Dómstólaleit

Ágreiningur málsaðila laut að úrskurði héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu A um að dómkvaddur yrði matsmaður til að leggja mat á forsjárhæfni hennar og atriði því tengd. Í úrskurði Landsréttar kom fram að umtalsvert magn gagna af ýmsum toga lægi fyrir í málinu, þar á meðal nýleg og ítarleg matsgerð um forsjárhæfni A. Umræddrar matsgerðar hefði verið aflað með samþykki og þátttöku A, og ekkert haldbært hefði komið fram sem gæfi til kynna að breytingar hefðu orðið á högum A sem röskuðu grundvelli matsins. Einnig var litið til þess að við efnislega úrlausn málsins myndi sitja í dómi sérfróður meðdómandi, auk þess sem A ætti þess kost að koma fyrir dóm til skýrslugjafar, óska eftir skýrslutökum og leggja fram frekari gögn til stuðnings málatilbúnaði sínum. Að lokum væri til þess að líta að málið sætti flýtimeðferð samkvæmt 53. gr. b barnaverndarlaga nr. 80/2002, og að B, sonur A, hefði ríka hagsmuni af því að niðurstaða fengist í málinu sem fyrst. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og beiðni A um dómkvaðningu matsmanns hafnað.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um öflun matsgerðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að dómkvaddir yrðu yfirmatsmenn til að meta forsjárhæfni þeirra. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ýmis gögn lægju fyrir í málinu um aðstæður A og B og samskipti þeirra við barnaverndaryfirvöld. Ekkert gæfi til kynna að breytingar hefðu orðið á högum þeirra sem röskuðu grundvelli þeirrar matsgerðar sem nýverið hefði verið aflað um forsjárhæfni þeirra. Þá væri til þess að líta að málið sætti flýtimeðferð samkvæmt 53. gr. b barnaverndarlaga nr. 80/2002 og að samkvæmt 1. mgr. 54. gr. laganna skyldi kveðja sérfróðan meðdómsmann eða meðdómsmenn til setu í dómi. Við aðalmeðferð málsins ættu A og B kost á því að koma fyrir dóminn til skýrslugjafar auk þess sem þau gætu lagt fram frekari gögn málatilbúnaði sínum til stuðnings. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur og beiðni A og B um dómkvaðningu yfirmatsmanna hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni S8 um dómkvaðningu matsmanna var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að S8 hefði áfrýjað dómi héraðsdóms til Landsréttar sem þar væri nú rekið sem mál nr. 360/2025. Við þingfestingu málsins hefði S8 lagt fram beiðni um dómkvaðningu matsmanna og hefði henni verið hafnað með ákvörðun dómsformanns. Þá hefði S8 með beiðni til Héraðsdóms Reykjavíkur farið þess á leit að dómkvaddir yrðu matsmenn til að leggja mat á sömu atriði og greini í matsbeiðni þeirri sem lögð hafði verið fram í Landsrétti. Vísað var til þess að þegar hefði verið tekin afstaða til beiðni S8 með ákvörðun dómsformanns sem ekki væri kæranleg, sbr. 3. mgr. 160. gr., 1. mgr. 164. gr. og 1. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Að því virtu og með vísan til meginreglunnar um milliliðalausa sönnunarfærslu, sem ætlunin hefði verið að treysta með stofnun Landsréttar, gæti héraðsdómur ekki orðið við beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns á grundvelli 1. mgr. 76. gr., sbr. 75. gr. laga nr. 91/1991. Þegar af þeirri ástæðu yrði beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni S8 um dómkvaðningu matsmanna var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að S8 hefði áfrýjað dómi héraðsdóms til Landsréttar sem þar væri nú rekið sem mál nr. 443/2025. Við þingfestingu málsins hefði S8 lagt fram beiðni um dómkvaðningu matsmanna og hefði henni verið hafnað með ákvörðun dómsformanns. Þá hefði S8 með beiðni til Héraðsdóms Reykjavíkur farið þess á leit að dómkvaddir yrðu matsmenn til að leggja mat á sömu atriði og greini í matsbeiðni þeirri sem lögð hafði verið fram í Landsrétti. Vísað var til þess að þegar hefði verið tekin afstaða til beiðni S8 með ákvörðun dómsformanns sem ekki væri kæranleg, sbr. 3. mgr. 160. gr., 1. mgr. 164. gr. og 1. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Að því virtu og með vísan til meginreglunnar um milliliðalausa sönnunarfærslu, sem ætlunin hefði verið að treysta með stofnun Landsréttar, gæti héraðsdómur ekki orðið við beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns á grundvelli 1. mgr. 76. gr., sbr. 75. gr. laga nr. 91/1991. Þegar af þeirri ástæðu yrði beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanna hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu M ehf. um að dómkvaddur yrði matsmaður til að framkvæma mat samkvæmt matsbeiðni þess. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, kom fram að þótt fallist yrði á það með I ehf. o.fl. að matsspurning M ehf. tæki að sínu leyti til lagalegra atriða yrði ekki fram hjá því litið að matsspurningin, eins og hún væri úr garði gerð, útheimti einnig sérfræðilegt mat á því hvort rétt hefði verið staðið að gerð uppgjörsreiknings sem taka skyldi mið af við ákvörðun kaupverðs. Þá væri til þess að líta að niðurstaða matsgerðar myndi, að því marki sem hún kynni að taka til matsþátta sem öðrum þræði væru lagalegir, ekki binda hendur dómsins við úrlausn málsins. Í ljósi þessa yrði M ehf., sem bæri hallann af þýðingu og sönnunargildi matsgerðarinnar við úrlausn málsins, ekki meinað að afla matsgerðar og væri krafa þess því tekin til greina.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu L ehf. um dómkvaðningu tveggja matsmanna til að framkvæma mat samkvæmt matsbeiðni þess. Í úrskurði Landsréttar kom fram að með öflun matsgerðar um þau atriði sem matsbeiðnin tæki til væri L ehf. að leitast við að renna stoðum undir mögulega dómkröfu á hendur P ehf. og S ehf. um staðfestingu riftunar eða um afslátt og/eða skaðabætur. Eins og aðstæðum væri háttað í málinu féllst Landsréttur á með héraðsdómi að fært væri að leysa úr matsbeiðninni á grundvelli XII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá tók Landsréttur fram að það leiddi meðal annars af 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 að efni matsspurninga mætti ekki vera með þeim hætti að matsmönnum væri ómögulegt að svara þeim. Þótt óvissa kynni að vera uppi um hvort matsmenn gætu að öllu leyti svarað því sem beðið væri um í matsbeiðninni yrði ekki talið að staðan væri með þeim hætti í málinu. Að þessu gættu var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni F og A um dómkvaðningu matsmanns. Í hinum kærða úrskurði, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, kom fram það mat dómsins að F og A leituðu mats um atriði sem að mestu hefðu þegar verið metin í undir- og yfirmati en að öðru leyti væri umrædd sönnunarfærsla tilgangslaus, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns í forsjársviptingarmáli gegn A.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu E um dómkvaðningu matsmanns í einkamáli sem A höfðaði gegn E til innheimtu á nánar tiltekinni hlutdeild E í ýmsum kostnaði við byggingu hesthúss. E hafði uppi gagnkröfu í málinu til skuldajafnaðar við kröfu A. Landsréttur taldi að því yrði hvorki slegið föstu að umbeðin sönnunarfærsla lyti að atriðum sem ekki skiptu máli varðandi gagnkröfuna né að matsgerð sem aflað yrði á grundvelli matsbeiðninnar yrði þýðingarlaus til sönnunar á kröfunni, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991, enda yrði á þessu stigi málsins ekki tekin efnisleg afstaða til málatilbúnaðar E. Í úrskurði Landsréttar var sérstaklega tekið fram að þeim vörnum sem A hefði fært fram gegn matsbeiðni E væri hafnað. Aftur á móti væri til þess að líta að öðrum matsþolum samkvæmt matsbeiðninni hefði ekki verið gefinn kostur á að taka afstöðu til hennar fyrir dómi. Að svo búnu yrði því ekki lagt fyrir héraðsdóm að dómkveðja matsmann í samræmi við beiðnina heldur láta við það sitja að fella hinn kærða úrskurð úr gildi, enda forsenda fyrir því að dómkvatt yrði á grundvelli beiðninnar að matsþolum öllum hefði áður verið gefinn kostur á að taka afstöðu til hennar.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að uppfyllt væru skilyrði 1. mgr. 128. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og að dómkvaddur skyldi sérfróður matsmaður samkvæmt beiðni X þar um.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að fella úr gildi synjun H á að taka til greina ábendingu X um dómkvaðningu matsmanns og vísað frá dómi kröfum X um dómkvaðningu, og til vara að dómari legði fyrir H að fara fram á dómkvaðningu matsmanns. Í úrskurði Landsréttar kom fram, varðandi fyrri kröfu X, að könnun á því hvort tiltekin samskipti þriðja manns væru á meðal gagna máls sem til rannsóknar væru, eða hvort X eða verjandi hennar hefðu haft aðgang að þeim, fæli ekki í sér rannsókn sakamáls í þeim skilningi sem leggja yrði í það hugtak samkvæmt lögum nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Yrði því ekki litið svo á að H hafi borið að taka til greina ábendingu X um að hlutast til um dómkvaðningu matsmanns til að leiða í ljós framangreind atriði. Þá hafnaði Landsréttur síðari kröfu X með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar, en héraðsdómur hafði talið að lagaheimild stæði ekki til að verða við henni.

Úrskurður héraðsdóms felldur úr gildi og krafa A um dómkvaðningu matsmanns á grundvelli matsbeiðni hans tekin til greina.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar hafnað var kröfu X um dómkvaðningu matsmanns.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um öflun matsgerðar og yfirmatsgerðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni A um dómkvaðningu matsmanns. Í úrskurði Landsréttar var rakið að A leitaðist eftir því með fyrstu til fjórðu spurningu í matsbeiðni að meta sömu atriði og áður hefðu verið metin í framlagðri matsgerð. Ekki yrði séð af gögnum málsins hvort og þá að hvaða marki A teldi nauðsyn á að þessi atriði yrðu metin að nýju. Þá væri í matsbeiðni A ekki heldur gerð frekari grein fyrir hvað ætti að sanna með matinu að þessu leyti. Var því talið að matsbeiðni A væri að þessu leyti bersýnilega tilgangslaus til sönnunar, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Varðandi matsspurningar nr. fimm til átta tók Landsréttur fram að A hefði fyrst óskað mats um þessi atriði meira en 13 mánuðum eftir að málið var þingfest og eftir að héraðsdómari hafði ákveðið tímasetningu aðalmeðferðar. Þar sem ekkert væri fram komið í málinu sem gæti réttlætt þennan drátt var kröfu A um dómkvaðningu matsmanna hafnað að því varðaði þessar spurningar. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu F hf. um dómkvaðningu matsmanns. Aðila greindi einkum á um hljóðvist og hljóðeinangrun milli G sem var í eigu F hf. og H 8-10 þar sem IP ehf. rak hótel. Í málinu lágu fyrir bæði undir- og yfirmatsgerð þar sem meðal annars var lagt mat á hljómburð og hljóðeinangrun í tilteknum herbergjum hótelsins við H 8-10 vegna hljóða sem borist gætu frá G og hvort hljóðeinangrun fullnægði kröfum sem gerðar hefðu verið á þeim tíma sem starfsemi í húsinu var breytt í hótel. Þá höfðu aðilar lagt fram ýmsar sérfræðiskýrslur sem vörðuðu sakarefni málsins. Ágreiningur aðila laut að því hvort heimila ætti F hf. að afla nýs undirmats, meðal annars í þeim tilgangi að meta hversu mikið vægi hægt væri að veita yfirmatsgerð í málinu. Í úrskurði Landsréttar var ekki fallist á með F hf. að tilefni til að óska svara við þeim spurningum sem getið var í matsbeiðni hefði fyrst gefist eftir að yfirmatsgerð lá fyrir. Þá var litið til þess að þegar yfirmatsgerð var lögð fram í desember 2024 voru sjö ár liðin frá því að málið var þingfest í héraði og hafði F hf. ekki nýtt þann langa tíma sem gefist hafði til að afla mats um þau atriði sem greindi í matsbeiðninni. Var talið að öflun nýrrar matsgerðar myndi hafa í för með sér fyrirsjáanlegar tafir á meðferð málsins sem væru úr hófi, að teknu tilliti til meginreglunnar um hraða málsmeðferð og rétt annarra málsaðila samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og kröfu F hf. um dómkvaðningu matsmanns hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu yfirmatsmanna til að meta forsjárhæfni aðila. Í kæru A til Landsréttar var á því byggt að annmarkar væru á fyrirliggjandi matsgerð. Matsmaður hefði meðal annars ekki kannað tengsl beggja aðila við barnið en í þeim efnum var einkum vísað til þess að matsmaður hefði ekki fylgst með samvistum A og barnsins. Landsréttur rakti að fyrir lægi nýleg matsgerð sem bæri með sér að ítarlegt og heildstætt mat hefði farið fram á þeim atriðum sem fram koma í 34. gr. barnalaga nr. 76/2003, þar með talin tengsl A við barnið. Eins og málið væri vaxið hefði ekki verið unnt að fylgjast með A og syni hans saman en Landsréttur taldi það eitt og sér ekki geta réttlætt að yfirmat færi fram með tilheyrandi töfum á meðferð málsins. Þá var ekki fallist á að efni væru til þess að fallast á kröfu A vegna annarra athugasemda hans en í þeim efnum var meðal annars haft í huga að A ætti þess kost að upplýsa nánar um þau atriði sem hann hefði fundið að með aðilaskýrslu við aðalmeðferð málsins í héraði, skýrslutöku af matsmanni og öðrum vitnum sem og frekari gagnaframlagningu málatilbúnaði sínum til stuðnings. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni BB og BS um dómkvaðningu matsmanns var tekin til greina, að öðru leyti en því að hafnað var að leggja sex nánar tilgreindar spurningar fyrir matsmanninn. Í úrskurði Landsréttar var talið að þótt þær spurningar sneru í ýmsu að atriðum sem þegar hefði verið bætt úr yrði ekki á þessu stigi fullyrt að bersýnilegt væri að matsgerð um þessi atriði skipti ekki máli, væri tilgangslaus til sönnunar eða að matsmanni væri ómögulegt að svara matsspurningunum. BB og BS myndu bera áhættu á notagildi matsgerðarinnar til sönnunar samhliða kostnaði af öflun hennar. Að þessu athuguðu taldi Landsréttur ekki skilyrði til að meina BB og BS að afla matsgerðarinnar. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi hvað umræddar spurningar varðaði og fallist á að þær yrðu lagðar fyrir hinn dómkvadda matsmann.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns í forsjármáli B gegn A.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni M ehf. um dómkvaðningu matsmanna. Í úrskurði Landsréttar voru tvær matsspurningar í matsbeiðni M ehf. ekki taldar nægilega skýrar og afmarkaðar til að svör við þeim hefðu þýðingu við efnislega úrlausn málsins og dómkvaðningu matsmanns hafnað varðandi þessar spurningar. Aðrar matsspurningar í matsbeiðni M ehf. voru hins vegar taldar fullnægja því skilyrði að hafa næg tengsl við sakarefni málsins og því fallist á kröfu M ehf. um að fá dómkvaddan matsmann til að svara þeim spurningum. Var því fallist á að umbeðin dómkvaðning færi fram er varðar tilgreindar spurningar í matsbeiðni M ehf.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Þ um dómkvaðningu matsmanns til að meta hvort finna mætti persónuupplýsingar um Þ, eftir atvikum viðkvæmar persónuupplýsingar, á þremur hörðum diskum sem voru í vörslum embættis héraðssaksóknara og innihéldu afrit af gögnum sem SÍ lagði hald á við húsleit hjá S hf. árið 2012. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að þrátt fyrir að með matsbeiðninni væri meðal annars leitað álits á þáttum sem öðrum þræði snertu lagaleg atriði, sbr. 2. mgr. 60. gr. laga nr. 91/1991, þá myndi niðurstaða þar um í matsgerð ekki binda hendur dómara eða þrengja svigrúm hans eða skyldu til að meta þau endanlega sjálfur. Jafnframt var talið að leit að upplýsingum á diskunum hlyti að kalla á sérstaka tæknikunnáttu sem dómari byggi tæplega yfir og ætti það við um allar matsspurningar. Auk þess var ekki talið að þau atriði sem Þ vildi sanna með matsbeiðninni skiptu ekki máli eða væru tilgangslaus til sönnunar og þá bæri matsbeiðandi áhættu af því að sönnunarfærslan nýttist honum í málinu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að dómkveðja matsmann í samræmi við beiðni Þ með þeirri breytingu að felldur var brott áskilnaður í matsbeiðni um að SÍ fengi ekki aðgang að þeim gögnum sem matsmaður kynni að afla, enda væri sá áskilnaður í andstöðu við 2. mgr. 62. gr. laga nr. 91/1991.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu M, A og Á um dómkvaðningu yfirmatsmanna. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að M, A og Á hefðu áskilið sér í greinargerð til héraðsdóms rétt til að óska eftir dómkvaðningu matsmanna á síðari stigum málsins, ef tilefni gæfist til. Þá hafi komið fram í málatilbúnaði þeirra fyrir Landsrétti að fyrirliggjandi matsgerð hafi að þeirra áliti verið haldin svo veigamiklum göllum að þau hafi talið verulegar líkur á að málinu yrði vísað frá dómi af þeim sökum. Vegna þessa hafi þau talið rétt að bíða eftir niðurstöðu héraðsdóms um frávísunarkröfu þeirra, en tveimur vikum eftir að úrskurður héraðsdóms var kveðinn upp lögðu þau fram beiðni um yfirmat. Landsréttur taldi yfirmatsbeiðnina hvorki of seint fram komna né að fyrirsjáanlegt væri að öflun yfirmatsgerðar myndi leiða til óhóflegra tafa á málinu. Þá var ekki heldur fallist á með S og Þ að yfirmatsbeiðnin lyti ekki að því að endurmetin yrðu sömu atriði og áður höfðu verið metin eða að hið umbeðna mat yrði tilgangslaust til sönnunar í málinu.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni A um dómkvaðningu matsmanna. Í matsbeiðninni voru settar fram sex spurningar og svöruðu þrjár þeirra efnislega til tilgreindra spurninga sem svarað hafði verið í fyrri matsgerð. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að héraðsdómur hefði áður úrskurðað að matsmönnum bæri að endurskoða fyrri matsgerð, sem þeir hefðu ekki gert. Var ekki talið að A hefði dregið það úr hömlu að óska á ný eftir matsgerð til að svara matsspurningum sem svarað var í fyrri matsgerðinni. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi hvað þær spurningar varðaði. Á hinn bóginn var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að synja um mat á öðrum þeim spurningum sem settar voru fram í hinni umdeildu matsbeiðni.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni A ehf. um dómkvaðningu matsmanns. Með matsbeiðninni leitaði A ehf. svara við því hvert væri áætlað hlutfallslegt söluvirði jarðarinnar C annars vegar og D hins vegar af heildarkaupverði í samþykktu gagntilboði, svo og hvert væri hlutfallslegt söluvirði greiðslumarks mjólkur og sauðfjár af heildarkaupverði í sama gagntilboði. Jafnframt óskaði A ehf. eftir svari við áætluðu tapi á árlegum tekjum matsbeiðanda við að verða af greiðslum fyrir námugröft úr árfarvegi í landi jarðanna og af greiðslum fyrir útleigu lands og mannvirkja á jörðunum. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ágreiningur um hlutfallslegt verðmæti jarðanna og ætlað tekjutap A ehf. af landi og gæðum jarðanna væri ekki meðal þeirra ágreiningsefna sem skiptastjóri hefði beint til héraðsdóms til úrlausnar. Væri sú matsgerð sem A ehf. hygðist afla því bersýnilega tilgangslaus til sönnunar í málinu, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en eins og á stæði hefði ekki verið leyst úr ágreiningi um ætlaðan forkaupsrétt B að jörðinni C. Var því staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að hafna kröfu A ehf. um dómkvaðningu matsmanna samkvæmt matsbeiðni hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu R ehf. um að dómkvaddur yrði matsmaður til að leggja mat á þau atriði sem greinir í matsbeiðni sem lögð var fram í héraði. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, kom fram að uppfyllt væri það skilyrði 1. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að umbeðin dómkvaðning væri ætlað að staðreyna ætlaða kröfu R ehf. eða sanna atvik að baki henni. Efnislegur ágreiningur á milli aðila um réttmæti ætlaðra krafna R ehf. stæði því ekki í vegi að fallist yrði á matsbeiðnina, enda bæri R ehf. alla áhættu af endanlegu notagildi matsgerðarinnar til sönnunar sem og kostnaði af öflun hennar. Loks var hvorki fallist á að einstakar matsspurningar lytu að atriðum sem dómari leggur sjálfur mat á samkvæmt 2. mgr. 60. gr. laga nr. 91/1991 né að 3. mgr. 46. gr. laganna stæði dómkvaðningu í vegi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni E ehf. um yfirmat. Ekki var fallist á að E ehf. hefði með málflutningsyfirlýsingu eða með öðrum hætti afmarkað málatilbúnað sinn við ætlaða bótaskylda háttsemi A, T, Í, L og R á tímabilinu 2007-2009 í samræmi við ákvörðun Samkeppniseftirlitsins nr. 8/2015. Af málatilbúnaði E ehf. mátti ráða að félagið hyggðist færa á það sönnur með öðrum sönnunargögnum en áðurgreindri ákvörðun að háttsemi A, T, Í, L og R hefði varað allan þann tíma sem kröfugerð hans tæki mið af. Var hvorki fallist á að matsbeiðnin væri tilgangslaus til sönnunar né að hún væri óskýr. Matsgerða væri aflað á ábyrgð og áhættu matsbeiðanda og bæri hann kostnaðinn af öflun þeirra. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að fallast á beiðni E ehf. um yfirmat.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu F sf. um að dómkvaddir yrðu tveir hæfir, sérfróðir og óvilhallir matsmenn í samræmi við matsbeiðni F sf. til að skoða og meta sannvirði tilgreindra húsa í eigu S hf. sem stóðu á lóð F sf. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna hans, kom fram að F sf. hefði ótvírætt lögvarða hagsmuni, sbr. 1. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, af því að afla matsgerðar um virði húsa á lóðinni, eins og hann krafðist, til að geta uppfyllt skyldu sína samkvæmt lóðarleigusamningi, milli S hf. og F sf., til greiðslu sannvirðis þeirra við lok leigutímans, enda lægi ekkert samkomulag fyrir um verðmat þeirra. Þá væri leigutíminn sannarlega útrunninn samkvæmt skýru ákvæði samningsins. Jafnframt var ekki á það fallist að matsbeiðnin og þær spurningar sem í henni væru fólgnar væru bersýnilega þýðingarlausar, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Var því fallist á matsbeiðni F sf. eins og hún var fram sett, sbr. 1. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar H ohf. var gefinn frestur til 1. apríl 2024 til að ljúka vinnu við matsgerð samkvæmt matsbeiðni félagsins. ÍA hf. gerði þá kröfu synjað yrði um frekari frest þar sem H ohf. hafi haft mjög ríflegan tíma til þess að afla matsgerðarinnar. H ohf. fékk dómkvaddan matsmann 7. apríl 2022. Óumdeilt er að málið hefur dregist vegna þess að H ohf. lét dómkvaddan matsmann ekki fá dómkvaðninguna. Málsaðilar óskuðu þó sameiginlega eftir ótilgreindum fresti utan réttar í kjölfar dómkvaðningar matsmannsins og rauf ÍA hf. þann frest ekki fyrr en í september 2023. Matsmanninum var að lokum afhent dómkvaðningin 9. október 2023 og í úrskurði héraðsdóms 6. nóvember 2023 var veittur frestur til 1. febrúar 2024 til að ljúka vinnu við matsgerðina. Í hinum kærða úrskurði kom fram að fyrir liggi að dómkvaddur matsmaður fékk fyrir nokkru dómkvaðninguna í hendur og bíður þess nú aðeins að geta hafið matsvinnuna en hann kveðst bíða réttra veðurskilyrða. Taldi dómurinn að með hliðsjón af hagsmunum H ohf. af því að geta aflað mats í málinu og lokið gagnaöflun, að rétt væri að veita H ohf. enn stuttan frest eða til 1. apríl 2024 til að ljúka vinnu við matsgerðina. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þrátt fyrir að talsverðar tafir hafi orðið á rekstri matmálsins, þá þyki ekki forsendur til að hnekkja mati héraðsdóms um nefndan frest og að þessu gættu var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu D og E um að dómkvaddir yrðu matsmenn til að leggja mat á þau atriði sem greinir í matsbeiðni sem lögð hafði verið fram. A, B og C ehf. töldu sönnunarfærsluna þýðingarlausa og að matsspurningar væru ekki nægilega skýrar. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna hans, kom fram að málsaðilar hafi forræði á sönnunarfærslu og er játaður víðtækur réttur til að afla matsgerða til að færa sönnur á staðhæfingar sínar innan marka reglna einkamálaréttarfars. Ekki var talið að E og D hefðu dregið úr hófi að leggja matsbeiðnina fram né að óskað væri eftir á atriðum sem áður hafa verið metin í tengslum við fyrri málarekstur. Þá taldi dómurinn að ekki væri hægt að slá því föstu að matsmenn gætu ekki lagt mat á ákveða þætti er vörðuðu móðir aðila vegna þess að hún væri látin. Jafnframt voru matsspurningar nægilega skýrar að mati dómsins og bent á að D og E bæru hallann af því ef matsmenn geti ekki svarað tilteknum spurningum auk þess að bera kostnað af matinu. Var því fallist á dómkvaðningu matsmanna samkvæmt matsbeiðni D og E.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni X um dómkvaðningu matsmanns var hafnað. Í úrskurði Landsréttar kom fram að með matinu leitaðist X við að sanna atriði, sem bersýnilega skiptu ekki máli við úrlausn málsins og umbeðið mat væri því tilgangslaust til sönnunar í málinu. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur.

S hf. höfðaði mál þetta gegn F, SÍ hf., M ehf., N hf. og L ehf. til ógildingar á úrskurði úrskurðarnefndar fjarskipta- og póstmála nr. 7/2019. F höfðaði annað mál gegn öllum fyrrgreindum aðilum og krafðist einnig ógildingar umrædds úrskurðar en það mál var sameinað þessu. Rekið var annað mál milli sömu aðila að N hf. undanskildu vegna ákvörðunar Fjarskiptastofu nr. 10/2018. Undir meðferð málsins óskaði SÍ hf. eftir því að dómkvaddur yrði matsmaður til að leggja mat á nánar tilgreind atriði. Féllst héraðsdómur á dómkvaðninguna. Í úrskurði Landsréttar kom fram að spurningar þær sem SÍ hf. óskaði eftir að lagðar yrðu fyrir matsmenn miðuðu allar við tímamark áður en atvik máls þessa gerðust. Virtust spurningarnar þannig varða tímamark og atvik sem fjallað væri um í máli vegna ákvörðunar Fjarskiptastofu nr. 10/2018. Ljóst væri af forsendum úrskurðar úrskurðarnefndar fjarskipta- og póstmála nr. 7/2019, sem mál þetta varðaði, að ákvörðun Fjarskiptastofu nr. 10/2018 væri ekki til endurskoðunar og efnisatriði hennar væru ólík. SÍ hf. hefði að þessu gættu ekki gert grein fyrir því hvernig matsgerðin myndi nýtast til sönnunar í þessu máli. Landsréttur taldi því að matsgerð sú sem SÍ hf. hygðist afla væri bersýnilega tilgangslaus við úrlausn þess ágreinings sem uppi væri í málinu, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var beiðni SÍ hf. um dómkvaðningu matsmanna hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu yfirmatsmanna til þess að meta forsjárhæfni aðila. Með hliðsjón af þeirri ítarlegu matsgerð um forsjárhæfni aðila og tengsl þeirra við barnið sem lá fyrir, ásamt afdráttarlausri afstöðu barnsins til búsetu og samvista við málsaðila og loks að virtum þeim töfum sem höfðu orðið á meðferð málsins var ekki talið að öflun yfirmats myndi þjóna hagsmunum barnsins. Var yfirmatsbeiðni A því hafnað.

A krafðist þess að dómkvaddir yrðu tveir yfirmatsmenn til að framkvæma yfirmat á forsjárhæfni aðila og tengdum atriðum. Að virtum atvikum málsins var ekki talið að það væri augljóslega óþarft að afla yfirmatsgerðar og að öflun slíks gagns væri þýðingarlaus fyrir efnislega úrlausn málsins. Þótt mikilvægt væri að flýta meðferð málsins var ekki heldur fallist á að hagsmunir barnsins af skjótri úrlausn máls væru þess eðlis að hafna bæri kröfu sóknaraðila. Var krafa A því tekin til greina.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu X um að dómkvaddur yrði matsmaður til að leggja mat á hvort X væri sakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og hvort ætla mætti að refsing gæti borið árangur, sbr. 16. gr. sömu laga.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu H ehf. um dómkvaðningu matsmanns til að svara spurningum nr. 2, 3, 4 og 5 í matsbeiðni H ehf. en hafnað að leggja spurningu nr. 1 fyrir hinn dómkvadda matsmann. Ágreiningur H ehf. og D ehf. stóð um það hvort dómkveðja skyldi hæfan og óvilhallan matsmann vegna framkominnar matsbeiðni H ehf. Í úrskurði Landsréttar var fallist á það með héraðsdómi að rök stæðu ekki til að hafna spurningum nr. 2, 3, 4 og 5 í matsbeiðni. Um spurningu nr. 1 taldi Landsréttur að 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála stæði því ekki í vegi að dómkvaddur matsmaður svaraði spurningunni. Þá gæfu aðrar athugasemdir D ehf. ekki tilefni til að hafna því að matsmaðurinn yrði dómkvaddur til að svara henni. Var því fallist á að umbeðin dómkvaðning færi fram.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um dómkvaðningu matsmanns í forsjársviptingarmáli gegn A.

Hafnað var kröfu varnaraðila, H ehf. og Á, um dómkvaðningu matsmanns, sem sett var fram á grundvelli XII. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 77. gr. laganna.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni X, Y og Æ um dómkvaðningu matsmanna. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að samkvæmt 2. mgr. 133. gr. laga nr. 88/2008 leggi dómari mat á sönnunargildi matsgerðar þegar að öðru leyti er leyst úr máli. Við úrlausn á því hvort fallast eigi á beiðni varnaraðila um dómkvaðningu matsmanna geti dómurinn ekki litið til efnishliðar málsins. Á þessu stigi málsins geti dómurinn því einungis hafnað matsbeiðninni á þeim grundvelli að matsgerð sé þýðingarlaus. Við úrlausn á ágreiningi aðila var til þess að líta að játa yrði sökuðum manni ríkt svigrúm til að afla sönnunargagna í sakamáli og ekki verði útilokað á þessu stigi hvort eða hvaða sönnunargildi slíkt sönnunargagna hafi við efnismeðferð málsins. Þá var einnig litið til þess að X, Y og Æ beri hallann af því reynist matsgerðin þýðingarlaus við úrlausn um efnishlið málsins. Sakarefni málsins og möguleg refsing þeirra, verði þeir sakfelldir, fái þessu ekki breytt. Var því orðið við kröfu X, Y og Æ um dómkvaðningu matsmanna.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu SE ehf. og B ehf. um dómkvaðningu matsmanns var hafnað. Ágreiningur aðila stóð um það hvort dómkveðja skyldi hæfan og óvilhallan matsmann vegna framkominnar undirmatsbeiðni SE ehf. og B ehf. en þegar lágu fyrir fjórar matsgerðir dómkvaddra manna. Í úrskurði Landsréttar kom fram að matsspurningar væru ekki hinar sömu og lágu til grundvallar eldri matsgerðum og að því marki sem þar var spurt um áhrif atvika á SE ehf. og B ehf. hvorn fyrir sig fólu matsgerðirnar ekki í sér efnisleg svör. Var að þessu virtu og í ljósi dómframkvæmdar fallist á að hin umbeðna dómkvaðning næði fram að ganga enda stæðu ákvæði 3. mgr. 46. gr., 2. mgr. 60. gr. og 2. málsliðar 1. mgr. 61. gr. laga nr. 91/1991 því ekki í vegi. Auk þess voru ekki efni til að hafna matsbeiðninni sem of seint framkominni og þótti engu breyta þótt héraðsdómur hefði á fyrri stigum, í úrskurði sem ekki var kærður, hafnað spurningum í þá veru sem í matsbeiðninni greinir.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu A um dómkvaðningu matsmanns til að meta forsjárhæfni hans var hafnað.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni Í hf. um dómkvaðningu tveggja matsmanna í máli sem félagið rekur gegn 1 slhf.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni L ehf. um dómkvaðningu tveggja matsmanna í máli sem félagið rekur gegn P ehf.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni F ehf. um dómkvaðningu matsmanns var hafnað. Í úrskurði Landsréttar kom fram að aðili að einkamáli ætti að meginstefnu rétt á því að afla og leggja fram þau sönnunargögn sem hann teldi þörf á, sbr. 1. mgr. 46. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í samræmi við það hefði aðilum að slíkum málum verið játaður víðtækur réttur til að afla matsgerða til að færa sönnur á staðhæfingar sínar og almennt ættu hvorki gagnaðili né dómstólar að standa þeirri gagnaöflun í vegi nema til þess væri heimild í lögum. Landsréttur féllst ekki á niðurstöðu héraðsdóms um að matsspurningar í hinni umbeðnu matsbeiðni væru bersýnilega þýðingarlausar í skilningi 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/991 og tók fram að þeir aðilar sem óskuðu mats bæru áhættu af sönnunargildi matsgerðar og stæðu straum af kostnaði við öflun hennar. Þá var ekki talið að matsspurningarnar væru svo óskýrar að matsmaður gæti ekki tekið afstöðu til þeirra eða að matsbeiðnin væri of seint fram komin. Samkvæmt því var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að dómkveðja matsmann til að svara spurningum samkvæmt matsbeiðni F ehf.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni S um dómkvaðningu matsmanns var hafnað að öðru leyti en því að fallist var á dómkvaðningu til að leggja mat á þau atriði er greinir í stafliðum h og i í matsbeiðni sóknaraðila. Krafðist S þess fyrir Landsrétti að hinn kærði úrskurður yrði felldur úr gildi og að hin umbeðna dómkvaðning matsmanns færi fram. Að virtri dómaframkvæmd Hæstaréttar taldi Landsréttur að leggja yrði til grundvallar að lög nr. 91/1991 fælu ekki í sér sérstakar hömlur við því að umbeðið mat færi fram þrátt fyrir að þegar lægi fyrir matsgerð dómkvadds manns. Ekki yrði heldur fullyrt á þessu stigi að matsgerð samkvæmt beiðninni skipti ekki máli eða væri tilgangslaus til sönnunar, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991. Þá voru önnur skilyrði fyrir því að matsbeiðnin næði fram að ganga talin uppfyllt. Var því fallist á fyrirliggjandi beiðni sóknaraðila um dómkvaðningu matsmanns.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni H um dómkvaðningu matsmanns á grundvelli laga nr. 134/1994 um einkahlutafélög. Í úrskurði Landsréttar kom fram að H gæti krafist þess á grundvelli 18. gr. laga nr. 138/1994 að K innleysti hluti hans í félaginu S ehf. og að um þá kröfu giltu ákvæði 4. mgr. 14. gr. og 2. málsliðar 3. mgr. 16. gr. sömu laga, eftir því sem við gæti átt. Þar sem ekki væri kveðið á um reikningsgrundvöll kaupverðs hlutanna í samþykktum félagsins og ekki hefði náðst samkomulag milli málsaðila um verðið skyldi það ákveðið af dómkvöddum matsmönnum, sbr. fyrri málslið 4. mgr. 14. gr. laga nr. 138/1994. Í matsbeiðni H væri óskað eftir því að dómkvaddur yrði „sérfróður og óvilhallur matsmaður“ en samkvæmt því lægi fyrir að beiðnin samræmdist ekki þeim áskilnaði 4. mgr. 14. gr. laganna að dómkvaddir yrðu matsmenn til að framkvæma matið. Gæti fyrirhuguð matsgerð því ekki orðið grundvöllur innlausnar samkvæmt 18. gr. laganna, sbr. 4. mgr. 14. gr. og 2. málslið 3. mgr. 16. gr. þeirra. Þá væri til þess að líta að H gæti ekki í matsbeiðni sem reist væri á síðastnefndu ákvæði gefið sérstök fyrirmæli, svo sem gert væri í matsbeiðni, um hvernig matsmenn skyldu haga framkvæmd þess en um það færi eftir almennum fyrirmælum IX. kafla laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni Ó um dómkvaðningu matsmanna á grundvelli laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög, til að meta verðmæti 1/3 hluta Ó í B ehf. Ágreiningur var með aðilum um rétt Ó til að neyta úrræða til innlausnar hlutanna sem Ó taldi sig hafa heimild til að krefjast samkvæmt 18. gr. a laga nr. 138/1994. Í úrskurði Landsréttar kom fram að matsgerð samkvæmt 4. mgr. 14. gr. laga nr. 138/1994 hefði bindandi áhrif um verð hluta í einkahlutafélagi, yrði henni ekki hnekkt í dómsmáli sem höfða bæri innan tiltekins tíma frá því að dómkvaddir matsmenn lykju mati sínu. Því hefði slík matsgerð mun víðtækari áhrif að lögum en almennt gildi um matsgerð sem aflað sé til sönnunar eftir reglum laga nr. 91/1991. Að því virtu yrði fallist á það með B ehf. að Ó yrði ekki játuð heimild til að afla matsgerðar sem fæli í sér svo íþyngjandi kvöð fyrir B ehf. til að verjast hugsanlegum kröfum í máli sem Ó hefði ekki höfðað, enda hefði ekki verið leyst úr því álitaefni hvort skylda til innlausnar á hlutum Ó í félaginu væri að lögum fyrir hendi. Væri þá haft í huga að umbeðinnar matsgerðar væri ekki þörf vegna mögulegrar málshöfðunar Ó til viðurkenningar á því að B ehf. bæri að innleysa hluti hans í félaginu. Eins og atvikum væri háttað í málinu og þá einkum með tilliti til þess að matsbeiðnin væri jafnframt reist á 4. mgr. 14. gr. laga nr. 138/1994 brysti skilyrði samkvæmt 1. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 til að verða við beiðni Ó. Var því niðurstaða héraðsdóms staðfest.

W hf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu SM, LB, HHH og DM um dómkvaðningu matsmanna til þess að svara fjórum spurningum samkvæmt framlagðri matsbeiðni. W hf. hafði áður sjálfur aflað mats dómkvadds matsmanns sem ætlað var að sýna fram á ógjaldfærni W hf. þegar nánar tilgreindar greiðslur voru inntar af hendi. Í úrskurði Landsréttar var talið að fyrstu tvær matsspurningarnar í beiðni SM, LB, HHH og DM féllu í raun saman við mat á saknæmi í skaðabótamáli því sem W hf. hefði höfðað á hendur SM, LB, HHH og DM. Lytu þær þannig að mati á lagalegum atriðum sem með réttu væri í höndum dómara. Að því gættu, og þar sem þriðju matsspurningunni yrði ekki svarað nema í tengslum við aðra matsspurningu, var beiðni SM, LB, HHH og DM um að dómkvaddur yrði matsmaður til að svara þremur tilteknum matsspurningum hafnað. Að virtri beiðni SM, LB, HHH og DM og samkvæmt atvikum málsins var aftur á móti heimiluð dómkvaðning matsmanns til þess að svara spurningu um notkunarvirði fjögurra tiltekinna flugvéla, enda væri í lögum ekki girt fyrir að til viðbótar við fyrirliggjandi matsgerð væri aflað nýrrar matsgerðar sem tæki að einhverju leyti til annarra atriða en sú fyrri.