Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust sóknaraðilar þess að ómerktar og ógiltar yrðu nánar tilteknar ákvarðanir hluthafafunda og stjórnarfunda í annars vegar NW ehf. og hins vegar K.L.H. ehf. og jafnframt að felldur yrði úr gildi leigusamningur milli K.L.H. ehf. og NWR ehf. Þær ákvarðanir sem um ræðir lutu að slitum á leigusamningi milli K.L.H. ehf. og NW ehf. um tilteknar eignir að V og gerð sambærilegs leigusamnings við NWR ehf. Dánarbú H átti eignarhlut í K.L.H. ehf. og NW ehf. og töldu sóknaraðilar, sem voru meðal erfingja, ákvarðanirnar hafa valdið dánarbúinu tjóni. Sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni, til hagsbóta dánarbúinu, eftir að fyrir lá að skiptastjóri hygðist ekki halda uppi þeim hagsmunum sem um ræddi. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi þar sem ekki var talið að sóknaraðilar hefðu heimild til höfða málið í eigin nafni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að uppfyllt væru skilyrði 3. mgr. 68. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. til að sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni. Þá var talið að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfur sem lutu að því að ómerktar yrðu ákvarðanir hluthafafunda, sbr. 1. mgr. 71. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Jafnframt yrði að virtum eignarhlut dánarbúsins í K.L.H. ehf. að leggja til grundvallar að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af því að leyst yrði úr kröfu þeirra um ógildingu leigusamnings félagsins við NWR ehf. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar að þessu leyti felld úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfurnar til efnismeðferðar. Hins vegar var ekki fallist á að sóknaraðilar hefðu heimild samkvæmt lögum til að krefjast ómerkingar á ákvörðunum stjórnar K.L.H. ehf. og NW ehf. auk þess sem ekki var talið að þær hefðu hagsmuni af því að leyst yrði sérstaklega úr kröfunum samhliða úrlausn um aðrar kröfur. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun á kröfum sóknaraðila að þessu leyti því staðfest.
A höfðaði mál gegn B og krafðist aðallega riftunar munnlegs samnings við B um kaup þess síðarnefnda á 30% hlutafjár í C ehf., til vara að samningur um kaupin yrði ógiltur, en til þrautavara krafðist A efndabóta úr hendi B. Í öllum tilvikum krafðist A miskabóta úr hendi B. Með hinum kærða úrskurði var vara- og þrautavarakröfu A sem og miskabótakröfu hennar vísað frá dómi. Fyrir Landsrétti var deilt um frávísun vara- og miskabótakröfu A. Í úrskurði Landsréttar var rakið að með dómi Héraðsdóms Reykjaness 2021, sem ekki var áfrýjað til Landsréttar, hefði verið komist að þeirri niðurstöðu að samningur hefði komist á um sölu A til B á 30% hlutafjár í C ehf. Málatilbúnaður A í máli þessu tæki allur mið af málsástæðum hennar í hinu eldra máli. Í hinum kærða úrskurði hafi verið talið að A hefði fyrst verið rétt að tefla fram kröfu um riftun eftir að fyrrgreindur dómur héraðsdóms lá fyrir. Með svipuðum hætti mætti segja að A hafi fyrst þá verið rétt að krefjast ógildingar samningsins. Með hliðsjón af þessu og rétti manna samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar væri varhugavert að líta svo á að A hafi fyrirgert rétti sínum til að byggja á þeim málsástæðum sem hún hafði uppi til stuðnings kröfu sinni um ógildingu samningsins. Var ákvæði hins kærða úrskurðar um frávísun varakröfu A því fellt úr gildi. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um frávísun miskabótakröfu A.
Í II. kafla ákæru, sem hér var til úrlausnar, var X samkvæmt A-lið ákærð fyrir að hafa ekki tilkynnt til skráningar hjá ríkisskattsstjóra virðisaukaskattsskylda starfsemi sína í sjálfstæðum atvinnurekstri hluta rekstrarársins 2011. Í B-lið II. kafla ákæru var X ákærð fyrir að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum og ekki staðið skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var eða innheimta bar á nánar tilgreindum uppgjörstímabilum. Í C-lið II. kafla ákæru var X ákærð fyrir að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2012 og 2014 til og með 2017, og með því látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum tekjur og skattskyld húsnæðishlunnindi samtals að fjárhæð 30.366.648 krónur. Samkvæmt D-lið II. kafla ákæru var X síðan ákærð fyrir sjálfþvætti með því að hafa nýtt ávinning af brotum samkvæmt B- og C-lið ákæru í eigin þágu. Í úrskurði Landsréttar var rakið að X hefði þegar sætt álagi vegna sömu skattalagabrota og B- og C-liður ákæru tóku til. Málið hefði að því leyti verið rekið samhliða hjá skattyfirvöldum annars vegar og saksóknara hins vegar í 29 daga af heildarmálsmeðferðartímanum sem var rúm fimm ár. Var það ekki talið uppfylla skilyrði 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu um samþættingu í tíma og var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun B- og C-liðar ákæru því staðfest. Þá var D-lið II. kafla ákæru einnig vísað frá héraðsdómi þar sem sá ákæruliður uppfyllti ekki skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hinn kærði úrskurður var á hinn bóginn felldur úr gildi að því er varðaði frávísun A-liðar II. kafla ákæru en það brot sem þar var lýst var talið sjálfstætt, sbr. 3. mgr. 40. gr. og 5. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og ekkert lá fyrir um að X hefði áður sætt saksókn eða verið gerð refsing vegna þeirrar háttsemi sem þar var lýst.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að vísa frá dómi kröfu á hendur þrotabúi Y og þrotabúi Z um upptöku fjármuna. Varðandi kröfu um upptöku fjármuna hjá X vísaði Landsréttur til þess að í ákæru væri verðmætum þeim sem upptökukrafa lyti að lýst með skýrum hætti sem og þeim brotum sem hún tengdist. Þá væri tengslum X við sakborning einnig lýst sem og lagagrundvelli kröfunnar. Yrði þessi lýsing á grundvelli upptökukröfunnar talin nægilega greinargóð og skýr til þess að X gæti tekið til varna og að dómur yrði lagður á kröfuna í samræmi við ákæru, sbr. c- og e-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi hvað varðaði þá niðurstöðu hans að vísa frá dómi kröfu á hendur X.
Jakob Adolf Traustason (sjálfur) gegn
Gísla Guðfinnssyni Maríu Guðbjörgu Guðfinnsdóttur og dánarbúi Gerðar Bjargar Guðfinnsdóttur (
Steinbergur Finnbogason lögmaður)
J kærði úrskurð héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi kröfum hans í framhaldsstefnu um viðurkenningu á ætlaðri skaðabótaábyrgð GG, M og dánarbús GBG vegna sölu á fasteign, en að þeim kröfum frágengnum kröfu um skaðabætur að álitum úr hendi GG, M og dánarbús GBG. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars rakið að með framhaldsstefnunni gerði J að hluta til sömu kröfu um viðurkenningu á skaðabótaábyrgð „vegna afleidds tjóns og miska“ og hann hefði áður krafist til vara í upphaflegri stefnu málsins en hefði þegar verið vísað frá dómi með úrskurði héraðsdóms. Landsréttur vísaði til þess að ekki yrði fallist á það með J að honum væri unnt í skjóli 29. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að hafa að nýju uppi kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu og bætur að álitum sem þegar hefði verið vísað frá dómi í málinu. Þá stangaðist það á við áskilnað d-liðar 1. mgr. 80. gr. sömu laga um ákveðna og ljósa kröfugerð að dómara væri ætlað að velja á milli afmarkaðrar fjárkröfu samkvæmt stefnu og kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu í framhaldssök, líkt og J byggði málatilbúnað sinn í framhaldsstefnunni á. Þannig bæri að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um frávísun framangreindra krafna. Þá væru afleiddar kröfur um viðurkenningu á vöxtum á bótafjárhæð sem síðar kynni að verða dæmd á grunni viðurkenningarkröfunnar svo tengdar henni að þeim bæri að vísa samhliða frá dómi auk þess sem þær fullnægðu heldur ekki áskilnaði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um skýra og ljósa kröfugerð. Á hinn bóginn taldi Landsréttur ekki efni til að vísa frá dómi viðbótarkröfu í framhaldsstefnunni sem byggðist á afnotamissi tiltekinna fasteigna eftir að málið hefði verið höfðað og viðbótarkröfum vegna kostnaðar af málarekstri J sem ekki hefði komið í ljós fyrr en eftir þá málshöfðun. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi að því leyti.
J var einn af 33 umsækjendum um embætti dómara við Landsrétt og meðal þeirra 15 sem dómnefnd samkvæmt lögum um dómstóla nr. 15/1998 hafði talið hæfasta til að gegna því embætti. Þegar dómsmálaráðherra gerði tillögu til Alþingis um hvaða 15 umsækjendur skyldi skipa dómara við réttinn var J ekki á meðal þeirra sem lagt var til að yrðu skipaðir. Alþingi samþykkti tillögur ráðherra og voru þær í kjölfarið sendar forseta Íslands sem ritaði undir skipunarbréf þeirra 15 dómara sem ráðherra hafði gert tillögu um. Höfðaði J þá mál þetta á hendur Í þar sem hann krafðist í fyrsta lagi ógildingar á framangreindum athöfnum ráðherra, í öðru lagi viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna þess tjóns sem hann hefði orðið fyrir vegna þessa og í þriðja lagi miskabóta. Með hinum kærða úrskurði var ógildingarkröfu J vísað frá dómi á þeim grundvelli að ekki yrði séð að hún myndi leiða til afgerandi niðurstöðu um sakarefni málsins, enda myndu ákvarðanir ráðherra og Alþingis um skipun hinna 15 dómara í Landsrétt halda gildi sínu þótt fallist yrði á hana. Þá var kröfu J um viðurkenningu á skaðabótaskyldu Í vísað frá dómi á þeim grundvelli að J hefði ekki sýnt fram á að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna athafna ráðherra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt forseti Íslands væri samkvæmt stjórnarskránni að formi til æðsti embættismaður ríkisins, væru ráðherrar samkvæmt fastmótaðri stjórnskipunarvenju í reynd æðstu handhafar framkvæmdarvaldsins. Væri það því í reynd dómsmálaráðherra sem færi með skipunarvaldið og væri kröfum J því réttilega beint að honum fyrir hönd Í. Þá vísaði Hæstiréttur til þess að fyrirmæli 60. og 70. gr. stjórnarskrárinnar hefðu í framkvæmd verið skýrð þannig að sérhver sem eigi lögvarinna hagsmuna að gæta geti almennt krafist þess fyrir dómi að ákvarðanir stjórnvalda verði ógiltar brjóti þær í bága við lög að formi til eða efni. Að jafnaði væri það hins vegar ekki á færi dómstóla að taka nýjar ákvarðanir um málefni sem stjórnvöldum væri falið með lögum að fara með. Samkvæmt því og að gættum þeim skýringum J að baki ógildingarkröfu sinni, að ekki væri verið að krefjast þess að hróflað yrði við skipun þeirra einstaklinga sem hlutu skipun, taldi Hæstiréttur að J hefði ekki sýnt fram á að hann hefði lögvarða hagsmuni af því að fá skorið sjálfstætt úr um ógildi ákvarðana dómsmálaráðherra. Var því staðfest sú niðurstaða hins kærða úrskurðar að vísa ógildingarkröfu J frá dómi. Hvað viðurkenningarkröfu J varðaði benti Hæstiréttur á að í dómaframkvæmd hefði verið lagt til grundvallar að beiting heimildar 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 til að krefjast viðurkenningar á bótaskyldu væri háð því skilyrði að sá sem höfðar mál leiði nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni og geri grein fyrir því í hverju tjónið felist. Taldi Hæstiréttur að með framlögðum gögnum og málatilbúnaði sínum að öðru leyti hefði J uppfyllt þau skilyrði. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi hvað viðurkenningarkröfuna varðaði og lagt fyrir héraðsdóm að taka hana til efnismeðferðar.
Á var einn af 33 umsækjendum um embætti dómara við Landsrétt og meðal þeirra 15 sem dómnefnd samkvæmt lögum um dómstóla nr. 15/1998 hafði talið hæfasta til að gegna því embætti. Þegar dómsmálaráðherra gerði tillögu til Alþingis um hvaða 15 umsækjendur skyldi skipa dómara við réttinn var Á ekki á meðal þeirra sem lagt var til að yrðu skipaðir. Alþingi samþykkti tillögur ráðherra og voru þær í kjölfarið sendar forseta Íslands sem ritaði undir skipunarbréf þeirra 15 dómara sem ráðherra hafði gert tillögu um. Höfðaði Á þá mál þetta á hendur Í þar sem hann krafðist í fyrsta lagi ógildingar á framangreindum athöfnum ráðherra, í öðru lagi viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna þess tjóns sem hann hefði orðið fyrir vegna þessa og í þriðja lagi miskabóta. Með hinum kærða úrskurði var ógildingarkröfu Á vísað frá dómi á þeim grundvelli að ekki yrði séð að hún myndi leiða til afgerandi niðurstöðu um sakarefni málsins, enda myndu ákvarðanir ráðherra og Alþingis um skipun hinna 15 dómara í Landsrétt halda gildi sínu þótt fallist yrði á hana. Þá var kröfu Á um viðurkenningu á skaðabótaskyldu Í vísað frá dómi á þeim grundvelli að Á hefði ekki sýnt fram á að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna athafna ráðherra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt forseti Íslands væri samkvæmt stjórnarskránni að formi til æðsti embættismaður ríkisins, væru ráðherrar samkvæmt fastmótaðri stjórnskipunarvenju í reynd æðstu handhafar framkvæmdarvaldsins. Væri það því í reynd dómsmálaráðherra sem færi með skipunarvaldið og væri kröfum Á því réttilega beint að honum fyrir hönd Í. Þá vísaði Hæstiréttur til þess að fyrirmæli 60. og 70. gr. stjórnarskrárinnar hefðu í framkvæmd verið skýrð þannig að sérhver sem eigi lögvarinna hagsmuna að gæta geti almennt krafist þess fyrir dómi að ákvarðanir stjórnvalda verði ógiltar brjóti þær í bága við lög að formi til eða efni. Að jafnaði væri það hins vegar ekki á færi dómstóla að taka nýjar ákvarðanir um málefni sem stjórnvöldum væri falið með lögum að fara með. Samkvæmt því og að gættum þeim skýringum Á að baki ógildingarkröfu sinni, að ekki væri verið að krefjast þess að hróflað yrði við skipun þeirra einstaklinga sem hlutu skipun, taldi Hæstiréttur að Á hefði ekki sýnt fram á að hann hefði lögvarða hagsmuni af því að fá skorið sjálfstætt úr um ógildi ákvarðana dómsmálaráðherra. Var því staðfest sú niðurstaða hins kærða úrskurðar að vísa ógildingarkröfu Á frá dómi. Hvað viðurkenningarkröfu Á varðaði benti Hæstiréttur á að í dómaframkvæmd hefði verið lagt til grundvallar að beiting heimildar 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 til að krefjast viðurkenningar á bótaskyldu væri háð því skilyrði að sá sem höfðar mál leiði nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni og geri grein fyrir því í hverju tjónið felist. Taldi Hæstiréttur að með framlögðum gögnum og málatilbúnaði sínum að öðru leyti hefði Á uppfyllt þau skilyrði. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi hvað viðurkenningarkröfuna varðaði og lagt fyrir héraðsdóm að taka hana til meðferðar.
Í efndi til rammasamningsútboðs í nóvember 2011 er nefndist Ísland allt árið og hafði þann tilgang að jafna árstíðarsveiflu í komu ferðamanna til Íslands. Í kjölfarið gerði Í rammasamninga við F ehf. og ÍA ehf. Samningarnir öðluðust gildi í janúar 2012 og skyldu standa út árið en heimilt var að framlengja þá um eitt ár í senn tvisvar sinnum. Rann samningur Í við F ehf. sitt skeið á enda í lok ársins 2012 en samningurinn við ÍA ehf. var framlengdur tvívegis. Í beindi öllum kaupum á þjónustu á grundvelli rammasamninganna að ÍA ehf. en engum að F ehf. Höfðaði F ehf. mál gegn Í og ÍR og krafðist skaðabóta vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna þessa. Krafðist F ehf. aðallega efndabóta, til vara viðurkenningar á rétti til skaðabóta vegna missis hagnaðar en að því frágengnu krafðist hann vangildisbóta. Héraðsdómur vísaði öllum kröfum F ehf. frá dómi á grundvelli vanreifunar. Í niðurstöðu Hæstaréttar sagði m.a. að F ehf. hefði ekki sýnt fram á hvernig útreikningur stefnufjárhæðar hans samrýmdist því að geta verið reistur á efndabótagrundvelli. Þá yrði heldur ekki talið að F ehf. hefði gert viðhlítandi grein fyrir því á hvaða grundvelli hann gæti átt rétt til viðurkenningar á þeim efndum sem hann gerði kröfu um samkvæmt varakröfu hans. Aftur á móti væru engir annmarkar á kröfu F ehf. um viðurkenningu á skyldu Í og ÍR til greiðslu vangildisbóta að varðað gætu frávísun þeirrar kröfu. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur um frávísun aðal- og varakröfu F ehf. en lagt fyrir héraðsdómara að taka til efnismeðferðar þrautavarakröfu hans.
Miðstöðin ehf eignarhaldsfélag (Kristinn Brynjólfsson framkvæmdastjóri) gegn
VBS Fjárfestingabanka hf (
Skúli Bjarnason hrl)
Kærumál. Nauðungarsala. Skaðabætur. Frávísunarúrskurður héraðsdóms staðfestur að hluta. M höfðaði mál fyrir héraðsdómi og var aðalkrafa hans tvíþætt. Annars vegar krafðist hann viðurkenningar á að „ranglega hafi verið staðið að nauðungarsölu“ fasteignar í sinni eigu og hins vegar skaðabóta auk dráttarvaxta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna þess sem aflaga hafi farið við nauðungarsöluna. Til vara krafðist hann þess að eftirstöðvar vegna skuldabréfa sem tryggðar voru með veðrétti í eignunum, yrði færðar niður um tiltekna fjárhæð. Málinu var vísað frá héraðsdómi og var sá úrskurður kærður. Í dómi Hæstaréttar segir að fyrri hluti aðalkröfu M feli aðeins í sér málsástæðu fyrir síðari hluta hennar og hafi M því ekki lögvarða hagsmuni af því að fá sérstakan viðurkenningardóm um hana. Var henni því vísað frá dómi með vísan til 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Hæstiréttur taldi hins vegar síðari aðalkröfuna, um greiðslu skaðabóta og dráttavaxta, nægilega rökstudda og reifaða til þess að unnt væri að leggja dóm á hana. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi að því er varðaði síðari aðalkröfu M. Þá staðfesti Hæstiréttur úrskurð héraðsdóms um frávísun varakröfu M, varðandi framkvæmd nauðungarsölunnar og úthlutun söluverð, með vísan til 3. mgr. 80. gr. laga nr. 90/1991.
Straumsbúið sf, Sigurður B. Markússon, Íslenskir aðalverktakar hf, Sína Þorleif Þórðardóttir, Leifur Sörensen, Gréta Elín Sörensen og Birgir Sörensen (
Ragnar Aðalsteinsson hrl)
gegn
Alcan á Íslandi hf Alcan Holdings Switzerland Ltd (
Hákon Árnason hrl),
íslenska ríkinu (
Óskar Thorarensen hrl) og
Hafnarfjarðarkaupstað (
Jón Höskuldsson hrl)
S o.fl. kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem máli þeirra gegn AÍ, AHC, Í og H var vísað frá dómi. Aðaldómkröfur S o.fl., sem voru eigendur jarðarinnar Ó í Hafnarfirði, tóku til þess að viðurkennt yrði að AÍ, AHC, Í og H væri skylt að kaupa nánar tiltekið land úr Ó, aðallega 450,5 hektara en til vara 248,6 hektara. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um frávísun þessara dómkrafna með vísan til þess að ekki hefði verið gerð viðhlítandi grein fyrir þeim lagalegum forsendum sem staðið gætu til þess að AÍ, AHC, Í og H yrðu skyldaðir til að kaupa umrætt land. Varakröfur S o.fl. hljóðuðu á um að viðurkennt yrði að AÍ, AHC, Í og H væru skaðabótaskyldir vegna ætlaðrar skerðingar sem starfsemi álbræðslunnar í Straumsvík hefði í för með sér á verðmæti lands innan merkja Ó, aðallega á verðmæti 450,181 hektara lands og til vara 247,2814 hektara. Taldi Hæstiréttur að nægjanlega væri fram komið í málinu að uppfyllt væru skilyrði þess að sóknaraðilum væri unnt að leita dóms um viðurkenningu á skaðabótaskyldu AÍ, AHC, Í og H, á grundvelli heimildar í 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 og með vísan í dómaframkvæmd réttarins, án þess að staðreynt hafi verið hvert tjón þeirra kynni að geta talist. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi hvað þessar kröfur varðaði og lagt fyrir héraðsdóm að taka þær til efnismeðferðar. Þá gerðu S o.fl., samhliða þessum dómkröfum einnig kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu vegna tjóns, sem starfsemi álversins í Straumsvík hefði valdið þeim frá 1. júlí 1998 til dómsuppkvaðningardags vegna skerðingar á nýtingarmöguleikum þeirra af landi Ó. Hæstiréttur vísaði þessari dómkröfu S o.fl. frá héraðsdómi þar sem hún var talin fólgin í öðrum kröfum þeirra um viðurkenningu á skaðabótaskyldu AÍ, AHC, Í og H.
X höfðaði mál á hendur Í og krafðist þess aðallega að viðurkennt yrði að ættleiðing Y á henni hefði öðlast gildi 23. mars 1988, til vara að viðurkennd yrði skaðabótaskylda Í vegna fjárhæðar sem svaraði til þess sem hún hefði fengið í arf eftir Y að viðbættum dráttarvöxtum, en til þrautavara að Í greiddi sér nánar tilgreindar skaðabætur. Í krafðist þess að málinu yrði vísað frá dómi og féllst héraðsdómur á það. Talið var að aðalkrafa X fæli í sér að dómurinn kæmi í stað dómsmálaráðherra með því að koma á því réttarástandi sem í ættleiðingarleyfi fælist en það væri ekki á valdsviði dómstóla. Bar því að vísa þeirri kröfu frá dómi. Þá var þrautavarakröfu X vísað frá dómi vegna vanreifunar. Hæstiréttur hafnaði því hins vegar að vísa varakröfu X um viðurkenningu á skaðabótaskyldu Í frá dómi enda hafði X sýnt nægilega fram á að hún hefði orðið fyrir fjártjóni með því að ekki hafði orðið af ráðagerðum um ættleiðingu hennar og heimild hennar til málsóknar var ekki háð því að leitt væri nánar í ljós hvert umfang tjónsins væri. Var því lagt fyrir héraðsdómara að taka þá kröfu X til efnismeðferðar.
Aðalsteinn Jónsson, Baldur Grétarsson, Anna Birna Snæþórsdóttir, Kristbjörg Ragnarsdóttir, Jóna S. Ágústsdóttir, Birgir Þór Ásgeirsson, Vilhjálmur Vernharðsson, Emil J. Árnason, Stefán Geirsson, Sigurður J. Stefánsson, Helga Valgeirsdóttir og Eysteinn Geirsson (
Hróbjartur Jónatansson hrl)
gegn
Norður-Héraði (
Logi Guðbrandsson hrl)
Kærumál. Sveitarstjórn. Stjórnvaldsúrskurður. Stjórnarskrá. Aðild. Lögvarðir hagsmunir. Kæruaðild. Frávísunarúrskurður staðfestur að hluta. A o.fl. kröfðust þess annars vegar að ógilt yrði ákvörðun sveitarstjórnar Norður-Héraðs um sameiningu sveitarfélagsins við Austur-Hérað og Fellahrepp og hins vegar að ógiltur yrði úrskurður félagsmálaráðuneytisins um staðfestingu á umræddri ákvörðun sveitarstjórnarinnar. Í Hæstarétti var talið að þar sem fyrri krafan varðaði eingöngu gildi ákvörðunar sveitarstjórnarinnar um sameiningu á grundvelli 2. mgr. 91. gr. sveitarstjórnarlaga nr. 45/1998 yrði heimild A o.fl. til aðildar að dómsmálinu ekki rýmri en leiddi af almennum reglum. Var talið að A o.fl. hefðu ekki lögvarða hagsmuni af þessari kröfu sinni samkvæmt 25. gr. laga nr. 91/1991 svo sem ákvæðið hefur verið skýrt í dómaframkvæmd og var henni því vísað frá héraðsdómi. Varðandi síðari kröfuna var með vísan til 60. gr. stjórnarskrárinnar talið að þeir átta sóknaraðilar sem höfðu kært umrædda ákvörðun til félagsmálaráðuneytisins ættu lögvarða hagsmuni til að fá úrlausn dómstóla um hana en kröfu þeirra fjögurra sóknaraðila, sem áttu ekki aðild að málskoti til félagsmálaráðuneytisins, varð hins vegar vísað frá héraðsdómi. Þá var ekki talið að það stæði því í vegi að leyst yrði úr síðari kröfu sóknaraðilanna átta að fjórir menn sem stóðu að umræddu málskoti ættu ekki aðild að málinu.
Í máli sem farið hafði verið með samkvæmt 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála var ekki talið að vanefndir Á, stefnanda málsins, samkvæmt þeim samningum sem hann reisti kröfur sínar á vörðuðu efnishlið málsins og leiddu til frávísunar þess. Var frávísun héraðsdómara felld úr gildi um annað en skaðabótakröfu og lagt fyrir hann að taka málið til efnismeðferðar.