Fallist var á riftunarkröfu þrotabús bílaleigu að hluta og samsvarandi fjárkröfu vegna greiðslna þrotamanns sem inntar voru af hendi skömmu fyrir frestdag.
Fallist var á riftunarkröfu þrotabús bílaleigu að hluta og samsvarandi fjárkröfu þar sem greiðslur til stefnda voru samanlagt taldar skerða greiðslugetu þrotamanns verulega.
Fallist á var á riftunarkröfur þrotabús bílaleigu og samsvarandi fjárkröfur vegna greiðslu skuldar með óvenjulegum greiðslueyri og greiðslu sem talin var ótilhlýðileg.
Fallist var á að ráðstöfun á eignarhlut í einkahlutafélagi til greiðslu á kröfu stefnda hefði falið í sér greiðslu með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi 1. mgr. 134. gr. gjaldþrotalaga nr. 20/1991. Ákvæði samþykkta um forkaupsrétt veitti forkaupsréttarhöfum ekki rétt til þess að sitja auðum höndum og taka þátt í frekari eignayfirfærslum eftir að þeir sannanlega höfðu fengið vitneskju um eigendaskiptin ef þeir á annað borð ætluðu sér að nýta forkaupsréttinn. Stefnda var gert að endurgreiða fjárhæðina auk dráttarvaxta frá þingfestingardegi.
Þrotabú V ehf. krafðist riftunar á 35 greiðslum hins gjaldþrota félags á skuld þess við H, samtals að fjárhæð 118.386.979 krónur, sem fóru fram með því að fella niður kröfur félagsins á hendur þriðja manni og samsvarandi lækkun á skuld V ehf. við H. Í héraðsdómi kom fram að H hefði fallist á að skila kröfu að fjárhæð 66.751.000 krónur í samræmi við kröfugerð þrotabúsins og var ekki dæmt um þá kröfu. Að öðru leyti var fallist á riftun greiðslna á skuld félagsins við H, samtals að fjárhæð 51.815.979 krónur, og að henni bæri að skila kröfum sem notaðar höfðu verið í því skyni. H áfrýjaði dóminum og krafðist sýknu en þrotabúið lét málið ekki til sín taka fyrir Landsrétti. Var því litið svo á að þrotabúið krefðist staðfestingar héraðsdóms án leiðréttingar hvað varðar skil á kröfu að fjárhæð 66.751.000 krónur. Í dómi Landsréttar var talið að sýnt hefði verið fram á að 29 af fyrrgreindum kröfum sem til úrlausnar voru, samtals að fjárhæð 39.363.462 krónur, hefðu verið notaðar til að greiða skuld félagsins við H. Hefðu greiðslurnar verið inntar af hendi með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 og talið að skilyrðum ákvæðisins væri fullnægt til að fallast mætti á riftun þeirra. Þá var fallist á að H bæri á grundvelli 144. gr. sömu laga að skila kröfunum þannig að þær gengju til baka. Að öðru leyti var H sýknuð af kröfum þrotabúsins.
Fallist var á kröfu þrotabús S ehf. um að greiðsla félagsins á skuld við B ehf. með afhendingu á 149 stólum væri riftanleg ráðstöfun á grundvelli 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Greiðslan hefði verið innt af hendi með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi framangreinds ákvæðis og gæti ekki talist venjuleg eftir atvikum. Í dómi Landsréttar var B ehf. ekki talinn hafa sýnt fram á að samningur um eignarréttarfyrirvara hefði verið undirritaður af báðum aðilum né að hann hefði verið gerður fyrir eða samtímis afhendingu stólanna. Hefði B ehf. því ekki sannað að hann hefði selt stólana með eignarréttarfyrirvara sem jafna mætti til söluveðs samkvæmt 42. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð. Í málinu var jafnframt deilt um hvort B ehf. væri heimilt að skila greiðslunni. Undir rekstri málsins í Landsrétti var aflað matsgerðar dómkvadds matsmanns. Í dómi réttarins kom fram að samkvæmt matsgerðinni væru stólarnir til staðar og hefði verðmæti þeirra ekki rýrnað óhæfilega frá því að B ehf. fékk þá afhenta. Væru því uppfyllt skilyrði 144. gr. laga nr. 21/1991 um heimild B ehf. til að krefjast skila á stólunum.
Rift var greiðslu 6.719.095 króna skuldar Skelfiskmarkaðarins ehf. við stefnda, sem fram fór með afhendingu 149 stóla í mars 2019. Jafnframt var stefndi dæmdur til að greiða þrotabúi félagsins sömu fjárhæð.
Héraðsdómur féllst á kröfu þrotabús B ehf. um riftun á greiðslu skuldar B ehf. við R ehf. sem fór fram með þeim hætti að Á ehf. tók yfir skuld B ehf. við R ehf. samkvæmt skuldabréfi. Byggði héraðsdómur á því að skuldskeytingin hefði verið riftanleg samkvæmt 139. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. þar sem hún hefði farið fram eftir frestdag og á þeim tíma hefði verið ljóst að félagið væri ógjaldfært. Þá yrði ekki annað séð en að yfirtaka Á ehf. á skuldum B ehf. við R ehf. hefði verið hluti kaupverðs fyrir rekstur þess. Auk þess hefði verið um að ræða greiðslu skuldar með óvenjulegum greiðslueyri, sbr. 1. mgr. 134. gr. sömu laga, og hefði ráðstöfunin leitt til mismununar kröfuhafa. Málsaðilar undu báðir niðurstöðu héraðsdóms um riftun greiðslunnar og deildu einungis um það fyrir Landsrétti hvort fallast ætti á kröfu þrotabús B ehf. um að R ehf. bæri vegna riftunarinnar að greiða honum andvirði hinnar yfirteknu skuldar með nánar tilgreindum vöxtum. Með vísan til héraðsdóms, sem ekki hafði verið áfrýjað að því leyti, byggði Landsréttur á því að R ehf. hefði verið grandvís um riftanleika ráðstöfunarinnar er hún fór fram. Með skuldskeytingunni hefði R ehf. fengið skuld B ehf. gerða upp við sig og sú greiðsla hefði valdið þrotabúi B ehf. tjóni þar sem það hefði vegna skuldskeytingarinnar orðið af þeim hluta endurgjalds fyrir rekstur B ehf. sem Á ehf. innti af hendi með yfirtöku skuldarinnar. Var því með vísan til þriðja málsliðar 1. mgr. og 3. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991 fallist á kröfu þrotabús B ehf. um að R ehf. yrði gert að endurgreiða fjárhæðina. Tók Landsréttur jafnframt fram að réttarsamband þessara þriggja aðila að öðru leyti breytti engu í því sambandi, enda væri það greiðsla skuldar B ehf. við R ehf. sem sætti riftun en hvorki sala á rekstri félagsins né skuldskeytingin sem slík.
Þrotabú E ehf. krafðist riftunar á framsali EK ehf. til S ehf. á nánar tilgreindri endurkröfu á hendur íslenska ríkinu vegna ofgreiðslu gjalda til ríkissjóðs. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að S ehf. hefði eignast kröfu á hendur EK ehf. sem nam fjárhæð hinna ofgreiddu gjalda og þegar af þeirri ástæðu hefði framsalið ekki getað talist gjafagerningur í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl. Á hinn bóginn var talið að um óvenjulegan greiðslueyri hefði verið að ræða samkvæmt 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 og að greiðslan hafi ekki virst venjuleg eftir atvikum. Var því fallist á kröfu þrotabús E ehf.
Þb. L ehf. höfðaði mál gegn T ehf. og krafðist riftunar á tilteknum ráðstöfunum L ehf. til T ehf. Í málinu lá fyrir að T ehf. var eigandi 92,46% hlutafjár í L ehf. og var T ehf. því nákominn félaginu í skilningi 5. töluliðar 3. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Krafa þb. L ehf. beindist annars vegar að riftun á þeirri ráðstöfun L ehf. að kaupa tiltekið lausafé af T ehf. 29. febrúar 2012 og 30. október 2014 ásamt riftun á peningagreiðslum L ehf. til T ehf. 31. desember 2012 til 1. september 2015 á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991. Talið var að þessar greiðslur hefðu verið til hagsbóta T ehf. á ótilhlýðilegan hátt á kostnað annarra kröfuhafa og leitt til þess að eignir L ehf. hefðu ekki verið til reiðu til fullnustu kröfuhöfum. Þá hefði félagið verið ógjaldfært á þessum tíma. Í ljósi tengsla T ehf. og L ehf. hefði T ehf. vitað eða mátt vita um ógjaldfærni félagsins og þær aðstæður sem leiddu til þess að þessar ráðstafanir væru ótilhlýðilegar. Var krafa þb. L ehf. um riftun þessara ráðstafana því tekin til greina. Krafa þb. L ehf. beindist hins vegar að riftun á greiðslu L ehf. til T ehf. á grundvelli tiltekins samkomulags frá 6. maí 2015 og greiðslu L ehf. á tveimur reikningum til T ehf. 1. júní 2015 á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991. Talið var að greiðslurnar hefðu verið inntar af hendi með óvenjulegum greiðslueyri innan sex mánaða fyrir frestdag og að þær hefðu skert greiðslugetu L ehf. verulega. Þá hefði T ehf. ekki sannað að greiðslurnar hefðu virst venjulegar eftir atvikum. Var krafa þb. L ehf. um riftun þessara greiðslna því tekin til greina og T ehf. dæmt til að greiða þb. L ehf. skaðabætur.
Fallist var á kröfu þrotabús J um að þrjár greiðslur félagsins til V, að fjárhæð samtals 804.000.000 króna, nytu stöðu í réttindaröð við slitameðferð þrotabús V samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991, þar sem um riftanlegar ráðstafanir væri að ræða. Á hinn bóginn var ekki fallist á kröfu þrotabús J að því er varðaði greiðslu félagsins til V að fjárhæð 140.193.150 krónur þar sem sýnt þótti að félagið hefði verið gjaldfært er greiðslan fór fram.
Fallist var á kröfu þrotabús H ehf. um riftun á greiðslu félagsins til C ehf. að tiltekinni fjárhæð. Var talið að greiðslan hefði verið innt af hendi með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og að C ehf. hefði ekki sýnt fram á að greiðslan hefði virst venjuleg eftir atvikum. Þá var einnig fallist á kröfu þrotabús H ehf. um að C ehf., D og S yrði óskipt gert að endurgreiða fjárhæðina, enda þótti C ehf. ekki hafa sýnt fram á að atvikum væri þannig háttað að því hefði tekist að fá fullnustu kröfunnar, án tillits til gjaldþrotaskiptanna, ef greiðslan hefði ekki verið innt af hendi.
Fallist var á kröfu þrotabús L ehf. um riftun á greiðslu félagsins til N ehf. að tiltekinni fjárhæð sem fram fór á grundvelli tiltekins löggernings og með eftirfarandi útgáfu á skuldabréfi. Var talið að greiðslan hefði verið innt af hendi með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og að N ehf. hefði ekki sýnt fram á að greiðslan hefði mátt virðast venjuleg eftir atvikum. Þá var einnig fallist á kröfu þrotabús L ehf. um að N ehf. yrði gert að endurgreiða fjárhæðina.
S hf. krafðist riftunar á greiðslu nánar tilgreindrar skuldar og endurgreiðslu tiltekinnar fjárhæðar úr hendi E ehf. Í tengslum við fjárhagslega endurskipulagningu S hf. hafði meirihluti eigna félagsins verið færður til eignarhaldsfélagsins H hf., samhliða því sem skuldir S hf. við E ehf. höfðu verið færðar til sama félags. Byggði S hf. á því að þær ráðstafanir hefðu í reynd falið í sér greiðslu skuldar sem væri riftanleg samkvæmt ákvæðum 134. gr. og 141. gr. laga nr. 21/1991. Héraðsdómur féllst ekki á málatilbúnað S hf. og sýknaði E ehf. af kröfum félagsins. Í dómi Hæstaréttar var því slegið föstu að umræddar ráðstafanir hefðu falið í sér greiðslu skuldar S hf. við E hf. sem greidd hefði verið með óvenjulegum greiðslueyri, auk þess sem hún hefði verið greidd fyrr en eðlilegt var. Taldi rétturinn sömuleiðis, með vísan til þeirra kvaða sem höfðu verið lagðar á S hf. við endurskipulagninguna, að S hf. og E ehf. hefðu verið nákomin í skilningi 6. töluliðar 3. gr. laga nr. 21/1991 og að E ehf. hefði ekki sýnt fram á að S hf. hefði verið gjaldfært þegar greitt var. Væri samkvæmt því fullnægt skilyrðum 2. mgr. 134. gr. laganna til þess að riftunarkrafa S hf. gæti náð fram að ganga. Hins vegar benti rétturinn á að málatilbúnaður S hf. hefði verið reistur á því í öndverðu að þær eignir sem framseldar höfðu verið til H hf., hefðu þá að mestu verið veðsettar til tryggingar skuldum S hf. við E ehf. Með því að um var að ræða framsal eigna til E ehf., sem hann hefði þegar notið veðréttar í, hefði E ehf. hvorki haft hag af ráðstöfuninni né hefði S hf. orðið fyrir tjóni, sbr. 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991. Var hinn áfrýjaði dómur um sýknu E ehf. því staðfestur.
Með afsals- og kaupsamningi milli G ehf. og B ehf. var rekstrartækjum og vörulager G ehf. ráðstafað til B ehf. Var hluti kaupverðsins greiddur með því að B ehf. yfirtók skuld G ehf. við M ehf. Í málinu krafðist GH ehf., kröfuhafi í þrotabúi G ehf., að greiðslunni yrði rift og að M ehf. yrði gert að greiða þrotabúinu samsvarandi fjárhæð. Eigendur M ehf. voru jafnframt eigendur G ehf. og því nákomnir í skilningi 3. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Hafði greiðslan farið fram innan frests samkvæmt 2. mgr. 134. gr. laganna. Talið var að þegar greiðslan væri virt bæri að líta til þess í hvaða formi hún hefði farið frá skuldaranum en ekki í hvaða formi hún hefði borist kröfuhafa. Var fallist á með GH ehf. að um óvenjulegan greiðslueyri hefði verið að ræða samkvæmt 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 og að G ehf. hefði verði ógjaldfært á þeim tíma er samningurinn var gerður. Voru kröfur GH ehf. því teknar til greina.
Með afsals- og kaupsamningi milli G ehf. og B ehf. var rekstrartækjum og vörulager G ehf. ráðstafað til B ehf. Var hluti kaupverðsins greiddur með því að B ehf. yfirtók skuld G ehf. við V ehf. Í málinu krafðist GH ehf., kröfuhafi í þrotabúi G ehf., að greiðslunni yrði rift og að V ehf. yrði gert að greiða þrotabúinu samsvarandi fjárhæð. Eigendur V ehf. voru jafnframt eigendur G ehf. og því nákomnir í skilningi 3. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Hafði greiðslan farið fram innan frests samkvæmt 2. mgr. 134. gr. laganna. Talið var að þegar greiðslan væri virt bæri að líta til þess í hvaða formi hún hefði farið frá skuldaranum en ekki í hvaða formi hún hefði borist kröfuhafa. Var fallist á með GH ehf. að um óvenjulegan greiðslueyri hefði verið að ræða samkvæmt 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 og að G ehf. hefði verði ógjaldfært á þeim tíma er samningurinn var gerður. Voru kröfur GH ehf. því teknar til greina.
Í janúar 2010 gaf S hf. út skuldabréf til H ehf. að fjárhæð 1.560.000.000 krónur. Í desember sama ár gerðu aðilarnir samning um kaup H ehf. á kröfum í eigu S hf. samkvæmt sex lánssamningum. Í samningnum kom fram að samanlögð fjárhæð þessara krafna væri 1.746.245.864 krónur, en kaupverði þeirra, 1.043.621.412 krónur, skyldi ráðstafað til niðurfærslu á kröfu H ehf. samkvæmt skuldabréfinu, þar á meðal 960.068.761 krónu sem innborgun á höfuðstól þess. Í maí 2012 var S hf. tekinn til slita og í málinu leitaði hann riftunar á greiðslu sinni til H ehf. samkvæmt samningnum frá desember 2010, svo og endurheimtu á fjárhæðinni sem gekk inn á höfuðstól skuldarinnar. Talið var að um hefði verið að ræða óvenjulegan greiðslueyri í skilningi 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og að greiðslan hefði ekki verið venjuleg eftir atvikum. Ekki var fallist á með H ehf. að S hf. hefði verið gjaldfær í skilningi 2. mgr. sömu greinar. Var því fallist á kröfu S hf. um riftun greiðslunnar. Að virtum ákvæðum samningsins frá desember 2010 var litið svo á að kröfuréttindin samkvæmt lánssamningunum sex hefðu í skilningi 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991 komið H ehf. að notum sem greiðsla á 1.043.621.412 krónum. Þá hefði S hf. með framsali þessara kröfuréttinda farið á mis við tilkall til greiðslu á sömu fjárhæð og orðið þannig fyrir tjóni sem því svaraði. Var H ehf. látinn bera halla af því að hafa ekki sýnt fram á að ekki hafi verið unnt að fá meira greitt en samtals 220.871.512 krónur upp í kröfurnar samkvæmt lánssamningunum. Var H ehf. því gert að endurgreiða S hf. 960.068.761 krónu.
Þrotabú S ehf. krafðist riftunar á 19 nánar tilgreindum ráðstöfunum S ehf. til K ehf. sem fram fóru á síðustu sex mánuðum fyrir gjaldþrot S ehf. Þá gerði þrotabúið skaðabótakröfu á hendur K ehf., S, sem var stjórnarmaður og framkvæmdastjóri S ehf. en jafnframt eigandi K ehf., og J sem var stjórnarformaður S ehf. Var ekki talið að lagaskilyrði stæðu til þess, sbr. 131. gr., 134. gr. og 136. gr. sbr. 100. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., að rifta þeim 13 ráðstöfunum sem fóru fram á tímabilinu 30. apríl til 18. ágúst 2010. Þá var ekki talið að stjórnendur K ehf. hefðu mátt vera grandsamir um ógjaldfærni S ehf. fyrr en félagið hefði verið krafið um greiðslu gengistryggðs láns 30. ágúst 2010. Væri því skilyrði 141. gr. laganna um grandsemi um ógjaldfærni ekki uppfyllt fram að því tímamarki og kæmi af þeirri ástæðu ekki til greina að beita þeirri riftunarreglu um framangreindar ráðstafanir. Hvað varðaði þær sex ráðstafanir sem fóru fram eftir umrætt tímamark var, meðal annars með vísan til þess hvernig viðskiptasambandi aðilanna var háttað, hvorki talið að í þeim hefði falist gjöf í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991 né að þær hefðu verið inntar af hendi með óvenjulegum greiðslueyri, sbr. 134. gr. laganna. Af sömu ástæðum gætu þær ekki talist ótilhlýðilegar í skilningi 141. gr. laganna. Þá voru ekki talin uppfyllt þau skilyrði greinarinnar að ráðstafanirnar leiddu til þess að eignir þrotamanns væru ekki til reiðu til fullnustu kröfuhöfum eða leiddu til skuldaaukningar kröfuhöfum til tjóns. Voru K ehf., S og J því sýknaðir af kröfum þrotabús S ehf.
Talið var að skilyrði 134. gr. laga nr. 21/1991 væru fyrir hendi til að rift yrði tilteknum greiðslum frá R ehf. til T ehf. Þótti í ljós leitt að um greiðslu skuldar hefði verið að ræða og að skuldin teldist hafa verið greidd með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi ákvæðisins. Kröfu þrotabús R ehf. um endurgreiðslu á grundvelli 1. mgr. 142. gr. laganna var hins vegar hafnað með vísan til skuldar R ehf. við T ehf., sem hafði í kjölfar fyrrgreindra greiðslna hækkað umfram þá fjárhæð sem endurgreiðslukrafa þrotabúsins nam.
Þrotabú I ehf. krafðist riftunar á greiðslu S ehf., síðar I ehf., inn á skuld við EA ehf. með hlutabréfum í síðastnefnda félaginu, á grundvelli laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Reisti þrotabúið málatilbúnað sinn á því að greiðslan hafi verið innt af hendi með óvenjulegum greiðslueyri auk þess sem greidd hafi verið fjárhæð sem skert hafi greiðslugetu þrotamanns verulega. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þar sem yfirlýsing S ehf. um handveð til EA ehf. hafi ekki verið skráð í verðbréfamiðstöð í samræmi við 1. mgr. 16. gr. laga nr. 131/1997 um rafræna eignaskráningu hafi hún ekki öðlast réttarvernd gagnvart fullnustugerðum skuldheimtumanna félagsins. Hlutabréfin hefðu því runnið til þrotabúsins hefðu þau enn verið í eigu þess þegar búið var tekið til skipta. Væri því fullnægt hinu almenna skilyrði riftunar eftir XX. kafla laga nr. 21/1991 um að ráðstöfun þrotamanns hafi orði þrotabúinu til tjóns. Hæstiréttur féllst ekki á með EA ehf. að greiðsla með hlutabréfum, sem áttu að vera til tryggingar efndum, hafi verið umsaminn greiðslueyrir. Þá gæti greiðslan ekki talist venjulegur greiðslueyrir í þessum viðskiptum. Var því fallist á kröfu þrotabúsins um riftun greiðslunnar á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laganna og endurgreiðslukröfu búsins. Dráttarvextir voru dæmdir frá því mánuður var liðinn frá því lýst var yfir riftun en ekki fallist á kröfu um almenna vexti samkvæmt II. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu til þess tíma eða vexti á sama tímabili samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laganna.
V hf. krafðist riftunar á greiðslu skuldar félagsins við T hf., sem fram fór 24. nóvember 2009, með afsali til T hf. á hlutum V hf. í N ehf., auk endurgreiðslu á því sem greitt hafði verið. Byggði V hf. riftunarkröfu sína m.a. á 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. þar sem greitt hafi verið með óvenjulegum greiðslueyri. T hf. byggði sýknukröfu sína m.a. á því að V hf. hafi ekki orðið fyrir fjártjóni þar sem félagið hafi með samkomulagi 9. nóvember 2009, sama dag og samningur um kaup T hf. á hlutum V hf. í N ehf. var gerður, fellt niður eftirstöðvar og áfallna vexti af nánar greindum kröfum á hendur V hf. og aflétt veði af tiltekinni fasteign og veðskuldabréfum. Hæstiréttur taldi T hf. ekki hafa fært sönnur á að ráðstafanir samkvæmt samkomulaginu hafi dregið úr tjóni því sem löglíkur væru á að V hf. hafi orðið fyrir við sölu á umræddum hlutum og T hf. notið samsvarandi auðgunar. Með vísan til þessa staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að uppfyllt væru skilyrði 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um riftun á greiðslu skuldarinnar og 1. mgr. 142. gr. laganna um endurgreiðslu þess sem greitt hafði verið.
A ehf. og T ehf., sem áður hét M ehf., voru í reikningsviðskiptum um langt skeið og hinn 10. apríl 2008 afsalaði M ehf. til A ehf. tveimur íbúðum til greiðslu á viðskiptaskuld. T ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 30. júlí 2008. Þb. T ehf. höfðaði mál þetta gegn A ehf. til riftunar á framangreindri greiðslu með vísan til 1. mgr. 134. gr. og 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Fyrir Hæstarétti láðist þb. T ehf. að gera einnig kröfu um greiðslu fjárhæðar samhliða kröfu um riftun, eins og gert var í héraði. Hæstiréttur taldi þb. T ehf. allt að einu hafa lögvarða hagsmuni af að fá leyst úr kröfu um riftun, þótt henni fylgdi ekki krafa um greiðslu úr hendi A ehf. Í dómi Hæstaréttar segir meðal annars að sá sem hag hefði af riftanlegri ráðstöfun eftir 134. gr. laga nr. 21/1991 skyldi greiða þrotabúi fjárhæð sem svari til þess sem greiðsla þrotamanns hefði orðið honum að notum, þó ekki hærri fjárhæð en sem næmi tjóni þrotabúsins, sbr. 1. mgr. 142. gr. laganna. Þótt viðskipti félaganna hefðu haldið áfram eftir að greiðslan var innt af hendi gætu ákvæði 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991 ekki leitt til þeirrar niðurstöðu að slík viðskipti kæmu í veg fyrir að krafa þb. T ehf. um riftun næði fram að ganga á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laganna og breytti þá engu hvort þau yllu því að skuldastaða hækkaði eða lækkaði. Var krafa þb. T ehf. um riftun á greiðslu til handa A ehf. því tekin til greina.
Í málinu deildu aðilar um hvort tvær greiðslur T (áður M) til G, samtals að fjárhæð 17.006.372 krónur, væru riftanlegar. Um var að ræða greiðslur vegna kröfu G á hendur T vegna leigu á húsnæði. Greiðslurnar fóru fram með millifærslu í bókhaldi T með þeim hætti að viðskiptakrafa T á hendur E að fyrrgreindri fjárhæð var færð sem innborgun á kröfu G. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að í leigusamningi aðila hafi ekki verið kveðið á um greiðslu með þessum hætti og hún jafnframt verið innt af hendi innan sex mánaða fyrir frestdag. Fallast yrði á með þrotabúi T að greiðsla í formi kröfu á hendur þriðja manni væri óvenjulegur greiðslueyrir samkvæmt 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991. Þeirri málsástæðu G að greiðslurnar hafi verið venjulegar eftir atvikum, sbr. lokamálslið ákvæðisins, var hafnað. Riftunarkrafa T var því tekin til greina og G gert að endurgreiða þrotabúi T umkrafða fjárhæð, sbr. 142. gr. laga nr. 21/1991.
Þrotabú K krafðist riftunar á greiðslu félagsins á nokkrum skuldum til G og endurgreiðslu á þeirri fjárhæð. Með héraðsdómi voru þær kröfur teknar til greina. Í dómi Hæstaréttar var fallist á að um væri að ræða óvenjulegan greiðslueyri í skilningi 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og staðfest niðurstaða héraðsdóms um riftun á greiðslu á umræddum skuldum. Hvað varðar endurheimtukröfu þrotabús K var tekið fram að héraðsdómur hefði ekki rökstutt með hvaða hætti greiðslan hefði komið G að notum í skilningi 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991. Auk þess þótti skorta á að héraðsdómur tæki afstöðu til varakröfu G um lækkun endurheimtukröfunnar. Varð því ekki komist hjá því að ómerkja héraðsdóm að þessu leyti og vísa þeim þætti málsins heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.
Talið var að skilyrði 134. gr. laga nr. 21/1991 væru fyrir hendi til að rift yrði tilteknum greiðslum frá L til S samkvæmt samningi. Þótti í ljós leitt að um greiðslu á skuld hefði verið að ræða og hún teldist hafa verið reidd af hendi með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi ákvæðisins. Þá þótti ósannað að L hefði verið gjaldfært þrátt fyrir greiðsluna. Vegna kröfu L um endurgreiðslu var talið að samkvæmt 1. mgr. 142. gr. sömu laga þyrfti að draga frá endurgreiðslukröfu verðmæti þeirra hagsbóta sem L hafi notið úr hendi S eftir gerð fyrrnefnds samnings, með áframhaldandi leigu bifreiðar og fasteignar í eigu S. Var endurgreiðslukrafan lækkuð um fjárhæð, sem nam nefndum leigugreiðslum.
Fallist var á með þrotabúi Í (Þ) að afhending tölvubúnaðar yrði að teljast greiðsla með óvenjulegum greiðslueyri, sem með engu móti gæti talist venjuleg eftir atvikum. Varnir T, sem reistar voru á tilvísun til laga um samningsveð, var hafnað þar sem fullyrðingar T þóttu ósannaðar. Hinu sama þótti gilda um svokallaðan fjarfundabúnað sem Í hafði afhent T. Fallist var á kröfu Þ um riftun greiðslunnar, sem var hluti skuldar Í við T, og T gert að greiða fjárhæð sem samsvaraði verðmæti umræddra muna á afhendingartíma.
E og G, eigendur félaga sem sameinuð höfðu verið undir nafni M, lánuðu M fé til að rétta hag þess. Nokkrum dögum síðar seldi M tilteknar eigur til K, sem var í eigu E, og skyldi endurgjald vera 106.000.000 kr., sem greiðast skyldi að hluta með yfirtöku K á áðurnefndu láni frá E að fjárhæð 56.000.000 kr. en að öðru leyti með peningum. Innan árs frá gerð þessa samnings höfðu bú beggja félaganna, M og K, verið tekin til gjaldþrotaskipta. Þrotabú M krafðist riftunar greiðslu M á skuld við E, 56.000.000 kr., með vísan til þess að skuldin hefði verið með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi 134. gr. laga nr. 21/1991. Talið var sannað að eigendur M hefðu samið um fyrrgreinda lánveitingu E og hvernig lánið skyldi greitt með afhendingu eigna, en hvort tveggja gekk eftir þegar í kjölfar samningsins. Var að því virtu ekki fallist á að lán E hafi verið greitt með óvenjulegum greiðslueyri. Þá var ekki sýnt fram á að skilyrði væru uppfyllt til þess að kröfur þrotabúsins gætu náð fram að ganga á grundvelli 141. og 142. gr. laga nr. 21/1991.
E ehf. sinnti endurskoðun og reikningsskilum fyrir J hf., sem annaðist m.a. innflutning og sölu bifreiða. Í nóvember 1999 gerði J hf. reikning á hendur E ehf. fyrir andvirði tiltekinnar bifreiðar og var sú fjárhæð færð til lækkunar á skuld J hf. samkvæmt viðskiptareikningi E ehf. Ósannað þótti að samið hefði verið um að J hf. mætti greiða fyrir þjónustu E ehf. með þessum hætti og með hliðsjón af starfssviði E ehf. var umrædd greiðsla talin hafa verið innt af hendi með óvenjulegum greiðslueyri í skilningi 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991. Að viðskiptum J hf. og E ehf. heildstætt virtum þóttu heldur ekki efni til að líta svo á að greiðslan gæti virst hafa verið eðlileg eftir atvikum. Var samkvæmt þessu fallist á það með þrotabúi J hf. að fullnægt væri skilyrðum fyrrnefnds lagaákvæðis til að rifta greiðslunni.
Félagið M, sem stóð fyrir smíði húss, gerði samning við sveitarfélagið H um kaup á hluta fasteignarinnar og skyldi kaupverð greitt með yfirtöku veðskulda og peningagreiðslu, sem greiða átti eftir framvindu verksins. Í samningnum áskildi H sér rétt til að ljúka sjálft verkinu ef M kæmist í greiðsluþrot eða gæti ekki lokið því á umsömdum tíma, á síðari hluta ársins 1995. Í febrúar 1996 gerði H samkomulag við M um að H tæki að sér að ljúka framkvæmdum og skyldi M jafnframt greiða H 11.000.000 krónur, þar af 2.750.000 krónur með fimm skuldabréfum tryggðum með veðrétti í ákveðnum eignarhlutum fasteignarinnar. Nokkrum dögum síðar seldi M T umrædda eignarhluta og skyldi T greiða hluta kaupverðs með yfirtöku greiðslu áhvílandi veðskulda við H, samtals að fjárhæð 2.880.000 krónur Síðar á sama ári var bú M tekið til gjaldþrotaskipta. Talið var að afhending skuldabréfanna hafi verið liður í endurgjaldi M vegna ofgreiðslu H og því ekki fallist á að um gjöf hafi verið að ræða, sem yrði rift samkvæmt 131. gr. laga nr. 21/1991. Greiðsla með skuldabréfum þótti hafa átt sér stað með óvenjulegum greiðslueyri, þar sem leggja mætti atvik hér að jöfnu við það að T hafi í reynd verið skuldari samkvæmt þeim. Var talið að við afhendingu skuldabréfanna hafi H engan veginn dulist að M var ógjaldfært og léti með þessum gerðum sínum af hendi verðmæti sem væru með þeim síðustu sem félagið réði yfir, þannig að greiðsla M gat ekki virst venjuleg. Var skilyrðum til riftunar umræddrar ráðstöfunar samkvæmt 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 talið fullnægt og niðurstaða héraðsdóms um riftun á greiðslu M til H staðfest.