Dómstólaleit

A krafðist bóta vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í umferðarslysi árið 2019 en hún var farþegi í bíl með ölvuðum ökumanni. Ágreiningur í málinu laut að því hvort A hefði sem farþegi í bifreið sýnt af sér háttsemi sem jafna mætti til stórkostlegs gáleysis í skilningi 2. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, svo að réttlætanlegt hefði verið að lækka bætur til hennar úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar hjá S hf. Í dómi Landsréttar var talið að ekkert hefði komið fram í málinu um að A hefði séð ökumanninn neyta áfengis áður en hún tók far sér far með honum. Lagt var til grundvallar að A og ökumaðurinn hefðu eytt skömmum tíma saman um kvöldið og ökumaðurinn greint A frá því að hann væri edrú. Þá lá fyrir framburður vitnisins C sem einnig var farþegi í bifreiðinni um að ekki hefði verið unnt að greina á ökumanninum að hann hefði verið undir áhrifum áfengis. Var því ekki talið sannað að A hefði hlotið að vera ljóst þegar hún tók sér far með ökumanninum að hann væri undir áhrifum áfengis og óhæfur til að stjórna bifreiðinni örugglega, en af gögnum málsins mátti ráða að önnur atvik urðu til þess að bifreiðin fór út af veginum. Var krafa A um óskertar bætur úr hendi S hf. því tekin til greina og niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

A var stöðvaður af lögreglu við akstur bifreiðar 15. nóvember 2018. Í lögregluskýrslu kom fram að grunur hefði vaknað um akstur undir áhrifum fíkniefna og var A handtekinn og færður á lögreglustöð. A var gert að sæta blóð- og þvagrannsókn og greindist umbrotsefni THC sem er í kannabis í þvagi hans. Seinna var rannsókn á máli A hætt. Höfðaði A málið til heimtu bóta vegna þvingunaraðgerða sem hann hafði verið beittur, bæði handtöku og líkamsrannsókn. Í dómi Landsréttar var rakið að með hliðsjón af 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar stæðu efnisrök til að beita bótareglu 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála með lögjöfnun um handtöku A og jafnframt stæðu efnisrök til að beita bótareglunni og þá blóð- og þvagrannsókn sem A varð að sæta meðan hann var sviptur frelsi á grundvelli 2. mgr. 47. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Landsréttur vísaði til þess að skilyrðum 1. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 fyrir bótaábyrgð Í væri fullnægt. Aftur á móti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að A hefði valdið eða stuðlað sjálfur að þeim aðgerðum lögreglu sem hann reisti kröfu sína á. Samkvæmt niðurlagi 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 þótti rétt að fella að öllu leyti niður bætur til A. Var því fallist á kröfu Í um sýknu af kröfu A.

A krafðist bóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi árið 2017. Ágreiningur í málinu laut að því hvort A hefði sem farþegi í ökutæki sýnt af sér háttsemi sem mætti jafna til stórkostlegs gáleysis í skilningi 2. mgr. 88. gr. þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987, svo að réttlætanlegt hafi verið að lækka bætur honum til handa úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar hjá V hf. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna kom fram að greiningar á blóðsýni ökumanns ökutækisins staðfestu að hann hefði neytt áfengis í aðdraganda akstursins. Með hliðsjón af því og í ljósi þess að A og ökumaður ökutækisins höfðu eytt löngum tíma saman fyrir slysið hefði A ekki getað dulist að ökumaðurinn gæti ekki stjórnað ökutækinu örugglega. Með því að taka sér far með ökutækinu eins og ástatt var um ökumanninn hafi A sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og bæri því að hluta ábyrgð á því tjóni sem hann varð fyrir við slysið. Að þessu gættu og með hliðsjón af því hversu hátt saknæmisstig A var í umrætt sinn, var talið rétt að A bæri 2/3 hluta tjóns síns sjálfur.

H var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið undir áhrifum áfengis, í þrígang gegn rauðu umferðarljósi og of hratt miðað við aðstæður og ekki sinnt fyrirmælum lögreglu um að stöðva bifreiðina. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á að vísa bæri málinu frá héraðsdómi á þeim grunni að H hefði verið boðið að ljúka málinu með sektargerð, enda hefði formleg ákvörðun um að gefa H kost á að ljúka málinu með greiðslu sektar ekki verið tekin af lögreglustjóra. Þá var ekki fallist á kröfu H um frávísun málsins frá Landsrétti á þeim grundvelli að lagaskilyrði hefðu ekki staðið til þess að ákæruvaldið áfrýjaði málinu til þyngingar refsingar hans. Við meðferð málsins í héraði var farið með málið samkvæmt 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var H dæmdur í 30 daga skilorðsbundið fangelsi. Í dómi Landsréttar var til þess vísað að H hefði tvisvar áður verið gerð refsing fyrir akstur undir áhrifum áfengis og teldist brot hans nú af sama tagi ítrekað öðru sinni. Skírskotaði Landsréttur til þeirrar dómvenju að dæma þann, sem gerst hefði sekur um akstur undir áhrifum áfengis eða fíkniefna í þriðja sinn svo að ítrekunaráhrif hefði, til óskilorðsbundinnar fangelsisrefsingar. Refsing H var ákveðin með hliðsjón af 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og honum gert að sæta fangelsi í 30 daga, sem í samræmi við nefnda dómvenju yrði ekki bundin skilorði. Þá var hann sviptur ökurétti ævilangt.

S var ákærður fyrir að aka bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna og fyrir nytjastuld. Fyrir héraðsdómi játaði S þá háttsemi sem honum var gefin að sök og var farið með málið í samræmi við ákvæði 1. mgr. 164. gr. laga um meðferð sakamála. Fyrir Landsrétti krafðist S mildunar á refsingu og að ökuréttarsviptingu hans yrði markaður ákveðinn tími. Refsing S þótti með hliðsjón af sakaferli hans og 77. gr. almennra hegningarlaga hæfilega ákveðin fangelsi í 60 daga en fullnustu 30 daga refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var S sviptur ökurétti ævilangt með vísan til 3. mgr. 99. gr. umferðarlaga.

A krafðist þess að viðurkennd yrði full bótaskylda V hf. samkvæmt slysatryggingu hennar vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir við fall af hestbaki. V hf. krafðist þess að bótaskylda þess samkvæmt slysatryggingunni yrði eingöngu viðurkennd að 1/3 hluta þar sem A hefði verið undir áhrifum áfengis þegar slysið varð. Í dómi Landsréttar kom fram að sannað væri að A hefði drukkið áfengi í reiðtúrnum auk þess sem fyrir lægju upplýsingar um mælingu á alkóhólmagni í blóði hennar við komu á bráðamóttöku Landspítalans. Þar sem A hefði ekki fært fram sönnun fyrir því að mæling Landspítalans væri ónákvæm eða röng yrði lagt til grundvallar að mælingin sýndi að A hefði ekki verið fær um að stjórna hestinum örugglega þegar slysið átti sér stað og hún því talin hafa sýnt af sér stórkostlegt gáleysi með þeirri háttsemi sinni. Í ljósi vitnisburða um að hesturinn hefði hlaupið hratt í burtu eftir slysið og að hann hefði fælst var það mat dómsins að rekja mætti orsakir slyssins að hluta til utanaðkomandi áreitis. Með hliðsjón af þessu og því að A hefði hlotið umtalsvert líkamstjón í slysinu taldi Landsréttur rétt að A yrði látin bera helming tjóns síns sjálf en að öðru leyti viðurkenndur réttur hennar til bótagreiðslna úr vátryggingunni.

A varð fyrir líkamstjóni er bifreið var ekið aftan á götusóp. A krafðist fullra bóta úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar og byggði á því að hann hefði verið farþegi í henni. Yrði talið sannað að A hefði verið ökumaður bifreiðarinnar byggði hann á því að hann ætti rétt til fullra bóta úr slysatryggingu ökumanns. Héraðsdómur taldi sannað að A hefði verið ökumaður bifreiðarinnar umrætt sinn og að hann ætti rétt til bóta úr slysatryggingu ökumanns en lækkaði bætur til hans um tvo þriðju hluta. A undi við hinn áfrýjaða dóm og því var aðeins til úrlausnar fyrir Landsrétti sú niðurstaða héraðsdóms að viðurkenna bótaábyrgð S hf. á einum þriðja þess líkamstjóns sem A hlaut. Í dómi Landsréttar kom fram að A hefði verið óhæfur til að stjórna ökutæki sökum ölvunar og fíkniefnaneyslu og væri ekkert fram komið um að rekja mætti atvikið til neins annars en ölvunar- og vímuástands hans. Með háttsemi sinni hefði A sýnt af sér stórkostlegt gáleysi. Var talið að skilyrði 1. mgr. 90. gr. laga nr. 30/2004 um vátryggingarsamninga væri uppfyllt til að fella niður ábyrgð S hf. á líkamstjóni A. Var S hf. sýknað af kröfu A.

X var sakfelldur fyrir brot gegn 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa tekið A hálstaki og skallað í andlit, svo að hún hlaut áverka af. Þá var X einnig sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna ávana- og fíkniefna. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um sakfellingu fyrir þau brot og heimfærslu þeirra til umferðarlaga nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að brotin voru framin. Við ákvörðun refsingar var litið til 1. og 2. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og þess að líkamsárásin beindist að kærustu X, sbr. 3. mgr. 70. gr. sömu laga. Að virtum sakaferli X og með hliðsjón af 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga var refsing X ákveðin fangelsi í fimm mánuði auk þess sem ævilöng ökuréttarsvipting hans var áréttuð.

A var sakfelldur fyrir að hafa, á tímabilinu frá október 2017 til júní 2018, ekið bifreið sviptur ökurétti í fjögur skipti og þar af óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa áfengis í eitt skipti. Þá var hann sakfelldur fyrir þjófnað og vopnalagabrot. Hann játaði sök. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að hann hafði ítrekað sætt viðurlagaákvörðunum og fangelsisrefsingum vegna brota af sama toga, allt frá árinu 2009, og þar af sex sinnum verið fundinn sekur um akstur sviptur ökurétti. Með hliðsjón af framangreindu og að teknu tilliti til þjófnaðar- og vopnalagabrota A þótti refsing hans hæfilega ákveðin 13 mánaða fangelsi. Þá voru ákvæði héraðsdóms um sviptingu ökuréttar og sektargreiðslu í ríkissjóð staðfest.

X var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið, sem hafnaði utan vegar í skurði, ófær um að stjórna henni örugglega vegna áhrifa slævandi lyfja. Í dómi Landsréttar kom fram að niðurstaða fyrirliggjandi matsgerðar væri afdráttarlaus um að X hefði verið undir slíkum áhrifum að hann hefði verið óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega umrætt sinn. Var X gert að greiða 70.000 króna sekt í ríkissjóð en ella sæta fangelsi í sex daga. Þá var hann sviptur ökurétti í fjóra mánuði.

Þ var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum áfengis. Í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var með dómi Landsréttar dæmt um umferðarlagabrot Þ eftir nýjum umferðarlögum nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að hinn áfrýjaði dómur féll. Að virtum sakaferli Þ og með hliðsjón af 78. gr. almennra hegningarlaga var refsing Þ ákveðin fangelsi í 60 daga. Þá var hann sviptur ökurétti ævilangt.

S var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að aka bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna. Að sakaferli S virtum var refsing hans ákveðin fangelsi í 30 daga og þá var hann sviptur ökurétti ævilangt.

A höfðaði mál gegn Í og krafðist skaðabóta í kjölfar aðgerða lögreglu þegar hann var handtekinn og sviptur ökuréttindum til bráðabirgða. Í kjölfar sviptingarinnar var A vikið tímabundið úr starfi sínu sem ökumaður hópbifreiða á meðan málið væri til rannsóknar en málið var síðar fellt niður hjá lögreglu og bráðabirgðasviptingin felld úr gildi. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að A hefði starfað við akstur fólksflutningabifreiða í umrætt sinn og fíkniefnapróf sem tekið hefði verið af honum á vettvangi hefði gefið jákvæða niðurstöðu. Því hefði lögreglustjóri haft réttmæta ástæðu til að ætla að skilyrði ökuréttarsviptingar væru fyrir hendi, sbr. 103. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Þá var ekki talið að aðgerðir lögreglu hefðu falið í sér ólögmæta meingerð gegn frelsi, friði, æru eða persónu A, sem virða bæri honum til miskabóta á grundvelli b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var Í því sýknað af kröfu A.

H var sakfelldur fyrir þjófnaðarbrot samkvæmt 1. mgr. 244. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa fjarlægt úr sumarhúsi í eigu þriðja aðila nánar tilgreind húsgögn og komið þeim fyrir í veiðihúsi í sinni eigu. Þá var hann sakfelldur fyrir brot á 1. mgr. 47. gr. vegalaga nr. 80/2007 með því að hafa komið fyrir grjóti á nánar tilgreindum vegi og með því raskað öryggi umferðar og valdið hættu á slysum á viðkomandi vegi. H var hins vegar sýknaður af ákæru um líkamsárás sem héraðsdómur hafði sakfellt hann fyrir. Var refsing H ákveðin fangelsi í 30 daga, en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í 2 ár.

L var sakfelldur fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni, þjófnað, nytjastuld og að hafa ekið bifreiðum sviptur ökurétti. Að sakaferli hans virtum, því að hann hafði rofið skilorð eldri dóms sem dæmdur var upp samkvæmt 60. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 77. og 78. gr. sömu laga, var hann dæmdur í 12 mánaða fangelsi, þar af níu mánuði skilorðsbundna til tveggja ára. Þá var honum gert að sæta upptöku muna og fíkniefna og greiða brotaþola skaðabætur.