Dómstólaleit

A var ákærður fyrir brot gegn 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa strokið ungum stúlkum í sundlaug um bak og rass utanklæða og klipið eina í rassinn. Þá var hann ákærður fyrir brot gegn 209 gr. sömu laga með því að hafa berað kynfæri sín og fróað sér að stúlkunum viðstöddum. Var A sakfelldur fyrir þau brot sem honum voru gefin að sök, fyrir utan að ekki þótti komin fram fullnægjandi sönnun fyrir því að ákærði hafi fróað sér. Við ákvörðun refsingar hans var m.a. litið til þess að um ítrekað brot gegn 2. mgr. 202. gr. hegningarlaga var að ræða sem beindist að átta ungum stúlkum, en sjö þeirra voru á tólfta aldursári en ein var nýlega orðin tólf ára. Þótti refsing A hæfilega ákveðin fangelsi í sex mánuði, en eftir atvikum þótti rétt að fresta fullnustu refsingarinnar skilorðsbundið. Þá þótti A með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta til stúlknanna sem þóttu hæfilega ákveðnar á bilinu 100.000 til 150.000 krónur.

X var ákærður fyrir að hafa brotið gegn 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara gegn 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með nánar tilgreindri háttsemi gegn tveimur stúlkum. Í héraði var háttsemi sem X var gefin að sök talin sönnuð að því leyti að hann hafi faðmað stúlkurnar og jafnframt strokið annarri þeirra á baki utan klæða, talandi um að honum liði illa, en einnig kysst hina á sitt hvora kinnina. Fyrir Hæstarétti undi ákæruvaldið við niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um hvað teldist sannað um háttsemi X. Var háttsemin ekki talin varða við 199. gr. almennra hegningarlaga um kynferðislega áreitni eða 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga um að sýna barni yfirgang, ruddalegt eða ósiðlegt athæfi, særa það eða móðga. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

X var ákærður fyrir kynferðislega áreitni samkvæmt 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í rennistiga í Smáralind gripið um og kreist hægri rasskinn A. X kvaðst einungis hafa klappað á eða rétt við mjóbak A. Ekki var talið unnt að byggja á því sem lögreglumenn báru fyrir dómi um að hann hafi sagt þeim á vettvangi, sbr. 1. mgr. 111. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Talið var að leggja yrði til grundvallar að X hafi klappað eða slegið til A og að snertingin hafi verið við neðanvert mjóbak hennar. 199. gr. hegningarlaga telji ekki tæmandi þá hegðan sem sé refsiverð samkvæmt henni. Talið var að þegar um snertingu utan þeirra líkamshluta, sem þar eru tilgreindir, væri að ræða væri regla ákvæðisins matskennd. Við það mat þyrfti m.a. að líta til þess hvar snertingin væri, hvort hún væri innan klæða eða utan og hvers eðlis hún væri. Var ekki talið að háttsemi X félli undir ákvæðið og var hann því sýknaður.

G var ákærður fyrir brot gegn 197. gr. og 1. mgr. 198. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa sem forstöðumaður, meðferðarráðgjafi og stjórnandi kristilegra samkoma á vímuefnameðferðar- og endurhæfingarheimili haft samræði og önnur kynferðismök við fjórar konur sem voru vistmenn þar og sóttu meðferðarviðtöl hjá honum og misnotað þannig freklega þá aðstöðu að konurnar voru honum háðar sem skjólstæðingar hans í trúnaðarsambandi. Talið var að 197. gr. hegningarlaga tæmdi sök gagnvart 1. mgr. 198. gr. sem gæti því einungis tekið til þeirra brota sem framin hefðu verið utan þeirra tímabila sem konurnar töldust vistmenn á heimilinu. Var G sakfelldur fyrir hluta þeirrar háttsemi sem honum var gefin að sök og framin var á meðan konurnar voru vistmenn á meðferðarheimilinu, sbr. 197. gr. hegningarlaga. Hins vegar var G sýknaður af ákæru vegna brota eftir að konurnar töldust ekki lengur vistmenn þar sem ekki þótti sýnt fram á hvernig þær hefðu verið skjólstæðingar G í trúnaðarsambandi í skilningi 1. mgr. 198. gr. Við ákvörðun refsingar G var litið til ungs aldurs eins brotaþolans og þess að brotin beindust að konum sem höfðu leitað í brýnni neyð eftir meðferð vegna vímuefnaneyslu og ákærði hefði fært sér það í nyt með ófyrirleitni. Var refsing G ákveðin fangelsi í tvö ár og sex mánuði. Bótakröfu A var vísað frá dómi þar sem G var sýknaður af þeirri háttsemi sem talin var beinast að henni, sbr. 3. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, en G þótti með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta til B, C og D sem voru ákveðnar á bilinu 800.000 til 1.000.000 krónur.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa reynt að hafa samræði við Y og sett fingur inn í kynfæri hennar, og við það notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga, sbr. 2. mgr., sbr. 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í meirihluta héraðsdóms, sem staðfestur var með vísan til forsendna, var talið að af framburði vitna, niðurstöðu alkóhólrannsóknar í málinu, svo og framburð Y sjálfrar, yrði að telja að ölvunarástand Y og svefndrungi gæti ekki skýrt það hvers vegna hún spornaði ekki við athöfnum X og kallaði á hjálp. Þá var ekki talið að svefndrungi og ölvun hefðu orðið til þess að Y skildi ekki þýðingu athafna ákærða. Hefði X því mátt ætla að Y hefði verið meðvituð um atlot hans og ekki verið þeim mótfallin. Með vísan til 45. gr. laga nr. 19/1991 þótti ákæruvaldið ekki hafa fært fullnægjandi sönnur fyrir því að X hefði af ásetningi framið þau brot sem honum var gefið að sök. Var X því sýknaður.

G var sakfelldur fyrir kynferðisbrot og áfengislagabrot, með því að hafa lagst við hlið stúlkunnar B og káfað á brjóstum hennar innan klæða og niður eftir læri, auk þess að hafa veitt A og B áfengi meðan þær dvöldu á þáverandi dvalarstað G. Þá var G jafnframt sakfelldur fyrir umferðarlagabrot. G hafði hlotið samtals fjögurra mánaða fangelsisrefsingu samkvæmt tveimur dómum frá 3. nóvember 2005 og 1. febrúar 2006. Í samræmi við 60. gr. almennra hegningarlaga voru þessir dómar teknir upp og málin dæmd í einu lagi. Var niðurstaða héraðsdóms um að G skyldi sæta sex mánaða fangelsi staðfest. Þá var G jafnframt dæmdur til að greiða B miskabætur að fjárhæð 150.000 krónur.

A var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa á víðavangi með ofbeldi haft samræði og endaþarmsmök við X og sumpart notfært sér að hún gat ekki spornað við háttseminni sökum ölvunar, sbr. 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. A neitaði sök og kvaðst hafa haft samræði við X með fullum vilja hennar. Talið var sannað að A hafði samræði við X en frásögn hans um að hún hafi viljað þýðast hann við aðstæður í málinu án nokkurs aðdraganda eða orðaskipta þótti ótrúverðug. Með hliðsjón af trúverðugri frásögn vitna um lýsingu kæranda á atburðunum og læknisfræðilegum gögnum þótti ekki varhugavert að telja sannað að A hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að um hrottafengna árás á kynfrelsi X var að ræða með mjög alvarlegum afleiðingum. Þótti refsing A hæfilega ákveðin fangelsi í fjögur ár. Þá var ákærði dæmdur til að greiða X miskabætur að fjárhæð 1.500.000 krónur.

M var sakfelldur fyrir húsbrot, brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og brot gegn 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 með því að hafa farið ölvaður að næturlagi óboðinn inn í hús á Z, sest á rúm stúlkunnar A og þreifað á henni utanklæða og reynt að kyssa hana og því næst sest á rúm stúlkunnar B og togað í buxur sem hún var í. M hafði ekki áður verið gerð refsing. Alvarlegir ágallar voru á meðferð málsins í héraði sem leiddu til þess að meðferð þess dróst úr hömlu og varð M þungbærari en lög standa til. Með hliðsjón af því var ákvörðun um refsingu hans frestað skilorðsbundið með heimild í a. lið 1. mgr. 57. gr. almennra hegningarlaga. Honum var hins vegar gert að greiða stúlkunum miskabætur að fjárhæð 400.000 krónur til hvorrar. Kröfum um vexti og dráttarvexti var vísað frá dómi sökum vanreifunar.

A lenti í umferðarslysi í mars 1995 og varð fyrir varanlegu líkamstjóni. Óumdeilt var tryggingafélagið S hf. bæri að bæta honum tjónið úr slysatryggingu ökumanns en aðilar höfðu deilt um fjárhæð bótanna. S hf. greiddi inn á kröfuna og gerði síðan upp við A 14. febrúar 2002 samkvæmt yfirmatsgerð sem þá lá fyrir. A höfðaði mál 14. mars 2005 og krafðist hærri bóta. Héraðsdómur féllst á það og dæmdi S hf. til að greiða A eftirstöðvar bótanna með vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 24. apríl 1997 til 24. maí 2001 og dráttarvöxtum frá þeim degi til greiðsludags. S hf. greiddi A fjárhæðina ásamt vöxtum samkvæmt 16. gr. skaðabótalaga frá 14. mars 2001 til 14. mars 2005 en áfrýjaði svo málinu. Taldi félagið að vextir fyrir þann tíma væru fyrndir og að miða ætti upphafstíma dráttarvaxta við annað tímamark en samkvæmt héraðsdómi. Talið var að A hefði við uppgjörið 14. febrúar 2002 þurft að gera fyrirvara ef hann vildi viðhalda rétti til að ráðstafa eldri innborgunum inna á elstu áfallna vexti af þeim hluta kröfunnar sem hann þá taldi ógreiddan. Vextir sem fallið höfðu á kröfuna fyrir 14. mars 2001 voru taldir fyrndir samkvæmt 2. tl. 3. gr., sbr. 11. gr. laga nr. 14/1905. Í ljósi þess að meira en þrjú ár liðu frá uppgjörinu 14. febrúar 2002 og þar til málið var höfðað þótti rétt að beita heimild í niðurlagi 9. gr. laga nr. 38/2001 og hafna kröfu A um dráttarvexti fyrir þetta tímabil. Hins vegar var ekki fallist á að tafir á meðferð málsins í héraði vegna álitsumleitunar til læknaráðs ættu að hafa áhrif á upphafstíma dráttarvaxtakröfunnar. Samkvæmt þessu var S hf. var gert að greiða A dráttarvexti af þegar greiddum eftirstöðvum bótanna frá því að málið var höfðað og til greiðsludags.

U var sakfelldur fyrir tvö þjófnaðarbrot, hilmingu, nytjastuld, þrjú fíkniefnalagabrot og réttindaleysi við akstur í tvö skipti, en sýknaður af ákæru vegna innbrots í félagi við tvo aðra og vegna aksturs sviptur ökurétti og undir áhrifum fíkniefna. Tekið var fram að U væri vanaafbrotamaður og hefði meðal annars margítrekað gerst sekur um auðgunarbrot. Með hliðsjón af 71. gr., 72. gr., 77. gr. og 255. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 10 mánuði. Skaðabótakröfu sem V hafði uppi í málinu vegna annars þeirra ákæruliða sem U var sýknaður af var vísað frá héraðsdómi.

K var ákærður ásamt X og Z fyrir tvö húsbrot. Þá voru K og X ákærðir fyrir stórfellda líkamsárás með því að hafa í sameiningu veist að C. Í ákærunni var talið að K hefði slegið C með hafnaboltakylfu svo hann féll í gólfið og sparkað ítrekað í hann en að X hefði síðan klippt litla fingur vinstri handar af C með greinaklippu. K neitaði að hafa sparkað í C og að hafa tekið þátt í að klippa fingur af honum en játaði brot sín að öðru leyti. Með framburði vitna þótti sannað að K hefði sparkað í C eftir að hann féll í gólfið. Þá var fallist á að í ákærunni væri K gefið að sök að vera samverkamaður X við að klippa fingurinn af. Varð að meta framgöngu hans við líkamsárásina þannig að um samverknað hans og X hefði verið að ræða. Með brotum sínum rauf K skilorð 45 daga fangelsisrefsingar samkvæmt dómi frá 2005 og var hann tekinn upp og dæmt í einu lagi fyrir brotin samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga. Tveir eldri dómar, þar sem K var fundinn sekur um líkamsárásir, höfðu ítrekunaráhrif á brot hans nú. Þá var litið til þess við ákvörðun refsingar að K og X stóðu saman að árásinni, hversu hrottafengin hún var og þeirra afleiðinga sem hlutust af henni auk þess sem skipulagning og aðdragandi hennar þóttu bera vott um einbeittan ásetning. Var refsing K ákveðin þriggja ára fangelsi.

X var ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa slegið A í andlitið þannig að hann nefbrotnaði en atvikið átti sér stað í knattspyrnuleik á íþróttasvæði fanga á Litla-Hrauni. Í ljósi framburðar vitna þótti varhugavert að telja að komin væri fram sönnun þess að X hefði vísvitandi slegið A. Hann var því ekki talinn hafa gerst sekur um brot samkvæmt 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Þá var í dómi Hæstaréttar vísað til þess að með þátttöku í knattspyrnu gengju menn af frjálsum vilja til leiks sem lyti ákveðnum reglum. Kynni háttsemi í leiknum, sem við aðrar aðstæður væri refsiverð, að vera refsilaus ef hún væri innan marka venjulegs leiks og í beinum tengslum við hann. Þótti ósannað að X hefði farið út fyrir það sem vænta mætti við iðkun knattspyrnu þegar leikmönnum hlypi kapp í kinn. Yrði honum því heldur ekki refsað samkvæmt 219. gr. sömu laga. X var einnig ákærður fyrir vörslu fíkniefna sem fundust í jakka við leit í klefa hans. Með hliðsjón af því hvernig staðið hafði verið að rannsókn málsins og þar sem X hafði ekki verið spurður hvort hann hefði haft vitneskju um fíkniefnin þótti ákæruvaldinu ekki hafa tekist að sanna að hann hafi vitað eða mátt vita af þeim í klefanum.

X var gefið að sök að hafa framið kynferðisbrot gegn Y, dóttur sambúðarkonu sinnar A. Í málinu lék vafi á um tímasetningu hins ætlaða brots. Var lögreglustjóra B, að skipan ríkissaksóknara, því sérstaklega gert að kanna hvenær ákveðinn atburður hefði átt sér stað er Y og A miðuðu tímasetningu hins ætlaða brots við. Voru í framhaldinu kvödd til ýmiss vitni í tilraun til að upplýsa um hina ætluðu tímasetningu. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði að sakargiftir á hendur ákærða X hefðu verið gegn neitun hans studdar frásögn Y en hún hefði verið óljós og ekki fengið stuðning af gögnum málsins. Nokkur vissa um tímasetningu hins ætlaða brots skipti verulegu máli en um það hefði framburður vitna ekki verið á einn veg, auk þess sem missagnir voru um önnur atriði. Eins og sönnunarfærslu hefði verið háttað þótti ekki hafa tekist að færa fram nægilega sönnun um sök X, þannig að hún yrði ekki vefengd með skynsamlegum rökum. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins og var bótakröfu Y vísað frá héraðsdómi.

X og Y voru ákærðir fyrir að hafa veist að A og rifið allhrottalega í kynfæri hans. Framburður C var ekki samhljóða um það hvar eða hvernig atlagan hefði farið fram né hvor þeirra X eða Y hefði veitt honum þá ákverka sem í ákæru greinir. X og Y neituðu báðir sök en báru báðir við að hafa munað lítið eftir atburðinum sökum ölvunar. Annar vitnisburður en frá A lá ekki fyrir í málinu. Að öllu virtu og með vísan til 45. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála þótti ósannað gegn neitun X og Y að þeir hefðu gerst sekir um verknaðinn. X og Y voru því sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins og með vísan til 3. mgr. 172. gr. laga nr. 19/1991 var bótakröfu vísað frá héraðsdómi. Í niðurstöðu sinni fann Hæstiréttur að þeim drætti sem orðið hafði á málinu í héraði, en frá því málið var þingfest liðu 14 mánuðir þar til aðalmeðferð þess fór fram. Þessi dráttur þótti ekki verða réttlættur og var talinn brjóta í bága við 1. mgr. 133. gr. laga nr. 19/1999 og 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Einnig þótti aðfinnsluvert að látið var við það sitja að taka skýrslu af A í gegnum síma, þrátt fyrir að hann væri eina vitnið í málinu og ljóst að mikilvægt væri vegna sönnunargildis framburðar hans að hann kæmi fyrir dóminn í ljósi meginreglu 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa með ofbeldi þröngvað Y til samræðis og var brotið talið varða við 194. gr. almennra hegningarlaga. Héraðsdómur taldi að ekki yrði litið fram hjá því að framburður stúlkunnar um að mökin hefðu verið gegn hennar vilja hefði verið afar óljós og benti ekki skýrlega til þess að X hefði beitt hana ofbeldi eða hótað henni ofbeldi eða að hann hafi mátt skynja af hegðun hennar að mökin væru gegn hennar vilja. Í dómi Hæstaréttar var með vísan til tilvitnana í skýrslur Y fyrir dómi ekki talið rétt það sem fram kom í forsendum héraðsdóms um óskýrleika framburðar hennar um hvort mökin hefðu verið gegn hennar vilja og að hann benti ekki skýrlega til að X hafi mátt skynja af hegðun hennar að svo væri, enda kæmi skýrt fram í tilvitnuðum svörum Y að mökin hefðu verið gegn hennar vilja og að hún segðist hafa gefið X það til kynna með ótvíræðum hætti. Þá var tekið fram að hafi héraðsdómur talið vafa leika á hvort beitt hafi verið ofbeldi eða hótun um það í umrætt sinn hafi borið að veita sakflytjendum kost á að reifa málið út frá því hvort heimfæra ætti brot X undir þágildandi ákvæði 195. gr. almennra hegningarlaga. Af framangreindum ástæðum var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til meðferðar og dómsálagningar að nýju.

X var ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með nánar tilgreindri háttsemi gagnvart systurdóttur sinni. Í héraðsdómi, sem staðfestur var með vísan til forsendna hans, var lagður til grundvallar framburður stúlkunnar með þeim stuðningi sem hann fékk í vottorðum kvensjúkdómalæknis, barnalæknis, heimilislæknis og framburði móður hennar. Með vísan til þessa var talið sannað að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greindi og þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í tólf mánuði. Hann var jafnframt dæmdur til að greiða stúlkunni miskabætur.

X var ákærður fyrir frelsissviptingu með því að hafa haldið Y, starfsmanni Orkuveitu Reykjavíkur, nauðugri í um hálfa klukkustund á skrifstofu fyrirtækis hans í nánar tilgreindu húsi í Kópavogi. X hafði komið að Y í sameignarhluta hússins þar sem hún hafði lokað fyrir rafmagn til þess hluta hússins sem X starfaði í vegna ætlaðra vangoldinna reikninga þrátt fyrir að fyrir lægi að X hefði greitt fyrir rafmagnsnotkun í húshlutanum fram yfir umræddan tíma. Féllst Y á að koma með X inn á skrifstofu hans í húsinu en vilji X stóð til þess að Y yrði á staðnum þar til skýringar hefðu fengist hjá Orkuveitunni á lokunaraðgerðinni, og síðar, eftir að hringt var á lögreglu, þar til hún væri komin á staðinn. Þegar litið var til þess að Y fór sjálfviljug með X inn á skrifstofu hans, ósannað var að Y hefði leitað útgöngu úr húsnæðinu meðan á þessu stóð og þar með að ákærði hefði hindrað slíkar fyrirætlanir með valdi, og þess skamma tíma sem þessir atburðir stóðu yfir, var ekki fallist á að X teldist sannur að því að hafa brotið gegn 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 umrætt sinn. Var hann því sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins og skaðabótakröfu Y vísað frá dómi.

B var sakfelldur fyrir að hafa veist að mágkonu sinni, þar sem hún var stödd á dvalarstað hans, með þeim afleiðingum að hún hlaut mar yfir vinstri rist, marblett á hægri rasskinn, eymsli og marbletti við vinstri úlnlið, eymsli yfir vinstri olnboga og í vinstri öxl. Brot hans var heimfært til 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hins vegar taldist ósannað að hann hefði dregið hana eftir gólfinu, reynt að binda hana, rifið af henni sokka og skó og sigað á hana hundi, eins og hann var ákærður fyrir. Þá var heldur ekki talað sannað að hann hefði haldið henni nauðugri í húsinu greint sinn. Var hann því sýknaður af því að hafa brotið gegn 226. gr. almennra hegningarlaga. Refsing B var ákveðin þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi. Þá var hann dæmdur til að greiða mágkonu sinni skaðabætur.