Dómstólaleit

Með hinum áfrýjaða dómi voru J og G ehf., félag í eigu J, dæmd til að greiða fyrir afnot af húsnæði að Á sem V, sjóður í rekstri K hf., hafði eignast á nauðungaruppboði. Byggði J einkum á því að með honum og V hefði komist á samningur um kaup hans á húsnæðinu gegn 75% láni frá V. Í dómi Landsréttar kom fram að samkvæmt gögnum málsins yrði ekki talið að með J og V hafi komist á samningur um kaup J eða félaga á hans vegum á húsnæðinu í kjölfar nauðungarsölunnar. Þá kom fram að með dómi Landsréttar í máli nr. 857/2024 hefði því verið slegið föstu að V væri eigandi geymslueininga í húsnæðinu. J hafi verið margsaga um eignarhald og rekstur félaga sinna í geymsluhúsnæðinu og ekki orðið við áskorun um að leggja fram gögn til að upplýsa um rekstur og starfsemi félaga í því. Með vísan til meginreglu 1. mgr. 68. gr. laga nr. 91/1991 yrði aðgerðarleysi J að þessu leyti skýrt á þann hátt sem væri K hagfelldastur. Yrði litið svo á að J hafi, sem eigandi og stjórnandi félaganna, persónulega notið ávinnings af starfseminni. Að því gættu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.

K og A deildu um reikning sem B gaf út til K vegna vinnu samkvæmt verksamningi en B hafði framselt kröfuna samkvæmt reikningnum til A. Fyrirsvarsmaður K undirritaði reikninginn um framsal B til A þar sem lýst var samþykki hans. K lýsti síðan yfir riftun verksamningsins og hafnaði greiðslu reikningsins til A með vísan til vanefnda B. Í dómi Landsréttar kom fram að fyrir lægi að A hefði með höndum fjármálastarfsemi sem fælist í því að kaupa útistandandi viðskiptakröfur fyrirtækja. Með vísan til þess sem fram væri komið um viðskipti aðila og þeirra skilmála sem giltu um framsal kröfunnar í stimpluðum texta á reikningnum yrði að leggja til grundvallar að fyrirsvarsmanni K hafi mátt vera ljóst að undirritunar og samþykkis hans á reikninginn hafi verið aflað vegna framsals kröfunnar til staðfestingar á því að hann myndi ekki hreyfa mótbárum við reikningnum gagnvart A. Áfrýjandi hefði því glatað rétti sínum til að hafa uppi mótbárur sem lytu að vanefndum B sem útgefanda reikningsins.

S og M deildu um greiðslu kostnaðar við að koma nýjum gír fyrir og setja vél aftur í skipið E. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að fyrir lægi að S og M hefðu gert með sér samning um að S tæki að sér tiltekið verk fyrir M vegna mistaka sem urðu við val á gír í skipið E sem útgerðarfélagið L hafði keypt hjá M. M hefði útvegað nýjan gír til ísetningar í skipið og komið honum til S. Þá lægi fyrir að M hefði staðfest að hann myndi greiða kostnað sem hlytist af því að taka vél og gír úr skipinu vegna framangreindra mistaka. M byggði á því að hann hefði ekki samþykkt að bera kostnað af því að setja nýjan gír í E og koma vélinni aftur fyrir. Í málinu lá fyrir að starfsmaður S hafði sent starfsmanni M tölvupóst þar sem fram kom sá skilningur að M myndi greiða allan kostnað við verkið. Ósannað væri að M hefði gert athugasemdir við skilning S á verkbeiðninni og yrði M því að bera hallann af þeim sönnunarskorti. Sannað þótti að samningur hefði komist á milli aðila um að S tæki að sér gegn hæfilegri greiðslu að skipta um gír í E og að M myndi greiða hæfilegan kostnað fyrir verkið. Þá lægi fyrir matsgerð í málinu þar sem sanngjarn og eðlilegur heildarkostnaður við verkið var metinn 10.892.533 krónur en stefndi hefði þegar greitt 3.418.256 krónur inn á verkið. Var fjárkrafa S að fjárhæð 7.474.027 því tekin til greina að fullu.

F höfðaði mál gegn M til greiðslu fjögurra reikninga vegna húsaleigu vegna ætlaðrar notkunar M á húsnæði sem F hafði keypt á nauðungarsölu. Byggði F á því að M hefði nýtt eignina eftir að F hefði öðlast rétt til umráða hennar á tilgreindu tímabili. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að samkvæmt 55. gr. laga nr. 90/1991 njóti kaupandi réttar til umráða yfir eign frá því að boð hans í selda eign er samþykkt. Af þeim gögnum sem lægju fyrir í málinu yrði ekki fullyrt að F hefði aðhafst neitt til að ná umráðum húsnæðisins fyrr en í marsmánuði 2023 er hann gaf út alla fjóra reikningana fyrir húsaleigunni, sendi út innheimtubréf og áskorun um rýmingu húsnæðisins. Þá væri, og gegn eindreginni neitun M á því að hún hafi nýtt húsnæðið eftir nauðungarsölu þess, ekki talið að fyrir lægju fullnægjandi sönnur fyrir því að hún hafi notað húsnæðið í eigin þágu eða fyrirtækja hennar og eiginmanns á því tímabili sem F krafði um húsaleigu. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu M af kröfum F staðfest.

S og B deildu um réttarstöðu sína og uppgjör á verkframkvæmd samkvæmt tilgreindum samstarfssamningum um byggingu atvinnuhúsnæðis. S taldi verulegan hluta verklauna ógreiddan og krafðist greiðslu þeirra. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að fyrir lægi að B skyldi vera raunverulegur eigandi lóða og húsa sem á þeim voru byggð og bera fjárhagslega ábyrgð á verkefninu sem byggingaraðili. Í samræmi við þá stöðu B hefði söluverð fasteigna runnið til hans og hann þannig fengið greitt upp í útlagðan kostnað og fjármagnskostnað. Skuldbinding B samkvæmt samningum aðila hefði verið reist á áætlun S um kostnað við að ljúka fram- kvæmdunum og takmörkuð við þá fjárhæð. Ekki væri unnt að skýra samninga aðila á annan veg en að S hafi samþykkt að taka áhættuna af því að ef kostnaður yrði hærri en kostnaðaráætlun hans gerði ráð fyrir gæti hann ekki innheimt þann kostnað hjá B. Þá hefði S átt þess kost að kaupa eignirnar á grundvelli kaupréttarsamningsins, teldi hann að söluverð fasteignanna yrði hærra en kostnaður B af verkinu, ásamt ávöxtunarkröfu hans, en S hefði ákveðið að nýta sér ekki þann rétt. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu B af kröfum S.

A höfðaði mál gegn B og krafðist endurgreiðslu á samtals 8.500.000 krónum sem A kvaðst hafa lánað B með fjórum millifærslum í tengslum við kaup B á íbúðinni I. B byggði sýknukröfu sína á því að millifærslurnar hefðu verið endurgreiðslur A á lánum sem B hefði að ósk A haft milligöngu um að veita þremur félögum A og ábyrgst greiðslu á. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að í kvittun með þremur millifærslum hefði verið ritað „vegna [I]” en á hinni fjórðu væri nafn B ritað til skýringar. Telja yrði að þær skýringar gæfu sterka vísbendingu um að greiðslurnar hefðu verið inntar af hendi í tengslum við kaup B á íbúðinni I. Styddi það framburð A um að B hefði leitað til hans um aðstoð við fjármögnunina. Þá fengi framburður A jafnframt nokkurn stuðning í aðilaskýrslu B í héraði og reikningsyfirlitum sem B lagði fyrir Landsrétt. Þá yrði ekki fram hjá því litið að málatilbúnaður B um fjármögnun íbúðarkaupanna hefði að nokkru leyti verið misvísandi, auk þess sem engin skrifleg gögn lægju fyrir um að A hefði átt aðkomu að lánveitingum B til þriggja félaga hans. Var fallist á kröfu A um að B greiddi A 8.500.00 krónur ásamt nánar tilgreindum dráttarvöxtum.

S og SE deildu um uppgjör vegna sölu á rófuuppskeru ársins 2018 en aðilar voru í samstarfi um rófurækt. Með dómi héraðsdóms var fallist á kröfu SE að hluta og lagt til grundvallar að samkomulag hafi verið með S og SE um að skipta tekjum af rófusölu jafnt að frádregnum kostnaði vegna þvottar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að S byggði á því að draga bæri frá uppgjöri aðila ýmsan annan kostnað en vegna þvottar. Talið var að kröfur S vegna annarra framlaga þeirra til rófuræktunar og kröfur sem til komu vegna slita á samstarfi aðila væru svo vanreifaðar að ekki væri hægt að leggja á þær dóm í málinu og kæmu ekki til álita við uppgjör vegna ársins 2018. Fram kom að samkvæmt reikningum og öðrum gögnum málsins gerði S kröfur vegna þvottar á rófum sem næmi meira en vegna helmings rófuuppskeru ársins 2018. Yrði krafa hans því leiðrétt og lækkuð sem því næmi, eða um 261.161 krónu. Að teknu tilliti til þess var fallist á að S hafi verið rétt að draga frá tekjuuppgjöri vegna rófuuppskeru ársins 2018 hlutdeild SE í kostnaði við þvott, pökkun og flutning að fjárhæð samtals 3.452.121 krónu. Var S gert að greiða SE 5.553.506 krónur ásamt nánar tilgreindum vöxtum.

Deilt var um hvort stefnda væri skylt að greiða áfrýjanda samtals 972.000 sænskar krónur á grundvelli fjögurra útgefinna reikninga. Áfrýjandi taldi að samkomulag hefði komist á með aðilum um að hann skyldi inna af hendi tiltekna vinnu fyrir stefnda. Stefndi byggði hins vegar á því að samningur hefði ekki komist á milli aðila. Héraðsdómur féllst á kröfu áfrýjanda að hluta og var stefnda því gert að greiða honum 123.600 sænskar krónur, að frádreginni innborgun að fjárhæð 1.500.000 krónum, enda hefði stefndi ekki leitt í ljós að slíkt væri ósanngjarnt. Að öðru leyti var stefndi sýknaður af kröfum áfrýjanda, einkum á þeim grundvelli að ekki hefði komist á samkomulag með aðilum um að greitt yrði fyrir þá vinnu sem krafist var greiðslu fyrir. Málskostnaður var jafnframt látinn falla niður. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að dómur héraðsdóms skyldi vera óraskaður. Þá var áfrýjanda gert að greiða stefnda 800.000 krónur í málskostnað fyrir Landsrétti.

E ehf. höfðaði mál gegn H ehf. og krafðist endurgjalds fyrir vinnu stálvirkjameistara við byggingu stálgrindarhúss á grundvelli fimm reikninga. Málsatvik voru þau að H ehf. og D ehf. gerðu með sér verksamning um byggingu hússins þar sem meðal annars kom fram að D ehf. skyldi leggja til byggingarstjóra en H ehf. stálvirkjameistara. Á upphafsstigum verksins gerðu D ehf. og E ehf. með sér samkomulag um aðkomu E ehf. að húsbyggingunni og strax við umsókn um byggingarleyfi tók fyrirsvarsmaður þess félags að sér hlutverk stálvirkjameistara. Var ætlunin sú að skipt yrði um stálvirkjameistara þegar H ehf. kæmi að verkinu. Af gögnum málsins varð ráðið að H ehf. hefði ætlað starfsmanni sínum, I, að verða stálvirkjameistari en hann ekki reynst hafa tilskilin réttindi. Þegar það lá fyrir hefðu E ehf. og H ehf. samið svo um að fyrirsvarsmaður E ehf. yrði áfram skráður stálvirkjameistari. Síðar hafði H ehf. uppi áform um að annar starfsmaður, G, tæki við sem stálvirkjameistari af fyrirsvarsmanni E ehf. Landsréttur taldi að þau áform H ehf. hefðu ekki raungerst, en samkvæmt málsgögnum var fyrirsvarsmaður E ehf. skráður stálvirkjameistari allan þann tíma sem reikningar E ehf. tóku til. Fyrir lá að E ehf. hafði gefið út tvo reikninga fyrir vinnu stálvirkjameistara vegna júlí og ágúst 2018 sem H ehf. hafði greitt athugasemdalaust. H ehf. hafnaði aftur á móti að greiða þá reikninga sem E ehf. gaf síðar út. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt skýrslu byggingarstjóra hússins fyrir héraðsdómi hefði H ehf. ekki gengið sérstaklega eftir því að skipt yrði um stálvirkjameistara eftir að áform félagsins um að G tæki við því hlutverki strönduðu haustið 2018. Þá rakti Landsréttur tilgreind ákvæði laga nr. 160/2010 um mannvirki og komst að þeirri niðurstöðu að það væri á valdi byggingarstjóra að hafna ráðningu iðnmeistara, eins og byggingarstjóri hússins hefði gert í tilviki G haustið 2018. Í skýrslu sinni fyrir héraðsdómi upplýsti G að hann hefði samþykkt að taka að sér að vera stálvirkjameistari gegn greiðslu tiltekinnar þóknunar. Hann kvaðst aftur á móti ekki hafa gert kröfu um að fá þá þóknun greidda þar sem ekki hefði komið til þess að hann tæki við sem stálvirkjameistari. Var það niðurstaða Landsréttar að leggja bæri til grundvallar að fyrirsvarsmaður E ehf. hefði ekki einungis verið skráður stálvirkjameistari verksins heldur hefði hann verið sá sem í raun gegndi þeirri stöðu allt það tímabil sem E ehf. krafðist greiðslu vegna í málinu. Við úrlausn þess hvort E ehf. hefði tekist að færa sönnur á fjárhæð kröfu sinnar leit Landsréttur meðal annars til þess að H ehf. hefði greitt fyrstu tvo reikninga E ehf., án athugasemda, og jafnframt að síðari reikningsgerð E ehf., líkt og fyrstu reikningarnir tveir, hefði endurspeglað fyrirliggjandi óundirrituð drög að þjónustusamningi milli málsaðila. Þá hefði H ehf. ekki freistað þess að hnekkja reikningunum með öflun matsgerðar dómkvadds matsmanns, sem honum hefði verið í lófa lagið að gera. Samkvæmt því, og þar sem Landsréttur taldi kröfu E ehf. ekki hafa fallið niður fyrir tómlæti, var það niðurstaða réttarins að taka kröfu E ehf. að fullu til greina ásamt tilgreindum dráttarvöxtum.

Í málinu deildu aðilar um skyldu Á til þátttöku í kostnaði við vegaframkvæmdir í sumarhúsahverfi. Á aðalfundi H var samþykkt tillaga um að lóðaeigendur skyldu greiða tilgreinda upphæð til að standa straum af kostnaði við vegaframkvæmdir á svæðinu. Taldi Á sig ekki bundna af ákvörðuninni þar sem henni hefði verið ókunnugt um fundinn og byggði á því að henni hefði ekki borist fundarboð og ekki verið löglega að boðuninni staðið. Með hinum áfrýjaða dómi var Á gert að greiða H tilgreinda fjárhæð ásamt dráttarvöxtum, auk þess sem lögveðsréttur H í tilgreindum fasteignum Á var staðfestur. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að tilkynning í Facebook-hópi H og auglýsing í vikuriti uppfylltu ekki nánar tilgreind skilyrði 2. mgr. 20. gr. laga nr. 75/2008 um frístundabyggð og leigu lóða undir frístundahús. Þá hafi auglýsing í tölvupósti til félagsmanna ekki verið send innan þeirra tímamarka sem í ákvæðinu greinir. Í dómi Landsréttar var rakið að vegaframkvæmdirnar ættu sér langan aðdraganda auk þess sem litið var til þess að eiginmaður Á hefði útvegað rörlagnir fyrir veginn og flutt efnið á vettvang. Þá lá fyrir í málinu að í söluyfirliti fasteignasölu sem hafði lóðir Á á svæðinu til sölumeðferðar komu fram upplýsingar um vegaframkvæmdirnar og kostnað vegna þeirra. Að því virtu yrði ekki annað ráðið en að Á hefði verið fullkunnugt um áform H um vegaframkvæmdir með tilheyrandi kostnaði og að Á hafi átt þess kost að koma sjónarmiðum sínum og andmælum þar að lútandi á framfæri. Hefði Á raunar skuldbundið sig til þess að taka þátt í kostnaði við slíkar framkvæmdir við undirritun lóðaleigusamnings árið 2009. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest.

E ehf. höfðaði mál á hendur K hf. og krafðist þess aðallega að félaginu yrðu afhendir fjármunir sem það hefði lagt inn á reikning K hf. á árinu 2007 auk dráttarvaxta. Til vara krafðist E ehf. að K hf. endurgreiddi félaginu sömu fjármuni auk dráttarvaxta. Mál þetta var rakið til yfirlýsingar sem gefin var út af G, þáverandi meðeiganda og stjórnarformanni E ehf., 21. júlí 2008. Staðfesti G í yfirlýsingunni að tilteknar greiðslur, sem samsvöruðu stefnufjárhæð málsins, til tryggingar viðskiptum félagsins V ehf. við V hf., sem lagðar voru inn til V hf. í nafni G, hefðu átt að vera lagðar inn í nafni E ehf. og væru eign þess félags, sem lánaði V ehf. peningana sem veð fyrir viðskiptum V ehf. til V hf. Félagið V hf. sameinaðist K ehf. 18. nóvember 2017 og tók K hf. þá yfir réttindi og skyldur þess félags. Þáverandi fyrirsvarsmenn E ehf. leituðu á árinu 2018 til K hf. um upplýsingar um afdrif fjármunanna en ítarleg leit K hf. að slíkum upplýsingum bar ekki árangur. Í ljósi grundvallarreglu í réttarfari um að sá sem heldur fram staðhæfingu um atvik máls, gegn mótmælum gagnaðila, beri sönnunarbyrði fyrir þeirri staðhæfingu sinni var E ehf. látið bera hallann af sönnunarskorti um atvik málsins og fallist á með K hf. að honum bæri ekki skylda til að geyma upplýsingar um uppgerð viðskipti lengur en í sjö ár frá lokum viðkomandi reikningsárs, sbr. 1. mgr. 20. gr. laga nr. 145/1994 um bókhald. Benti allt til þess að umræddir fjármunir hefðu verið lánaðir til V ehf., af E ehf. eða eftir atvikum af G sjálfum, og að lántakinn hefði sem veðsali veðsett þá veðhafanum V hf. til tryggingar í viðskiptum þeirra. Á því tímamarki sem lánsfé væri afhent teldist lánveitandi ekki lengur eigandi hinna eiginlegu fjármuna, heldur eignaðist hann við lögskiptin samsvarandi kröfu á hendur lántaka. Var því fallist á með K hf. að E ehf. hefði hvorki sýnt fram á að hann væri rétthafi fjármuna sem K hf. bæri að afhenda honum né hefði hann sýnt fram á að stofnast hefði til kröfuréttarsambands á milli aðila málsins vegna meðferðar umræddra fjármuna. Var K hf. því sýknað sökum aðildarskorts E ehf.

A ehf. gerði tvo húsaleigusamninga árið 2009 við LBI hf. Eftir upphaf leigutíma kom upp ágreiningur milli aðila um stærð hins leigða, hlutfallstölu í sameiginlegum kostnaði og fleira. A ehf. naut aðstoðar lögmanna á stofu H en samningssambandi A ehf. og LBI hf. lauk árið 2012 án þess að A ehf. hefði fengið kröfur sínar greiddar. Kröfu vegna vangoldinnar leigu og hlutdeildar í sameiginlegum kostnaði var lýst í slitabú LBI hf. í febrúar 2015. Með dómi Hæstaréttar 14. júní 2016 var staðfest að krafan kæmist ekki að við slitin vegna vanlýsingar, sbr. 5. tölulið 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í kjölfarið höfðaði A ehf. mál á hendur H og S til viðurkenningar á skaðabótaskyldu. Í dómi Landsréttar var rakið að heimild 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að leita dóms um viðurkenningu á skaðabótaskyldu væri háð því skilyrði að lögvarðir hagsmunir væru fyrir hendi. Fyrir lægi að A ehf. og LBI hf. hefði greint á um stærð hins leigða, greiðslur vegna hlutdeildar í sameiginlegum kostnaði og fleira. Að virtum gögnum málsins og að gættu ákvæði 1. mgr. 38. gr. húsaleigulaga nr. 36/1994 var ekki talið að A hefði leitt nægar líkur að því að hann hafi orðið fyrir tjóni vegna þess að H, eða menn sem hann bar ábyrgð á, lýstu ekki kröfu í slitabú LBI hf. fyrr en gert var. Var málinu því vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem málinu var vísað frá dómi. U og E höfðu lýst kröfum við gjaldþrotaskipti W en síðar afturkallað kröfurnar í kjölfar skuldajöfnuðar. Ágreiningi aðila var vísað til héraðsdóms á grundvelli 171. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ákvæðið fjallaði um réttindi þriðja manns á hendur þrotabúi og takmarkaðist efni þess af ákvæðum 172. gr. og 173. gr. sömu laga. Það þætti engum vafa bundið að málið ætti ekki undir héraðsdóm sem ágreiningsmál á grundvelli 171. gr. laganna þar sem U og E hefðu lýst þeirri afstöðu sinni að þeir ættu ekki kröfur á hendur W. Breytti í því sambandi engu þótt W kynni að eiga kröfu á hendur U og E. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.