Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

11 dómar fundust

Lykilorð: Valdþurrð

Hæstiréttur birt 5. nóvember 2025

6/2025

Íslensk erfðagreining ehf (Hlynur Halldórsson lögmaður) gegn Persónuvernd (Ingvi Snær Einarsson lögmaður) og Landspítala (Hjördís Halldórsdóttir lögmaður)

Í ehf. höfðaði mál til ógildingar á ákvörðun P frá 23. nóvember 2021 um að vinnsla persónuupplýsinga Í ehf. og L í aðdraganda rannsóknar sem samþykkt var af vísindasiðanefnd 7. apríl 2020 hefði ekki samrýmst lögum nr. 90/2018 um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga og persónuverndarreglugerðinni. Hæstiréttur taldi að þrátt fyrir víðtækt eftirlitshlutverk og valdheimildir P, gæti frumkvæðiseftirlit stofnunarinnar ekki náð til þess að P endurmæti í reynd hvað teldist vísindarannsókn á heilbrigðissviði, hvort slík rannsókn teldist hafin eða eftir atvikum hvort gagna hefði verið aflað í þágu slíkrar rannsóknar. Það mat færi vísindasiðanefnd með samkvæmt lögum nr. 44/2014. Þá var það einnig niðurstaða Hæstaréttar að P hefði brotið gegn rannsóknarskyldu sinni við meðferð málsins og byggt niðurstöðu sína á misræmi gagna, með þeim afleiðingum að Í ehf. og L báru halla af. Var fallist á kröfu Í ehf. um að ógilda ákvörðun P 23. nóvember 2021.

Landsréttur birt 20. febrúar 2025

535/2023

Dista ehf (Jónas Friðrik Jónsson lögmaður) gegn Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins (Bjarki Már Baxter lögmaður)

D krafðist ógildingar á ákvörðun Á um að hafna umsókn um sölu á áfengum drykk í söluflokknum reynsluflokki. Ákvörðunin var byggð á 4. mgr. 11. gr. laga nr. 86/2011 um verslun með áfengi og tóbak, en samkvæmt ákvæðinu er Á heimilt að hafna áfengi sem inniheldur koffein og önnur örvandi efni. D byggði á því að ákvörðun Á hefði ekki verið byggð á lagaheimild sem uppfyllti lögmætisreglu íslensks réttar og laga- áskilnaðarreglu 75. gr. stjórnarskrárinnar. Þá hefði ákvörðunin verið ýmsum annmörkum háð, þar með talið hefði hún ekki verið reist á málefnalegum sjónarmiðum eða verið í samræmi við jafnræðisreglu. Með dómi Landsréttar var ekki fallist á að löggjafinn hefði veitt Á óheft ákvörðunarvald um takmörkun á atvinnufrelsi í andstöðu við 1. mgr. 75. gr. stjórnarskrárinnar eða lögmætisreglu íslenskrar stjórnskipunar. Vísað var til þess að ákvörðunin hefði verið reist á matskenndum lagagrundvelli og hefði Á borið að byggja á málefnalegum sjónarmiðum sem væru til þess fallin að ná því markmiði sem stefnt væri að með heimildinni. Fyrir lægi að Á hefði heimilað sölu á ýmsum vörum sem hefðu að geyma koffein, þar með talið vörum með meira magni efnisins en hin umdeilda vara. Þá væri ágreiningslaust að örvandi áhrif koffeins væru þau sömu hvort heldur sem því væri blandað við áfengi með kaffi eða öðrum hætti. Ekki var talið að röksemd Á um að gera bæri greinarmun á vörum, sem hefðu að geyma koffein, með vísan til bragðeinkenna væri til þess fallin að ná þeim markmiðum að bæta lýðheilsu og stemma stigu við blöndun áfengis og koffeins. Væri því ekki um að ræða málefnalegt sjónarmið og hefði Á verið óheimilt að byggja ákvörðun sína á því. Þá var ekki talið að ályktun Á um að varan hefði helstu einkenni orkudrykkja fengi viðhlítandi stoð í þeim gögnum sem vísað hefði verið til í ákvörðuninni. Hefði mat Á að þessu leyti verið óforsvaranlegt, þó svo að það hefði út af fyrir sig verið málefnalegt að líta til þess hvort um áfengisblandaðan orkudrykk væri að ræða. Loks gæti fyrirkomulag flokkunar á vörusafni Á og önnur almenn sjónarmið sem vísað væri til ekki stutt ákvörðunina með viðhlítandi hætti. Var því talið að ákvörðun Á væri háð verulegum annmörkum að efni til og var hún þegar af þeirri ástæðu felld úr gildi.

Landsréttur birt 14. nóvember 2024

274/2023

Persónuvernd (Ingvi Snær Einarsson lögmaður) gegn Íslenskri erfðagreiningu ehf. (Hlynur Halldórsson lögmaður) og Landspítalanum (Baldvin Hafsteinsson lögmaður) og Íslensk erfðagreining ehf. gegn Persónuvernd og Landspítalanum

Í ehf. höfðaði mál til ógildingar á ákvörðun P 23. nóvember 2021 um að vinnsla persónuupplýsinga Í ehf. og L í aðdraganda rannsóknar sem samþykkt var af vísindasiðanefnd 7. apríl 2020 hefði ekki samrýmst lögum nr. 90/2018 um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga, sbr. reglugerð (ESB) 2016/679. Með dómi Landsréttar var málsvörn Í ehf. um valdþurrð P hafnað. Þá var fallist á það með P að blóðsýni hefðu verið tekin úr sjúklingum og þau notuð í þágu vísindarannsóknar áður en vísindasiðanefnd veitti leyfi fyrir viðbót við hana 7. apríl 2020. Óumdeilt væri að samþykkis sjúklinga fyrir blóðsýnatöku hefði ekki verið aflað á þessum tíma. Þá var málsástæðu Í ehf. sem byggði á neyðarrétti hafnað. Var ekki talið að slíkir annmarkar hefðu verið á málsmeðferð P að leitt gæti til þess að fallist yrði á kröfu Í ehf. um ógildingu ákvörðunarinnar. Var öllum málsástæðum Í ehf. hafnað og P sýknaður af kröfum hans.

Landsréttur birt 9. febrúar 2024

460/2022

Áfengis- (Fanney Rós Þorsteinsdóttir lögmaður) og tóbaksverslun ríkisins (Þorvaldur Hauksson lögmaður, 2. prófmál) gegn Dista ehf (Jónas Friðrik Jónsson lögmaður)

D höfðaði mál á hendur Á og krafðist ógildingar á tveimur ákvörðunum Á um að fella tvær bjórtegundir úr vöruúrvali Á og hætta innkaupum þeirra þar sem þær hefðu ekki náð ákveðnu viðmiði um framlegð. Byggði D á því að Á hefði verið óheimilt að byggja ákvörðunartöku sína á framlegð þar sem það viðmið ætti ekki stoð í lögum nr. 86/2011 um verslun með áfengi og tóbak, heldur bæri við ákvarðanir þar um að miða við eftirspurn kaupenda, sem vísað væri til í 5. mgr. 11. gr. laga nr. 86/2011, sem réðist af sölumagni hlutaðeigandi vöru. Í niðurstöðu Landsréttar var rakið að samkvæmt fyrrnefndu ákvæði skyldi ráðherra setja nánari reglur um vöruval, innkaup og dreifingu Á á áfengi, sem skyldu miða að því að tryggja vöruúrval m.a. með hliðsjón af eftirspurn kaupenda, jafnframt því að tryggja framleiðendum og birgjum áfengis möguleika á að koma vörum í sölu í áfengisverslunum. Að virtri breytingarsögu ákvæðisins varð ekki ráðið að ætlun löggjafans hefði verið að hrófla við þeirri áralöngu tilhögun að miða árangursviðmið um vöruval við framlegð. Þá var fallist á með Á að viðmið um framlegð endurspeglaði eftirspurn og væri betur til þess fallið að tryggja vöruúrval í verslunum Á og sölumöguleika birgja. Var einsýnt að mati réttarins að þau sjónarmið sem lágu til grundvallar framlegðarviðmiði teldust málefnaleg og í samræmi við markmið áfengislaga um að Á skyldi starfa með samfélagslega ábyrgð og lýðheilsu að leiðarljósi. Var því niðurstaða Landsréttar að framlegðarviðmiðið ætti sér fullnægjandi lagastoð. Þá var ekki fallist á með D að Á hefði brotið gegn andmælareglu stjórnsýsluréttar, en ljóst þótti að D var kunnugt um þau viðmið sem réðu vöruvali Á og að afstaða hans til þeirra lá fyrir. Var því óþarft að gefa honum kost á að tjá sig um efni málsins. Loks var hafnað málsástæðum D um valdþurrð þess starfsmanns Á sem tók hinar umþrættu ákvarðanir og um brot á öðrum meginreglum stjórnsýslulaga. Var Á því sýknað af kröfum D.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 23. júní 2023

E-3024/2022

Dista ehf (Jónas Friðrik Jónsson lögmaður) gegn Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins (Bjarki Már Baxter lögmaður)

Stefndi synjaði umsókn stefnanda um að tiltekinn áfengur drykkur sem inniheldur koffein yrði tekinn til sölu hjá stefndu. Sú niðurstaða byggðist á heimild í 4. mgr. 11. gr. laga nr. 86/2011 um verslun með áfengi og tóbak. Stefnandi krafðist ógildingar á þeirri ákvörðun og byggði á því að umrædd lagaheimild stæðist ekki gagnvart ákvæðum 75. gr. og 72. gr. stjórnarskrárinnar, um vernd atvinnufrelsis og eignarréttinda, og ákvörðun stefnda væri einnig háð ýmsum annmörkum sem leiða ættu til ógildingar hennar. Ekki var fallist á þessi sjónarmið stefnanda og stefndi var því sýknaður af kröfum hans.

Hæstiréttur birt 12. október 2017

623/2016

Neytendastofa og Sigurður Freyr Magnússon (Ólafur Helgi Árnason hrl, Eiríkur Áki Eggertsson hdl, 4. prófmál, Lúðvík Örn Steinarsson hrl, Diljá Mist Einarsdóttir hdl, 1. prófmál) gegn Íslandsbanka hf (Jóhannes Karl Sveinsson hrl, Áslaug Árnadóttir hdl, 3. prófmál)

Í hf. krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður áfrýjunarnefndar neytendamála þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að bankinn hefði brotið gegn 2. mgr. 6. gr. og 9. gr. laga nr. 121/1994 um neytendalán, með því að tilgreina ekki í tilteknum lánssamningi við S við hvaða aðstæður vextir breyttust, auk þess sem Í hf. var bannað að breyta vöxtum samkvæmt 4. lið skilmála lánssamningsins. Hæstiréttur vísaði til þess að er S beindi erindi til Neytendastofu vegna viðskipta sinna við Í hf. hefðu lög nr. 121/1994 verið fallin úr gildi og í þeirra stað komin lög nr. 33/2013, en öll atvik, er erindi S laut að, gerðust í tíð eldri laganna. Þá var vísað til þess að sömu reglur giltu eftir lögum nr. 33/2013 og giltu í tíð laga nr. 121/1994 um skyldur lánveitanda til að gefa neytanda upplýsingar um vexti við gerð lánssamnings og einnig um eftirlit Neytendastofu með neytendalánum, úrræði stofnunarinnar vegna brota á lagaákvæðum um þau og meðferð mála um beitingu slíkra úrræða. Taldi Hæstiréttur að þrátt fyrir ófullkomið ákvæði um lagaskil í 36. gr. laga nr. 33/2013 hefði nægilega skýr lagaheimild búið að baki ákvörðun Neytendastofu og úrskurði áfrýjunarnefndar neytendamála. Komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að þrátt fyrir að í fyrirsögn skuldabréfs S segði að það bæri fasta vexti hefði vegna ákvæðanna í 4. lið skilmála þess um heimild lánveitanda til að endurskoða hæð vaxta skuldin í raun borið breytilega vexti í skilningi 6. gr. og 9. gr. laga nr. 121/1994. Hefði því borið að tilgreina í skuldabréfinu við hvaða aðstæður mætti beita þeirri heimild. Taldi Hæstiréttur að þeim áskilnaði hefði ekki verið fullnægt í þessu tilviki þar sem ákvæði skuldabréfsins hefði einungis snúið að aðferð til að hrinda í framkvæmd breytingu á vöxtum en ekki tilefninu til að taka ákvörðun um hana. Um slíkt tilefni hefði þar ekkert verið sagt. Þegar að þessum sökum uppfylltu skilmálar skuldabréfsins ekki það skilyrði 2. mgr. 6. gr. og 9. gr. laga nr. 121/1994 að þar yrði að tilgreina við hvaða aðstæður breyta mætti vöxtum af skuld S. Fékk það engu breytt í þessu sambandi að S hefði getað vikist undan breytingunni með því að greiða upp skuld sína án sérstaks kostnaðar, enda hefði S átt rétt á því að Í hf. stæði fyrir sitt leyti við lögmæta skilmála gagnkvæms lánssamnings þeirra. Voru Neytendastofa og S því sýknuð af kröfu Í hf.

Hæstiréttur birt 18. maí 2017

563/2016

Matvælastofnun (Óskar Sigurðsson hrl) gegn Kræsingum ehf (Reimar Snæfells Pétursson hrl)

K ehf. krafðist þess að viðurkenndur yrði réttur sinn til skaðabóta vegna tilkynningar sem M hafði birt á heimasíðu sinni um niðurstöður rannsóknar á kjötinnihaldi íslenskra matvara. Hafði M m.a. keypt eina pakkningu með tveimur nautabökum frá K ehf. og hafði rannsókn á þeim leitt í ljós að ekkert kjöt var í bökunum. Kom sú niðurstaða fram í umræddri tilkynningu, sem birt var á heimasíðu M. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ljóst væri af ákvæðum laga nr. 93/1995 um matvæli og reglugerðum settum samkvæmt lögunum, að það hefði verið á verksviði Heilbrigðiseftirlits Vesturlands að annast um eftirlit með framleiðslu og dreifingu K ehf. á matvælum. Þá hefði það verið sami eftirlitsaðili sem hefði haft heimild til þess að birta niðurstöður úr slíku eftirliti. Hefði M því brostið heimild að lögum til þess að standa að birtingu tilkynningarinnar, sem hefði samkvæmt því verið ólögmæt. Þá hefði M borið að gæta þess að rannsóknin á vörum K ehf. yrði hagað í samræmi við meginreglur stjórnsýsluréttarins og þess m.a. gætt að fullnægjandi rannsókn færi fram og þar með útilokað að um einstaka mistök eða óhappatilvik væri að ræða. Hefði rannsókn á innihaldi einnar pakkningar af nautabökum K ehf. ekki getað talist fullnægjandi grundvöllur þeirrar opinberu upplýsingamiðlunar um framleiðslu K ehf. sem átti sér stað í framhaldinu og hefði a.m.k. mátt gera þá kröfu að slík rannsókn yrði endurtekin með frekari sýnatöku áður en almenningi væri kynnt að umrædd vara K ehf. væri haldin þeim ágalla sem fullyrt var. Hefði meðferð málsins samkvæmt því einnig verið haldin slíkum annmörkum af hálfu starfsmanna M að skilyrðinu um saknæmi væri jafnframt fullnægt.Var niðurstaða héraðsdóms um viðurkenningu á skaðabótaskyldu M því staðfest.

Hæstiréttur birt 17. desember 2015

168/2015

Íslenska ríkið (Soffía Jónsdóttir hrl) gegn A (Sigmundur Hannesson hrl)

A hélt því fram að hún hefði sætt illri meðferð í skilningi 1. mgr. 1. gr. laga nr. 47/2010, um sanngirnisbætur fyrir misgjörðir á stofnunum eða heimilum sem falla undir lög nr. 26/2007, þann tíma sem hún sótti nám í Heyrnleysingjaskólanum, fyrst á árunum frá 1987 til 1991 og síðar frá 1997 til 2001. Að því er fyrra tímabilið varðaði vísaði hún til þess að svonefnd vistheimilanefnd, sem skipuð hafði verið á grundvelli síðargreindu laganna, hefði komist að þeirri niðurstöðu í skýrslu sinni um skólann að meiri en minni líkur væru á því að sumir nemendur hans hefðu sætt kynferðislegu ofbeldi. Þá hélt hún því fram að hún hefði á síðara tímabilinu í skólanum orðið bæði fyrir illri meðferð og ofbeldi, auk þess sem kennsla og kennsluefni hefði verið óviðunandi. Í málinu krafðist A ógildingar á úrskurði úrskurðarnefndar um sanngirnisbætur frá apríl 2013 þar sem hafnað var kröfu hennar um bætur. Var niðurstaða nefndarinnar reist á því að A hefði stundað nám við svonefnda athugunardeild Heyrnleysingjaskólans á árunum frá 1987 til 1991 og að ekki hefðu komið fram neinar frásagnir um meint ofbeldi eða harðræði sem börn á þeirri deild hefðu verið beitt. Væru því minni líkur en meiri á að þar hefði þrifist ofbeldi og harðræði. Hvað varðaði síðara tímabil A við skólann taldi úrskurðarnefndin að ekki væri fyrir hendi lagaheimild til greiðslu sanngirnisbóta vegna vistunar á því tímabili. Vistheimilanefnd hefði lagt til grundvallar að athuganir hennar tækju ekki til starfsemi vist- eða meðferðarheimila eftir 1. janúar 1992 og taldi úrskurðarnefndin sig ekki hafa vald til að endurmeta eða breyta þeirri ákvörðun. Hæstiréttur taldi að A hefði ekki tekist að færa sönnur á að hún hefði orðið fyrir illri meðferð er hún stundaði nám við Heyrnleysingjaskólann á árunum frá 1987 til 1991. Voru því ekki talin efni til að ógilda þann hluta úrskurðarins. Að því er varðaði síðara tímabilið leit Hæstiréttur svo á að ljóst væri af ákvæðum laga nr. 26/2007 að ráðherra hefði verið falið ákvörðunarvald um hvernig valdsvið vistheimilanefndar skyldi nánar afmarkað. Með erindisbréfi sínu til nefndarinnar hefði ráðherra á hinn bóginn án efnisraka framselt þetta vald til hennar. Af þeim sökum hefði vistheimilanefnd ekki verið til þess bær að lögum að takmarka könnun sína á skólanum með þeim hætti, sem hún gerði. Ekki væri skýrt kveðið á um í lögum nr. 47/2010 hvort það væri skilyrði sanngirnisbóta að það tímabil, sem krafa um bætur ætti rætur að rekja til, hefði áður verið kannað af nefnd samkvæmt lögum nr. 26/2007. Það að neita A um sanngirnisbætur vegna atvika, sem hún taldi hafa gerst á árunum frá 1997 til 2001, á þeirri forsendu að nefndin hefði ekki fjallað um það tímabil, hefði því falið í sér ólögmæta mismunun í hennar garð, sbr. 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, að teknu tilliti til þess að slíkar bætur hefðu verið greiddar vegna atburða, sem hefðu átt sér stað löngu fyrr, á grundvelli ákvörðunar sem hefði eins og áður segir skort lagastoð. Þá væri með hliðsjón af ákvæðum laga nr. 47/2010 og reglum, sem settar hefðu verið á grundvelli þeirra, ekkert því til fyrirstöðu að úrskurðarnefnd um sanngirnisbætur tæki afstöðu til kröfu A um slíkar bætur vegna náms hennar við skólann frá 1997 til 2001. Af þeim sökum var sá hluti úrskurðar nefndarinnar felldur úr gildi.

Hæstiréttur birt 2. október 2008

640/2007

Flugþjónustan Keflavíkurflugvelli ehf (Hákon Árnason hrl) gegn Samkeppniseftirlitinu (Guðmundur Óli Björgvinsson hrl)

V, sem annaðist þjónustu við farþegaflugvélar á Keflavíkurflugvelli, kvartaði til S vegna þess að F hafði gert flugfélaginu LTU, viðskiptavin V, tilboð og síðar samning um afgreiðslu á vélum þess á Keflavíkurflugvelli. Hljóðaði tilboð F upp á verulega lægra verð en þeir samningar sem í gildi voru milli LTU og V. Í kjölfar rannsóknar samkeppnisyfirvalda komst S að þeirri niðurstöðu að F hefði brotið gegn 11. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005 með því annars vegar að gera einkakaupasamninga með löngum gildistíma við tíu nafngreind flugfélög og hins vegar með tilboði sínu og síðar samningi við flugfélagið LTU. Var F jafnframt gert að greiða sekt að fjárhæð 80.000.000 krónur. F skaut ákvörðuninni til áfrýjunarnefndar samkeppnismála sem staðfesti í meginatriðum niðurstöðu S en lækkaði sektina niður í 60.000.000 krónur. Fyrir dómi krafðist F ógildingar úrskurðar áfrýjunarnefndarinnar en til vara niðurfellingar eða lækkunar á sektinni. Í niðurstöðu Hæstaréttar var ekki fallist á það með F að ákvörðun S væri ógildanleg á grundvelli valdþurrðar vegna ófullkominna ákvæða laga nr. 44/2005 um lagaskil. Þá var jafnframt talið að samkeppnisyfirvöld hefðu ekki vanrækt rannsóknarskyldu sína við meðferð málsins þannig að ógildi varðaði. Talið var að með gerð umræddra einkakaupasamninga hefði F brotið gegn 11. gr. samkeppnislaga og var þá sérstaklega litið til hins langa binditíma samninganna. Óumdeilt var í málinu að markaðurinn sem um ræddi var afgreiðsla farþegaflugs á Keflavíkurflugvelli. Við mat á því hvort F hefði brotið gegn fyrrnefndu ákvæði samkeppnislaga með samningnum við LTU yrði að líta til þess að F var í yfirburðastöðu á umræddum markaði eða með yfir 95% markaðshlutdeild en V var á þessum tíma nánast eini keppinautur F með í mesta lagi 5% markaðshlutdeild. Þá lá fyrir að öðrum viðskiptavinum F buðust almennt ekki hliðstæð kjör og félagið hafði boðið LTU. Í ljósi þeirra aðstæðna sem á markaðnum voru og þess að F hefði sótt að V með slíkri sértækri verðlækkun var F talið hafa brotið gegn 11. samkeppnislaga óháð því hvort félagið hefði haft hagnað af samningnum eða ekki. Með vísan til þess að skýrar viðmiðanir hefðu þó ekki mótast um mat á slíkum sértækum aðgerðum og þess að F hóf strax endurskoðun á gildistíma þjónustusamninga sinna var sekt F hæfilega ákveðin 40.000.000 krónur.

Hæstiréttur birt 18. maí 2000

133/2000

Landspítali háskólasjúkrahús (Skarphéðinn Þórisson hrl) gegn Gunnari Þór Jónssyni (Jón Steinar Gunnlaugsson hrl)

Í nóvember 1982 var staða prófessors í slysalækningum við læknadeild Háskóla Íslands (HÍ) auglýst. Sagði í auglýsingunni að prófessorinn myndi fá starfsaðstöðu við slysadeild Borgarspítalans (B). Samningur milli HÍ og B um kennslu læknanema og hlutverk spítalans sem kennslusjúkrahúss tók gildi í ársbyrjun 1983. Þar kom m.a. fram að væri starfandi prófessor við sjúkrahúsið skyldi hann jafnframt vera yfirlæknir á viðkomandi deild. Skyldi HÍ velja þennan starfsmann, en leita álits stjórnar B áður en tillaga yrði gerð um ráðstöfun stöðunnar, en stjórn B skyldi ákveða hver hefði á hendi forstöðu viðkomandi deildar. Í desember 1983 var G skipaður í stöðu prófessors í slysalækningum við læknadeild HÍ. Jafnframt veitti hann forstöðu slysa- og bæklunarlækningadeild B auk þess að vera yfirlæknir. Á árinu 1990 var ráðinn sérstakur forstöðumaður deildarinnar, en G gengdi áfram starfi yfirlæknis. Í júlí 1999 var G sagt upp störfum sem yfirlækni sjúkrahússins, með bréfi undirrituðu af forstjóra þess, framkvæmdastjóra og lækningaforstjóra. Áður hafði HÍ verið tilkynnt um fyrirhugaða uppsögn og gerði rektor HÍ ekki athugasemd við þá ákvörðun. Talið var að ekki léki vafi á því að út frá því hefði verið gengið að yfirlæknisstaða á slysadeild B yrði hluti prófessorsembættis í slysalækningum og að starfi prófessors yrði ekki sinnt eins og til var ætlast nema umrædd staða á spítalanum fylgdi því. Var talið, eins og samningssambandi HÍ og sjúkrahússins var háttað, að það hafi eingöngu verið á valdi þeirra, sem veittu prófessorsembættið að víkja G úr starfi. Hafi forráðamönnum spítalans því borið að snúa sér til læknadeildar HÍ með ósk um atbeina hennar, teldu þeir nauðsynlegt að G yrði færður úr starfi við spítalann. Voru bréfaskipti spítalans og rektors HÍ í júlí 1999 ekki talin lögmætur grundvöllur starfsloka G. Var því talið að sjúkrahúsið hefði ekki verið réttur aðili til að segja G upp störfum og var staðfest niðurstaða héraðsdóms um ógildingu uppsagnar hans.

Hæstiréttur birt 3. febrúar 2000

277/1999

Háskóli Íslands (Gestur Jónsson hrl) gegn Aitor Eyþóri Yraola (Helgi Birgisson hrl, Jón G. Tómasson hrl)

A var ráðinn sem stundakennari við Háskóla Íslands (HÍ) 1981, en frá 1984 var hann settur af menntamálaráðherra í stöðu lektors til eins árs í senn. Á árinu 1989 sótti A um flutning úr lektorsstöðu í dósentsstöðu, en dómnefnd sem skipuð var til að fjalla um hæfi hans komst að þeirri niðurstöðu að hann væri ekki hæfur til að gegna dósentsstöðu. Árið 1991 var A ráðinn í stöðu lektors við HÍ, ótímabundið með gagnkvæmum þriggja mánaða uppsagnarfresti. Á árinu 1995 var A sagt upp lektorsstarfi sínu með vísan til uppsagnarákvæðis ráðningarsamnings og var staða hans auglýst laus til umsóknar. A var, auk eins annars umsækjanda, metinn hæfur til að gegna stöðunni, en hlaut minnihluta atkvæða á deildarfundi og var ekki ráðinn. Höfðaði hann mál gegn HÍ og íslenska ríkinu (Í) og krafðist viðurkenningar á að ráðningarsamningur hans við HÍ væri enn í gildi, auk þess sem hann krafðist vangreiddra launa og skaðabóta. Talið var að ótímabundinn ráðningarsamningur sem gerður var við A 1991 hefði ekki verið í samræmi við 11. gr. laga nr. 131/1990 um Háskóla Íslands, þar sem segir að ráðherra skipi lektora. Þrátt fyrir að rangri aðferð hefði verið beitt við ráðninguna var talið að aðeins ráðherra hefði getað veitt A lausn frá störfum í samræmi við 7. og 10. gr. þágildandi laga nr. 38/1954 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Því var talið að A hefði verið sagt upp á ólögmætan hátt. Einnig var talið að brotið hefði verið gegn 12. og 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og 1. mgr. 11. gr. laga nr. 38/1954 við uppsögn A. Með vísan til laga nr. 38/1954 var ekki talið að A ætti rétt til að fá starf sitt aftur. Var Í sýknað af kröfum A, en HÍ dæmdur til að greiða honum skaðabætur.