Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

37 dómar fundust

Lagagrein: 75. gr. laga nr. 19/1991 — Lög um meðferð opinberra mála

Landsréttur birt 15. júní 2023

380/2023

Skatturinn (Gerður Guðmundsdóttir lögfræðingur) gegn X (Garðar Guðmundur Gíslason lögmaður)

X krafðist þess annars vegar að rannsókn S á hendur honum yrði úrskurðuð ólögmæt og hins vegar að rannsóknin yrði felld niður. Í úrskurði Landsréttar var rakið að krafa X um niðurfellingu rannsóknarinnar byggði á þeirri grunnröksemd að rannsóknin væri ólögmæt. Úr henni yrði ekki leyst án þess að taka afstöðu til þeirrar röksemdar. X var ekki talinn hafa sýnt fram á að hann hefði af því hagsmuni að lögum að samhliðar niðurfellingu rannsóknarinnar yrði hún úrskurðuð ólögmæt. Var kröfu X þar um því vísað frá héraðsdómi án kröfu. Þá var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest um að hafna kröfu X um niðurfellingu rannsóknarinnar.

Landsréttur birt 5. maí 2022

267/2022

Lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra (Eyþór Þorbergsson aðstoðarsaksóknari) gegn X (Berglind Svavarsdóttir lögmaður)

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfum varnaraðila um að A lögreglustjóri og B staðgengill lögreglustjóra, ásamt öðrum starfsmönnum embættisins skyldu víkja sæti við rannsókn máls.

Landsréttur birt 16. mars 2022

113/2022

Lögreglustjórinn á Norðurlandi eystra (Eyþór Þorbergsson aðstoðarsaksóknari) gegn X (Gunnar Ingi Jóhannsson lögmaður)

X krafðist úrskurðar héraðsdóms um að ákvörðun L um að taka af honum skýrslu sem sakborningi í tilgreindu máli væri ólögmæt. Með hinum kærða úrskurði var krafa X tekin til greina. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að skilja yrði málatilbúnað X þannig að hann teldi rannsókn L á honum sem sakborningi ólögmæta. Hann hefði ekki brotið gegn lögum og heimild skorti til að taka af honum skýrslu sem sakborningi. Hann nyti sem blaðamaður ákveðinnar verndar fyrir slíkum rannsóknaraðgerðum og bæri að lögum að vernda heimildarmenn sína. Rétturinn sló því föstu að vald dómstóla til að kveða á um lögmæti rannsóknarathafna lögreglu í skilningi 2. mgr. 102. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála næði eingöngu til formlegra atriða. Vald dómstóla í þessum efnum næði ekki til þess að leggja við upphaf rannsóknar efnislegt mat á atriði sem horfa kynnu til sýknu eða refsileysis sakbornings áður en ákæra hafi verið gefin út, gefa fyrirmæli til lögreglu um að rannsókn skyldi hætt af efnislegum ástæðum á þessu stigi eða taka á þessu stigi afstöðu til annarra atriða er vörðuðu blaðamenn sérstaklega og vernd heimildarmanna þeirra. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Landsréttur birt 24. október 2019

668/2019

Héraðssaksóknari (Björn Þorvaldsson saksóknari) gegn X (Gunnar Sturluson lögmaður)

X kærði úrskurð héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi kröfum hans um að rannsókn H á hendur honum yrði úrskurðuð ólögmæt og henni skyldi hætt. Tildrög rannsóknar H voru þau að í mars 2014 beindi Samkeppniseftirlitið kæru til þáverandi embættis sérstaks saksóknara vegna ætlaðra brota X og fleiri einstaklinga gegn 10. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005. H tók rannsóknina síðar yfir. Í úrskurði Landsréttar sagði meðal annars að til þess að ágreiningur um lögmæti rannsóknar ákæranda í heild sinni yrði borinn undir dómara á grundvelli 2. mgr. 102. gr. laga nr. 88/2008 þyrfti ágreiningurinn að lúta að því hvort rannsókn væri ólögmæt af formsástæðum en ekki að efni máls. Flestar þær athugasemdir sem X byggði kröfur sínar á væri honum ekki fært að hafa uppi á grundvelli ákvæðisins. Á hinn bóginn væri honum að hluta til fært að styðja kröfu sína við þau sjónarmið sem hún væri byggð á, svo sem þeim er lytu að drætti á málsmeðferð. Samkvæmt því hefði ekki verið fært að vísa kröfunni frá dómi heldur hefði héraðsdómi borið að taka afstöðu til þess hvort fallist skyldi á kröfuna eða henni hafnað. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Hæstiréttur birt 30. maí 2012

357/2012

Seðlabanki Íslands (Gizur Bergsteinsson hrl) gegn X hf, A ehf, Á ehf, B ehf, C hf, D ehf, Ð ehf, E ehf, É ehf, F ehf, G ehf, H ehf, I ehf, Í ehf, J ehf, K ehf, L ehf, M, N, O, Ó, P, Q, R, S og T ehf (Helgi Jóhannesson hrl)

Í tengslum við rannsókn SÍ á ætluðum brotum X hf. o.fl., gegn lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál og reglum settum samkvæmt þeim, var hald lagt á gögn á starfstöðvum tölvufyrirtækisins Ý hf. á grundvelli tveggja dómsúrskurða þess efnis. Í tilefni af áðurgreindri rannsóknaraðgerð kröfðust X hf. o.fl. þess að aðgerðin yrði dæmd ólögmæt og SÍ gert að hætta rannsókn sinni. Hæstiréttur taldi að álitaefni um það hvort sú háttsemi X hf. o.fl., sem til rannsóknar var, væri refsiverð og ólögmæt, gæti ekki sætt úrlausn dómstóla fyrr en tekin hefði verið ákvörðun um að beita X hf. o.fl. stjórnvaldssektum eða höfðað væri á hendur þeim sakamál og vísaði kröfunni frá héraðsdómi. Þá kröfðust X hf. o.fl. þess að áðurgreind haldlagning gagna hjá Ý hf. yrði dæmd ólögmæt og SÍ gert að afhenda öll haldlögð og afrituð gögn og eyða öllum afritum haldlagðra gagna, en að því frágengnu að SÍ yrði gert að skila tilteknum gögnum sem hald var lagt á við húsleitina. Hæstiréttur vísaði frá kröfu X hf. o.fl. er laut að lögmæti og framkvæmd rannsóknaraðgerðarinnar þar sem hún væri afstaðin. Þá hafnaði rétturinn kröfu X hf. o.fl. um að haldi yrði aflétt, einkum með vísan til þess að vegna mikils umfangs hinna haldlögðu gagna yrði að játa SÍ nokkru svigrúmi við rannsókn þeirra, áður en þau yrði afhent X hf. o.fl.

Hæstiréttur birt 30. maí 2012

356/2012

Seðlabanki Íslands (Gizur Bergsteinsson hrl) gegn X hf, A ehf, Á ehf, B ehf, C hf, D ehf, Ð ehf, E ehf, É ehf, F ehf, G ehf, H ehf, I ehf, Í ehf, J ehf, K ehf, L ehf, M, N, O, Ó, P, Q, R, S og T ehf (Helgi Jóhannesson hrl)

Í tengslum við rannsókn SÍ á ætluðum brotum X hf. o.fl., gegn lögum nr. 87/1992 um gjaldeyrismál og reglum settum samkvæmt þeim, fór fram húsleit og haldlagning muna hjá X hf. o.fl. á grundvelli tveggja dómsúrskurða þess efnis. Í tilefni af áðurgreindum rannsóknaraðgerðum kröfðust X hf. o.fl. þess að aðgerðirnar yrðu dæmdar ólögmætar og SÍ gert að hætta rannsókn sinni. Hæstiréttur taldi að álitaefni um það hvort sú háttsemi X hf. o.fl., sem til rannsóknar var, væri refsiverð og ólögmæt, gæti ekki sætt úrlausn dómstóla fyrr en tekin hefði verið ákvörðun um að beita X hf. o.fl. stjórnvaldssektum eða höfðað væri á hendur þeim sakamál og vísaði kröfunni frá héraðsdómi. Þá kröfðust X hf. o.fl. þess að húsleit og haldlagning á tveimur starfstöðvum X hf. yrðu dæmdar ólögmætar og SÍ gert að afhenda öll haldlögð og afrituð gögn og eyða öllum afritum haldlagðra gagna, en að því frágengnu að SÍ yrði gert að skila tilteknum gögnum sem hald var lagt á við húsleitina. Hæstiréttur vísaði frá kröfu X hf. o.fl. er laut að lögmæti og framkvæmd rannsóknaraðgerðanna þar sem þær væru afstaðnar. Þá hafnaði rétturinn kröfu X hf. o.fl. um að haldi yrði aflétt, einkum með vísan til þess að vegna mikils umfangs hinna haldlögðu gagna yrði að játa SÍ nokkru svigrúmi við rannsókn þeirra, áður en þau yrði afhent X hf. o.fl.

Hæstiréttur birt 30. janúar 2009

31/2009

Ríkislögreglustjóri (Helgi Magnús Gunnarsson saksóknari) gegn X (Gestur Jónsson hrl)

X kærði úrskurð héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi kröfu um það aðallega að úrskurðað yrði að rannsókn ríkislögreglustjóra vegna meintra brota X gegn lögum um tekjuskatt og fleiri lögum yrði dæmd ólögmæt en til vara að mælt yrði fyrir um að H yrði skylt að víkja sæti við rannsókn málsins. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti, kom m.a. fram að skilyrði þess að ágreinungur yrði borinn undir dómara væri að viðkomandi mál væri til rannsóknar hjá lögreglu eða ákæruvaldi. Mál X var til rannsóknar hjá ríkislögreglustjóra þegar krafan barst dóminum en þeirri rannsókn var lokið og ákæra hafði verið gefin út þegar málið var tekið til úrskurðar í héraðsdómi. Var héraðsdómur því staðfestur um að vísa kröfum X frá dómi.

Hæstiréttur birt 30. janúar 2009

29/2009

Ríkislögreglustjóri (Helgi Magnús Gunnarsson saksóknari) gegn X (Kristín Edwald hrl)

X kærði úrskurð héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi kröfu um það aðallega að úrskurðað yrði að rannsókn ríkislögreglustjóra vegna meintra brota X gegn lögum um tekjuskatt og fleiri lögum yrði dæmd ólögmæt en til vara að mælt yrði fyrir um að H yrði skylt að víkja sæti við rannsókn málsins. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti, kom fram að orðalag 75. gr. laga nr. 19/1991 yrði ekki skilið öðruvísi en svo að forsenda þess að ágreiningur yrði borinn undir dómstóla væri að viðkomandi mál væri til rannsóknar hjá lögreglu eða ákæruvaldi. Mál X var til rannsóknar hjá ríkislögreglustjóra þegar krafan barst dóminum en þeirri rannsókn var lokið og ákæra hafði verið gefin út þegar málið var tekið til úrskurðar í héraðsdómi. Var héraðsdómur því staðfestur um að vísa kröfum X frá dómi.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 17. desember 2008

S-953/2008

Ákæruvaldið (Helgi Magnús Gunnarsson saksóknari) gegn Jóni og Ólafssyni (Ragnar Aðalsteinsson hrl), Hreggviði og Jónssyni (Kristinn Bjarnason hrl), Ragnari og Birgissyni (Ragnar Halldór Hall hrl) og Símoni og Ásgeiri Gunnarssyni (Gestur Jónsson hrl)
Málaflokkur: Skattaréttur

Ákæruefni vegna brota á skattalögum að stærstum hluta vísað frá dómi á þeim forsendum að ákærðu hafi þegar verið gerð refsing fyrir brot á skattalögum.

Hæstiréttur birt 3. október 2008

592/2008

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (enginn) gegn X (Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson hdl)

Kærumál. Gæsluvarðhald. A. liður 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991. Tilhögun gæsluvarðhalds. Frávísun máls að hluta frá Hæstarétti. Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur. Vísað var frá Hæstarétti kröfu X um breytingu á tilhögun gæsluvarðhaldsvistar þar sem ekki varð séð að slík krafa hefði verið borin undir héraðsdómara.

Hæstiréttur birt 4. september 2008

480/2008

X (Brynjar Níelsson hrl) gegn Lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu (Stefán Eiríksson lögreglustjóri)

Þann 16. júlí 2008 tók ríkissaksóknari ákvörðun um að hefja að nýju rannsókn opinbers máls þar sem X var grunaður um kynferðisbrot gegn dóttur sinni. Af því tilefni óskaði lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu eftir því að skýrsla yrði tekin af dóttur X fyrir dómi. Bar X þá ákvörðun undir héraðsdóm með heimild í 75. gr. laga nr. 19/1991. Með úrskurði héraðsdóms var mælt fyrir um að rannsókn málsins skyldi tekin upp að nýju í samræmi við ákvörðun ríkissaksóknara. Talið var að þar sem héraðsdómur hefði ekki leyst úr þeirri kröfu er borin hefði verið undir dóminn, væri óhjákvæmilegt að ómerkja úrskurðinn og leggja fyrir héraðsdóm að taka kröfu X til efnislegrar úrlausnar.

Hæstiréttur birt 22. febrúar 2008

61/2008

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu gegn A (Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson hdl)

Kærumál. Rannsóknarathafnir. Frávísun máls að hluta frá héraðsdómi. Gögn. A fann á bifreið sinni svokallaðan eftirfararbúnað, sem hann taldi í eigu L. Leitaði hann úrlausnar dómstóla um lögmæti rannsóknarathafna sem hann taldi beint gegn sér, sbr. 75. gr. laga nr. 19/1991. Í dómi 8. febrúar 2008 var L gert að láta af umræddri rannsóknaraðgerð. Í því máli sem hér var til úrlausnar hafði héraðsdómari vísað frá dómi kröfu A um að verjanda hans yrði veittur aðgangur að rannsóknargögnum. Var niðurstaða héraðsdóms um frávísun aðalkröfu A staðfestur en lagt fyrir héraðsdómara að taka varakröfu hans til efnismeðferðar. Tekið var fram að skipun verjanda hefði fallið niður við uppkvaðningu fyrrnefnds dóms Hæstaréttar en ekki talið loku fyrir það skotið að hann kynni að eiga aðgang að gögnunum sem talsmaður A. Það heyrði hins vegar til efnisúrlausnar máls að skera úr um það hvort veita ætti slíkan aðgang.

Hæstiréttur birt 8. febrúar 2008

38/2008

Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu gegn A (Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson hdl)

A fann á bifreið sinni svokallaðan eftirfararbúnað, sem hann taldi í eigu L. Leitaði hann í málinu úrlausnar um lögmæti rannsóknarathafna, sem hann taldi beint gegn sér, sbr. 75. gr. laga nr. 19/1991. L bar ekki á móti því að umræddur búnaður væri í hans eigu eða að rannsókn beindist að A. Laut málatilbúnaður hans eingöngu að því að rökstyðja að honum væru almennt heimilar slíkar rannsóknarathafnir án dómsúrskurðar. Var talið að L yrði að bera hallan af því að hafa ekki gert fullnægjandi grein fyrir því á hvaða grundvelli rannsókn væri beint að A og var því fallist á kröfu A og mælt fyrir um að L bæri að láta af umræddri rannsóknaraðgerð.

Hæstiréttur birt 23. nóvember 2007

624/2007

Sýslumaðurinn á Selfossi gegn X (Sigurður Sigurjónsson hrl)

Kærumál. Gæsluvarðhald. A. liður 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991. Tilhögun gæsluvarðhalds. Frávísun máls að hluta frá Hæstarétti. Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur.

Hæstiréttur birt 23. janúar 2007

661/2006

Ríkislögreglustjóri (Jón H. Snorrason saksóknari) gegn A (Gestur Jónsson hrl), B (Einar Þór Sverrisson hdl), C (Kristín Edwald hrl), D (Þórunn Guðmundsdóttir hrl) og E (Jakob R. Möller hrl)

A, B, C, D og E kröfðust þess að rannsókn R á ætluðum skattalagabrotum þeirra yrði dæmd ólögmæt en til vara að allir starfsmenn embættisins vikju sæti við rannsóknina. Talið var að með nánar tilgreindum ummælum hefði ríkislögreglustjóri orðið vanhæfur í málinu og var því fallist á varakröfu sakborninganna að því leyti. Ekki var hins vegar talið að röksemdir sakborninganna ættu að leiða til þess að aðalkrafa þeirra næði fram að ganga. Þá var því hafnað að öðrum starfsmönnum embættisins bæri að víkja sæti í málinu.

Hæstiréttur birt 15. desember 2006

637/2006

Lögreglustjórinn í Reykjavík (Egill Stephensen saksóknari) gegn X (Ragnar Aðalsteinsson hrl)

X kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að felld yrði niður opinber rannsókn á hendur honum vegna ætlaðra ærumeiðinga í garð opinbers starfsmanns, sem var látinn. Með vísan til b. liðar 2. töluliðar 1. mgr. 242. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 25. gr. sömu laga var talið að eftirlifandi börn hins látna gætu krafist opinberrar rannsóknar vegna ummæla X. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

Hæstiréttur birt 8. júní 2006

248/2006

Ríkislögreglustjóri (Jón H. Snorrason saksóknari) gegn X (Ragnar Aðalsteinsson hrl)

Lykilorð Kærumál Mannréttindasáttmáli Evrópu Rannsókn sakamáls Réttaráhrif Stjórnsýsla Kærumál. Stjórnsýsla. Réttaráhrif. Rannsókn sakamáls. Mannréttindasáttmáli Evrópu.

Hæstiréttur birt 16. maí 2006

209/2006

Lögreglustjórinn í Reykjavík (Egill Stephensen saksóknari) gegn IP-fjarskiptum ehf (Ragnar Aðalsteinsson hrl)

L krafði I um upplýsingar um hverjir hefðu verið notendur tilgreinds vistfangs (IP-tölu) í tvö nánar tilgreind skipti. Var krafan sett fram á grundvelli heimildar í 3. mgr. 47. gr. laga nr. 81/2003 um fjarskipti, eins og henni var breytt með 9. gr. laga nr. 78/2005, en ákvæðið mælir fyrir um skyldu fjarskiptafyrirtækja að láta slíkar upplýsingar af hendi án dómsúrskurðar í þágu rannsóknar opinbers máls. I hafnaði kröfunni á þeirri forsendu að lagaákvæðið bryti gegn 71. gr. stjórnarskrárinnar og krafðist L þá dómsúrskurðar og féllst héraðsdómur á kröfu L með hinum kærða úrskurði, en I var ekki gefið færi á að gæta hagsmuna sinna fyrir héraðsdómi. Byggði hann á því í fyrsta lagi að það stríddi gegn 1. og 2. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar að skylda fjarskiptafyrirtæki til að láta slíkar upplýsingar af hendi, í öðru lagi að væri það talið heimilt væri allt að einu skylt að áskilja dómsúrskurð áður en slík skylda yrði í tilteknu tilviki lögð á fjarskiptafyrirtæki og í þriðja lagi að gefa hefði þurft I kost á að gæta hagsmuna sinna við meðferð málsins fyrir héraðsdómi. Ekki var talið að efnisleg skilyrði 3. mgr. 47. gr. laga nr. 81/2003 færu gegn 71. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var talið að ekki yrði skorið úr um það í málinu hvort það stæðist að leggja framangreinda skyldu á fjarskiptafyrirtæki án dómsúrskurðar þar sem úrlausn um það álitamál fæli í sér lögspurningu og væri því í andstöðu við meginreglu 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Með vísan til forsendna dóms Hæstaréttar 15. febrúar 2006 í máli nr. 59/2006 var því hafnað að skylt hefði verið að gefa I færi á að gæta réttar síns við meðferð málsins fyrir héraðsdómi. Var krafa L því tekin til greina og I gert að veita L umkrafðar upplýsingar.

Hæstiréttur birt 3. mars 2006

97/2006

Ríkislögreglustjóri (Jón H. Snorrason saksóknari) gegn A og B (Brynjar Níelsson hrl)

Fjármálaeftirlitið krafðist þess að LÍ yrði gert skylt að afhenda gögn varðandi hreyfingar á bankareikningum lögmannsstofunnar B yfir tiltekinni fjárhæð og var fallist á þá beiðni í úrskurði 28. nóvember 2005. Sá úrskurður var ekki kærður og voru umrædd gögn afhent fjármálaeftirlitinu, sem í kjölfarið afhenti þau R. Í málinu kröfðust B og A þess að dæmt yrði að R væri óheimil notkun umræddra gagna í þágu tiltekinnar rannsóknar opinbers máls. Talið var að umræddra gagna hafi verið aflað með dómsúrskurði, sem ekki hefði verið hnekkt og væri niðurstaða hans ekki til endurskoðunar í máli þessu. Yrði því ekki fallist á að gagnanna hefði verið aflað með ólögmætum hætti og var kröfu B og A því hafnað.

Hæstiréttur birt 22. nóvember 2005

480/2005

Ríkislögreglustjóri (Jón H. Snorrason saksóknari) gegn X (Kristinn Bjarnason hrl)

Hafnað var kröfu X um að úrskurðað yrði að R væri ekki heimilt að grípa til tiltekinna rannsóknaraðgerða vegna ætlaðrar refsiverðrar háttsemi hans, en ákæra hafði áður verið gefin út vegna sömu háttsemi og hafði sætt frávísun frá dómi vegna ágalla á rannsókn málsins og annmarka á ákæruskjali.

Hæstiréttur birt 28. júní 2005

281/2005

Sýslumaðurinn á Selfossi (Ólafur Helgi Kjartansson sýslumaður) gegn X (Sigurður Sigurjónsson hrl)

Kærumál. Gæsluvarðhald. A. liður 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991. Tilhögun gæsluvarðhalds. Frávísun máls að hluta frá Hæstarétti. Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur. Vísað var frá Hæstarétti kröfu X um breytingu á tilhögun gæsluvarðhaldsvistar þar sem ekki varð séð að slík krafa hefði verið borin undir héraðsdómara.

Hæstiréttur birt 6. september 2004

368/2004

Sýslumaðurinn í Hafnarfirði (Alda Hrönn Jóhannsdóttir fulltrúi) gegn X (Kristján Stefánsson hrl)

Úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli 2. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála var staðfestur. Þá var einnig staðfestur úrskurður héraðsdóms um tilhögun á gæslu X.

Hæstiréttur birt 9. janúar 2003

555/2002

Ríkislögreglustjóri (enginn) gegn X (Valgeir Kristinsson hrl)
Lykilorð: Kærumál. Hald.

X var ákærður fyrir brot gegn hegningarlögum með því að hafa dreift í tölvupósti frá starfstöð tiltekinna samtaka til fjölda viðtakenda tilhæfulausri viðvörun um sprengjutilræði gegn íslenskri flugvél. Lagði lögregla m.a. hald á tvær tölvur sem talið var að hefðu verið notaðar til að dreifa umræddum tölvupósti og var upptöku þeirra krafist í ákæru. Kröfu X um að haldlagningu á tveimur tölvum yrði aflétt var hafnað.

Hæstiréttur birt 18. nóvember 2002

509/2002

Lögreglustjórinn í Reykjavík (Egill Stephensen saksóknari) gegn X (Jón Einar Jakobsson hdl)
Lykilorð: Kærumál. Hald. Vitni.

Hæstiréttur hafnaði kröfu X um að fá að leiða þrjú nafngreind vitni í máli, sem hún bar undir héraðsdóm til að fá leyst úr lögmæti halds, sem lagt var á dagbók í eigu hennar við rannsókn lögreglu á opinberu máli.

Hæstiréttur birt 30. september 2002

450/2002

Lögreglustjórinn í Reykjavík (Egill Stephensen saksóknari) gegn X (Jón Einar Jakobsson hdl)

Kröfu X um að úrskurðarð yrði um lögmæti húsleitar, sem lögregla gerði á dvalarstað hennar, var vísað frá héraðsdómi. Í dómi Hæstaréttar segir að húsleitinni hafi verið lokið áður en X hafi krafist úrlausnar dómstóla um lögmæti hennar. Vegna þessa geti X ekki með vísan til 75. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála borið undir dómstóla hvort lögregla hafi mátt framkvæma leitina án dómsúrskurðar, enda geti X allt að einu fengið leyst úr atriðum varðandi lögmæti leitarinnar eða aðferðir við framkvæmd hennar í opinberu máli, sem kunni að verða höfðað um sakarefnið, eða með því að höfða einkamál til heimtu skaðabóta á grundvelli XXI. kafla laga nr. 19/1991, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 3. maí 2002 í máli nr. 178/2002.

Hæstiréttur birt 24. september 2002

425/2002

Ríkislögreglustjóri (Jón H. Snorrason saksóknari) gegn Baugi Group hf (Hreinn Loftsson hrl)

Héraðsdómari féllst á kröfu ríkislögreglustjóra um að honum yrði heimilað að gera leit í húsnæði B hf. og A hf. til að handtaka þar tvo menn, formann stjórnar B hf. og forstjóra, og finna muni og gögn, sem hald yrði lagt á vegna rannsóknar á ætluðu broti gegn ákvæðum almennra hegningarlaga, laga um bókhald og laga um tekjuskatt og eignarskatt. Á grundvelli úrskurðar héraðsdómara gerði ríkislögreglustjóri húsleit hjá B hf. þar sem lagt var hald á nokkurn fjölda skjala, tölvudisklinga og ljósmynda, auk farsíma og fartölvu. Jafnframt voru tekin afrit gagna úr nánar tilgreindum hlutum tölvukerfis félagsins. Leitaði B hf. í kjölfarið úrlausnar héraðsdóms um lögmæti aðgerða lögreglu við umrædda húsleit, svo og um lögmæti haldlagningar gagna við hana. Héraðsdómari hafnaði kröfum B hf. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að þegar leit hafi verið lokið í húsakynnum félagsins hafi fallið niður heimild þess til að kæra til Hæstaréttar úrskurð héraðsdóms um heimild til húsleitarinnar. Samkvæmt þeim rökum sem búi að baki 3. mgr. 142. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála geti félagið ekki nú beitt ákvæðum 75. gr. eða 79. gr. sömu laga til að leita úrlausnar dómstóla um atriði, sem snúi að því hvort ríkislögreglustjóri hafi undirbúið nægilega rannsókn sína áður en húsleitar var krafist eða hvort þörf hafi í raun verið á húsleit. Af sömu ástæðu geti B hf. ekki beitt síðastnefndum tveimur lagaákvæðum til að fá leyst í málinu úr atriðum, sem varði framkvæmd húsleitarinnar, þar með talið hvort nægilega hafi verið greint á vettvangi frá tilefni húsleitar og heimild fyrir henni áður en aðgerðir við hana hófust, hvort farið hafi verið út fyrir heimild héraðsdóms við framkvæmd leitarinnar eða hvort meðalhófs hafi þar verið gætt. Að öllu þessu athuguðu verði að vísa frá héraðsdómi þeirri dómkröfu félagsins að „úrskurðað verði um ... lögmæti aðgerða lögreglu varðandi húsleit í höfuðstöðvum [B hf.], dags. 28. ágúst 2002“, svo sem komist sé að orði í kæru til Hæstaréttar. Í málinu gerði B hf. jafnframt kröfu um að úrskurðað yrði um lögmæti haldlagningar gagna við umrædda húsleit. Var ríkislögreglustjóri með haldlagningunni ekki talinn hafa farið út fyrir þá heimild sem honum hafði verið veitt með úrskurði héraðsdóms

Hæstiréttur birt 5. apríl 2002

153/2002

Lögreglustjórinn í Reykjavík (Egill Stephensen saksóknari) gegn X (Karl Georg Sigurbjörnsson hdl)

Kærumál. Gæsluvarðhald. Frávísunarúrskurður felldur úr gildi. X krafðist þess að hann yrði látinn laus úr gæsluvarðhaldi þar sem sú háttsemi sem hann hefði gengist við og væri tilefni varðhaldsins væri ekki refsiverð. Héraðsdómari vísaði kröfunni frá dómi. Hæstiréttur taldi að skýra yrði 75. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála svo að þargreind heimild til að leita úrlausnar dómstóla um ágreining um lögmæti rannsóknarathafna lögreglu eða ákæranda tæki meðal annars til ágreinings um ákvörðun lögreglu um að neyta ekki heimildar 2. mgr. 105 gr. laganna til að láta sakborning lausan úr gæsluvarðhaldi. Augljóst væri af upphafsmálslið 1. mgr. 103. gr. laga nr. 19/1991 að í skilningi 2. mgr. 105. gr. laganna geti ástæða ekki lengur verið til gæsluvarðhalds ef háttsemi, sem sakborningi væri gefin að sök, reyndist ekki vera refsiverð, en úr því yrði dómari að leysa í máli sem þessu ef á það væru bornar brigður. Væru því ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka efnislega afstöðu til kröfu X.

Hæstiréttur birt 5. febrúar 2002

45/2002

Ákæruvaldið (enginn) gegn X (Björn Lárus Bergsson hrl)

Héraðsdómari vísaði frá kröfum X varðandi tilhögun gæsluvarðhaldsvistar. Hæstiréttur ómerkti úrskurð héraðsdóms með vísan til þess að af gögnum málsins yrði ekki ráðið að héraðsdómari hefði boðað ákæruvaldið til að sækja þing, svo sem rétt hefði verið, sbr. meðal annars dóma Hæstaréttar í dómasafni 1995, bls. 1270, og 1997, bls. 3239. Þar sem þessa hafði ekki verið gætt taldi Hæstiréttur ekki hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdómara að taka málið til meðferðar á ný.

Hæstiréttur birt 26. október 2001

403/2001

Ákæruvaldið (Bogi Nilsson ríkissaksóknari) gegn X (Hilmar Ingimundarson hrl)

Y, sem kvaðst hafa orðið fyrir líkamsárás af hendi X, gaf sig fram við lögreglu 23. september 1999, lagði fram kæru gegn X og gaf skýrslu um sakarefnið. Aftur mætti Y til lögreglu 8. nóvember 1999 og dró kæru sína til baka í nýrri skýrslu. Með bréfi lögreglustjóra 15. sama mánaðar felldi lögreglustjóri málið niður með vísan til 1. mgr. 76. gr. laga nr. 19/1991. Enn kom Y fyrir lögreglu 15. desember 2000 og óskaði eftir að ,,fá að taka upp kæru sína” á hendur X. Bar Y þessa ósk sína einnig fram við ríkissaksóknara í janúar 2001. Með bréfi lögreglustjóra til Y 4. maí 2001 var henni tilkynnt að ákveðið hefði verið að halda áfram rannsókn málsins. Krafðist X þess að sú ákvörðun yrði úr gildi felld. Talið var að þótt lögreglan hefði hætt rannsókn málsins með stoð í 1. mgr. 76. gr. laga nr. 19/1991, hafi sú forsenda fyrir ákvörðun hennar ekki staðið því í vegi að beita mætti ákvæði 3. mgr. sömu lagagreinar til að taka rannsóknina upp á ný. Þegar Y lét í ljós að henni hefði snúist hugur og hún héldi fram kæru sinni á ný hefðu verið komin til ný sakargögn í skilningi 3. mgr. 76. gr. laga nr. 19/1991 sem gáfu lögreglu nægilegt tilefni til að taka málið aftur til rannsóknar. Samkvæmt þessu og með því að frestur er ekki settur í 3. mgr. 76. gr. laganna til slíkrar ákvörðunar, sem þar um ræðir, var kröfu X hafnað.

Hæstiréttur birt 10. júlí 2001

258/2001

Ákæruvaldið (Sigríður Friðjónsdóttir saksóknari) gegn X (Magnús B. Brynjólfsson hdl)

Héraðsdómur hafnaði kröfu X um að ríkissaksóknara yrði gert að hlutast til um að ný geðheilbrigðisrannsókn, með atbeina geðlæknis og sálfræðings, yrði gerð á honum og að allur framburður hans og annarra, er mæla á arabísku yrði túlkaður að nýju af skjalaþýðanda. X kærði úrskurðinn til Hæstaréttar, sem staðfesti hann með vísan til forsendna hans.

Hæstiréttur birt 3. júlí 2001

246/2001

Lögreglustjórinn í Reykjavík (Egill Stephensen saksóknari) gegn X (Björn Lárus Bergsson hrl)

Gæsluvarðhaldsfanginn X kærði þá ákvörðun héraðsdómara að synja honum um heimild til að útvega sér sjálfur fæði og senda póst í gegnum tölvu. Var ákvörðunin reist á 108. gr. laga nr. 19/1991 og reglugerð nr. 179/1992 um gæsluvarðhaldsvist. Í dómi Hæstiréttar kemur fram, að í a. lið 1. mgr. 108. gr. nefndra laga sé meðal annars kveðið á um að gæsluföngum sé heimilt að útvega sér sjálfir og taka við fæði. Þrátt fyrir heimild dómsmálaráðherra til að setja nánari reglur um tilhögun gæsluvarðhaldsvistar í reglugerð, sbr. 3. mgr. 108. gr. laganna, þótti slíkt reglugerðarákvæði ekki geta staðið framar eða breytt inntaki skýrrar lagaheimildar. Fallist var á kröfu X um að útvega sér sjálfur fæði í gæsluvarðhaldsvist, en að öðru leyti var kröfum hans hafnað.

Hæstiréttur birt 24. apríl 2001

137/2001

Lögreglustjórinn í Reykjavík (Elín Vigdís Hallvarðsdóttir fulltrúi) gegn X (Magnús Björn Brynjólfsson hdl)

Z kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu lögreglustjórans í Reykjavík (L) um að X yrði gert að sæta nálgunarbanni. Fyrir Hæstarétti lét L málið ekki til sín taka. Með vísan til 1. mgr. 110. gr. b. laga nr. 19/1991, sbr. 3. gr. laga nr. 94/2000, og 141. gr. laga nr. 19/1991 var málinu vísað sjálfkrafa frá Hæstarétti, þar sem þeir menn, sem nálgunarbann er ætlað að vernda, hefðu ekki rétt lögum samkvæmt til að leita eftir því sjálfir. Gæti Z ekki átt aðild að málskoti sem þessu.

Hæstiréttur birt 17. mars 2000

82/2000

Básafell hf (Sigurbjörn Magnússon hrl) gegn Kærumál. Sjópróf, Kæruheimild. Frávísun máls frá Hæstarétti og Þótt

Þótt héraðsdómari hefði með alls óviðunandi röksemdum hafnað réttmætri beiðni um sjópróf gat Hæstiréttur í engu hreyft við þeirri niðurstöðu, enda væri hvergi að finna í lögum heimild til að kæra úrskurð héraðsdómara þessa efnis.