Dómstólaleit

S setti upp loftræsikerfi í Flugstöð Leifs Eiríkssonar á árinu 2000. Gerði félagið samning við portúgalska fyrirtækið M um að það tæki að sér sem undirverktaki framkvæmd á hluta verksins gegn tilgreindu endurgjaldi. Eftir að verkinu lauk varð framhald á samvinnu S og M með þeim hætti að portúgalskir starfsmenn komu að verkum S fyrir milligöngu M. Að undanskildum samningi sem gilti á árinu 2002 naut ekki við skriflegra gagna um samningssamband S við M, en samvinna þeirra mun hafa staðið óslitið til júlí 2005. Skattstjórinn í Reykjanesumdæmi kvað upp úrskurð 13. desember 2005, þar sem hann taldi að heilstætt mat á öllu, sem fyrir lægi, hefði leitt í ljós að M útvegaði S starfmenn. Þeir hefðu sinnt verkefnum sem S hefði tekið að sér að vinna fyrir aðra samkvæmt ítarlegum verksamningum. Laun starfsmannanna væru reiknuð út frá tímaskráningu sem S héldi utan um. Fjárhæð mánaðarlegrar greiðslu til M hefði endurspeglað það vinnuframlag sem starfsmennirnir hefðu látið í té hér á landi, sem og þóknun til M. Einu tengsl portúgölsku starfsmannanna við starfsmannaleiguna væru að hún hefði í upphafi átt þátt í að ráða þá til starfa og annaðist launagreiðslur til þeirra. Taldi skattstjóri að starfsmennirnir bæru ýmist ótakmarkaða skattskyldu hér á landi eða takmarkaða eftir því hversu lengi þeir hefðu dvalið hér. Þar sem S teldist launagreiðandi þeirra í merkingu laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda hefði honum borið að halda eftir staðgreiðslu af launum þeirra. Þá hefði honum borið að standa straum af tryggingagjaldi og einnig bæri að skattleggja þóknun hans til M. Skattstjóri endurákvarðaði mánaðarlega staðgreiðslu S frá ársbyrjun 2002 til júlí 2005, auk þess að ákveða S álag vegna vangreiddrar staðgreiðslu og tryggingargjalds á þessu tímabili. Talið var ljóst að kjör portúgölsku starfsmannanna hefðu ráðist af samningum sem M hefði gert við þá og S ekki komið þar að. S hefði látið M í té upplýsingar um vinnustundir, en það síðan reiknað laun og annast greiðslu þeirra til portúgölsku starfsmannanna. Samkvæmt þessu varð að telja M hafa verið launagreiðanda þessara starfsmanna. Þá var talið að líta yrði svo á að takmörkuð skattskylda M hér á landi hefði fallið niður frá ársbyrjun 2003 vegna ákvæða í tvísköttunarsamningi milli Íslands og Portúgals. Því hefði S ekki borið að halda eftir staðgreiðslu opinberra gjalda af þeim hluta greiðslna til M, sem telja mætti þóknun til þess fyrir veitta þjónustu. Loks var talið að skattstjóra hefði borið að áætla kostnað M af þjónustu þess við S og taka tillit til þess kostnaðar við ákvörðun staðgreiðsluskyldu S. Þessa hafði skattstjóri ekki gætt. Var því úrskurður skattstjóra frá 13. desember 2005 ógiltur.

G, sem starfað hafði við sjómennsku um árabil, flutti til Danmerkur árið 1995. Hélt hann sjómennskunni þar áfram og greiddi í danskan lífeyrissjóð, en áður höfðu verið greidd fyrir hann iðgjöld til nokkurra lífeyrissjóða, þ. á m. Lífeyrissjóðs sjómanna, nú Gildi - lífeyrissjóður. Árið 1996 slasaðist hann við vinnu um borð í dönsku fiskiskipi. Allt frá 1. janúar 1997 naut G örorkulífeyris úr þremur íslenskum lífeyrissjóðum án framreiknings réttinda. G höfðaði tvö mál á hendur lífeyrissjóðunum, sem vísað var frá héraðsdómi. G höfðaði loks mál þetta í febrúar 2006 og krafðist þess að Gildi - lífeyrissjóður greiddi sér samanlagðan mismun á örorkulífeyri, sem honum hefði borið með framreikningi réttinda sinna hjá sjóðnum og tveimur öðrum lífeyrissjóðum og þeim lífeyri sem hann fékk í reynd greiddan frá þeim. G reisti kröfur sínar einkum á því að reglur Lífeyrissjóðs sjómanna um framreikning réttindastiga við ákvörðun örorkulífeyris hefðu stungist á við ákvæði EES-samningsins og reglugerðar ráðsins (EBE) nr. 1408/71 um beitingu almannatryggingareglna gagnvart launþegum, sjálfstætt starfandi einstaklingum og aðstandendum þeirra sem flytjast á milli aðildarríkja, en þær reglur tækju til íslenskra lífeyrissjóða með því að þeir féllu undir almannatryggingar í skilningi þessara ákvæða. G hefði eftir flutning til Danmerkur greitt iðgjöld í lífeyrissjóð þar í landi í stað íslenskra lífeyrissjóða. Talið var að ekkert lægi fyrir í málinu um hvort fyrrgreindur danskur lífeyrissjóður væri þess eðlis að hugtakið almannatryggingar í skilningi 29. gr. EES-samningsins og reglugerðar ráðsins (EBE) nr. 1408/71 næði til réttinda, sem þar hefðu myndast og gæti að því leyti talist svara til íslenskra lífeyrissjóða eins og staða þeirra var skilgreind í ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins, sem aflað hafði verið undir rekstri málsins. Þótt málið væri vanreifað að þessu leyti yrði því ekki vísað frá héraðsdómi. Talið var að iðgjöld G til Lífeyrissjóðs sjómanna fullnægðu ekki skilyrðum sem gerð voru til framreiknings réttindastiga við ákvörðun örorkulífeyris samkvæmt reglugerð sjóðsins, sem gilti þegar G varð fyrir vinnuslysinu árið 1996. Myndi þar engu breyta þótt greiðsla fjárhæðar í þágu hans til danska lífeyrissjóðsins á árunum 1995 og 1996 teldist hafa sömu áhrif til ávinnslu réttinda og ef hún hefði verið innt af hendi sem iðgjöld til Lífeyrissjóðs sjómanna. Þá var mælt svo fyrir í samkomulagi um samskipti lífeyrissjóða að ef skilyrðum fyrir framreikningi væri fullnægt sjálfstætt gagnvart einum lífeyrissjóði skyldi sá sjóður einn veita réttindi á grundvelli hans. Ekki yrði annað ráðið af gögnum málsins en að G hefði við brottflutninginn 1995 fullnægt skilyrðum til framreiknings hjá Lífeyrissjóði Austurlands en af þessum sökum hefði ekki stofnast réttur til slíks gagnvart Lífeyrissjóði sjómanna. Þegar af þessum sökum var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest og Gildi lífeyrissjóður sýknaður af kröfum G.

A og G kröfðust þess að ógilt yrði sú ákvörðun Í (áður B) að synja þeim um endurkaup fasteignar, sem slegin hafði verið B við nauðungarsölu. Kröfðust A og G þess jafnframt að þeim yrði heimilað að leysa til sín eignina gegn greiðslu sem gerði Í skaðlausan vegna lánveitinga sinna til A og G. Stjórn Í bauð A og G að kaupa eignina aftur á markaðsverði, en því vildu þau ekki una og töldu afgreiðslu Í á erindi þeirra brjóta í bága við reglur stjórnsýsluréttar. Á það var fallist að stjórnsýslulög nr. 37/1993 hefðu átt við um afgreiðslu Í á erindi þeirra, sbr. 1. og 2. mgr. 1. gr. þeirra laga. Heimild fyrir Í til að kaupa og selja eignir með þeim hætti sem hér um ræddi var ekki í lögum nr. 44/1998, né eldri lögum. Hins vegar hafði viðgengist í nokkrum mæli að Í og áður B keyptu íbúðir við nauðungarsölu. Slíkt var ekki talið liður í almennri starfsemi Í, heldur væri um að ræða úrræði sem gripið sé til ef hagur Í beinlínis krefst þess. Talið var að með hliðsjón af 1. mgr. 31. gr. laga nr. 88/1997, eðli máls og málefnalegum forsendum Í yrði að játa Í heimild til þessa. Gæti þá engum úrslitum ráðið að hagnaður kynni að verða af íbúðarkaupum við nauðungarsölu, þegar öllu er haldið til haga, og að þær tekjur séu ekki taldar upp sérstaklega í 10. gr. laga nr. 44/1998. Eins og atvikum var háttað komu tilvísanir A og G til jafnræðis- og meðalhófsreglna stjórnsýsluréttar þeim ekki að haldi. Þá var hafnað málsástæðu þeirra um að Í hefði ekki gætt formreglna stjórnsýsluréttar, enda varð ekki annað séð en að þau hefðu frá upphafi notið aðstoðar lögmanns. Kröfum þeirra var samkvæmt þessu hafnað.