Dómstólaleit

R var sakfelld í héraði fyrir peningaþvætti, sbr. 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa á árunum 2017 til og með 2020 tekið við, nýtt, umbreytt og geymt ávinning af sölu og dreifingu á fíkniefnum, samtals að fjárhæð 7.076.248 krónur. Kröfu ákæruvaldsins um upptöku á tveimur töskum var aftur á móti hafnað. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu R vegna peningaþvættis að því viðbættu að sannað þótti að greiðsla að fjárhæð 190.000 krónur til R frá tilgreindu félagi þótti ekki eiga sér lögmæta skýringu. Þá var ekki fallist á að R hefði sýnt fram á að þeirra fjármuna sem framangreindar töskur voru keyptar fyrir hefði verið aflað með lögmætum hætti. Var því fallist á kröfu ákæruvaldsins um upptöku á töskunum. Sökum tafa við meðferð málsins þótti ekki koma til álita að þyngja refsingu ákærðu og var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um fimm mánaða skilorðsbundna fangelsisrefsingu staðfest.

E var ákærður fyrir líkamsmeiðingar af gáleysi og umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið með allt að 142 kílómetra hraða miðað við klukkustund og það óvarlega að hann ók bifreiðinni út af veginum með þeim afleiðingum að hann og farþeginn A slösuðust alvarlega. Háttsemi ákærða var talin varða við 219. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 4. gr., 1. mgr., sbr. 3. mgr. 37. gr., sbr. 1. mgr. 94. gr. og 1. mgr. 95. gr. umferðarlaga nr. 77/2019. Héraðsdómur taldi sannað, einkum með vísan til álitsgerðar sem lá fyrir í málinu, að hraði bifreiðar ákærða hefði ekki verið minni en 142 kílómetra á klukkustund. Jafnframt að ummerki á vettvangi og framburður B væru til marks um að ákærði hefði enga stjórn haft á bifreiðinni í umrætt sinn. Var hann því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru, að öðru leyti en því að 1. mgr. 4. gr. umferðarlaga taldist ekki viðhlítandi refsiheimild. Ákærða var gert að sæta fangelsi í 30 daga en fullnustu frestað skilorðsbundið í eitt ár. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sakfellingu ákærða og heimfærslu til refsiákvæða. Fyrir Landsrétti bar ákærði því við að við ákvörðun refsingar hefði ekki verið litið til þeirra tafa sem urðu á meðferð málsins á rannsóknarstigi og að sök hans væri fyrnd. Á þetta var ekki fallist enda hefði skilorðstími refsingarinnar verið ákvarðaður eitt ár með vísan til tafanna. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var niðurstaða hans um refsingu ákærða og skilorðsbindingu hennar staðfest. Af þessari niðurstöðu leiddi að ekki var fallist á þá málsvörn ákærða að sök hans væri fyrnd.

E var sakfelldur með dómi héraðsdóms 12. júlí 2017 fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa, ásamt tveimur öðrum, staðið að innflutningi til Íslands á nánar tilgreindum fíkniefnum til söludreifingar í ágóðaskyni. Með dómi Landsréttar 30. nóvember 2018 var héraðsdómur staðfestur um sakfellingu E en refsing hans milduð með hliðsjón af drætti á meðferð málsins. Með úrskurði endurupptökudóms 11. janúar 2022 var fallist á beiðni ákærða um endurupptöku fyrrgreinds landsréttarmáls. Með vísan til framburðar ákærða og vitnis fyrir dómi og forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að sannað væri að E hefði gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greindi. Þá var ákvæði héraðsdóms um upptöku á fíkniefnum og öðrum efnum staðfest. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að meðferð málsins hefði dregist úr hömlu af ástæðum sem yrðu ekki raktar að öllu leyti til ákærða. Með hliðsjón af alvarleika brotsins þótti ekki unnt að skilorðsbinda refsingu E og var hann dæmdur til að sæta fangelsi í tvö og hálft ár.

I var ákærður fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot á árinu 2017, með því að hafa staðið að innflutningi í félagi við annan mann á fíkniefnum ætluðum til sölu og dreifingar í ágóðaskyni. I var einnig ákærður fyrir peningaþvætti með því að hafa á tímabilinu frá 1. september 2016 til og með 23. ágúst 2017, tekið við, nýtt, umbreytt og/eða aflað sér ávinnings af refsiverðum brotum allt að fjárhæð 7.480.145 krónur. Með dómi héraðsdóms var I sakfelldur fyrir fíkniefnalagabrot og fyrir peningaþvætti að fjárhæð 1.178.565 krónur en sýknaður af öðrum sakargiftum. Undi ákæruvaldið ekki þeirri niðurstöðu að ósannað væri að I hefði gerst sekur um peningaþvætti að því er varðaði þá fjárhæð sem eftir stæði. Í dómi Landsréttar sagði að sönnunarbyrði hvíldi á ákæruvaldinu um það að ávinningur sem ákæra málsins lyti að stafaði af refsiverðum brotum en í því efni nægði að sanna að útilokað væri að ávinningurinn væri til kominn á lögmætan hátt. Fallist var á með ákæruvaldinu að við greiningu á fjármálum I hefði ekkert komið fram sem skýrt gæti þá háu fjárhæð sem I virtist samkvæmt gögnum málsins hafa haft til ráðstöfunar og hann hefði engar haldbærar skýringar gefið á. Hnigu öll skjalleg sönnunargögn málsins að þeirri niðurstöðu að útilokað væri að ávinningur sá, sem ákæra lyti að, væri af lögmætum toga. Jafnframt var fallist á með ákæruvaldinu að framburður I að um væri að ræða lán sér til handa væri ótrúverðugur. Þá hefði I í febrúar 2014 og maí 2015 verið gert að sæta fangelsi í samtals átta mánuði fyrir fíkniefnalagabrot og brot gegn lyfjalögum en þau brot væru til þess fallin að hafa auðgun í för með sér. Var því komin nægileg sönnun, sem ekki yrði vefengd með skynsamlegum rökum, um að I hefði gerst sekur um peningaþvætti eins og greindi í ákæru. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að mikill dráttur hefði orðið á meðferð málsins, sem I yrði ekki kennt um. Vegna alvarleika brota I kom ekki til álita að skilorðsbinda refsingu hans af þeirri ástæðu, en sá dráttur sem orðið hafði á málinu hafði áhrif við ákvörðun hennar. Refsing I var ákveðin fangelsi í tvö ár. Þá var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um upptöku á tilgreindum fíkniefnum.

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 218. gr. b og 4. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 með því að hafa haldið tæplega fjögurra ára syni sínum yfir svalahandriði íbúðar og út fyrir handriðið, sveiflað honum og hótað að sleppa drengnum. X var einnig sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa stangað lögreglumann við skyldustörf í búkinn svo að hann hlaut áverka af. Með vísan til 16. gr. sömu laga krafðist X þess að honum yrði ekki gerð refsing. Í dómi Landsréttar kom fram að við mat á því hvort refsing gæti borið árangur skipti geðheilsa X við dómsuppkvaðningu mestu. X væri sjálfbjarga þrátt fyrir örorku og tæki þátt í uppeldi sonar síns. Auk þess skorti fyrirliggjandi geðheilbrigðisrannsókn rökstuðning um hvers vegna refsing X gæti ekki borið árangur. Var 16. gr. almennra hegningarlaga því ekki talin standa gegn því að ákærða yrði refsað. Þá kom fram að með hliðsjón af alvarleika brotanna sem X var sakfelldur fyrir væri ekki unnt að fresta ákvörðun refsingar hans skilorðsbundið þótt verulegar og óréttlætanlegar tafir hefðu orðið á meðferð málsins sem honum yrði á engan hátt kennt um. Var X gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði skilorðsbundið til eins árs.

A krafði Í um miskabætur og bætur vegna tekjutaps vegna frelsissviptingar sem hann sætti í tengslum við ætlaða líkamsárás og frelsissviptingu. A var sýknaður af sakargiftum með endanlegum dómi Héraðsdóms Reykjavíkur. Frelsissvipting A var tvíþætt, annars vegar í formi handtöku og gæsluvarðhalds og hins vegar í formi afplánunar eftirstöðva fangelsisdóms. Í dómi Landsréttar kom fram að A hefði ekki sýnt fram á að hann hefði orðið fyrir tekjutapi vegna frelsissviptingarinnar. Á hinn bóginn taldi Landsréttur að A ætti rétt til miskabóta samkvæmt hinni hlutlægu bótareglu 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála vegna handtöku hans og gæsluvarðhalds frá 6. til 18. júlí 2014. Þann dag var A með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur gert að afplána 600 daga eftirstöðvar fangelsisrefsingar. Landsréttur taldi þá frelsissviptingu ekki hafa verið að ósekju. Gæti A því hvorki byggt bótarétt sinn vegna hennar á 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar né 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Aftur á móti hefði orðið óhæfilegur dráttur á útgáfu ákæru hjá ríkissaksóknara en frá því að embættið fékk rannsóknargögnin send og þar til ákæra var gefin út liðu um 15 mánuðir. Ekki var að neinu leyti við A að sakast um þann drátt. Var talið að eins og á stóð hefðu tafir umfram 120 daga á útgáfu ákæru verið svo úr hófi að í því hafi falist saknæmt og ólögmætt brot gegn frelsi A, sbr. b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Við mat á því hvort orsakatengsl væru á milli framangreinds dráttar á útgáfu ákæru og þess að A var gert að afplána eftirstöðvar refsingar samkvæmt eldri dómi var litið til þess að afplánun A meðan á lögreglurannsókn stóð og sá tími sem meðferð málsins tók fyrir dómi væru ekki afleiðing framangreinds dráttar. Jafnframt hefði A afþakkað reynslulausn einum mánuði áður en afplánun átti að ljúka. Samkvæmt öllu framangreindu var Í gert að greiða A 1.800.000 krónur í miskabætur vegna handtöku, gæsluvarðhalds og óhæfilegra tafa á útgáfu ákæru.