Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

23 dómar fundust

Lög: Lög um breytingu á lögum nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, og lögum nr. 60/1994, um vátryggingastarfsemi. nr. 130/2004

Hæstiréttur birt 15. mars 2018

814/2016

Raiffeisen Bank International AG (Sigurður Örn Hilmarsson lögmaður) gegn Kaupþingi ehf (Grímur Sigurðsson lögmaður, Jón Gunnar Ásbjörnsson lögmaður)

K ehf. krafðist riftunar á greiðslu skuldar K hf. við RZ á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, en K ehf. byggði á því að greiðslan hafi verið innt af hendi fyrr en eðlilegt var og hafi ekki virst venjuleg eftir atvikum. RZ rann saman við RI í mars 2017 og tók RI við öllum réttindum og skyldum hans. RZ hafði ásamt þremur öðrum bönkum í nóvember 2007 lagt K hf. til svokallað brúarlán en lánið skyldi endurgreiðast að fullu ári síðar. Í júní 2008 tók K hf. nýtt sambankalán og að því stóð meðal annars RZ. Drjúgum hluta síðara lánsins var ráðstafað af hálfu K hf., meðal annars til endurgreiðslu á lánshluta RZ í hinu fyrra láni. Ágreiningur aðila laut einnig að því hvort líta bæri til ensks réttar við úrlausn málsins en RZ taldi að í báðum lánssamningunum og fylgiskjölum með þeim væri mælt svo fyrir að um þá færi eftir enskum rétti sem því ætti að gilda um sakarefnið framar íslenskum lögum. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að sá mismunur sem hefði verið á hlutdeild RZ í upphaflegu brúarláni frá nóvember 2007 og hlutdeild bankans í sambankaláninu frá júní 2008 hefði falið í sér greiðslu á skuld í skilningi 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991. Í dómaframkvæmd réttarins hefði ítrekað verið lagt til grundvallar að greiðsla við þessar aðstæður hefði verið innt af hendi fyrr en eðlilegt var í skilningi ákvæðisins og ekki verið talið skipta máli þótt heimilt hefði verið að greiða skuldina fyrir gjalddaga. Var því talið að umrædd greiðsla K hf. hefði verið innt af hendi fyrr en eðlilegt var. Við mat á því hvort greiðslan væri venjuleg eftir atvikum yrði að líta heildstætt á þær tvær áðurnefndar lántökur K hf. og hvernig staðið hefði verið að endurgreiðslu á hluta fyrra lánsins til RZ í júní 2008. Með síðara láninu hefði verið um mikilvæga viðbótarfjármögnun að ræða fyrir K hf. og jafnframt framlengingu á fjármögnun hans hvað varðaði stærstan hluta upphaflegs láns. Var fallist á með RI að miða yrði við að lánið sem tekið hefði verið í júní 2008 hefði falið í sér ávinning fyrir K hf. þótt vaxtakjör þess hefðu verið lakari en á fyrra láni. Var hin umþrætta greiðsla því talin venjuleg eftir atvikum samkvæmt 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 og því þyrfti ekki að taka afstöðu til þess hvort líta bæri til enskra laga við úrlausn málsins. Var RI sýknaður af kröfu K ehf.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 13. júlí 2016

E-2514/2012

Kaupþing hf (Jóhannes Karl Sveinsson hrl) gegn Raiffeisen Zentralbank Österreich og Raiffaisen Bank International AG (Kári Hólmar Ragnarsson hdl)

Fallist var á kröfu stefnanda um riftun á greiðslu á skuld fyrir gjalddaga hennar og fallist var á kröfu um endurgreiðslu úr hendi stefndu sameiginlega.

Hæstiréttur birt 21. apríl 2015

251/2015

Kaupþing hf (Grímur Sigurðsson hrl) gegn Bank of America Merrill Lynch International Ltd (Hróbjartur Jónatansson hrl)

K hf. höfðaði mál á hendur B til riftunar á nánar tilgreindum greiðslum sem K hf. innti af hendi árið 2008 og eftir að hafa lýst yfir riftun þeirra í maí 2012. Við meðferð málsins í héraði fór B fram á að dómkvaddur yrði maður til að meta réttaráhrif viðskipta málsaðila samkvæmt enskum rétti þar sem hann taldi að þarlendar réttarreglur ættu að hafa þýðingu fyrir úrslit málsins, sbr. síðari málslið n. liðar 2. mgr. 99. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og 30. gr. tilskipunar nr. 2001/24/EB um endurskipulagningu og slit lánastofnana. Í fyrrgreindu ákvæðinu er tekið fram að löggerningur verði ekki ógiltur ef sá sem hag hefur af því að slíkur löggerningur haldi gildi sínu leggur fram fullnægjandi sönnun um að um löggerninginn eigi að gilda lög annars ríkis og að þar sé ekki að finna ógildingarreglu sem tekur til þess tilviks sem um ræðir. Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var fallist á beiðni B varðandi 1. spurningu beiðninnar og 4. spurningu hennar, að því marki sem hún skírskotaði til 1. spurningarinnar, en henni hafnað að öðru leyti þar sem fyrrgreindu ákvæði laga nr. 161/2002, sem leitt hefði verið í lög með 1. gr. laga nr. 78/2011, yrði ekki beitt með afturvirkum hætti um réttarstöðu aðilanna sem hefði verið fullmótuð og komin í endanlegt horf eftir að K hf. hafði verið skipuð slitastjórn í maí 2009. Því væri við úrlausn málsins bersýnilega óþarft að færa sönnur á efni reglnanna sem getið væri í 2. og 3. spurningu beiðninnar, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt K hf. hefði eftir maí 2009 verið heimilt samkvæmt 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002 að krefjast riftunar á umræddum ráðstöfunum eftir reglum XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. hefði skort lagaheimild til þess á þeim tíma að höfða mál í því skyni á hendur B hér á landi, þannig að óvíst hefði verið að riftunin hefði fengist staðfest fyrir dómi. Slík heimild hefði fyrst verið lögfest með lögum nr. 146/2011 sem tóku gildi tæpum fjórum mánuðum eftir að síðari málsliður n. liðar 2. mgr. 99. gr. laga nr. 161/2002 hafði verið leiddur í lög. Væri ekki í lögum kveðið á um lagaskil gilti sú meginregla samkvæmt íslenskum rétti að réttarstaða manna réðist af lögum eins og þau væru hverju sinni. Með vísan til framangreinds yrði litið svo á að síðastgreindu ákvæði laga nr. 161/2002 yrði eftir atvikum beitt um heimild K hf. til umræddrar riftunar. Af þeim sökum stæðu hvorki rök til þess að hafna beiðni B um dómkvaðningu matsmanns til að svara 2. og 3. spurningu í matsbeiðni hans né 4. spurningunni að því leyti sem hún vísaði til þeirra. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms að fallast á dómkvaðningu matsmanns til að svara 1. spurningu matsbeiðninnar og 4. spurningu að því marki sem hún skírskotaði til hennar.

Hæstiréttur birt 21. apríl 2015

250/2015

Kaupþing hf (Grímur Sigurðsson hrl) gegn Merrill Lynch International (Hróbjartur Jónatansson hrl)

K hf. höfðaði mál á hendur M til riftunar á nánar tilgreindum greiðslum sem K hf. innti af hendi árið 2008 og eftir að hafa lýst yfir riftun þeirra í maí 2012. Við meðferð málsins í héraði fór M fram á að dómkvaddur yrði maður til að meta réttaráhrif viðskipta málsaðila samkvæmt enskum rétti þar sem hann taldi að þarlendar réttarreglur ættu að hafa þýðingu fyrir úrslit málsins, sbr. síðari málslið n. liðar 2. mgr. 99. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og 30. gr. tilskipunar nr. 2001/24/EB um endurskipulagningu og slit lánastofnana. Í fyrrgreindu ákvæðinu er tekið fram að löggerningur verði ekki ógiltur ef sá sem hag hefur af því að slíkur löggerningur haldi gildi sínu leggur fram fullnægjandi sönnun um að um löggerninginn eigi að gilda lög annars ríkis og að þar sé ekki að finna ógildingarreglu sem tekur til þess tilviks sem um ræðir. Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var fallist á beiðni M varðandi 1. spurningu beiðninnar og 4. spurningu hennar, að því marki sem hún skírskotaði til 1. spurningarinnar, en henni hafnað að öðru leyti þar sem fyrrgreindu ákvæði laga nr. 161/2002, sem leitt hefði verið í lög með 1. gr. laga nr. 78/2011, yrði ekki beitt með afturvirkum hætti um réttarstöðu aðilanna sem hefði verið fullmótuð og komin í endanlegt horf eftir að K hf. hafði verið skipuð slitastjórn í maí 2009. Því væri við úrlausn málsins bersýnilega óþarft að færa sönnur á efni reglnanna sem getið væri í 2. og 3. spurningu beiðninnar, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt K hf. hefði eftir maí 2009 verið heimilt samkvæmt 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002 að krefjast riftunar á umræddum ráðstöfunum eftir reglum XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. hefði skort lagaheimild til þess á þeim tíma að höfða mál í því skyni á hendur M hér á landi, þannig að óvíst hefði verið að riftunin hefði fengist staðfest fyrir dómi. Slík heimild hefði fyrst verið lögfest með lögum nr. 146/2011 sem tóku gildi tæpum fjórum mánuðum eftir að síðari málsliður n. liðar 2. mgr. 99. gr. laga nr. 161/2002 hafði verið leiddur í lög. Væri ekki í lögum kveðið á um lagaskil gilti sú meginregla samkvæmt íslenskum rétti að réttarstaða manna réðist af lögum eins og þau væru hverju sinni. Með vísan til framangreinds yrði litið svo á að síðastgreindu ákvæði laga nr. 161/2002 yrði eftir atvikum beitt um heimild K hf. til umræddrar riftunar. Af þeim sökum stæðu hvorki rök til þess að hafna beiðni M um dómkvaðningu matsmanns til að svara 2. og 3. spurningu í matsbeiðni hans né 4. spurningunni að því leyti sem hún vísaði til þeirra. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms að fallast á dómkvaðningu matsmanns til að svara 1. spurningu matsbeiðninnar og 4. spurningu að því marki sem hún skírskotaði til hennar.

Hæstiréttur birt 17. apríl 2015

231/2015

LBI hf (Jóhannes Sigurðsson hrl) gegn Merrill Lynch International (Hróbjartur Jónatansson hrl)

L hf. höfðaði mál á hendur M til riftunar á nánar tilgreindum greiðslum sem L hf. innti af hendi árið 2008. Við meðferð málsins í héraði fór M fram á að dómkvaddur yrði maður til að meta réttaráhrif viðskipta málsaðila samkvæmt enskum rétti þar sem hann taldi að þarlendar réttarreglur ættu að hafa þýðingu fyrir úrslit málsins, sbr. síðari málslið n. liðar 2. mgr. 99. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og 30. gr. tilskipunar nr. 2001/24/EB um endurskipulagningu og slit lánastofnana. Í fyrrgreindu ákvæðinu er tekið fram að löggerningur verði ekki ógiltur ef sá sem hag hefur af því að slíkur löggerningur haldi gildi sínu leggur fram fullnægjandi sönnun um að um löggerninginn eigi að gilda lög annars ríkis og að þar sé ekki að finna ógildingarreglu sem tekur til þess tilviks sem um ræðir. Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans og að teknu tilliti til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 228/2015, var fallist á beiðni M um dómkvaðningu matsmanns.

Hæstiréttur birt 17. apríl 2015

228/2015

Kaupþing hf (Grímur Sigurðsson hrl) gegn Merrill Lynch International (Hróbjartur Jónatansson hrl) og Cambridge International Securities Inc (Gísli Guðni Hall hrl)

K hf. höfðaði mál á hendur M og C til riftunar á nánar tilgreindum greiðslum sem K hf. innti af hendi árið 2008 og eftir að hafa lýst yfir riftun þeirra í júní 2012. Við meðferð málsins í héraði fór M fram á að dómkvaddur yrði maður til að meta réttaráhrif viðskipta málsaðila samkvæmt enskum rétti þar sem hann taldi að þarlendar réttarreglur ættu að hafa þýðingu fyrir úrslit málsins, sbr. síðari málslið n. liðar 2. mgr. 99. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og 30. gr. tilskipunar nr. 2001/24/EB um endurskipulagningu og slit lánastofnana. Í fyrrgreindu ákvæðinu er tekið fram að löggerningur verði ekki ógiltur ef sá sem hag hefur af því að slíkur löggerningur haldi gildi sínu leggur fram fullnægjandi sönnun um að um löggerninginn eigi að gilda lög annars ríkis og að þar sé ekki að finna ógildingarreglu sem tekur til þess tilviks sem um ræðir. Í hinum kærða úrskurði héraðsdóms var fallist á beiðni M varðandi 1. spurningu beiðninnar og 4. spurningu hennar, að því marki sem hún skírskotaði til 1. spurningarinnar, en henni hafnað að öðru leyti þar sem fyrrgreindu ákvæði laga nr. 161/2002, sem leitt hefði verið í lög með 1. gr. laga nr. 78/2011, yrði ekki beitt með afturvirkum hætti um réttarstöðu aðilanna sem hefði verið fullmótuð og komin í endanlegt horf eftir að K hf. hafði verið skipuð slitastjórn í maí 2009. Því væri við úrlausn málsins bersýnilega óþarft að færa sönnur á efni reglnanna sem getið væri í 2. og 3. spurningu beiðninnar, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt K hf. hefði eftir maí 2009 verið heimilt samkvæmt 4. mgr. 103. gr. laga nr. 161/2002 að krefjast riftunar á umræddum ráðstöfunum eftir reglum XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. hefði skort lagaheimild til þess á þeim tíma að höfða mál í því skyni á hendur M og C hér á landi, þannig að óvíst hefði verið að riftunin hefði fengist staðfest fyrir dómi. Slík heimild hefði fyrst verið lögfest með lögum nr. 146/2011 sem tóku gildi tæpum fjórum mánuðum eftir að síðari málsliður n. liðar 2. mgr. 99. gr. laga nr. 161/2002 hafði verið leiddur í lög. Væri ekki í lögum kveðið á um lagaskil gilti sú meginregla samkvæmt íslenskum rétti að réttarstaða manna réðist af lögum eins og þau væru hverju sinni. Með vísan til framangreinds yrði litið svo á að síðastgreindu ákvæði laga nr. 161/2002 yrði eftir atvikum beitt um heimild K hf. til umræddrar riftunar. Af þeim sökum stæðu hvorki rök til þess að hafna beiðni M um dómkvaðningu matsmanns til að svara 2. og 3. spurningu í matsbeiðni hans né 4. spurningunni að því leyti sem hún vísaði til þeirra. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms að fallast á dómkvaðningu matsmanns til að svara 1. spurningu matsbeiðninnar og 4. spurningu að því marki sem hún skírskotaði til hennar.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 18. júní 2013

E-1817/2012

Glitnir hf (Ragnar Björgvinsson hdl) gegn Deutsche Bank AG (Hjördís Halldórsdóttir hrl)

Hafnað var kröfu G um riftun á skuldajöfnuði sem D hafði lýst yfir. Talið var að krafa D hefði stofnast áður en þrír mánuðir voru til frestdags, auk þess sem hún uppfyllti önnur skilyrði 100. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Skorti því lagaskilyrði til að krefjast riftunar hennar á grundvelli ákvæða XX. kafla laga nr. 21/1991, sbr. 136. gr. laganna.

Hæstiréttur birt 27. febrúar 2013

89/2013

Irish, Bank, Resolution, Corporation og Ltd (Guðmundur Birgir Ólafsson hrl) gegn Kaupþingi hf (Hjördís E. Harðardóttir hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að taka kröfu I Ltd. á kröfuskrá við slit fjármálafyrirtækisins K hf. Slitastjórn K hf. hafði hafnað kröfu I Ltd. með vísan til þess að kröfulýsing hafði borist eftir að kröfulýsingarfresti lauk. Ekki var fallist á með I Ltd. að kröfunni hefði í raun verið lýst fyrir lok frestsins með tilteknu bréfi til skilanefndar K hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að I Ltd. hafði ekki fengið tilkynningu samkvæmt 1. mgr. 86. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. þrátt fyrir að vera búsettur erlendis í skilningi 2. töluliðar 118. gr. sömu laga. Þegar nærri hálfur annar mánuður var eftir af kröfulýsingarfresti K hf. hafði I Ltd. borist bréf frá fyrirtæki sem fór með vörslur skráðra rafrænna skuldabréfa þar sem ítarlega var rakið hvernig standa ætti að lýsingu kröfu á hendur K hf., hver frestur væri til þess og áhrif þess að kröfu yrði ekki lýsti innan frestsins. Þá lá fyrir I Ltd. hafði uppgötvað þann 8. mars 2010, eftir að kröfulýsingarfresti var lokið, að krafa sín væri ekki á kröfuskrá K hf. Engu að síður hefði kröfunni ekki verið lýst fyrr en 14. apríl sama ár. Vegna þessa þótti skilyrðum 2. töluliðar 118. gr. laga nr. 21/1991 ekki fullnægt. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Hæstiréttur birt 21. janúar 2013

752/2012

SPB hf (Berglind Svavarsdóttir hrl) gegn Nykredit Bank A/S (Viðar Lúðvíksson hrl)

N lýsti kröfu við slit SPB hf. sem slitastjórn þess síðarnefnda hafnaði á þeirri forsendu að N hefði lýst kröfu sinni eftir að kröfulýsingarfrestur rann út og var þeim ágreiningi vísað til úrlausnar héraðsdóms. Deildu aðila um það hvort undanþáguheimild 2. tl. 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. ætti við í málinu, og hvort slitastjórn SPB hf. hefði verið skylt að tilkynna N, sem búsettur var erlendis, um slitameðferðina. Talið var að slitastjórn SPB hf. hefði borið að senda N tilkynningu um slitameðferðina í samræmi við 1. mgr. 86. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl, eftir að N hafði sent slitastjórninni bréf þar sem krafist var greiðslu þeirrar kröfu sem síðar var lýst við slitin. Þá var jafnframt talið að tilkynning slitastjórnar SPB hf. til N um að félagið væri í greiðslustöðvun gæti ekki leitt til þess að N hefði mátt vera kunnugt um slitameðferð SPB hf. Þar sem N hafði lýst kröfu sinni án ástæðulausra tafa eftir að hann fékk vitneskju um slitameðferðina, og fyrir boðun til skiptafundar um frumvarp til úthlutunar úr búi SPB hf., sbr. 2. tl. 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., var talið að krafa N kæmist að við slitameðferð SPB hf. sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. sömu laga.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 16. janúar 2013

X-274/2010

málinu nr. X-274/2010, Irish Bank og Resolution Corporation Ltd (Eggert B. Ólafsson hdl) gegn Kaupþingi banka hf (Þröstur Ríkharðsson hdl)

Staðfest var afstaða varnaraðila um að hafna því að kröfur sóknaraðila skyldu færðar á kröfuskrá við slitameðferð varnaraðila, enda hefðu kröfurnar borist eftir lok kröfulýsingarfrests og sóknarðili vitað eða mátt vita um slitameðferð varnaraðila.

Hæstiréttur birt 6. september 2012

506/2012

Motor, Insurer, ´s og Bureau (Björn Lárus Bergsson hrl) gegn Landsbanka Íslands hf (Kristinn Bjarnason hrl)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem því var hafnað að kröfu M við slit fjármálafyrirtækisins L hf. yrði veitt staða sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Krafan var til komin vegna tveggja samninga um svokölluð heildsöluinnlán og var því ekki mótmælt af hálfu L hf. að þau flokkuðust sem innstæður í skilningi 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Þar sem kröfunni hafði verið lýst sem almennri kröfu samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 var ekki unnt að fallast á dómkröfu M og var henni því hafnað.

Hæstiréttur birt 16. desember 2011

637/2011

Kaupþing hf (Þröstur Ríkharðsson hdl) gegn Irish, Bank, Resolution, Corporation og Ltd (Skúli Th. Fjeldsted hrl)

K hf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem héraðsdómari féllst á kröfu írska bankans I um að leitað yrði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði í tengslum við mál I á hendur K hf. Í dómi Hæstaréttar sagði að með vísan til a. liðar 2. gr., 119. gr. og 129. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið og að því gættu að misræmi virtist vera milli hins íslenska texta 1. mgr. 14. gr. tilskipunar 2001/24/EB um endurskipulagningu og slit lánastofnana annars vegar og texta tilskipunarinnar á sumum þeirra tungumála sem vísað væri til í 129. gr. EES-samningsins hins vegar, væri fallist á það með héraðsdómi að réttmætur vafi léki á um efni fyrrgreinds ákvæðis tilskipunarinnar. Þar af leiðandi yrði tekin til greina krafa I um að leitað yrði eftir ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins. Voru því tvær nánar tilgreindar spurningar lagðar fyrir dómstólinn.

Hæstiréttur birt 28. október 2011

340/2011

Arrowgrass, Distressed Opportunities Fund Limited, Arrowgrass, Master Fund Ltd, CIG, & Co, Conseq, Invest plc, Conseq, Investment Management AS, CVI GVF, Master S.a.r.l, Fondo, Latinoamericano de Reservas, GLG, European Distressed Fund, GLG, Market Neutral Fund, ING Life, Insurance and Annuity, ING USA, Annuity and Life Insurance Co, LMN, Finance Ltd, Lyxor/Third, Point Fund Limited, Monumental, Life Insurance Company, National, Bank of Egypt Limited, Ohio, National Life Assurance Corporation, PHL, Variable Insurance Company, Phoenix, Life Insurance Company, Reliastar, Life Insurance Company, Security, Life of Denver Insurance, Sun Life, Assurance Company of Canada, Third, Point Partners LP, Third, Point Offshore Master Fund LP, Third, Point Partners Qualified LP, Third, Point Ultra Master Fund LP, Värde, Fund LP, Värde, Fund V-B LP, Värde, Fund VI-A LP, Värde, Fund VII-B LP, The Värde, Fund VIII LP, The, Värde Fund IX LP/The Värde Fund IX-A LP, Värde, Investment Partners LP, Värde, Investment Partners Master LP, Bayerische, Landesbank, Bremer, Landesbank, Commerzbank, AG, Commerzbank, International S.A, Erste, Europäische Pfandbrief- und, Kommunalkreditbank, AG, Eurohypo, AG, DekaBank, Deutsche Girozentrale, DekaBank, Deutsche Girozentrale Luxembourg S.A, Deutsche, Postbank International S.A, Düsseldorfer, Hypothekenbank AG, DZ BANK, AG Deutsche Zentral Genossenschaftsbank, Landesbank, Baden-Württemberg, LBBW, Luxembourg SA, Deutsche, Hypothekenbank AG, Raiffeisenbank, International AG, Österreichische, Volksbanken AG, Sparkasse, Oberhessen, Taunus-Sparkasse, Sparkasse, Pforzheim Calw, Sparkasse-Jena-Saale-Holzland, Sparkasse, Hannover, Nassauische, Sparkasse Anstalt des öffentlichen Rechts, Kreissparkasse, Peine, Die, Sparkasse Bremen AG, Sparkasse, Oder-Spree, Skiki, ehf, Blomstra, ehf, Íslenska, útflutningsmiðstöðin hf, Óttar, Yngvason (Ragnar Aðalsteinsson hrl), Rakel (Arnar Þór Jónsson hrl), Óttarsdóttir (Óttar Yngvason hrl), Deutsche Bank Trust Company Americas (Eyvindur G. Sólnes hrl) og Landsbanki Guernsey Ltd (Gunnar Jónsson hrl) gegn Landsbanka Íslands hf og The Financial Services Compensation Scheme Ltd (Herdís Hallmarsdóttir hrl, Andri Árnason hrl, Baldvin Björn Haraldsson hdl)

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa breska tryggingarsjóðsins FSCS, sem byggði á kröfum eigenda innstæðna svonefndra Icesave-reikninga sem FSCS hafði leyst til sín í framhaldi af falli bankans LÍ hf., var viðurkennd að stærstum hluta og sá hluti hennar talinn forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Í dómi Hæstaréttar sagði að óumdeilt væri að eftir mikinn vöxt íslenska hagkerfisins í nokkur ár, sem tengdist ekki síst útþenslu stærstu viðskiptabanka landsins eftir einkavæðingu þeirra á fyrstu árum þessarar aldar, hefðu orðið umskipti til hins verra á árinu 2007, sem komið hefðu fram snöggt og af fullum þunga í lok septembermánaðar og fyrstu dagana í október 2008. Jafnframt lægi ljóst fyrir að skammur aðdragandi hefði verið að því, eða einungis fáeinir dagar, að meginhluti frumvarps, sem varð að lögum nr. 125/2008, hefði verið saminn. Hæstiréttur gerði grein fyrir lögskýringargögnum að baki lögunum og benti á að það væri á valdi dómstóla að skera úr um hvort tiltekin lagafyrirmæli, sem deilt væri um, færu í bága við ákvæði stjórnarskrár og bæri ekki réttarfarsnauðsyn til að íslenska ríkið væri aðili að málinu. Hæstiréttur rakti þær aðstæður sem ríktu hér á landi haustið 2008 og gáfu tilefni til setningar laga nr. 125/2008. Síðan sagði í dóminum að þegar virtur væri sá mikli og fordæmalausi vandi, sem við hefði verið að etja, og þau skýru markmið sem stefnt hefði verið að, yrði við úrlausn um lögmæti ákvarðana löggjafans að játa honum ríku svigrúmi við mat á því hvaða leiðir skyldu farnar til að bregðast við því flókna og hættulega ástandi sem upp hefði verið komið. Hæstiréttur féllst á með sóknaraðilum að kröfuréttindi þeirra teldust vera eign í merkingu stjórnarskrár og 1. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Hvað varðaði sjónarmið um réttmætar væntingar benti rétturinn þó á að löggjafinn hefði margoft áður gengið út frá því að honum væri heimilt að breyta rétthæð krafna við búskipti án þess að stjórnskipunarlög takmörkuðu svigrúm til þess. Því næst rakti Hæstiréttur dæmi um slíka löggjöf en í dómi réttarins kom fram að þegar þetta væri virt yrði ekki fallist á með sóknaraðilum að þeir hefðu með réttu getað skapað sér væntingar um að löggjafinn myndi ekki aðhafast að þessu leyti þeim til óhags, og ætti það alveg sérstaklega við um þá úr hópi sóknaraðila, sem eignuðust kröfur sínar eftir 6. október 2008, en þeim hefði þá verið fullljós sú áhætta sem þeir tækju. Sóknaraðilar hefðu einnig haldið því fram að með lögum nr. 125/2008 hefðu réttindi þeirra verið skert með afturvirkum hætti, sem ekki fengi staðist í ljósi nánar tilgreindra ákvæða stjórnarskrár og fjölþjóðlegra samninga. Um þetta sagði í dómi Hæstaréttar að getið hefði verið að framan margvíslegra breytinga á lögum um röðun krafna eftir rétthæð sem skyldi gilda við skipti upp frá því. Með lögum nr. 125/2008 hefði verið mælt fyrir um réttindaröð krafna á hendur fjármálafyrirtækjum, sem tekin yrðu til slita eftir gildistöku laganna. Með þeim hefði ekki verið mælt fyrir um nýja skipan við slit sem þegar væru hafin eða lokið. Málsástæðu sóknaraðila, sem að þessu lyti, væri samkvæmt því hafnað. Einnig sagði í dóminum að lög nr. 125/2008 tækju samkvæmt efni sínu til allra fjármálafyrirtækja, en við setningu laganna hefðu verið miklar líkur á greiðsluþroti þriggja stærstu viðskiptabankanna. Fram væri komið í málinu að lýstar kröfur við slit þessara banka væru hátt í 50.000 talsins, þar af um 12.000 við slit varnaraðilans LÍ hf., en ekki lægi nánar fyrir hve stór hluti þeirra allra hefði stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Þá væri fram komið að líkur stæðu til að meira fengist upp í almennar kröfur við slit annarra banka en varnaraðilans LÍ hf. Lögin hefðu ekki verið sett til að gilda tímabundið heldur fælu þau í sér nýja skipan til frambúðar. Yrði samkvæmt þessu að leggja til grundvallar að með lögunum hefði verið ákveðið með almennum hætti hvernig skipað skyldi réttindaröð krafna við slit fjármálafyrirtækja, sem gæti raskað réttindum mjög margra kröfuhafa íslenskra fjármálafyrirtækja en ekki sóknaraðila einna. Rakið var í dóminum að fyrir setningu laga nr. 125/2008 hefði verið hafið áhlaup á bankana vegna vantrausts innstæðueigenda. Nýir bankar hefðu verið stofnaðir hér á landi í beinu framhaldi af gildistöku laganna á grunni þeirra gömlu og innstæður í þeim á Íslandi fluttar í hina nýju. Til að ná markmiði um starfhæft banka- og greiðslukerfi hefði það verið mat löggjafans að veita yrði innstæðum forgang við slit fjármálafyrirtækja og skapa þannig traust innstæðueigenda á nýju bönkunum og stöðva með því þegar hafið bankaáhlaup. FSCS og LÍ hf. hefðu bent á að með þessu hefði bankaáhlaup verið stöðvað og það síðan fjarað út í bönkum hér á landi á næstu tveimur til þremur vikum. Stæði óhrakin sú staðhæfing þeirra að náðst hefðu þau markmið laga nr. 125/2008 að halda uppi bankastarfsemi og greiðslukerfum í landinu og að innstæður í bönkum á Íslandi stæðu öruggar. Fallist væri á með þeim að málefnalegar ástæður hefðu legið að baki þeirri ákvörðun löggjafans að skipa innstæðum í forgangsröð, sbr. 6. gr. laga nr. 125/2008. Þá hafnaði Hæstiréttur því að forgangur innstæðukrafna takmarkaðist við 20.887 evrur. Því næst sagði í dómi réttarins að þegar virt væru nánar tilgreind töluleg gögn, en efni þeirra hefði að því leyti ekki verið dregið í efa undir rekstri málsins, yrði að telja í ljós leitt að til þess að ná markmiðum löggjafans um að afstýra bankaáhlaupi og hruni hefði verið nauðsynlegt að vernda innstæður þeirra innlendu aðila sem átt hefðu innstæður umfram 20.887 evrur, en takmörkun forgangsréttar við þá fjárhæð hefði verið líkleg til að vinna gegn markmiðum löggafans um að skapa stöðugleika og traust á nýju bönkunum á Íslandi. Að þessari niðurstöðu fenginni hefði það verið skylda löggafans að tryggja jafnframt svo sem auðið var að erlendir innstæðueigendur nytu sambærilegrar stöðu. Þegar hið alvarlega efnahagsástand væri haft í huga og skyldur ríkisins gagnvart íslensku samfélagi og fjölþjóðlegum samningum yrði ekki fallist á að brotið hefði verið gegn meðalhófi með setningu laga nr. 125/2008. Í dómi Hæstaréttar sagði að við úrlausn um stjórnskipulegt gildi laganna hefði að framan verið vísað til víðtæks svigrúms löggjafans við mat á nauðsyn þeirra ákvarðana, sem í lögunum fólust, við aðstæður þar sem stórfelld hætta hefði ógnað tilvist alls samfélagsins vegna keðjuverkandi áhrifa falls stærstu viðskiptabankanna, sem hefði getað endað með hruni efnahagslífs í landinu. Löggjafanum hefði við þessar aðstæður ekki aðeins borið réttur heldur fyrst og fremst stjórnskipuleg skylda til að gæta velferðar almennings og fjárhagslegt uppgjör vegna falls bankanna hefði fyrst og fremst hlotið að verða innbyrðis á milli þeirra, sem ættu beinna hagsmuna að gæta gagnvart þeim. Sú staðhæfing LÍ hf. og FSCS væri óhrakin að engin önnur leið hefði verið fær, sem í raun hefði falið í sér líkur á að markmið laganna næðust og komið jafnar niður en sú sem valin hefði verið. Vísan sóknaraðila til þess að með lögum nr. 44/2009 hefði á ný verið brotið gegn þeim væri órökstudd og haldlaus, en með þeim hefði orðalagi 6. gr. laga nr. 125/2008 verið hnikað lítillega til án þess að það hefði áhrif á efni þeirra. Samkvæmt öllu, sem fram væri komið, væri sýnt að löggjafinn hefði með þeim aðgerðum, sem ágreiningur málsaðila stæði um, ekki gengið lengra en heimilt hefði verið að virtum þeim réttarheimildum, sem áður hefði verið getið. Málsástæðum sóknaraðila, sem á þessu væru reistar, væri því hafnað. FSCS og LÍ hf. kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti vegna ágreinings sín á milli um vexti og hvort hluti kröfu FSCS, sem átti rætur að rekja til krafna 76 viðskiptamanna LÍ hf., gæti talist til kominn vegna innlána sem þar með nytu forgangs við slitameðferð þess síðarnefnda. Hæstiréttur féllst á að viðurkenna bæri kröfu FSCS sem forgangskröfu vegna 76 viðskiptamanna, sem afhent hefðu LÍ hf. fjármuni til stofnunar innlánsreikninga þegar bankinn féll. Í úrskurði héraðsdóms hafði á hinn bóginn verið hafnað að viðurkenna kröfu vegna umræddra 76 viðskiptamanna LÍ hf. Þá krafðist FSCS dráttarvaxta samkvæmt lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu vegna óbundinna innstæðna frá 8. október 2008 til og með 22. apríl 2009, sem var sá dagur þegar bankinn var tekinn til slita, og vegna bundinna innstæðna með gjalddaga eftir 8. október 2008 frá gjalddaga þeirra til 22. apríl 2009. Slitastjórn LÍ hf. hafði hafnað tilkalli FSCS til þeirra vaxta en viðurkennt samningsvexti á kröfu hans til og með 22. apríl 2009. Í dómi Hæstaréttar sagði að með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar væri staðfest sú úrlausn hans að bresk lög giltu um samningsskuldbindingar Icesave-innstæðueigendanna og útibús LÍ hf. í London. Samkvæmt því og með vísan til c. liðar 3. mgr. 10. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar væri og staðfest sú úrlausn hins kærða úrskurðar að reglur breskra laga giltu um rétt varnaraðilans FSCS til að krefjast vaxta af hinum framseldu kröfum. Af þessu leiddi að hvorki yrði fallist á aðalkröfu FSCS um íslenska dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 né fyrstu varakröfu hans um vexti samkvæmt grunnvöxtum Englandsbanka að viðbættu vanefndaálagi samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001. Því næst sagði í dómi réttarins að ágreiningslaust væri með FSCS og LÍ hf. að kæmi til beitingar breskra réttarreglna um dráttarvexti í máli þessu ættu þar við ákvæði í gr. 4.93 í breskum reglum um ógjaldfærni frá árinu 1986 (The Insolvency Rules 1986). Ljóst væri af almennum skilmálum og skilyrðum Icesave-reikninga LÍ hf. að innstæður á þeim bæru vexti „fram að síðasta degi fyrir úttekt“ samkvæmt því sem segði í gr. 10j skilmálanna. Bæri því að fallast á það sjónarmið LÍ hf. að fullnægt væri skilyrðum 1. töluliðar gr. 4.93 bresku gjaldþrotareglnanna. Þegar af þeirri ástæðu og þar sem FSCS hefði ekki leitt að því rök að hann ætti á öðrum lagagrundvelli rétt til dráttarvaxta af kröfu sinni yrðu slíkir vextir ekki dæmdir. Af þessu leiddi að hafna bæri annarri varakröfu FSCS og yrði tekin til greina sú krafa LÍ hf. að vextir samkvæmt Icesave-skilmálum skyldu gilda tímabilið 8. október 2008 til 22. apríl 2009, en það væru þeir vextir sem slitastjórn LÍ hefði samþykkt að krafan bæri og nytu forgangsréttar eins og höfuðstóll hennar. Í úrskurði héraðsdóms hafði á hinn bóginn verið fallist á kröfu FSCS um greiðslu 8% dráttarvaxta á nefndu tímabili samkvæmt breskum rétti. Loks hafnaði Hæstiréttur kröfu FSCS um áfallinn kostnað til 22. apríl 2009 með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa FSCS að fjárhæð 852.130.797.089 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

Hæstiréttur birt 28. október 2011

301/2011

und, Kommunalkreditbank AG, Eurohypo, AG, DekaBank, Deutsche Girozentrale, DekaBank, Deutsche Girozentrale Luxembourg S.A, Deutsche, Postbank International S.A, Düsseldorfer, Hypothekenbank AG, DZ BANK, AG Deutsche Zentral Genossenschaftsbank, Landesbank, Baden-Württemberg, LBBW, Luxembourg SA, Deutsche, Hypothekenbank AG, Raiffeisenbank, International AG, Österreichische, Volksbanken AG, Sparkasse, Oberhessen, Taunus-Sparkasse, Sparkasse, Pforzheim Calw, Sparkasse-Jena-Saale-Holzland, Sparkasse, Hannover, Nassauische, Sparkasse Anstalt des öffentlichen Rechts, Kreissparkasse, Peine, Die, Sparkasse Bremen AG, Sparkasse (Ragnar Aðalsteinsson hrl), Oder-Spree (Arnar Þór Jónsson hrl), Deutsche Bank Trust Company Americas (Eyvindur Sólnes hrl) og Landsbanki Guernsey Ltd (Gunnar Jónsson hrl) gegn Landsbanka Íslands hf, Gemeente Dordrecht (Herdís Hallmarsdóttir hrl) og Gemeente Dordrecht (Andri Árnason hrl)

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa hollenska sveitarfélagsins GD var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans LÍ hf. Var krafan viðurkennd með samningsvöxtum frá 6. júlí 2008 til og með 22. apríl 2009. GD kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti þar sem hann taldi að fallast bæri kröfu sína um viðurkenningu áfallins kostnaðar sem forgangskröfu. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Hæstiréttur vék því næst að því hvort viðskipti GD og LÍ hf. gætu talist innstæða í skilningi laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Hæstiréttur rakti lögskipti sveitarfélagsins og LÍ hf. í tengslum við fjármuni þá sem sveitarfélagið átti hjá bankanum og taldi rétturinn að samkvæmt því sem þar kæmi fram og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar bæri að staðfesta þá niðurstöðu hans, að sveitarfélagið hefði átt hjá bankanum innlán sem telja bæri innstæðu samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og að sú innstæða nyti tryggingarverndar samkvæmt ákvæðum þeirra laga. Af því leiddi að hin lýsta krafa sveitarfélagsins nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit bankans. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá vék Hæstiréttur að kröfu GD um að áfallinn kostnaður sveitarfélagsins yrði samþykktur sem forgangskrafa við slit LÍ hf. Hafnaði rétturinn þeirri kröfu með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa GD að fjárhæð 1.402.348.118 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

Hæstiréttur birt 28. október 2011

300/2011

Arrowgrass, Distressed Opportunities Fund Limited, Arrowgrass, Master Fund Ltd, CIG, & Co, Conseq, Invest plc, Conseq, Investment Management AS, CVI GVF, Master S.a.r.l, Fondo, Latinoamericano de Reservas, GLG, European Distressed Fund, GLG, Market Neutral Fund, ING Life, Insurance and Annuity, ING USA, Annuity and Life Insurance Co, LMN, Finance Ltd, Lyxor/Third, Point Fund Limited, Monumental, Life Insurance Company, National, Bank of Egypt Limited, Ohio, National Life Assurance Corporation, PHL, Variable Insurance Company, Phoenix, Life Insurance Company, Reliastar, Life Insurance Company, Security, Life of Denver Insurance, Sun Life, Assurance Company of Canada, Third, Point Partners LP, Third, Point Offshore Master Fund LP, Third, Point Partners Qualified LP, Third, Point Ultra Master Fund LP, Värde, Fund LP, Värde, Fund V-B LP, Värde, Fund VI-A LP, Värde, Fund VII-B LP, The Värde, Fund VIII LP, The, Värde Fund IX LP/The Värde Fund IX-A LP, Värde, Investment Partners LP, Värde, Investment Partners Master LP, Bayerische, Landesbank, Bremer, Landesbank, Commerzbank, AG, Commerzbank, International S.A, Erste, Europäische Pfandbrief- und, Kommunalkreditbank AG, Eurohypo, AG, DekaBank, Deutsche Girozentrale, DekaBank, Deutsche Girozentrale Luxembourg S.A, Deutsche, Postbank International S.A, Düsseldorfer, Hypothekenbank AG, DZ BANK, AG Deutsche Zentral Genossenschaftsbank, Landesbank, Baden-Württemberg, LBBW, Luxembourg SA, Deutsche, Hypothekenbank AG, Raiffeisenbank, International AG, Österreichische, Volksbanken AG, Sparkasse, Oberhessen, Taunus-Sparkasse, Sparkasse, Pforzheim Calw, Sparkasse-Jena-Saale-Holzland, Sparkasse, Hannover, Nassauische, Sparkasse Anstalt des öffentlichen Rechts, Kreissparkasse, Peine, Die, Sparkasse Bremen AG, Sparkasse (Ragnar Aðalsteinsson hrl), Oder-Spree (Arnar Þór Jónsson hrl), Deutsche Bank Trust Company Americas (Eyvindur Sólnes hrl) og Landsbanki Guernsey Ltd (Gunnar Jónsson hrl) gegn Landsbanka Íslands hf, Gemeente Alphen aan den Rijn, Landsbanki Íslands hf (Herdís Hallmarsdóttir hrl) og Gemeente Alphen aan den Rijn (Andri Árnason hrl)

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa hollenska sveitarfélagsins GAR var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans LÍ hf. Var krafan viðurkennd með samningsvöxtum frá 28. ágúst 2008 til 10. október sama ár en með 6% dráttarvöxtum á ári af 3.017.630 evrum frá þeim degi til 7. apríl 2009 en af 2.996.743 evrum frá þeim degi til 22. apríl sama ár. GAR og LÍ hf. kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti vegna ágreinings um vexti og kostnað. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Hæstiréttur vék því næst að því hvort viðskipti GAR og LÍ hf. gætu talist innstæða í skilningi laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Hæstiréttur rakti lögskipti sveitarfélagsins og LÍ hf. í tengslum við fjármuni þá sem sveitarfélagið átti hjá bankanum og taldi rétturinn að samkvæmt því sem þar kæmi fram og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar bæri að staðfesta þá niðurstöðu hans, að sveitarfélagið hefði átt hjá bankanum innlán sem telja bæri innstæðu samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og að sú innstæða nyti tryggingarverndar samkvæmt ákvæðum þeirra laga. Af því leiddi að hin lýsta krafa sveitarfélagsins nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit bankans. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá vék Hæstiréttur að ágreiningi GAR og LÍ hf. um vexti. Í dómi Hæstaréttar var fallist á að beita bæri lögum þess lands sem samningur aðila hefði sterkust tengsl við, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, en rétturinn taldi að samningurinn hefði í þessum skilningi sterkust tengsl við Holland. Útibú LÍ hf. í Amsterdam hefði birt tilkynningu á heimasíðu sinni 8. október 2008, eða tveimur dögum áður en útibúinu hefði borið að endurgreiða sveitarfélaginu innstæðuna. Þar segði meðal annars að leitt þætti að tilkynna að „Icesave“ gæti ekki lengur staðið við skuldbindingar sínar „sem sparisjóður“ eftir að móðurfyrirtæki þess, LÍ hf., hefði lent í alvarlegum vandræðum. Tilkynningu útibús LÍ hf. í Amsterdam hefði samkvæmt ávarpsorðum sínum að sönnu verið beint til þeirra viðskiptavina útibúsins sem þar hefðu átt innstæður á svokölluðum Icesave-reikningum. Starfsemi útibúsins hefði hins vegar falist bæði í því að veita viðtöku smásölu- og heildsöluinnlánum. Þegar þetta væri haft í huga, litið væri til aðdraganda þess að tilkynningin birtist á heimasíðunni og efni hennar væri virt í heild sinni í ljósi starfsemi og starfsheimilda útibúsins, yrði að líta svo á að öllum innstæðueigendum í útibúinu, þar með töldum eigendum heildsöluinnlána, hefði mátt vera ljóst af þeim skilaboðum sem fólust í tilkynningunni, að bregðast myndi að útibú bankans gæti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart þeim þegar að gjalddaga kæmi. Yrði því lagt til grundvallar, að GAR ætti með vísan til (c) liðar gr. 6:83 hollensku einkamálalaganna (Burgerlijk Wetboek), sbr. (b) lið 1. mgr. gr. 6:80 sömu laga, rétt til dráttarvaxta á kröfu sína á grundvelli gr. 6:119 í sömu lögum frá 10. október 2008 til og með 22. apríl 2009, enda yrði ekki talið að sú málsástæða sveitarfélagsins væri of seint fram komin að rétt hans til dráttarvaxta mætti styðja við gr. 6:83 téðra laga. Þá hafnaði Hæstiréttur kröfu GAR um að áfallinn kostnaður sveitarfélagsins yrði samþykktur sem forgangskrafa við slit LÍ hf. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa GAR að fjárhæð 523.480.019 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

Hæstiréttur birt 7. júlí 2011

379/2011

Landsbanki Íslands hf (Jóhannes Sigurðsson hrl) gegn BSI, Spain, Wealth, Management, A.V., S.A og BSI S.A (Heiðar Ásberg Atlason hrl)

L kærði úrskurð héraðsdóms þar sem máli hans á hendur BSI Spain og BSI var vísað frá dómi þar sem ekki þótti hafa verið sýnt fram á að stoð væri í lögum fyrir því að höfða málið hér á landi. Fyrir lá að annað félagið var með heimilisvarnarþing á Spáni en hitt í Sviss. L gaf út skuldabréf 2. janúar 2007 sem félagið B keypti en BSI mun síðar hafa yfirtekið það félag. Samkvæmt skilmálum bréfsins skyldi L greiða það í einu lagi 31. desember 2008 en fyrir lá að hann keypti það 3. október sama ár. L taldi þau kaup hafa falið í sér greiðslu kröfunnar og beindi hann yfirlýsingum um riftun þessarar ráðstöfunar til BSI Spain og BSI sem mótmælt var af þeirra hálfu. L krafðist í málinu staðfestingar á riftun framangreindrar ráðstöfunar. Byggði L aðallega á því honum væri heimilt samkvæmt 1. mgr. 104. gr. laga nr. 161/2002, svo sem ákvæðinu var breytt með 11. gr. laga nr. 130/2004, að höfða mál sem varðaði slit fjármálafyrirtækis, m.a. riftunarmál, á varnarþingi þess fyrirtækis sem til slita væri en til vara að 1. mgr. 35. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála fæli í sér heimild honum til handa til að höfða málið hér á landi. Í dómi Hæstaréttar sagði að ráða mætti af athugasemdum sem fylgdu frumvarpi er varð að lögum nr. 130/2004 að ætlunin hefði m.a. verið að leiða með þeim lögum í íslenskan rétt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2001/24 EB um endurskipulagningu og slit lánastofnana. Teldi L ákvæði tilskipunarinnar fela í sér að dómsmál sem varðaði slit fjármálafyrirtækis mætti höfða á heimilisvarnarþingi fyrirtækisins. Í Hæstarétti var ekki fallist á að í lagaákvæðinu fælist slík heimild. Þá var riftun L á greiðslunni talin einhliða yfirlýsing hans sem gefin hefði verið á grundvelli samningssambands sem fólst í skuldabréfinu sem hann greiddi. Ekki væri unnt að fallast á að með þessari yfirlýsingu hefði stofnast nýr löggerningur sem fæli í sér heimild til að nýta 1. mgr. 35. gr. laga nr. 91/1991 enda hefðu varnaraðilar engan atbeina átt að yfirlýsingunni né lýstu þeir samþykki við henni. Var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 27. apríl 2011

X-36/2010

Arrowgrass, Distressed Opportunities Fund Limited, Arrowgrass, Master Fund Ltd, Arrowgrass, Special Situations S.a.r.l, CIG, & Co, Conseq, Invest plc, Conseq, Investment Management AS, CVI, GVF Master S.a.r.l, Fondo, Latinoamericano de Reservas, GLG, European Distressed Fund, GLG, Market Neutral Fund, ING, Life Insurance and Annuity, ING, USA Annuity and Life Insurance Co, LMN, Finance Ltd, Lyxor/Third, Point Fund Limited, Monumental, Life Insurance Company, National, Bank of Egypt Limited, Ohio, National Life Assurance Corporation, PHL, Variable Insurance Company, Phoenix, Life Insurance Company, Reliastar, Life Insurance Company, Security, Life of Denver Insurance, Sun, Life Assurance Company of Canada, Third, Point Partners LP, Third, Point Offshore Master Fund LP, Third, Point Partners Qualified LP, Third, Point Ultra Master Fund LP, Värde, Fund LP, Värde, Fund V-B LP, Värde, Fund VI-A LP, Värde, Fund VII-B LP, The, Värde Fund VIII LP, The, Värde Fund IX LP/The Värde Fund IX-A LP, Värde, Investment Partners LP, Värde, Investment Partners Master LP, WGZ, Bank Luxembourg SA, Bayerische, Landesbank, Bremer, Landesbank, Commerzbank, AG, Commerzbank, International S.A, Erste, Europäische Phandbrief- und Kommunalkreditbank AG, Eurohypo, Aktiegesellschaft, DekaBank, Deutsche Girozentrale, DekaBank, Deutsche Girozentrale Luxembourg S.A, Deutsche, Postbank International S.A, Düsseldorfer, Hypothekenbank AG, DZ, BANK AG Deutsche Zentral Genossenschaftsbank, Landesbank, Baden-Württemberg, LBBW, Luxembourg SA, Landesbank, Berlin AG, Deutsche, Postbank AG, Deutsche, Hypothekenbank AG, KfW, Bankengruppe, Raiffeisen, Zentralbank Österreich AG, Österreichische, Volksbanken AG, Sparkasse, Oberhessen, Taunus-Sparkasse, Sparkasse, Phorzheim Calw, Sparkasse-Jena-Saale-Holzland, Sparkasse, Hannover, Nassauische, Sparkasse Anstalt des öffentlichen Rechts, Sparkasse, zu Lübeck AG, Kreissparkasse, Peine, Die, Sparkasse Bremen AG, Sparkasse, Oder-Spree, Vereinigte, Sparkassen im Landkreis Weilheim, Caixa, Geral de Depositos, The, Royal Bank of Scotland plc, ABN AMRO Bank NV, London Branch, Skiki, ehf, Blomstri, ehf, Íslenska, útflutningsmiðstöðin hf, Rakel, Óttarsdóttir (Ragnar Aðalsteinsson hrl), Óttar (Kári Hólmar Ragnarsson hdl), Yngvason (Óttar Yngvason hrl), Deutsche Bank Trust Company Americas (Eyvindur Sveinn Sólnes hrl) og Landsbanki Guernsey Ltd (Jóhannes Eiríksson hdl) gegn The Financial Services og Compensation Scheme Ltd. (Baldvin Björn Haraldsson hdl) og Landsbanka og Íslands hf. (Herdís Hallmarsdóttir hrl)

Krafa breska tryggingarsjóðsins (The Financial Services Compensation Scheme Ltd.), sem lýst var sem innstæðu á grundvelli framsala á kröfum innstæðueigenda Icesave reikninga í Bretlandi, var viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991, ásamt dráttarvöxtum, við slitameðferð Landsbanka Íslands hf. Ekki var fallist á að ákvæði 6. gr. laga nr. 125/2008 (neyðarlög) um forgang innstæðna, sbr. nú 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002, bryti í bága við ákvæði stjórnarskrár eða mannréttindasáttmála Evrópu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 1. apríl 2011

X-22/2010

Viðurkennt að svokallað heildsöluinnlán hollensks sveitarfélags nyti forgangs samkvæmt 112. laga nr. 21/1991 við slitameðferð Landsbanka Íslands hf. M.a. deilt um hugtakið innstæða og gildi neyðarlaganna svokölluðu

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 1. apríl 2011

X-21/2010

des öffentlichen Rechts og Sparkasse zu Lübeck AG og Kreissparkasse Peine og Die Sparkasse Bremen AG og Sparkasse Oder-Spree og Vereinigte Sparkassen im Landkreis Weilheim og Caixa Geral de Depositos og The Royal Bank of Scotland plc. og ABN AMRO Bank NV og London Branch (Kári Hólmar Ragnarsson hdl), Rakel Óttarsdóttir og Óttar Magnús G. Yngvason og Blomstra ehf. og Skiki ehf. og Íslenska útflutningsmiðstöðin hf. (Óttar Yngvason hrl), Deutsche Bank Trust Company Americas (Eyvindur Sólnes hrl) og Landsbanki Guernsey Ltd. (Jóhannes Eiríksson hdl) gegn Landsbanka Íslands hf. (Herdís Hallmarsdóttir hrl) og Gemeente Alphen aan den Rijn (Baldvin Björn Haraldsson hdl)

Viðurkennt að svonefnt heildsöluinnlán hollensks sveitarfélags teldist innstæða og nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slitameðferð Landsbanka Íslands hf. M.a deilt um hugtakið innstæðu og gildi neyðarlaganna svokölluðu.