Dómstólaleit

Í málinu krafðist H ohf. þess að ógiltur yrði úrskurður yfirfasteignamatsnefndar frá maí 2012 þar sem staðfest var ákvörðun Þ frá ágúst 2011 um að fasteignamat tónlistar- og ráðstefnuhússins H fyrir árið 2011 væri 17.014.750.000 krónur og að R yrði gert að þola dóm þess efnis. Reisti H ohf. kröfu sína á því að beita ætti svonefndri tekjumatsaðferð við útreikning á fasteignamatinu, þar sem lagt væri mat á tekjur sem hafa mætti af eigninni, í stað kostnaðaraðferðar sem Þ hafði stuðst við, en sú aðferð grundvallaðist að meginstefnu á byggingarkostnaði fasteignarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ekki hefði verið gerð grein fyrir ástæðu þess að R hefði einnig verið stefnt. Var kröfu H ohf. á hendur R því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi vegna vanreifunar á aðild hans að málinu. Tekið var fram að sú regla að miða skuli matsverð fasteignar við það verð, sem ætla má að eignin hefði í kaupum og sölu á markaði, hefur gilt um ákvörðun fasteignamats eftir lögum þess efnis. Samkvæmt 2. mgr. 27. gr. laga nr. 6/2001 um skráningu og mat fasteigna, sem aðilar voru sammála um að líta bæri til við úrlausn málsins, skal við ákvörðun matsverðs fasteignar líta til sjónarmiðanna, sem þar eru upp talin, eftir því hvert eða hver þeirra gefa gleggsta mynd af raunvirði eignarinnar. Talið var að Þ hefði ekki við ákvörðun fasteignamats horft einungis til tekna af öðrum fasteignum, sem sambærilegar mætti telja, heldur einnig til tekna af eigninni sjálfri. Þótt heimilt væri á grundvelli laganna að setja reglur til viðmiðunar um það hvernig matsverð tiltekinna tegunda eigna skyldi ákveðið yrði að víkja frá þeim reglum ef sýnt væri að beiting þeirra við mat á einstökum eignum gengi þvert gegn hinu lögmælta markmiði sem að framan greinir. Fasteignamat væri meðal annars stofn til álagningar fasteignaskatts samkvæmt 2. mgr. 3. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga. Af þeim sökum hvíldi sú skylda á Þ að sjá til þess að allar upplýsingar, sem við ættu og máli skiptu, lægju fyrir áður en ákvörðunin væri tekin, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, svo og að gæta samræmis og jafnræðis í lagalegu tilliti við þá úrlausn, sbr. 11. gr. sömu laga. Samkvæmt matsgerð, sem H ohf. hafði aflað, var talið að líklegt söluverð tónlistar- og ráðstefnuhússins hefði verið 10.000.000.000 krónur á árinu 2014. Talið var að þótt mati hinna dómkvöddu manna yrði ekki jafnað til ákvörðunar um fasteignamat hefði matsgerð þeirra engu að síður sönnunargildi um það hvert gæti hafa verið sennilegt gangverð tónlistar- og ráðstefnuhússins á markaði árið 2011. Með matsgerðinni hefði H ohf. fært nægar líkur fyrir að gangverð hússins hefði verið svo verulega lægra en matsverð þess samkvæmt ákvörðun Þ að ekki hefði verið fylgt því markmiði sem mælt væri fyrir um í 27. gr. laga nr. 6/2001. Ekki yrði framhjá því litið að tónlistar- og ráðstefnuhúsið H væri að stærstum hluta leigt út, auk þess sem gengið væri út frá því af hálfu eigenda þess að tekjur af leigu og aðstöðu í húsinu ætti að standa undir rekstrarkostnaði þess. Að þessu leyti mætti líkja nýtingu hússins við skrifstofu- og verslunarhúsnæði, en fasteignamat af þeim eignum hefði í æ ríkara mæli verið ákveðið af Þ með svonefndri tekjuaðferð. Var því fallist á með H ohf. að með tekjuaðferðinni fengist gleggri mynd af líklegu gangverði tónlistar- og ráðstefnuhússins á markaði en með kostnaðaraðferð. Talið var að þar sem um væri að ræða einstaka byggingu að allri gerð og búnaði væri óhjákvæmilegt að virða hana sérstaklega til fasteignamats þar sem litið yrði eftir föngum til þess, sem húsið ætti sameiginlegt með öðrum eignum og nýtingu þeirra, auk þess sem höfð yrði hliðsjón af rauntekjum af því sjálfu. Þá yrði við mat á tekjumöguleikum hússins að taka tillit til þess að á því hvíldi sú kvöð að þar skyldi ávallt starfrækt tónlistarhús og ráðstefnumiðstöð. Loks var talið að óheimilt væri, með hliðsjón af 11. gr. stjórnsýslulaga, að telja til tekna framlög eigenda til hússins, sem ekki fælu í sér endurgjald fyrir afnot af því. Samkvæmt framansögðu var tekin til greina krafa H ohf. um að úrskurður yfirfasteignamatsnefndar yrði ógiltur.

Hjón. Varnarþing. Áfrýjunarfrestur. Málsástæður. Hæfi dómara. Málsvari. Frávísun frá Hæstarétti að hluta. Gjafsókn. Með héraðsdómi var K veittur lögskilnaður við M auk þess sem henni var dæmd forsjá barna þeirra. Í dómi Hæstaréttar var kröfu M um að málinu yrði vísað frá héraðsdómi sökum þess að málið hefði ekki verið höfðað á heimilsvarnarþingi hans hafnað þar sem talið var að M hefði samþykkt að málið skyldi rekið fyrir héraðsdómi Austurlands. Þá var kröfum M er lutu að forsjá K, umgengnisréttar hans og skyldu um greiðslu meðlags vísað frá Hæstarétti þar sem áfrýjunarfrestur var liðinn er áfrýjunarstefna var gefin út í málinu, sbr. 1. mgr. 44. gr. barnalaga. Hvað varðaði lögskilnaðarkröfu K var ekki fallist á það með M að vísa bæri málinu frá héraðsdómi á þeim forsendum að skilnaðarmál aðila væri til meðferðar í heimalandi þeirra, sbr. 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991, þar sem gögn sem aðilar höfðu lagt fram þessu til stuðnings væru óskýr og misvísandi. Þá var kröfu M um frávísun sökum þess að eigi hefði verið leitað sátta með aðilum hafnað þar sem talið var að M hefði fallið frá þessari málsástæðu fyrir héraðsdómi og yrði hún því ekki tekin upp á ný við rekstur málsins fyrir Hæstarétti. Hvað laut að varakröfu M var ekki talið að héraðsdómari í málinu hefði verið vanhæfur til að fara með mál aðila þrátt fyrir að hann hefði áður leyst úr kröfu um nálgunarbann M gagnvart K auk þess sem sami dómari hefði dæmt M til refsingar í opinberu máli. Þá var að endingu talið að héraðsdómara hefði verið rétt að skipa M málsvara við meðferð málsins fyrir héraðsdómi og kröfu M um ómerkingu af þeim sökum því hafnað. Var niðurstaða héraðsdóms því staðfest.