Dómstólaleit

G krafðist þess að ógilt yrði veðleyfi sem hún hafði undirritað um að fasteign hennar yrði sett að veði til tryggingar skuld sonar síns H við Í hf., samkvæmt skuldabréfi útgefnu af honum. Byggði G á því að Í hf. hefði ekki staðið við skyldur sínar samkvæmt samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 1. nóvember 2001 og að því væru fyrir hendi forsendur samkvæmt 36. gr. samningalaga til að víkja samþykki hennar um veðsetninguna til hliðar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að greiðslumat sem framkvæmt hafði verið á H í tengslum við lántökuna hefði verið haldið fjölmörgum annmörkum. Ekki væri unnt að sjá hver niðurstaða þess hefði orðið ef réttar upplýsingar hefðu verið notaðar og samræmis gætt í tilgreiningu ráðstöfunartekna annars vegar og greiðslubyrði og ætluðum framfærslukostnaði og föstum útgjöldum hins vegar. Yrði Í hf. að bera hallan af þeirri óvissu hvort H hefði staðist greiðslumat ef réttar upplýsingar hefðu verið tilgreindar, svo og því hvort G hefði veitt veðheimildina ef réttilega hefði verið staðið að gerð greiðslumatsins. Að teknu tilliti til efni loforðs G um að veita veð í fasteigninni, atvika og stöðu G og Í hf. við samningsgerðina, auk atvika sem síðar komu til, var talið ósanngjarnt af hálfu Í hf. að bera fyrir sig samninginn sem fólst í samþykki G við að veita veð í fasteigninni, umfram þá fjárhæð sem var varið til greiðslu eldri veðskulda sem hvíldu á fasteign hennar. Með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 169/2012, um að horfa yrði til þeirrar hækkunar sem orðið hafði á uppgreiddum lánum með tilliti til vaxta- og verðtryggingar, ógilti Hæstiréttur samþykki G um veðleyfið að því marki sem fjárhæðin væri umfram 6.500.000 krónur.

J og Þ störfuðu hjá Í hf. sem framleiddi og seldi ísþykknivélar. Í ráðningarsamningum þeirra var að finna ákvæði um trúnaðarskyldu m.a. varðandi viðskipta- og atvinnuleyndarmál. Rekstri Í hf. var hætt og var J og Þ sagt upp störfum. Í hf. gerði síðan samning við O ehf. um kaup á vörubirgðum, lausafjármunum, framleiðsluaðferðum, tæknilegum upplýsingum, einkaleyfum og viðskiptasamböndum Í hf. Í samningnum kom m.a. fram að O ehf. hefði rétt til að framfylgja og fullnusta trúnaðarskyldur starfsmanna. Eftir að J og Þ létu af störfum hjá Í hf. hófu þeir hönnun og þróun á ísstrokkum sem þeir létu framleiða og seldu síðan. O ehf. stefndi J og Þ og krafðist þess að þeim yrði með dómi bannað að framleiða og/eða selja ísstrokka í ísþykknivélar af tiltekinni gerð. Talið var að Í hf. hafi ekki getað, án samþykkis og vitundar J og Þ, framselt skyldur þeirra samkvæmt ráðningarsamningum sem þegar hafði verið slitið og því ekki hægt að byggja kröfur á því að J og Þ hafi verið bundnir af ákvæðum ráðningarsamninganna. Þá var ekki talið að J og Þ hafi nýtt sér atvinnuleyndarmál við gerð ísstrokkanna þannig að þeir hafi brotið gegn 27. gr. þágildandi samkeppnislaga. Voru J og Þ því sýknaðir af kröfum O ehf.

Ö krafðist þess aðallega að tveimur liðum í dómkröfum M, um greiðslu á 3.189,59 evrum og 15.060 krónum yrði vísað frá héraðsdómi og hann jafnframt sýknaður af kröfum M um að honum yrði gert að þola að birgðir hans af nánar tilgreindum stólum yrðu gerðar upptækar, án endurgjalds. Dómur var felldur á mál þetta í héraði á grundvelli samþykkis Ö á öllum kröfum M öðrum en um málskostnað. Að gefnu fyrrgreindu samþykki Ö stóðu aðeins eftir fjárkröfur M en óumdeilt er að höfuðstóll þeirrar kröfu nam 316.204 krónur. Gat Ö því ekki lengur talist hafa hagsmuni, sem metnir yrðu til fjár við ákvörðun áfrýjunarhagsmuna samkvæmt 2. og 3. mgr. 152. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála af öðru en fyrrgreindri samanlagðri fjárhæð höfuðstóls þessara kröfuliða. Hún náði ekki áfrýjunarfjárhæð samkvæmt 1. mgr. sömu lagagreinar og varð því að vísa málinu frá Hæstarétti.

M framleiddi svokallaðan Bombo stól á grundvelli nytjaleyfissamnings við hönnuð stólsins. Síðla árs 2004 varð M var við að í verslun Ö voru til sölu stólar sem M taldi vera eftirlíkingu af Bombo stólnum. Lagt var lögbann við sölu og annarri ráðstöfun Ö á stólunum. Deilt var um hvort stóllinn Bombo væri háður höfundarrétti sem nytjalist. Ö hélt því fram að M hefði ekki lagt fram haldbær sönnunargögn í héraði er sýndi að stóllinn uppfyllti lágmarksskilyrði þess að njóta höfundarréttarverndar. Hefði M hvorki aflað matsgerðar dómkvaddra manna né lagt fram önnur sérfræðileg gögn í því skyni að sýna fram á það í hverju höfundarrétturinn fælist. Í héraði var viðurkennt að stóllinn Bombo nyti höfundarréttarverndar. Dómurinn var ekki skipaður sérfróðum meðdómsmönnum. Megin málsástæða Ö í héraði var sú að M hefði ekki tekist að sýna fram á hvaða einstakir þættir í hönnun Bombo stólsins ættu að leiða til þess að hann nyti höfundarréttarverndar. Um þessa málsástæðu segir einungis í dóminum að slíkt sé ekki nauðsynlegt þar sem telja verði við mat á því hvort Bombo stóllinn njóti höfundarréttarverndar verði að líta til heildarmyndarinnar. Hæstarétti þótti úrlausn héraðsdómara um þessa megin málsástæðu Ö vera alls ófullnægjandi og að honum hafi borið eins og á stóð að kveðja til sérfróða meðdómsmenn til setu í málinu. Var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til aðalmeðferðar og dómsálagningar að nýju.

S krafðist bóta fyrir tjón sem hann taldi L hafa bakað sér á árinu 1993 í tengslum við lok á samningi aðila um söfnun S á auglýsingum í símaskrá. Var krafa S um heimvísun málsins ekki tekin til greina. S reisti kröfu sína meðal annars á því, að eftir slit samningsins hafi L hagnýtt sér eignarréttindi hans og hugverk á þann hátt að í bága hafi farið við ákvæði höfundalaga. S var ekki talinn hafa sýnt fram á að L hafi hagnýtt sér eignarréttindi hans né nein þau verk, sem kynnu að njóta verndar höfundalaga. Þurfti þá ekki að leysa frekar úr því, að hvaða marki slík verk kynnu að hafa orðið til í hans hendi í tengslum við starf hans í þágu L meðan samningur var í gildi milli þeirra. Fékk S því ekki byggt kröfu sína á þessari málsástæðu. Aðrar málsástæður S lutu að því að hann hafi eignast fjárkröfu á hendur L við lok samningssambands aðilanna árið 1993. Var S ekki talinn hafa haldið kröfu sinni, sem sprottin væri beint af samningssambandi málsaðila, fram innan hæfilegs tíma frá því samningssambandi lauk. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu L.

U ehf. o.fl. kröfðust þess að lagt yrði lögbann við því að H o.fl. gæfu út, sýndu eða birtu opinberlega með öðrum hætti kvikmynd sem sýndi og fjallaði um fegurðarsamkeppni. Hafði H, sem var einn keppenda, ýmist sjálf tekið eða fengið aðra til að taka upp á myndband talsvert efni frá undirbúningi og framkvæmd keppninnar, sem sneri bæði að henni sjálfri og öðrum keppendum. Hafði hún í framhaldi af því notað efni úr þessum upptökum við gerð kvikmyndar, sem var kynnt opinberlega að fyrirhugað væri að sýna almenningi. Héraðsdómari taldi að H o.fl. þyrftu að bera hallann af því að neita að sýna kvikmyndina við meðferð málsins, og að aðrir lögbannsbeiðendur en U ehf. hefðu á þeim grunni nægilega gert sennilegt að með sýningu kvikmyndarinnar yrði vegið að friðhelgi einkalífs þeirra. Við meðferð málsins fyrir Hæstarétti lögðu H o.fl. fram eintak af kvikmyndinni. Í dómi Hæstaréttar segir að H o.fl. hafi lítið sem ekkert vísað til þessa eintaks af myndinni í málatilbúnaði sínum fyrir réttinum. Liggi þannig ekki nægilega fyrir hvað H o.fl. telji sannað með þessu gagni í einstökum atriðum. Til þess verði einnig að líta að í greinargerð þeirra sé tekið fram að þetta eintak af kvikmyndinni sé aðeins til afnota fyrir dómendur, en um helmingur keppenda hafi ásamt lögmanni horft á þessa gerð hennar og geti á þeim grunni tjáð sig um verkið ef efni séu talin til þess. Með þessu háttalagi við gagnaöflun hafi H o.fl. virt að vettugi þá grundvallarreglu einkamálaréttarfars að jafnræðis beri að gæta um rétt málsaðila til að kynna sér og tjá sig um sönnunargögn gagnaðila síns. Auk þessa hafi H o.fl. með því að leggja fyrst fram á þessu stigi eintak af kvikmyndinni raskað í öllum meginatriðum þeim grundvelli, sem þau hafi kosið sjálf að reisa málatilbúnað sinn á fyrir héraðsdómi. Þegar alls þessa sé gætt séu ekki skilyrði til að taka tillit til þessa sönnunargagns við úrlausn málsins fyrir Hæstarétti. Var hinn kærði úrskurðar því staðfestur.