.

Hæstiréttur birt 2. febrúar 2017

273/2015

Sorpa bs (Hörður Felix Harðarson hrl) gegn Samkeppniseftirlitinu (Gizur Bergsteinsson hrl)

Í ákvörðun S í desember 2012 var komist að þeirri niðurstöðu að S bs. hefði verið í ráðandi stöðu á nánar tilteknum mörkuðum og að félagið hefði misnotað þá stöðu og brotið með því gegn 11. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005. Var S bs. af þeim sökum gerð sekt að fjárhæð 45.000.000 krónur. S bs. kærði þessa ákvörðun til áfrýjunarnefndar samkeppnismála, sem staðfesti hana með úrskurði í mars 2013. S bs. höfðaði í kjölfarið mál á hendur S og krafðist þess að úrskurði áfrýjunarnefndarinnar og ákvörðun S yrði hrundið. S bs. reisti kröfu sína meðal annars á því að samkvæmt b. lið 1. mgr. 16. gr. samkeppnislaga tækju ákvæði þeirra ekki til starfsemi sinnar, þar sem hann sem samlag eigenda sinna sinnti lögbundnum skyldum og beitti opinberum valdheimildum þeirra til að halda úti grunnþjónustu við móttöku og meðferð úrgangs. Þá taldi S bs. samkeppnislög ekki geta náð til sín sökum þess að félagið gæti ekki talist fyrirtæki í atvinnurekstri í skilningi 1. og 2. töluliðar 1. mgr. 4. gr. laganna, en af því leiddi að háttsemi hans gæti ekki verið misnotkun á markaðsráðandi stöðu eftir 11. gr. sömu laga. Að auki tæki hann ekki endurgjald fyrir þjónustu sína í merkingu 1. töluliðar 1. mgr. 4. gr. samkeppnislaga, heldur þjónustugjald sveitarfélags svo sem ljóst væri af 11. gr. laga nr. 55/2003 um meðhöndlun úrgangs. Loks taldi S bs. að hann gæti hvorki fullnægt skyldum sínum samkvæmt lögum nr. 55/2003 né yrði markmiðum þeirra náð þyrfti hann í starfsemi sinni að lúta samkeppnisreglum. Með hliðsjón af ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins, sem aflað var undir rekstri málsins fyrir Hæstarétti, sbr. dóm dómstólsins 22. september 2016 í máli nr. E-29/15, og að virtum lögskýringargögnum og ákvæðum samkeppnislaga, laga nr. 55/2003 og EES-samningsins, var öllum málsástæðum S bs. hafnað. Þá var litið svo á að S og áfrýjunarnefnd samkeppnismála hefðu skilgreint umrædda markaði með réttum hætti og að málið hefði verið fullrannsakað af hálfu S. Samkvæmt framansögðu var S sýknað af kröfu S bs.

Héraðsdómur Austurlands birt 19. júní 2012

E-87/2011

Djúpavogshreppur (Jón Jónsson hrl) gegn Stefaníu Ingu Lárusdóttur (Gísli M. Auðbergsson hdl)
Lykilorð: Fjallskil. Skuldamál.

Í máli þessu krafði sveitarfélag sauðfjárbónda um gjöld vegna vanhalda á vinnuframlagi við fjallskil, skv. lögum nr. 6/1986, fjallskilasamþykkt og ákvörðun sveitarfélagsins sem kynnt hafði verið hlutaðeigandi með gangnaboði. Krafa stefnanda tekin til greina að hluta en sýknað að hluta, þar sem ósannað þótti að stefndu hafi verið kynntar breytingar frá gangnaboði.

Hæstiréttur birt 18. september 2008

510/2007

Ákæruvaldið gegn Eggerti Haukdal (Ragnar Aðalsteinsson hrl)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

Opinbert mál var höfðað á hendur E með ákæru 15. febrúar 2000. Með dómi Hæstaréttar 17. maí 2001 var E sýknaður af tveimur ákæruliðum en sakfelldur fyrir fjárdrátt, með því að hafa á árinu 1996, sem oddviti Vestur-Landeyjahrepps, dregið sér 500.000 krónur með því að hafa látið færa sér til inneignar á viðskiptareikning sinn umrædda fjárhæð sem hafði verið gjaldfærð hjá sveitasjóði sem kostnaður vegna vegagerðar við Þúfuveg í hreppnum, án þess að reikningar lægju þar að baki. Vegna beiðni E um endurupptöku á umræddum dómi lagði Hæstiréttur fyrir settan saksóknara í málinu að kveða til tvo óhlutdræga matsmenn til að semja rökstudda matsgerð um nánar tilgreind atriði í ákvörðun réttarins. Í kjölfar matsgerðarinnar og skýrslutöku af matsmönnum varð Hæstiréttur við beiðni E um endurupptöku á dómi Hæstaréttar. Í niðurstöðu Hæstaréttar kom fram að ekki yrði talið að þáverandi ríkissaksóknari hefði verið vanhæfur til að fara með málið þrátt fyrir að bróðir hans væri einn af eigendum endurskoðunarskrifstofu þeirrar er vann ársreikninga hreppsins, og synir hans ynnu hjá fyrirtækinu. Þá lá fyrir í málinu að umræddar 500.000 krónur hefðu verið færðar hreppnum til gjalda í ársreikningi fyrir árið 1996. Verulegt misræmi var annars vegar milli framburðar M, fyrrverandi endurskoðanda hreppsins, um það hvenær umrædd færsla hefði verið færð til inneignar á viðskiptareikning E og aðdragandann að því, og framlagðra bókhaldsgagna og niðurstöðu dómkvaddra matsmanna hins vegar. Í ljósi þess að vafi léki á hvort E hefði vitað um færsluna og hvort huglæg skilyrði um ásetning E samkvæmt 247. og 243. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 væru uppfyllt, var það mat meirihluta Hæstaréttar að ákæruvaldinu hefði ekki tekist að sannað sekt E og var hann því sýknaður af kröfum þess.

Hæstiréttur birt 18. október 2007

69/2007

Kaupþing banki hf (Jóhannes Rúnar Jóhannsson hrl) gegn Borgarfjarðarhreppi (Þorsteinn Einarsson hrl)

K hf. krafði B um greiðslu eftirstöðva skuldabréfs, sem B hafði gengist í einfalda ábyrgð á, ásamt bankakostnaði. Misræmi var milli gagna málsins og málflutnings K hf. fyrir Hæstarétti um hvenær bréfið hefði verið gjaldfellt. Þá lá ekki fyrir sundurliðun og útreikningur á eftirstöðvum skuldabréfsins, en það bar ekki sjálft með sér hverjar eftirstöðvar þess hefðu verið. Krafa K hf. um bankakostnað var heldur ekki sundurliðuð eða studd gögnum. Þóttu kröfur K hf. því svo vanreifaðar að ekki væri unnt að leggja á þær dóm og var málinu því vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 1. október 2007

E-2125/2007

Björk Þorsteinsdóttir (Magnús B. Brynjólfsson hdl) gegn Mosfellsbæ (Þórunn Guðmundsdóttir hrl)

Deilt var um uppsögn starfsmanns á leikskóla. Uppsögnin var ekki talin stjórnvaldsákvörðun og átti starfsmaðurinn ekki rétt til launa þar sem veikindaréttur hafði verið fullnýttur.

Hæstiréttur birt 3. nóvember 2005

270/2005

Eggert Haukdal (Ragnar Aðalsteinsson hrl) gegn Rangárþingi eystra (Elvar Örn Unnsteinsson hrl, Jón Höskuldsson hdl)
Lykilorð: Sveitarfélög. Uppgjör.

E var oddviti hreppsins VL frá 1970 uns hann sagði af sér starfinu í desember 1998. Krafði hann hreppinn um greiðslu tiltekinnar upphæðar er nam mismun á fjárhæð vegna leiðréttinga og bakfærslna, sem hann áleit að gera ætti í bókhaldi hreppsins honum til tekna, og skuldar, sem hann var í við hreppinn samkvæmt bókhaldinu. Byggði E m.a. á því að tilteknar fjárhæðir hefðu verið ranglega færðar í reikningum VL sem skuld hans við hreppinn þar sem þær hefðu stafað frá kaupum hreppsins á jörð en ekki verið persónuleg skuld hans. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að ekkert hefði verið fært í reikninga hreppsins um kaup og endursölu á umræddri jörð og var E ekki talinn hafa sýnt fram á að þær skuldbindingar, sem deilt var um að þessu leyti, hefðu með réttu átt að falla á hreppinn. Þá áleit E að bókhaldsmistök hefðu verið gerð, er leiddu til þess að talið var að hann væri í skuld við hreppinn í ársbyrjun 1996. Með vísan til niðurstöðu héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, var ekki talið sannað að E ætti kröfu um leiðréttingu á þessu atriði. Kröfugerð E byggðist enn fremur á því að oddvitalaun til hans á árunum 1994 til 1998 hefðu verið vangreidd. Var á það fallist að hann ætti vangreidd laun fyrir árin 1995, 1997 og 1998 um tiltekna fjárhæð. Þá byggði E enn fremur á því að hann ætti kröfu á hendur hreppnum vegna þess að hann hefði greitt hluta af skuldbindingu, sem hann gekkst undir fyrir hönd hreppsins í tengslum við viðskipti með áðurgreinda jörð. Talið var að E hefði skort heimild til að binda hreppinn við sjálfskuldarábyrgð á þeirri skuldbindingu, sem vísað var til í þessu sambandi, og var því ekki fallist á að umrædd greiðsla ætti að færast honum til eignar á viðskiptareikningi hjá hreppnum. Með hliðsjón af öllu framangreindu og að teknu tilliti til þeirra fjárhæða, sem óumdeilt var að rétt hefði verið að færa E til skuldar á viðskiptareikningi hans hjá hreppnum, svo og greiðslna E til hreppsins, var talið að hann hafi eftir sem áður verið í skuld við hreppinn. Þótt fallist yrði á kröfugerð E um bakfærslu á skuld vegna vaxta að ákveðinni fjárhæð, sem hreppurinn hafði fært á viðskiptareikning hans, myndi sú skuld standa eftir. Því þótti ekki þörf á að taka afstöðu til þessa atriðis í dómkröfu E. Var R, sem tekið hafði við aðild hreppsins að málinu, sýknað af kröfum E.

Hæstiréttur birt 4. desember 2003

145/2003

Íslenska ríkið (Óskar Thorarensen hrl) gegn Halldóru Guðmundsdóttur (Hörður Felix Harðarson hrl)

H starfaði sem sjúkaraliði á A, sem var hluti af Sjúkrahúsi Reykjavíkur og rekið af Reykjavíkurborg. Á árinu 2000 var Sjúkrahús Reykjavíkur sameinað ríkisspítölum og eftir það rekið af Í undir nafninu Landspítali háskólasjúkrahús. H var boðuð á fund með yfirmönnum sínum 31. maí 1997 sem hún mætti ekki á. Taldi H fundarefnið þess eðlis að ástæða væri fyrir hana að hafa fulltrúa stéttarfélags með sér á fundinn. Þar sem henni tókst ekki að ná sambandi við viðkomandi fulltrúa mætti hún ekki til fundarins en yfirmenn hennar samþykktu ekki að fresta honum. Í kjölfarið var henni veitt skrifleg áminning. Félagsmálaráðuneytið felldi áminninguna úr gildi með úrskurði 3. mars 2000 þar sem ekki hefði verið gætt meginreglna um málsmeðferð í stjórnsýslunni þegar hún var veitt. H höfðaði mál þetta til heimtu miska- og skaðabóta vegna ólögmætrar áminningar og vegna þess að henni hefði í kjölfarið verið mismunað við úthlutun aukavakta á vinnustað sínum. Þá krafðist hún greiðslu lögmannskostnaðar sem hún hefði orðið fyrir við málarekstur fyrir stjórnvöldum er hún freistaði þess að fá áminninguna fellda úr gildi. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að umrædd áminning hefði verið ólögmæt bæði að formi og efni. Einnig var það staðfest að H hefði fært fram fullnægjandi sönnur fyrir því að henni hafi í kjölfar áminningarinnar verið mismunað varðandi úthlutun aukavakta og að framkoma yfirmanna H gagnvart henni hafi falið í sér brot gegn persónu hennar. H þótti á hinn bóginn ekki hafa sýnt fram á fjártjón sitt vegna fyrrnefndrar mismununar og var Í því sýknað af kröfu hennar um skaðabætur vegna missis atvinnutekna. Í dómi Hæstaréttar voru H dæmdar 300.000 krónur í miskabætur en kröfu hennar um bætur vegna lögmannskostnaðar við málarekstur fyrir stjórnvöldum var hafnað.

Hæstiréttur birt 12. desember 2002

174/2002

Héraðsnefnd Borgarfjarðarsýslu (Jón Steinar Gunnlaugsson hrl) gegn héraðsnefnd Mýrasýslu (Sigurbjörn Magnússon hrl)

Deilt var um það hvort komist hefði á samningur um skiptingu þess eignarhluta í höfninni að Grundartanga sem getið var í ákvæði ódagsetts sameignarsamnings um höfnina sem gerður var árið 1975 á grundvelli hafnarlaga nr. 45/1973 en sama ákvæði er í 2. gr. hafnarreglugerðar fyrir Grundartangahöfn nr. 214/1980. Tekið var fram að formlegur samningur um skiptingu eignarhlutans lægi ekki fyrir. Af ákvæði samningsins og reglugerðarinnar yrði ekki annað ráðið en að það væru sveitarfélögin sem ættu eignarhlutann en héraðsnefndirnar og áður sýslufélögin færu hins vegar með ráð hans í umboði þeirra. Sveitarfélögin væru því í bakábyrðum fyrir eignarhlutann og urðu að samþykkja aðildina. Tekið var fram að aðila greindi ekki á um að sveitarfélögin hefðu öll gerst aðilar að Grundartangahöfn og jafnframt tekist á hendur skuldbindingar samkvæmt samningnum um hafnarsjóðinn heldur greindi þá á í hvaða hlutföllum það hefði verið gert. Fyrir lá að eignarhlutföllin eins og oddvitafundurinn gekk frá þeim og sýslumaður tilkynnti til samgönguráðuneytis voru sem næst í samræmi við íbúatölu sveitarfélaganna og því ábyrgðin í samræmi við eignarhlutföllin þannig ákveðin en aðeins hluti sveitarfélaganna í Borgarfjarðarsýslu átti aðild að þessum eignarhluta þar sem hin voru beinir eignaraðilar að höfninni. Að þessu athuguðu yrði að telja þessa eignaskiptingu málefnalega. Við hana var engin athugasemd gerð fyrr en eftir að héraðsnefndir höfðu tekið við hlutverki sýslunefnda. Þótti nægjanlega fram komið að hún hefði verið samkvæmt sammæli hreppanna og sýslunefndanna þótt ekki væri sannað að gengið hefði verið frá henni á lögformlegan hátt. Þá hefði umrædd eignaskipting verið tilkynnt samgönguráðherra sem samþykkti stofnun hafnarsjóðs í þessu horfi, sbr. 1. tl. 6. gr. laga nr. 45/1973. Að lokum var bent á að skiptingin væri í góðu samræmi við núgildandi sveitarstjórnarlög sem gera ráð fyrir að sveitarsjóðir beri einfalda ábyrgð á fjárhagslegum skuldbindingum byggðarsamlags, sem þeir eiga aðild að, en innbyrðis skiptist ábyrgðin í hlutfalli við íbúatölu. Yrði að byggja á því að réttindi og skyldur fylgdust að. Með vísan til framangreinds var HM sýknað af kröfum HB.

Hæstiréttur birt 14. nóvember 2002

458/2002

Framsóknarfélag Mýrasýslu (Jón Sveinsson hrl) gegn Óðni Sigþórssyni (Sigurbjörn Magnússon hrl)

Deilt var um gildi sveitarstjórnarkosninga í Borgarbyggð. Í kjölfar kæru F hafði félagsmálaráðuneytið komist að þeirri niðurstöðu að ógilda bæri kosningarnar. Með vísan til þess að ráðuneytið hefði farið út fyrir valdmörk sín með því að ógilda kosningarnar þótt slík krafa hefði ekki verið höfð uppi felldi héraðsdómur úrskurðinn úr gildi. Hæstiréttur komst að annarri niðurstöðu. Talið var að orðalag 2. mgr. 93. gr. laga nr. 5/1998 um kosningar til sveitarstjórna um „kæruefnið“ setti því nokkrar skorður hvernig kosningakærur yrðu að vera úr garði gerðar. Yrði sá skilningur þó ekki í það lagður að úrskurðaraðili væri með öllu bundinn við orðalag kæru og hefði ekkert svigrúm til að leggja sjálfstætt mat á kjörgögn og framvindu kosninga í samræmi við eftirlitshlutverk sitt og almennar stjórnsýslureglur í því skyni að kanna hvort galli væri á kosningu svo að ógildingu gæti varðað, sbr. 94. gr. laganna. Meðferð á kosningakærum væri opinbers réttar eðlis þar sem brýnir almannahagsmunir væru í húfi og lyti hún ekki að öllu leyti málsforræðisreglum einkamálaréttar. Við meðferð félagsmálaráðuneytisins á kæru F hefði blasað við að utankjörfundaratkvæði með sams konar ágalla hefðu ekki fengið sömu meðferð við talningu atkvæða í Borgarbyggð og hefði það legið ljóst fyrir frá upphafi án þess að til nokkurra viðbragða kæmi af hendi þeirra sem um framkvæmd kosninganna fjölluðu í héraði. Hefði ráðuneytinu því bæði verið rétt og skylt að láta það til sín taka og stóð kröfugerð F því ekki í vegi. Fyrir lá að niðurstaða talningar hafði orðið sú að jafn mörg atkvæði voru að baki fjórða manni á B-lista og öðrum manni á L-lista. Utankjörfundaratkvæði sem meta hefði átt ógilt en var ranglega sett í kjörkassa gat beinlínis haft áhrif á úrslit kosninganna og hlaut þessi ágalli að leiða til ógildingar þeirra samkvæmt skýru ákvæði í 94. gr. laga nr. 5/1998. Niðurstöðu félagsmálaráðuneytisins um ógildingu sveitarstjórnarkosninganna varð því ekki haggað.

Hæstiréttur birt 31. janúar 2002

314/2001

Jóhann S. Stefánsson (Guðni Ásþór Haraldsson hrl) gegn Siglufjarðarkaupstað (Kristján Þorbergsson hrl)

J var einn þriggja umsækjenda um stöðu aðstoðarskólastjóra grunnskóla S. J var ekki ráðinn í stöðuna og taldi að ekki hefði verið farið að stjórnsýslulögum við ráðninguna og umsókn hans hefði ekki fengið þá faglegu umfjöllun sem hann hafi átt rétt á samkvæmt ákvæðum laga nr. 48/1986 um lögverndun á starfsheiti og starfsréttindum grunnskólakennara o.fl. Krafðist hann skaðabóta vegna þessa. Samkvæmt grunnskólalögum skyldi sveitarstjórn ráða aðstoðarskólastjóra að fenginni tillögu skólastjóra. Skyldi við ráðninguna gæta ákvæða fyrrnefndra laga nr. 48/1986. Hafði skólastjóri lagt tillögu um ráðninguna, fyrir skóla- og menningarnefnd, og rakið ítarlegar ástæður fyrir því vali. Samþykkti nefndin tillögu skólastjórans og bæjarráð og bæjarstjórn einnig, og var því gengið frá ráðningu þess umsækjanda sem skólastjóri mælti með. Talið var að samkvæmt grunnskólalögum mætti aðeins ráða þann sem fullnægði skilyrðum laga nr. 48/1986. Þá var talið ljóst að mikilvægt væri að skólastjóri og aðstoðarskólastjóri gætu unnið saman og þótti því eðlilegt að skólastjóri hefði lagt til að sá umsækjandi yrði ráðinn, sem væri að öðrum skilyrðum uppfylltum líklegastur til að ná bestum árangri í stjórnun skólans í samvinnu við hann sjálfan. Þótti ekki hafa verið sýnt fram á að ómálefnaleg sjónarmið hefðu legið að baki tillögu skólastjóra eða haft áhrif á afgreiðslu skóla- og menningarnefndar og að lokum bæjarráðs og bæjarstjórnar. Var þó fallist á að umfjöllun nefndarinnar hefði átt að vera vandaðri. Var S sýknaður af bótakröfum J.

Hæstiréttur birt 8. febrúar 2001

245/2000

Hafnarfjarðarbær (Valgarður Sigurðsson hrl) gegn Sameinaða lífeyrissjóðnum (Gestur Jónsson hrl) og Sameinaði lífeyrissjóðurinn (Andri Árnason hrl)

H keypti fasteignina Strandgötu 30 á árinu 1988 ásamt lóðarleiguréttindum og seldi hana aftur sama ár til K. Lóðin sem fylgdi eigninni við sölu til K átti samkvæmt kaupsamningi að vera aðeins brot af stærð lóðarinnar samkvæmt lóðarleigusamningi. Það láðist að þinglýsa kaupsamningnum og ekki varð af gerð nýs lóðarleigusamning. Í kjölfarið reis ágreiningur um það hvort veðréttindi í fasteigninni væru bundin við lýsingu á söluandlaginu samkvæmt kaupsamingi eða hvort þau næðu jafnframt til lóðaspildunnar, sem fylgdi eigninni við sölu til H fyrr á árinu. H hafði þegar úthlutað hluta af umræddri lóðaspildu undir nýbyggingar og í því skyni að forða eigninni frá nauðungarsölu vegna greiðsluörðugleika K var Þ, sem var fjármálastjóri H, falið að vinna að lausn málsins af hálfu H. Samningar náðust við MH, sem keypti eignina og nýr lóðarleigusamingur var gefinn út og undirritaður haustið 1995. Einn liður í fjármögnum MH á fasteigininni var útgáfa 4 skuldabréfa með 2. veðrétti í eigninni. Þessi skuldabréf áritaði Þ fjármálastjóri H um einfalda ábyrgð H. S keypti tvö af þessum skuldabréfum og þegar þau fengust ekki greidd var lögmanni falið að innheimta þau hjá H eftir að fasteignin hafði verið seld á nauðungarsölu og ekkert fengist greitt upp í bréfin. Byggði S kröfu sína á undirritun Þ um einfalda ábyrgð H. H taldi að ekki hefði verið gætt ákvæða 5. mgr. 86. gr. þágildandi sveitarstjórnarlaga nr. 8/1986 um ábyrgðarveitingar sveitarstjórna þegar Þ áritaði skuldabréfin. Héraðsdómur taldi að meta yrði áritun Þ í ljósi aðdraganda hennar. Í ljós væri leitt að áritunin hefði verið forsenda þess að greiðsla fékkst fyrir bréfin og að því virtu gæti gildi skuldbindingar af hálfu H ekki verið bundið við það að gætt hafi verið ákvæða 5. mgr. 89. gr. þágildandi sveitarstjórnarlaga. Var því fallist á einfalda ábyrgð H fyrir greiðslu á skuldabréfunum. Hæstiréttur staðfesti héraðsdóminn með þeirri athugasemd að áritunin fæli ekki í sér venjulega ábyrgð fyrir þriðja aðila. Sýnt hefði verið fram á að áritun Þ og öll framganga hans í málinu var í þágu H og með hagsmuni hans í huga. Slík ábyrgð geti eðli málsins samkvæmt ekki fallið undir umrætt ákvæði sveitarstjórnarlaga.

Hæstiréttur birt 16. nóvember 2000

151/2000

Reykjavíkurborg og Strætisvagnar Reykjavíkur (Hjörleifur Kvaran hrl) gegn Pétri I. Hraunfjörð (Gestur Jónsson hrl)

Vagnstjóranum P var sagt upp störfum hjá SVR með þriggja mánaða uppsagnarfresti í ágúst 1997, en um starfskjör hans fór eftir ákvæðum kjarasamnings Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar (SR) við Reykjavíkurborg (R) og reglugerð um réttindi og skyldur starfsmanna R. Ekki var talið að P hefði verið opinber starfsmaður í skilningi þágildandi sveitarstjórnarlaga nr. 8/1986. Hins vegar var talið að forstöðumönnum SVR hefði borið að fara að reglum III. kafla stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við ákvörðun um að segja P upp störfum og hefði ákvörðunin orðið að byggjast á málefnalegum sjónarmiðum. Í uppsagnarbréfi P var ekki getið ástæðna uppsagnarinnar, en að beiðni hans var gerð grein fyrir þeim í bréfi SVR í september 1997. Kom þar fram að ástæða uppsagnarinnar hefði verið sú að P hefði eitt sinn sleppt því að aka tæplega helming þeirrar leiðar, sem honum bar að aka og hefði hann ekki svarað kalli varðstjóra sem reyndi að hafa samband við hann. Þá var þess getið að í september 1996 hefði P fengið áminningu fyrir að virða ekki tímasetningar í akstri, auk þess sem hann hefði fengið tiltal vegna ýmissa atriða í starfi. Var P boðaður á fund forstjóra SVR, en áður en hann fékk fundarboðið hafði hann tilkynnt um veikindi. Var honum ekki gefinn kostur á öðrum fundi, heldur sent uppsagnarbréfið samdægurs. Talið var að með þessu hefði verið brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. og andmælarétti 13. gr. stjórnsýslulaga og hefði uppsögnin því verið ólögmæt. Var talið að SVR og R væru skaðabótaskyldir gagnvart P vegna þessa og var þeim gert að greiða honum bætur fyrir fjártjón við launamissi, en krafa hans um miskabætur var ekki tekin til greina.

Hæstiréttur birt 2. mars 2000

360/1999

Hrefna Markan Harðardóttir (Einar Gautur Steingrímsson hdl) gegn íslenska ríkinu (Sigrún Guðmundsdóttir hrl) og Biskupstungnahreppi (Sigurður Jónsson hrl)

Sex kennarar, þar á meðal H, sóttu um kennarastöðu við skólann R í hreppnum B fyrir skólaárið 1994-1995. Voru fjórir af sex umsækjendum ráðnir, en H var ekki ein af þeim. Mæltu skólastjóri og skólanefnd ekki með umsókn hennar og féllst fræðslustjóri á álit þeirra. Á sama tíma sótti skólastjóri um heimild undanþágunefndar grunnskóla til að ráða M sem leiðbeinanda að skólanum. Í bréfi skólastjóra R til H, frá september 1994, var henni tjáð að ekki hefði verið mælt með umsókn hennar. Einnig kom þar fram að forsendur fyrir ráðningu kennara hefðu breyst frá því sem áætlað hefði verið og hefðu fastráðnir kennarar aukið við sig kennslu. Í trúnaðarbréfi frá sama tíma til undanþágunefndar grunnskóla greindu skólastjóri og formaður skólanefndar R hins vegar frá því að H væri ekki talin heppilegur starfskraftur fyrir skólann og ekki líkleg til að uppfylla kröfur sem gerðar væru til umræddrar kennarastöðu. Áður en undanþágunefndin hafði tekið umsóknina varðandi M til formlegrar afgreiðslu var hún afturkölluð. Var M síðar ráðinn af B, sem stuðningsfulltrúi við R, og tók hann um veturinn einnig við nokkurri forfallakennslu. Höfðaði M mál á hendur ríkinu og hreppnum B til heimtu bóta. Kvaðst H ekki hafa verið kunnugt um efni bréfsins til undanþágunefndarinnar fyrr en á árinu 1996. Í málinu reyndi ekki á hvernig ráðning M í starf leiðbeinanda hefði horft við gagnvart H, þar sem umsókn til undanþágunefndar grunnskóla um heimild til ráðningar M var afturkölluð. Með hliðsjón af því hvernig ráðningarmál við R skipuðust var talið að óvönduð stjórnsýsla við meðferð málsins hjá skólanum gæti ekki ein og sér bakað ríkinu fébótaskyldu. Við úrlausn málsins var jafnframt litið til þess að M var ráðinn í annað starf en H sótti um. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sýkna ríkið og B af kröfum H.

Hæstiréttur birt 14. október 1999

168/1999

Íslenska ríkið (Skúli Bjarnason hrl) gegn Sveitarfélaginu Árborg (Othar Örn Petersen hrl)
Lykilorð: Ábyrgð. Sveitarstjórn.

Árið 1983 samþykkti hreppsnefnd sveitarfélagsins E, að takast á hendur sjálfsskuldarábyrgð á láni hlutafélagsins H hjá ríkissjóði, en þá voru í gildi sveitarstjórnarlög nr. 58/1961. Í byrjun árs 1987, eftir að sveitarstjórnarlög nr. 8/1986 höfðu tekið gildi, samþykkti hreppsnefndin fyrir sitt leyti skilmálabreytingu lánsins. Talið var, að sjálfskuldarábyrgð E hefði ekki öðlast gildi, þar sem ákvörðun hreppsnefndarinnar 1983 hefði ekki verið lögð fyrir sýslunefnd til samþykkis samkvæmt 3. tölulið f. liðar 11. gr. laga nr. 58/1961. Ábyrgðaryfirlýsing E við skilmálabreytinguna 1987 hefði orðið að fullnægja ákvæðum 89. gr. laga nr. 8/1986. Samkvæmt 4. mgr. greinarinnar væri sjálfskuldarábyrgð sveitarfélags við þessar aðstæður ekki heimil. Þá fullnægði yfirlýsingin ekki heldur skilyrðum 5. mgr. 89. gr. laganna um veitingu einfaldrar ábyrgðar, en engar líkur voru að því leiddar að ábyrgð E hefði verið veitt gegn tryggingu sem metin var gild. Var því hafnað kröfu ríkisins um staðfestingu sjálfskuldarábyrgðar sveitarfélagsins Á, sem tekið hafði við réttindum og skyldum E.

Hæstiréttur birt 18. júní 1999

40/1999

Hafnarfjarðarbær (Guðmundur Benediktsson hrl) gegn íslenska ríkinu (Jón G. Tómasson hrl, Bjarni Þór Óskarsson hdl)
Lykilorð: Eignarnám. Landskipti.

Með lögum nr. 11/1936 var ríkinu heimilað að taka eignarnámi jarðirnar í Krýsuvík og Stóra-Nýjabæ og skyldi afhenda sveitarfélaginu H afnotarétt jarðanna þannig að það fengi þörf sinni fyrir hita, ræktun og sumarbeit fullnægt. Sýslunni G skyldi afhenda lítt ræktanlegt beitiland jarðanna sem afréttarland fyrir sauðfé. Með lögum nr. 101/1940 var kveðið svo á, að G skyldi fá lítt ræktanlegt beitiland jarðanna í samræmi við skiptagerð, sem gerð hafði verið á árinu 1939 samkvæmt fyrirmælum laga nr. 11/1936, en H skyldi fá jarðirnar að öðru leyti. H taldi sig aðeins hafa fengið hluta þess landsvæðis sem það hefði átt rétt á samkvæmt þessu. Talið var, að megintilgangur laga nr. 101/1940 hefði verið sá að afla ríkinu lögformlegrar heimildar til að afsala H beinum eignarrétti að því landsvæði, sem því hefði verið markað í skiptagerðinni. Framganga H í tengslum við afsalsgerðina og eftirfarandi aðgerðarleysi þess um árabil gæfi ótvírætt til kynna, að það hefði verið ásátt við að tilgangi laganna hefði á þeim tíma verið fullnægt. Var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að hafna kröfum H gegn ríkinu.