Ákæruvaldið (
Björn Þorvaldsson saksóknari)
gegn
Lárusi Welding (
Óttar Pálsson lögmaður),
Jóhannesi Baldurssyni og
Þorvaldi Lúðvík Sigurjónssyni (
Björgvin Þorsteinsson lögmaður)
L, forstjóra og formanni áhættunefndar bankans G hf., voru gefin að sök umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 vegna lánveitinga G hf. til S ehf. (áður F ehf.), það er annars vegar lánveitingar 16. nóvember 2007 og hins vegar viðbótarlánveitingar 4. janúar 2008, án fullnægjandi trygginga og í andstöðu við reglur stjórnar og lánareglur G hf., sem rúmuðust ekki innan viðskiptamarka sem áhættunefnd og forstjóri gátu ákveðið. Hvað lánveitinguna 16. nóvember 2007 varðar taldi Landsréttur að það skilyrði 249. gr. almennra hegningarlaga væri uppfyllt að L hefði misnotað þá aðstöðu sem hann hefði haft til að skuldbinda G hf. enda hefði með lánveitingunni verið brotið gegn reglum G hf. og með því hefði L farið út fyrir heimildir sínar gagnvart G hf. Rétturinn taldi að ásetningur L yrði talinn hafa staðið til þeirrar misnotkunar, sbr. 18. gr. sömu laga, meðal annars með skírskotun til þess að L hefði samkvæmt gögnum málsins átt ríka aðkomu að lánveitingunni, um verulega lánsfjárhæð hefði verið að ræða og skýrt brot á reglum G hf., þannig að L hefði hlotið að gera sér grein fyrir því að með lánveitingunni væri hann að fara út fyrir heimildir sínar með því að láta G hf. veita lánið án þess að stjórn bankans hefði fjallað um lánamörk S ehf. Þá taldi Landsréttur ekki annað fært en að leggja til grundvallar að brot L hefði verið framið í auðgunarskyni, sbr. 243. gr. almennra hegningarlaga. Með háttsemi sinni hefði L valdið verulegri fjártjónshættu og verið eða hlotið að hafa verið það ljóst en um þetta vísaði Landsréttur meðal annars til þess að hlutfall eigin fjár við þau hlutabréfaviðskipti sem lánað var til hefði verið undir þeim viðmiðum sem L byggði á að stuðst hafi verið við í útlánastarfsemi bankans og að eiginleg veðþekja lánsins hafi ekki numið nema um 53% af lánsfjárhæðinni. Hvað viðbótarlánveitinguna 4 janúar 2008 varðar taldi Landsréttur að eins og með lánveitinguna 16. nóvember 2007 yrði að leggja til grundvallar að L hefði hlotið að gera sér grein fyrir því að með henni væri hann að fara út fyrir heimildir sínar með því að láta G hf. veita lánið án þess að stjórnin hefði fjallað um lánamörk S ehf. Þá taldi rétturinn að hafið væri yfir vafa að L hefði vitað eða að minnsta kosti hlotið að gera sér grein fyrir því að sú háttsemi hans að standa að lánveitingunni með þeim hætti sem gert var, þar sem til kom frekari lánveiting til S ehf. sem þegar var í neikvæðri stöðu og með engum öðrum tryggingum en veði í hlutabréfum sem þá svöruðu til tæplega 90% af lánsfjárhæðinni, hefði leitt til verulegrar fjártjónshættu. J, framkvæmdastjóra markaðsviðskipta G hf., voru gefin að sök umboðssvik vegna kaupa sjóðsins GF á víkjandi skuldabréfi af bankanum SC hf. í ágúst 2008, með því að hafa misnotað aðstöðu sína og stefnt fjármunum GF í verulega hættu þegar hann hefði gefið undirmanni sínum, M, fyrirmæli um að sjóðurinn keypti áðurgreint víkjandi skuldabréf í eigu SC hf. útgefið af S ehf., þótt skuldabréfið hefði verið án fullnægjandi trygginga og skuldir S ehf. langt umfram verðmæti eigna. Landsréttur taldi ljóst að J hefði átt verulega aðkomu að viðræðum milli SC hf. og G hf. vegna versnandi stöðu S ehf. og þeirra vandkvæða sem hún skapaði fyrir SC hf., svo og að þeim viðræðum hefði lokið með því að GF hefði keypt víkjandi skuldabréfið sem SC hf. hefði ekki séð fram á að ná réttum efndum á. Þá taldi rétturinn að þegar nánar tilgreind gögn málsins væru virt í heild yrði að telja, þrátt fyrir staðfasta neitun J og þótt ekki lægju fyrir bein gögn um fyrirmæli af hans hálfu, að fram væri komin nægileg sönnun, sem ekki yrði vefengd með skynsamlegum rökum, um að J hefði hlutast til um að GF keypti víkjandi skuldabréfið og SC hf. fengi þar með efndir kröfu sinnar. Þannig hefði J lagt að og látið undirmann sinn M kaupa bréfið og þrátt fyrir að J hefði ekki haft formlegt umboð til kaupanna hefði hann verið í þeirri stöðu gagnvart M að geta komið því til leiðar að af viðskiptunum yrði, eins og hann hefði gert. Þá taldi rétturinn að enginn vafi léki á því að kaupin leiddu til verulegrar fjártjónshættu fyrir sjóðinn og að J hefði vitað af því eða hlotið í öllu falli að gera sér grein fyrir því. Þ, forstjóra og hluthafa í bankanum SC hf., var gefin að sök hlutdeild í umboðssvikum J, með því að sækja á og hvetja J til að finna kaupanda að víkjandi skuldabréfinu í því skyni að SC hf. fengi efndir fjárkröfu sinnar á hendur S ehf. en Þ hefði vitað eða mátt vita að langlíklegast væri að krafa samkvæmt bréfinu fengist ekki greidd af S ehf. á gjalddaga þess. Landsréttur taldi ljóst að Þ hefði sótt mjög á J um að SC hf. fengi efndir fjárkröfu sinnar á hendur S ehf. Þá taldi rétturinn meðal annars að virtri reynslu og þekkingu Þ á starfsemi banka og annarra lánastofnana að honum hefði ekki getað dulist að kaup GF á víkjandi skuldabréfinu í ágúst 2008 hefðu verið ólögmæt og til þess fallin að valda GF verulegri fjártjónshættu. Hefði Þ ekki getað verið í góðri trú um að kaup GF á skuldabréfi, sem að verulegum hluta hefði verið glatað, teldust til lögmætra viðskipta. Var Þ talinn hafa átt þátt í því að brot J var framið, sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga, og að skilyrði sem gerð væru til ásetnings hlutdeildarmanns væru uppfyllt. Var refsing L og J ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing L ákveðin fangelsi í fimm ár en til frádráttar kom gæsluvarðhald sem L sætti nánar tilgreinda daga. Refsing J var ákveðin fangelsi 2 í 18 mánuði og refsing Þ fangelsi í 12 mánuði. Taldi Landsréttur óhjákvæmilegt, þrátt fyrir alvarleika háttseminnar og refsiþyngd, að binda refsingu allra skilorði sökum þess að mál þetta dróst mjög úr hömlu.
Stefndi dæmdur til greiðslu bóta.
P var skipaður lögreglufulltrúi hjá embætti sérstaks saksóknara í september 2011 og gegndi þeirri stöðu allt þar til hann hóf störf sem rannsóknarlögreglumaður hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu í október 2014. Reis í kjölfarið ágreiningur um hvort P hefði verið leystur frá embætti sínu hjá sérstökum saksóknara eða hvort hann hefði verið fluttur í annað embætti í skilningi 36. gr. laga nr. 70/1996 og ætti þar með rétt á að fá greiddan þann launamismun sem eftir var af skipunartíma hans í fyrra embættinu. Byggði P á hinu síðarnefnda og krafðist greiðslu fjárhæðar sem svaraði til launamismunarins á milli embættanna á tímabilinu frá því að hann tók við hinni nýju stöðu og þar til embætti sérstaks saksóknara var lagt niður í janúar 2016, auk þriggja mánaða biðlauna. Í héraði var krafa P tekin til greina. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til tveggja bréfa innanríkisráðuneytisins til P sem lágu fyrir í gögnum málsins. Taldi rétturinn að af þeim yrði ráðið að upphaflega hafi verið miðað við að staða P hjá sérstökum saksóknara yrði lögð niður en síðar verið fallið frá því og P þess í stað fluttur í umrædda stöðu hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu. Hefði hann því átt rétt á að fá greiddan þann launamismun sem eftir var af skipunartíma hans í fyrra embættinu auk biðlauna. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.
Hæstiréttur ómerkti héraðsdóm í sakamáli ásamt meðferð þess frá upphafi aðalmeðferðar og vísaði því heim í hérað til úrlausnar á ný með skírskotun til þess að dómari í fjölskipuðum héraðsdómi hefði brostið hæfi samkvæmt g. lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Vísað var til þess að umræddur héraðsdómari hefði vikið sæti í hliðstæðu sakamáli vegna tengsla þess við fyrrverandi eiginmann hennar og barnsföður. Með því að tengsl og aðstæður í því máli sem hér var til umfjöllunar voru í öllu verulegu sambærilegar þeim sem voru í hinu málinu var talið að dómaranum hefði borið að víkja sæti, enda hefði mátt líta svo á að umrædd atriði gæfu tilefni til að draga með réttu í efa að hann hefði verið hlutdrægur í garð Á við meðferð málsins í héraði.
Stefndi var dæmdur til að greiða stefnanda fjárkröfu sem nam mismun á launum stefnanda sem rannsóknarlögreglumanns hjá Lögreglustjóranum í Reykjavík og launum hans sem skipaðs lögreglumanns hjá embætti sérstaks saksóknara á greindu tímabili.
Ákæruvaldið (
Björn Þorvaldsson saksóknari)
gegn
X, Y, Z, Z og Æ (
Daníel Isebarn Ágústsson hrl, Sigurður Örn Hilmarsson hdl, 3. prófmál, Andri Árnason hrl, Guðmundur Ágústsson hrl, Guðmundur Siemsen hdl, 2. prófmál, Páll Rúnar M. Kristjánsson hrl, Víðir Smári Petersen hdl, 1. prófmál, Óttar Pálsson hrl)
Ákærðu voru í málinu borin sökum um umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í störfum sínum hjá sparisjóðnum A hf., Y sem forstjóri og X, Z, Þ og Æ sem stjórnarmenn, misnotað aðstöðu sína og stefnt fé hans í verulega hættu með því að fara út fyrir heimildir til lánveitinga, er þau 30. september 2008 í sameiningu veittu B hf. peningamarkaðslán að fjárhæð 2.000.000.000 krónur til eins mánaðar, án trygginga fyrir endurgreiðslu lánsins og án þess að meta greiðslugetu og eignastöðu lánþegans í samræmi við útlánareglur sparisjóðsins. Fyrir lá að leitað var heimildar stjórnar A hf. til lánsins fyrrnefndan dag þar sem lánveitingin fór umfram heimild Y sem forstjóra samkvæmt reglna félagsins um lánveitingar og ábyrgðir. Með skírskotun til framburðar ákærðu var lagt til grundvallar að árshlutauppgjör B hf. fyrir fyrstu sex mánuði ársins 2008 hefði legið fyrir á stjórnarfundinum, það verið rætt þar og að niðurstaða þess, sem hefði sýnt afar sterk eiginfjárstaða félagsins með endurfjármögnun tryggð fram í desember 2009, hefði verið meginforsenda lánsins. Samkvæmt þessu og að virtri framkvæmd peningamarkaðslána hjá A hf. var talið ósannað af hálfu ákæruvaldsins, sbr. 108. gr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, að X, Z, Þ og Æ hefðu af ásetningi misnotað aðstöðu sína umrætt sinn og þannig gerst brotleg við 249. gr. almennra hegningarlaga. Þá hefði X hvorki haft heimild til að skuldbinda A hf. við þær aðstæður sem hefðu verið uppi né tekið formlega þátt í ákvörðun stjórnarinnar um lánveitinguna. Að þessu virtu voru ákærðu sýknuð af sakargiftum.
Ákæruvaldið (
Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari)
gegn
X, V, U, W, Y og Z (
Ólafur Eiríksson hrl, Sigmundur Hannesson hrl, Ragnar Tómas Árnason hrl, Gísli Guðni Hall hrl, Hilmar Gunnarsson hdl, 1. prófmál, Gestur Jónsson hrl, Ragnar Halldór Hall hrl)
Ákærðu X, V og U voru bornir sökum um umboðssvik með því að hafa í störfum sínum sem stjórnendur M ehf. misnotað aðstöðu sína og valdið félaginu verulegri fjártjónshættu þegar þeir létu það fjármagna efndir á samningum sem X og V gerðu í desember 2005 við A um sölu þeirrar síðarnefndu á hlutafé í þremur tilteknum félögum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt hljóðan sinni hefðu umræddir samningar engar skuldbindingar lagt á M ehf., heldur eingöngu á X og V. Þrátt fyrir það hefði M ehf. verið látið efna samninga þeirra við A og í því skyni greitt henni samtals 5.195.721.859 krónur. Hefðu ákærðu með þessu misnotað aðstöðu sína hjá M ehf. Þá var ekki fallist á að M ehf. hefði verið nægilega varið fyrir fjártjóni vegna þessara ráðstafana og sérstaklega vísað til þess að kröfuréttindi M ehf. á hendur MIE Ltd. hafi verið orðin tóm og því einskis virði. Samkvæmt þessu voru ákærðu X, V og U sakfelldir fyrir umboðssvik. Ákærðu X, V og U voru einnig sakfelldir fyrir meiri háttar brot gegn lögum nr. 145/1994 um bókhald með því að hafa ekki í tilteknum tilvikum hagað bókhaldi M ehf. á nægilega skýran, öruggan og aðgengilegan hátt á grundvelli áreiðanlegra og fullnægjandi gagna. Þá voru þeir sakfelldir fyrir meiri háttar brot gegn lögum nr. 3/2006 um ársreikninga með því að hafa í störfum sínum í sameiningu rangfært efnahagsreikninga, sem hafi verið hluti af ársreikningum M ehf. og samstæðureikningum fyrir samstæðu M ehf. fyrir árin 2006 og 2007, og hagað gerð þeirra þannig að reikningsskilin hafi ekki gefið glögga mynd af rekstrarafkomu og eignabreytingum á umræddum reikningsárum. Þannig hefðu ákærðu meðal annars talið til eignar í ársreikningum kröfur sem svöruðu til greiðslna til A án þess að fyrir lægi peningalán, viðskipti eða undirritaður lánssamningur. Ákærðu Y og Z voru sakfelld fyrir meiri háttar brot gegn lögum nr. 3/2006 og lögum nr. 18/1997 um endurskoðendur, sbr. lög nr. 79/2008 um sama efni, með því að hafa hagað störfum sínum við endurskoðun ársreikninga M ehf. og samstæðu félagsins fyrir árin 2006 og 2007 í ósamræmi við góða endurskoðunarvenju. Í dómi Hæstaréttar kom fram að vanræksla Y og Z að þessu leyti hefði leitt til þess að rangfærslur í reikningsskilum M ehf. um kröfur félagsins hafi staðið óátaldar. Ákærðu Y, Z og X voru aftur á móti sýknuð af þeim sakargiftum að hafa brotið gegn ákvæðum laga nr. 18/1997 og 79/2008 með því að rækja ekki endurskoðunarstörf sín fyrir M ehf. eftir góðri endurskoðunarvenju og beita þar ekki viðurkenndum aðferðum eftir leiðbeinandi reglum alþjóðasamtaka endurskoðenda. Í dómi Hæstaréttar var rakið að þótt háttalag þeirra kynni að hafa strítt gegn góðri endurskoðunarvenju yrði í umræddum lögum ekki fundin tæk heimild til að leggja á refsingu fyrir þá háttsemi sem þeim var gefin að sök. Í þeim efnum væri enn síður fært að byggja á ótilgreindum leiðbeinandi reglum alþjóðasamtaka endurskoðenda.
X og Y voru ákærð fyrir umboðssvik, með því að hafa í störfum sínum hjá A banka hf., bæði meðlimir í áhættunefnd bankans, misnotað aðstöðu sína og stefnt fé hans í verulega hættu. Það hafi þau gert í tveimur tilvikum með því að fara út fyrir heimildir til að veita ábyrgðir er þau í sameiningu samþykktu og undirrituðu fyrir hönd bankans sjálfskuldarábyrgð hans á þremur samningum við B banka hf. Annars vegar í júlí 2006 vegna láns til C Inc. að fjárhæð 2.500.000.000 krónur og vegna láns til D Corp. að fjárhæð 4.3000.000.000 krónur, bæði tryggð með handveði í hlutabréfum félaganna í bankanum. Í báðum tilvikum var gjalddagi lánanna í júní 2007. Hins vegar vegna sjálfskuldarábyrgðar bankans á láni sem B banki hf. veitti í júní 2007 til C Inc. að fjárhæð 6.8000.000.000 krónur á gjalddaga í júní 2008. Í dómi Hæstaréttar var rakið að félögin C Inc. og D Corp. hefðu verið svokölluð kaupréttarfélög sem A banki hf. hafi stofnað til þess að efna kauprétti við starfsmenn bankans. Lengst af og fram til 2006 hafi bankinn sjálfur fjármagnað lán til kaupréttarfélaganna, en í framangreindum tilvikum hafi B banki hf. veitt félögunum lán og krafist sjálfskuldarábyrgðar A banka hf. Hvað snerti sjálfskuldarábyrgðir A banka hf. vegna lána til félaganna C Inc. og D Corp. í júlí 2006 komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að X og Y hefðu brotið reglur bankans sem fylgja þurfti til þess að umræddar ábyrgðir yrðu veittar með réttum hætti. Hefði háttsemi þeirra því fullnægt þeim þáttum 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sem lytu að heimildum og misnotkun þeirra á aðstöðu sinni. Við mat á ásetningi X og Y og því hvort þau hafi skapað A banka hf. verulega fjártjónshættu með háttsemi sinni var litið til þess að frá upphafi hins svonefnda kaupréttarkerfis bankans hefði hann sjálfur fjármagnað kaupréttarfélög með því að veita þeim lán til hlutafjárkaupa. Var talið ósannað að sú ráðstöfun að A banki hf. legði til sjálfskuldarábyrgð í stað þess að standa sjálfur að lánveitingunni hafi haft áhrif á áhættu hans. Taldi dómurinn því að ákæruvaldið hefði ekki sýnt fram á að ásetningur X og Y hafi staðið til þess að afla B banka hf. fjárvinnings á þann hátt að A banki hf. biði við það tjón. Þá hefðu ekki verið færðar sönnur á að X og Y hafi, miðað við þá skipan sem var á fjármögnun kaupréttarfélaga fyrir júlí 2006, vitað eða hlotið að vita að sömu eða meiri líkur væru á því að A banki hf. yrði fyrir fjártjóni vegna þeirrar háttasemi sem ákært var fyrir. Hvað snerti sjálfskuldarábyrgð A banka hf. á láni til félagsins C Inc. í júní 2007 var komist að þeirri niðurstöðu að X og Y hafi misnotað aðstöðu sína er þau bundu bankann við ábyrgðina. Við mat á því hvort þau hafi með þeirri ráðstöfun af ásetningi valdið A banka hf. verulegri fjártjónshættu var tekið tillit til þess að ákæruvaldið hefði ekki sannað að ætluð áhætta bankans miðað við aðdraganda að veitingu ábyrgðarinnar og aðstæðna á þessum tíma hafi verið veruleg. Var meðal annars litið til þess að gengi hluta í A banka hf. hefðu farið hækkandi um nokkurra mánaða skeið. Þótt X og Y hafi verið ljóst að gengið hefði allt eins getað lækkað væri ósannað að þau hafi vitað eða hlotið að vita að sömu eða meiri líkur væru á því að bankinn yrði fyrir tjóni vegna ráðstöfunar þeirra. Samkvæmt þessu voru X og Y sýknuð af kröfum ákæruvaldsins.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Jón H. B. Snorrason saksóknari)
gegn
X (
Kristján Stefánsson hrl)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að felldar yrðu úr gildi kyrrsetningar sýslumannsins í Reykjavík í tilgreindum eignum hans.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfu X um að nánar tilgreindu vitni yrði gert að svara ákveðinni spurningu.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Jón H. B. Snorrason saksóknari)
gegn
X (
Kristján Stefánsson hrl)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var þeirri kröfu X að fella úr gildi kyrrsetningar á nánar tilgreindum eignum hans. Í dómi Hæstaréttar kom fram að liðið hefðu meira en fjórar vikur frá því að málið var tekið til úrskurðar og þar til hann var kveðinn upp. Samkvæmt 1. mgr. 184. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála hefði borið að flytja málið á ný, nema dómari og aðilar teldu það óþarft. Málið hefði ekki verið flutt að nýju og mætti ekki ráða að aðilum hefði verið gefinn kostur á því né að þeir hefðu lýst yfir að þess gerðist ekki þörf og dómari væri því sammála. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til munnlegs málflutnings og uppkvaðningar úrskurðar að nýju.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu L um að A yrði gert skylt að veita allar upplýsingar um tiltekinn vefhlekk, notanda hans og fleira, var hafnað. Var vísað til þess að krafa L hefði hvorki beinst að tilteknum mun né skjali né heldur upplýsingum sem tiltekinn munur eða skjal hefði að geyma. Krafan ætti því ekki lagastoð í ákvæðum 68. og 69. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
Ákæruvaldið (
Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari)
gegn
Birgi Haukssyni (
Skúli Bjarnason hrl)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta áfram farbanni á grundvelli b. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um dómkvaðningu matsmanna og kröfu Y um að sér yrði afhent nánar tilgreind skjöl. Í dómi Hæstaréttar kom fram að tilgangur X með hinu umbeðna mati væri að sýna fram á að tvö hugtaksskilyrði 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 væru ekki uppfyllt, en hvort tveggja væri lögfræðilegt úrlausnarefni sem dómari legði sjálfur mat á, sbr. 2. mgr. 127. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Krafa Y laut í fyrsta lagi að afhendingu tiltekins hluta bréfs, í öðru lagi að nafngreindum yfirlögregluþjónum Á yrðu gert að afhenda sér gögn um samskipti þeirra við nánar tilgreinda aðila og í þriðja lagi að nánar tilgreint félag yrði gert að afhenda sér pósthólf og önnur gögn nafngreindra einstaklinga. Með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 739/2014, þar sem hafnað var afhendingu umþrætts bréfs í heild sinni, var talið að sömu sjónarmið ættu að gilda um hluta þess. Hvað varðaði annar kröfuliður Y var talið að gögnin gætu aldrei talist sönnunargögn um atvik máls sem Á væri skylt að leggja fram, sbr. 2. mgr. 134. gr. sömu laga. Loks var talið að meðal þeirra gagna sem vísað væri til í þriðja kröfulið Y væru eðli málsins samkvæmt í ríkum mæli upplýsingar sem leynd yrði að ríkja um. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Y um að lagt yrði fyrir Á að afhenda sér þrjú nánar tilgreind skjöl, en fallist á kröfu X um dómkvaðningu matsmanna. Hvað varðaði kröfu Y taldi Hæstiréttur að skjölin vörðuðu annars vegar ekki mál hans, sbr. 1. mgr. 37. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og hins vegar að ekki væri um að ræða sönnunargögn um atvik máls sem Á væri skylt að leggja fram, sbr. 2. mgr. 134. gr. sömu laga. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar um kröfu Y því staðfest. Hvað varðaði kröfu X taldi Hæstiréttur að það sem matsmenn ættu að meta varðaði annars vegar ekki það sakarefni sem ákært var fyrir í málinu og hins vegar atriði sem væri hluti af sönnunarfærslu í sakamálinu og varði sönnunargögn sem dómara bæri að leggja sjálfstætt mat á, sbr. 2. mgr. 127. gr. laga nr. 88/2008. Matsbeiðnin væri því tilgangslaus til sönnunar, sbr. 3. mgr. 110. gr. laga nr. 88/2008, og var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi um kröfu þessa.
Sýknað af umboðssvikum.
Ætlað brot gegn hlutafélagalögum og almennum hegningarlögum. Sýkna.
Skuldamál
X og Y voru ákærðir fyrir umboðssvik, með því að hafa 8. febrúar 2008 í störfum sínum hjá A banka hf., báðir meðlimir í áhættunefnd bankans, misnotað aðstöðu sína og stefnt fé bankans í stórfellda hættu með lánveitingu bankans til B ehf. í formi peningamarkaðsláns að tiltekinni fjárhæð, án trygginga eða ábyrgða og andstætt almennum reglum bankans um lánsveitingar og markaðsáhættur um hámark heildarlánveitinga til einstaks aðila og aðila honum tengdum. Ekki var fallist á með X og Y að vísa bæri málinu frá héraðsdómi, en þeir báru því m.a. við að tveir lögreglumenn sem rannsökuðu málið hefðu verið vanhæfir til þess svo og að saksóknari sá sem tók ákvörðun um saksókn hefði ekki verið til þess hæfur. Í niðurstöðu Hæstaréttar var fallist á með héraðsdómi að sannað væri, þrátt fyrir neitun X og Y, að þeir hefðu samþykkt að veita peningamarkaðslánið til B ehf. svo og að ranglega hefði verið staðhæft í ákæru að lánið hefði veitt án trygginga eða ábyrgða, en sama dag og lánið var veitt var undirrituð handveðsyfirlýsing þar sem B ehf. setti A banka hf. að veði hlutabréf í G hf. sem námu tiltekinni fjárhæð að nafnverði. Rakti Hæstiréttur að á fundi áhættunefndar A banka hf. 6. febrúar 2008 hefði verið samþykkt að lána C ehf. eða óstofnuðu félagi, sem eftir stofnun hlaut nafnið E ehf., lán að nettó fjárhæð 100.000.000 evrur. Hefði tilgangur lánveitingarinnar verið að greiða skuld C ehf. við D banka sem B ehf. var í ábyrgð fyrir, en hlutabréf í A banka hf. höfðu verið sett að veði til tryggingar greiðslu lánsins. Þótti sannað að ekki hefði verið unnt að veita B ehf. lánið þar sem það myndi fara umfram þau útlánamörk sem mælt var fyrir um í reglum bankans. Hefði ákvörðun um lánveitingu til B ehf. því ekki verið á færi áhættunefndarinnar heldur stjórnar A banka hf. Ekki hefði legið fyrir samþykki stjórnar fyrir því að víkja frá ákvörðun áhættunefndar og gögn í málinu bæru ekki með sér að lagt hefði verið mat á hversu hátt lán mætti veita B ehf. ef tekið hefði verið tillit til ætlaðrar rýmkunar á heimildum í reglunum. Með því að heimila veitingu lánsins til B ehf. og árita ádráttarskjal um að greiða mætti lánið út hefðu X og Y brotið reglur A banka hf. Með því hefðu þeir misnotað aðstöðu sína sem forstjóri og framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs bankans. Taldi Hæstiréttur að enginn vafi væri á því að ásetningur X og Y hefði staðið til þessarar misnotkunar og til þess að vernda einkum hagsmuni C ehf. og B ehf. Var því talið að skilyrðum 249. gr. almennra hegningarlaga um misnotkun á aðstöðu og auðgunarásetning væri fullnægt. Að því er varðaði mat á fjártjónshættu A banka hf. rakti Hæstiréttur að í reglum A banka hf. um útlán og áhættumat hefði falist mat bankans á því hvaða útlánamörk væru viðunandi án þess að of mikil áhætta væri tekin. Ekki hefði verið hnekkt skilningi X og Y á því að í reglunum hefðu falist heimildir til rýmri lánveitinga þegar tekið hefði verið tillit til skuldbindinga, sem hefðu takmarkað vægi í áhættugrunni. Væri miðað við að í reglunum, að teknu tilliti til heimilar rýmkunar, hefði falist almennt mat bankans á forsvaranlegri áhættu í hverjum útlánaflokki, væri ósannað að farið hefði verið umfram þá áhættu sem bankinn hefði talið viðunandi. Þá hefði ákæruvaldið ekki upplýst hvaða tryggingar A banki hf. hefði haft vegna lána sem bankinn hefði veitt B ehf. og ekki lagt fram upplýsingar um verðmæti þeirrar tryggingar sem afhent var bankanum 8. febrúar 2008. Loks lá fyrir að lánið hefði einungis verið veitt yfir helgi og að A banki hf. hefði haft í vörslum sínum flest þau skjöl sem þurfti til að flytja lánið yfir á E ehf. sem áhættunefnd hafði samþykkt sem lántaka og ekki var umdeilt að samræmdist reglum bankans. Taldi Hæstiréttur ekki sannað að háttsemi X og Y hefði falið í sér verulega fjártjónshættu fyrir A banka ehf. Væru því ekki fullnægt öllum skilyrðum 249. gr. almennra hegningarlaga og voru X og Y því sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins.
Kærumál Lögreglurannsókn Gagnaöflun Miðvikudaginn (
Arnþrúður Þórarinsdóttir saksóknari)
gegn
X og Reiknistofu bankanna hf (
Karl Georg Sigurbjörnsson hrl)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa S um að R hf. yrði gert að láta S í té upplýsingar og gögn og númer tiltekinna bankareikninga X og eiginkonu hans, sem og upplýsingar um það í hvaða banka áðurgreindir bankareikningar hefðu verið hýstir á nánar tilgreindu tímabili. Talið var að þar sem fyrir lægi að X hefði játað þá háttsemi sem til rannsóknar væri af hálfu S yrði ekki séð hvaða þýðingu það kynni að hafa fyrir framhald rannsóknar málsins að S yrðu látnar í té upplýsingar og gögn um bankareikninga X og eiginkonu hans á tilgreindu tímabili.
Ákæruvaldið (
Finnur Þór Vilhjálmsson saksóknarfulltrúi)
gegn
X og Y ehf (
Sveinn Jónatansson hdl)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem lagt var fyrir ákæruvaldið að leggja fram tiltekna samantekt saksóknara sem hann hafði ritað fyrir yfirmann sinn. Hæstiréttur taldi að ákæruvaldinu bæri ekki að leggja samantektina fram og felldi hinn kærða úrskurð úr gildi. Meðal annars var vísað til þess að skjalið væri ekki sönnunargagn um atvik máls heldur hugleiðing saksóknara við mat á því hvort rannsókn væri lokið eða hvort ákveða skyldi að frekari rannsókn færi fram.
Sérstakur (
Björn Þorvaldsson saksóknari)
gegn
X (
Karl Axelsson hrl)
X kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að rannsókn sérstaks saksóknara á ætluðum innherjasvikum hans yrði lýst ólögmæt og felld niður. Sérstakur saksóknari hóf rannsóknina í kjölfar kæru FME, en FME hafði áður tilkynnt X að athugun á máli hans yrði hætt. Talið var að heimilt hafi verið að binda ákvörðun FME um að hætta athugun á málinu þeim fyrirvara að athugun yrði fram haldið ef ný gögn eða upplýsingar kæmu fram í málinu, enda hafi sá fyrirvari verið í eðlilegu samræmi við ákvörðunina og það markmið með athuguninni að upplýsa málið til hlítar. X hafi því ekki með réttu getað haft væntingar um að þar með væri málinu endanlega lokið. Talið var að mat FME um að ný gögn og upplýsingar skyldu leiða til frekari athugunar yrði ekki vefengt. Þá var talið að þótt vera kynni að málsmeðferð fyrir stjórnvöldum og eftirfarandi ákvörðun á stjórnsýslustigi um niðurfellingu máls gæti fallið undir ákvæði 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, að nánar tilgreindum skilyrðum uppfylltum, yrði samkvæmt framansögðu ekki talið að bréf FME um niðurfellingu málsins teldist ígildi lokaafgreiðslu máls í merkingu ákvæðisins. Kæra FME hafi þegar af þeirri ástæðu ekki falið í sér brot gegn banni við endurtekinni málsmeðferð til úrlausnar um refsiverða háttsemi. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.