Dómstólaleit

M, R og T voru ákærðir fyrir húsbrot og sérstaklega hættulega líkamsárás með því að hafa, í félagi við óþekkta karlmenn, ruðst í heimildarleysi inn í íbúðarhús og veist þar að sjö mönnum og slegið þá ítrekað í höfuð og víðs vegar um líkama með hættulegum vopnum og bareflum. Ákærðu neituðu sök og báru við minnisleysi vegna ölvunar. Talið var sannað að ákærðu hefðu verið í því liði sem ruddist inn í íbúðarhúsið og barði á þeim sem þar voru fyrir. Töldust mennirnir allir hafa staðið saman að því að ryðjast inn í húsnæðið og ráðast þar á þá sem fyrir voru. Báru þeir því fulla refsiábyrgð á húsbrotinu og líkamsárásinni á alla mennina sjö enda þótt þeir hafi ekki allir orðið sannir að tilteknum áverkum við einstaka menn. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að M, R og T voru í hópi manna sem tókst á hendur ferð til þess beinlínis að ráðast á þá sem voru í íbúðarhúsinu með hættuleg vopn sem þeir beittu miskunnarlaus á varnalausa menn. Þá hlutu þrír af mönnunum beinbrot, þar á meðal hlaut einn þeirra lífshættulega áverka. Var refsing M, R og T hvers um sig ákveðin fangelsi í 2 ½ ár. Þá voru þeir dæmdir til að greiða sameiginlega miskabætur til brotaþola sem ákveðnar voru 300.000 krónur til fimm þeirra en 700.000 krónur til þess sem verst var leikinn.

H var sakfelldur fyrir að hafa slegið A nokkur hnefahögg í andlit með þeim afleiðingum að hann hlaut m.a. varanlega tvísýni. Áverkar A voru taldir svo verulegir að rétt hafi verið að heimfæra brot ákærða undir 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Þá var ekki fallist á það með héraðsdómi að árásin hefði verið af tilefnislausu og án fyrirvara. Var m.a. litið til 3. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga við ákvörðun refsingar. Einnig var litið til þess að ákærði, sem ekki hafði áður gerst sekur um refsivert brot, játaði verknaðinn bæði hjá lögreglu og fyrir dómi og tilkynnti lögreglu strax um brot sitt. Var refsing hans hæfilega ákveðin skilorðsbundið fangelsi í fjóra mánuði.

U var sakfelldur fyrir tvö þjófnaðarbrot, hilmingu, nytjastuld, þrjú fíkniefnalagabrot og réttindaleysi við akstur í tvö skipti, en sýknaður af ákæru vegna innbrots í félagi við tvo aðra og vegna aksturs sviptur ökurétti og undir áhrifum fíkniefna. Tekið var fram að U væri vanaafbrotamaður og hefði meðal annars margítrekað gerst sekur um auðgunarbrot. Með hliðsjón af 71. gr., 72. gr., 77. gr. og 255. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 10 mánuði. Skaðabótakröfu sem V hafði uppi í málinu vegna annars þeirra ákæruliða sem U var sýknaður af var vísað frá héraðsdómi.

T var ákærður, ásamt fjórum öðrum einstaklingum, fyrir stórfellt brot á lögum um ávana- og fíkniefni með því að hafa staðið að innflutningi á 7.694,86 g af amfetamíni í júní og júlí 2004. T var nánar tiltekið gefið að sök að hafa í samvinnu við annan mann lagt á ráðin um innflutning á amfetamíni til Íslands frá Hollandi, annast kaup á efninu með óþekktum vitorðsmanni og ætlað að taka á móti því á Íslandi og loks falið meðákærða X að taka við efninu frá seljendum þeirra, pakka þeim og annast sendingu þeirra til Íslands. Í dómi Hæstaréttar var ekki talið að ákæruvaldinu hefði tekist að færa nægar sönnur fyrir því að T hefði sjálfur keypt efnin á greindum tíma, en talið var sannað að hann hefði að öðru leyti staðið að kaupunum með þeim hætti sem í ákæru greindi. Með vísan til forsendna héraðsdóms að öðru leyti var T dæmdur til að sæta fangelsi í sex ár.

G og X voru ákærðar fyrir skjalafals með því að hafa framvísað hvor sínu skuldabréfinu með falsaðri undirskrift Y sem sjálfskuldarábyrgðarmanns. X játaði að hafa ritað nafn Y á skuldabréfið sem hún var ákærð fyrir að framvísa en kvaðst hafa haft heimild Y til þess. Fyrir dómi skoraðist Y undan vitnaskyldu með vísan til 50. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála vegna skyldleika við báðar ákærðu. Í dómi Hæstaréttar var ekki talið hægt að útiloka að X hefði haft heimild Y til ritunar nafns hennar á skuldabréfið og var hún því sýknuð af þeirri háttsemi sem henni var gefin að sök. G bar á hinn bóginn fyrir dómi að Y hefði sjálf ritað nafn sitt á það skuldabréf sem hún var ákærð fyrir að framvísa. Þótti nægilega sannað með rithandarrannsókn að sú fullyrðing var röng. Talið var að G hefði sem útgefandi bréfsins og móttakandi lánsins hlotið að vera kunnugt um fölsunina. Var hún sakfelld fyrir skjalafals og refsing hennar ákveðin 30 daga skilorðsbundið fangelsi.

Ó og X voru ákærðir, ásamt þremur öðrum mönnum, fyrir stórfellt brot á lögum um ávana- og fíkniefni með því að hafa staðið að innflutningi á 7.694,86 g af amfetamíni í júní og júlí 2004. Ó var enn fremur ákærður fyrir sams konar brot með því að hafa staðið að innflutningi á 2000 skömmtum af LSD í september 2004 og hafa haft 4000 skammta af sama efni í vörslum sínum. Auk þess var hann ákærður fyrir brot gegn umferðarlögum og lögum um ávana og fíkniefni, sem framið var í janúar 2004. Þá var X einnig ákærður fyrir umferðar- og vopnalagabrot. Ó játaði sekt sína og áfrýjaði einungis til mildunar á refsingu. Fallist var á þau mildunarsjónarmið, sem vísað hafði verið til í héraðsdómi. Að auki var litið til þess hver þátttaka hans var í broti samkvæmt 1. ákærulið, styrkleika efnanna samkvæmt 2. og 3. ákærulið og hegðunar hans. Með þessi atriði í huga var talið rétt að ákveða honum vægari refsingu en gert hafði verið í héraði og þótti hún hæfilega ákveðin fjögurra ára fangelsi. Þá var tekið fram að miða bæri upphaf gæsluvarðhaldsvistar, sem draga skyldi frá refsivistinni, við 17. september 2004 þegar hann var handtekinn og úrskurðaður í gæsluvarðhald í Hollandi. X neitaði sök samkvæmt 1. ákærulið en játaði sakargiftir að öðru leyti. Í héraði byggðist sakfelling hans á framburði annarra, sem grunaðir voru um þátttöku í innflutningnum, svo og gagna um símasamskipti milli sakborninga. Gegn þessu hafði X leitt þrjú vitni, sem ýmist báru eða gáfu skýrslu um að hann hefði verið í Danmörku á sama tíma og hann átti samkvæmt ákæru að hafa annast kaup á fíkniefnunum í Hollandi. Varð það niðurstaða Hæstaréttar að ekki hefði verið tekin nægjanlega skýr afstaða til þess í héraðsdómnum á hvaða grunni X væri sakfelldur og eftir atvikum hvernig það, sem sannað væri í málinu, samrýmdist ákærunni. Varð því að ómerkja dóminn að því er X varðaði og vísa málinu heim í hérað til þeirrar meðferðar, sem þörf væri á, og dómsálagningar að nýju.

R og D voru ákærðir fyrir fíkniefnabrot framin í ágóðaskyni á árinu 2002, með því að R hafi staðið fyrir innflutningi frá Þýskalandi á alls 27 kg af kannabis, flutt hingað til lands í 10 ferðum af flugfarþegum um Keflavíkurflugvöll, þeirra á meðal af F alls 7 kg í jafnmörgum ferðum, og af farþega í skipi um Seyðisfjarðarhöfn í einni ferð, en í samráði við R hafi D í sjö skipti tekið við alls 23 kg af þessum innfluttu fíkniefnum, sem síðan hafi verið seld. Talið var sannað að þjóðverjinn S hafi skipulagt innflutning fíkniefnanna, útvegað þau á árinu 2002, og þau verið flutt hingað til lands af nánar tilgreindum einstaklingum og ákærðu R og D lagt þar á ráðin. Hafi R átt stærri hlut í innflutningi fíkniefnanna með samskiptum sínum við S. Hafi D tekið við fíkniefnum í 6 skipti og R staðið fyrir innflutningi á þeim ef frá er talið eitt tilvik þar sem aðeins var fyrir að fara framburði þjóðverjans K hjá lögreglu og fyrir dómi í Þýskalandi. Með því að ekki naut framburðar við aðalmeðferð málsins eða nægra annarra sönnunargagna sem studdu þennan framburð K þóttu ekki efni til sakfellingar. Refsing D var ákveðin fangelsi í þrjú ár, en R fangelsi í fjögur og hálft ár.

J var ákærður fyrir að hafa dregið sér í starfi sínu sem skólastjóri Rafiðnaðarskólans í Reykjavík á tímabilinu frá febrúar 1994 til nóvember 2001 samtals um 28 milljón krónur af svonefndu eftirmenntunargjaldi, sem ganga átti til reksturs skólans. Þá var hann ákærður fyrir skjalafals og fjársvik með því að hafa sem skólastjóri Viðskipta- og tölvuskólans svikið skólann um 450.000 krónur. Í héraðsdómi var ákærði sýknaður af því að hafa dregið sér umrætt fé, en sakfelldur fyrir skjalafals og fjársvik. Taldi héraðsdómur ekki unnt að hafna framburði J um að honum hafi verið rétt að líta svo á að honum væri heimilt að taka laun samkvæmt launasamningi, er í gildi hafi verið á milli hans og Eftirmenntunar rafeindavirkja, samhliða launasamningi við yfirmenn Rafiðnaðarskólans. Hæstiréttur taldi að ályktun héraðsdómara yrði að skilja svo að í henni fælist mat hans á sönnunargildi framburðar J, þar á meðal að hann hafi ekki leynt greiðslum af tékkareikningnum til sín og að umræddur launasamningur hafi enn verið í gildi þótt sjálfstæðum rekstri Eftirmenntunar rafeindavirkja hafi verið hætt. Í héraðsdómi væri hvorki vikið að framburði vitna né þýðingu skriflegra sönnunargagna, en hvort tveggja gæti skipt máli um skýringu á háttsemi J. Hafi héraðsdómara ekki verið rétt að víkja framburði vitnanna í reynd til hliðar, heldur borið að leggja mat á sönnunargildi þeirra og taka rökstudda afstöðu til hans eftir því mati. Samkvæmt því yrði að líta svo á að mál J hafi ekki hlotið rétta meðferð fyrir héraðsdómi að öllu leyti. Að því virtu og að öðru leyti með vísan til 5. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 sé óhjákvæmilegt að ómerkja héraðsdóm og vísa málinu heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsálagningar að nýju.

T var ákærður fyrir innflutning á 16.376 töflum og um 59 g af töflumulningi með fíkniefninu MDMA, rúmlega 200 g af kókaíni og rúmlega 8 kg af hassi. T játaði að hafa tekið við fíkniefnunum í Amsterdam og sent þau með pósti til Íslands en búið hafði verið um efnin í hátölurum og bassaboxi. T bar hins vegar að hann hafi talið að 12 kg af hassi hefðu verið í sendingunni en ekki önnur efni. Krafðist T ómerkingar málsins þar sem tvö vitni hefðu ekki komið að nýju fyrir dóm við síðari aðalmeðferð málsins í héraði og hið þriðja hafi þá neitað að tjá sig, en héraðsdómari hafði vikið sæti að lokinni aðalmeðferð og annar héraðsdómari tekið við málinu. Þá hafi borið að kveðja til meðdómendur í samræmi við 5. gr. laga um meðferð opinberra mála. Var ekki talið að efni væru til að ómerkja héraðsdóm af þessum ástæðum eða öðrum. Sannað var að T hafði átt frumkvæði að innflutningnum í hátalaraboxum og að hann hafði haft góða aðstöðu til að kanna hvers kyns efnin voru áður en hann flutti þau til landsins. Var því ekki fallist á þá fullyrðingu T, að til hafi staðið að flytja inn annað og vægara fíkniefni en flutt var inn í raun. Fallist var á forsendur refsiákvörðunar héraðsdóms að öðru leyti en því, að ekki þótti ástæða til þess að beita 2. málslið 2. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga í því skyni að fara út fyrir þann 10 ára refsiramma, sem við var að miða er T framdi brot sitt. Með hliðsjón af skilorðsrofi T, dómaframkvæmd og hinu mikla magni hættulegra fíkniefna, sem T flutti inn í ágóðaskyni, þótti refsing hans hæfilega ákveðin 10 ára fangelsi.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlkunni A. Rannsóknarviðtal var tekið við A undir stjórn lögreglu áður en 2. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991 var breytt í núgildandi horf, sbr. 16. gr. laga nr. 36/1999. Var myndband af viðtalinu sýnt við aðalmeðferð málsins í héraði en jafnframt kom A fyrir héraðsdóm og var það viðtal við hana undir stjórn dómsformanns en þá vildi hún lítið tjá sig. Skoðun lækna útilokaði ekki að A hefði orðið fyrir kynferðislegu ofbeldi og við úrlausn málsins var litið til þess að héraðsdómur, sem skipaður var tveimur embættisdómurum og sálfræðingi, hafði ekki talið varhugavert að leggja framburð stúlkunnar til grundvallar um sekt X. Dómendur Hæstaréttar höfðu og skoðað umrædd myndbönd. Var ekki talið andstætt 1. mgr. 48. gr. laga nr. 19/1991 að líta til beggja viðtalanna við sönnunarmat málsins. Þegar þau voru virt, ásamt gögnum málsins í heild þótti hafið yfir skynsamlegan vafa að ákærði hefði gerst brotlegur gagnvart A. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um að X skyldi sæta 8 mánaða fangelsi og greiða A 400.000 krónur í skaðabætur.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gagnvart sex heyrnarskertum stúlkum, en X, sem einnig var heyrnarskertur, var um fjögurra ára skeið starfsmaður félagsmiðstöðvar skólans, þar sem stúlkurnar voru nemendur. Á grundvelli játningar X og framburðar stúlkunnar A var talið sannað að X hefði á árinu 1989 eða 1990 fengið A, þá 8 eða 9 ára, til að girða niður um sig og hafi hann einnig girt niður um sig, sýnt henni kynfæri sín og fengið hana til að fróa honum uns honum varð sáðlát, sleikt kynfæri hennar og síðan reynt að hafa við hana samfarir. Var brotið talið varða við 1. málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn B, en gegn eindreginni neitun hans þótti ekki fram komin sönnun þess að hann hefði gerst sekur um umrætt brot. Var X því sýknaður af ákæru um kynferðisbrot gegn B. Í þriðja lagi var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlkunni C þegar hún var 12 eða 13 ára með því að hafa látið hana setjast í fang sér og strokið henni fyrir borgun í bifreið hans á afskekktum stað. Ekki þótti óvarlegt að telja að tilburðir X hefðu verið af kynferðislegum toga og var brotið talið varða við 2. málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Þá var X einnig sakfelldur fyrir að hafa látið C nokkrum sinnum hafa þvaglát í glös og baðker á salerni félagsmiðstöðvarinnar og var brotið talið varða við 209. gr. almennra hegningarlaga. Í fjórða lagi var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlkunni D, en gegn staðfastri neitun hans var ekki talið sannað að hann hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru og var X því sýknaður af ákæru um kynferðisbrot gegn D. Í fimmta lagi var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn E með því að láta hana í tvígang pissa í poka og boðið henni peninga fyrir í síðara skiptið. Á grundvelli játningar X og framburðar E var talið sannað að hann hefði gerst sekur um umrædda háttsemi og var brotið talið varða við 209. gr. almennra hegningarlaga. Þá var talið sannað að X hefði beðið E að girða niður um sig og setjast ofan á X er þau voru í bifreið hans og var brotið talið varða við 2. málslið 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Loks var X ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlkunni F, en hann var liðsmaður hennar hluta ársins 1998 er stúlkan var 14 ára. Á grundvelli játningar X var talið sannað að hann hefði sýnt F klámspólur á heimili sínu. Þá var einnig talið sannað að X hefði látið F hafa þvaglát í fötu á heimili hans og voru brot hans gegn F talin varða við 209. gr. almennra hegningarlaga. Var X dæmdur til fangelsisrefsingar, sem var að hluta til skilorðsbundin og til þess að greiða A, C, E og F miskabætur.