Dómstólaleit

H ehf. krafðist þess að B ehf. yrði gert að greiða sér kaupverð samkvæmt kaupsamningi um fiskiskip, en samkvæmt samningnum skyldi kaupverðið annars vegar greitt með afhendingu á öðru skipi og hins vegar með peningum. Þá krafðist H ehf. viðurkenningar á bótaskyldu skipasalans V en hann hafði haft milligöngu um kaupin. Deildu aðilar um hvort kaupsamningur hefði komist á, en B ehf. hélt því m.a. fram að S, framkvæmdastjóri og prókúruhafi félagsins, sem skrifað hafði undir kaupsamninginn fyrir þess hönd, hefði ekki haft heimild til að skuldbinda það. Héraðsdómur féllst á kröfur H ehf. og dæmdi B ehf. til þess að greiða kaupverð skipsins í samræmi við kaupsamning aðila. Þá var skaðabótaskylda V viðurkennd. Í dómi sínum rakti Hæstiréttur ákvæði laga nr. 138/1994 um félagsstjórn og framkvæmdastjóra einkahlutafélaga. Vísaði rétturinn til þess að þegar kaupin voru gerð hefði S ekki setið í stjórn B ehf. og hvorki haft heimild til að rita firma félagsins né umboð stjórnar þess til að annast kaupin. Þá hefðu kaupin ekki heldur fallið innan prókúruumboðs hans. Þar sem S hefði samkvæmt því ekki getað skuldbundið B ehf. með undirritun kaupsamningsins var félagið sýknað af kröfum H ehf. Hvað V varðaði rakti Hæstiréttur skilyrði 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 fyrir því að leita megi viðurkenningardóms og taldi að H ehf. hefði í engu rökstutt hvernig það gæti haft lögvarða hagsmuni af því að afla slíks dóms um bótaskyldu V, samhliða kröfu um að B ehf. yrði gert að efna kaupsamning aðila samkvæmt aðalefni hans. Þá væri hvergi í málatilbúnaði H ehf. að finna viðhlítandi reifun á því hvernig þær ávirðingar á hendur V sem þar kæmu fram, gætu hafa raskað réttindum félagsins eða valdið því tjóni. Var kröfu H ehf. á hendur V því vísað frá héraðsdómi af sjálfsdáðum.

U ehf. krafðist þess að UMI ehf. yrði gert að fella úr firmaheiti sínu orðið „URSUS“ og að það yrði afmáð úr hlutafélagaskrá að viðlögðum dagsektum. Þá krafðist U ehf. þess að viðurkennt yrði að UMI ehf. væri óheimilt að nota heitið í atvinnustarfsemi sinni. Var deilt um það hvort U ehf. hefði höfðað mál þetta innan málshöfðunarfrests 6. mgr. 124. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar bæri öllum réttur til að fá úrlausn um réttindi sín fyrir dómstóli. Í ljósi þeirrar meginreglu bæri að skýra fremur þröngt en rúmt lagaákvæði sem fæli í sér undantekningu frá henni svo sem ákvæðið um sex mánaða málshöfðunarfrest í 6. mgr. 124. gr. laga nr. 138/1994. Þegar horft væri til skyldleika þeirrar starfsemi sem aðilar sinntu var talið að hætt væri við að þeim eða starfsemi þeirra yrði ruglað saman eða þeir tengdir saman. Með vísan til 1. mgr. 4. gr. laga nr. 45/1997 um vörumerki voru kröfur U ehf. teknar til greina.

Í ágúst 2010 ritaði H undir kaupsamning og afsal fyrir hönd S ehf. þar sem þremur sumarhúsum var ráðstafað til L hf. Hafði H gengið úr stjórn S ehf. í desember 2008. Eftir það ritaði H ekki firma félagsins en fram kom í hlutafélagaskrá að firmað ritaði stjórnarmaður og varamaður saman. L hf. krafði H um bætur vegna tjóns sem hann hefði orðið fyrir við að aflýsa tryggingarbréfi af sumarhúsunum í trausti þess að afsalið væri bindandi, sem það reyndist ekki vera. Í dómi Hæstaréttar kom fram að L hf. hefði samið drög að uppgjörssamkomulagi við H og S ehf. í mars 2010 en í þeim gögnum var gert ráð fyrir undirskrift nafngreindra stjórnarmanna S ehf. Hefði L hf. því verið ljóst að H gæti ekki ráðstafað sumarhúsunum í skjóli þess að hann ritaði firma félagsins. Leiddi jafnframt af 2. mgr. 7. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup að umboð til H til að ráðstafa fasteignum S ehf. þyrfti að vera skriflegt. Hefði L hf. því mátt vera ljóst að H hefði ekki heimild til að ráðstafa eignum S ehf. og gæti hann ekki borið fyrir sig heimildarbrestinn. Yrði L hf. því sjálfur að bera tjón vegna þeirra mistaka sinna að aflýsa tryggingarbréfi af eignunum áður en að hann hafði fengið þinglýsta heimild yfir þeim. Var H því sýknaður af kröfu L hf.

X var sakfelldur fyrir brot sem heimfært var undir 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við B, en við það notfærði X sér að B var ekki fær um að taka afstöðu til þess hvort hún vildi hafa samræði við hann sökum ölvunar og svefndrunga. Var refsing X ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga. Til refsiþyngingar var litið til alvarleika brotsins og 1. og 3. tölul. 1. mgr. 70. gr. sömu laga, en til refsimildunar horfði ungur aldur X, sbr. 4. tölul. 1. mgr. sömu greinar, sem var á 19. ári þegar hann framdi brotið. Var refsing X ákveðin fangelsi í tvö ár, en vegna dráttar á meðferð málsins sem X var ekki um kennt var fullnustu 21 mánaðar af refsingunni frestað skilorðsbundið. Þá var X gert að greiða B miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur.

O ehf. höfðaði mál á hendur S hf. og krafðist viðurkenningar þess að S hf. væri óheimilt að nota heitið „Orkan“ í atvinnustarfsemi sinni, svo og að S hf. yrði gert að láta af notkun sinni á heitinu að viðlögðum dagsektum. Í dómi Hæstaréttar var vísað til dómsáttar sem O hf., sem O ehf. leiddi rétt sinn frá, og B hf., rekstur hvers var síðar færður til S hf., gerðu með sér árið 1996 í máli sem O hf. hafði höfðað gegn B hf. Lagði Hæstiréttur til grundvallar að efni dómsáttarinnar takmarkaðist við notkun B hf. á firmaheitinu „Orka hf.“, en hefði ekki lotið að annarri notkun B hf. á því orði, svo sem í vörumerki þess eða með öðrum hætti. Var O ehf. því talinn bundinn af efni dómsáttarinnar með þeim réttindum og skyldum sem að lögum fælust í ráðstöfun sakarefnis sem þar kæmi fram og S hf. sýknaður af kröfum O ehf.

Að kröfu H ehf. setti sýslumaðurinn í H lögbann við notkun F ehf. og H57-F ehf. á auðkenni sem innihélt vörumerki og firmaheiti H ehf., „Hotel Keflavik“ og „Hótel Keflavík“. Í málinu krafðist H ehf. staðfestingar á lögbanninu og laut ágreiningur aðila að því hvort sú ákvörðun F ehf. og H57-F ehf. að nefna hótel sitt „Icelandair Hotel Keflavik“ eða „Icelandair Hótel Keflavík“ fæli annars vegar í sér brot á vörumerkjarétti H ehf. og hins vegar brot gegn góðum viðskiptaháttum. Í Hæstarétti var ekki talið að H ehf. hefði tekist að sanna svo fullnægjandi væri að umrætt heiti hefði náð slíkri almennri markaðsfestu að skilyrði væru til að skrá það sem vörumerki. F og H57-F ehf. voru því ekki taldir hafa brotið gegn vörumerkjarétti H ehf. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur að F og H57-F ehf. hefðu brotið gegn H ehf. með ólögmætum hætti sbr. 2. málslið 15. gr. a. laga nr. 57/2005 en ákvæðinu væri ætlað að veita fyrirtækjum sem nota auðkenni í starfsemi sinni sérstaka vernd gegn því að aðrir noti auðkenni, sem þeir eiga út af fyrir sig tilkall til, á þann hátt að villst verði á þessum tveimur auðkennum. Markmið ákvæðisins væri ekki aðeins að veita fyrirtækjum vernd í innbyrðis samkeppni þeirra, heldur ekki síður að koma í veg fyrir að villt verði um fyrir neytendum sem aftur gæti dregið úr virkri samkeppni í viðskiptum, sbr. 1. gr. samkeppnislaga nr. 44/5005. Taldi Hæstiréttur að af þeim sökum væri fullnægt skilyrðum fyrir áðurnefndu lögbanni, sbr. 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1991 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. og var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

DF ehf. krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að D ehf. væri óheimilt að nota heitið „DOMUS“ í atvinnustarfsemi sinni og yrði gert að afmá skráningu á heitinu „Domusnova“ hjá hlutafélagaskrá að viðlögðum dagsektum. Byggði DF ehf. á því að notkun D ehf. á orðinu „DOMUS“ fæli í sér brot á vörumerkjarétti hans. Báðir aðilar höfðu milligöngu um kaup og sölu á fasteignum. Í héraðsdómi var talið að vernd sú sem DF ehf. nyti samkvæmt lögum nr. 45/1997 um vörumerki væri bundin við orðmerki hans í heild en ekki tvo aðskilda hluti þess. Þá var ekki talið að uppfylltar væru kröfur 1. mgr. 4. gr. laganna sem lytu að sambærileika og ruglingshættu. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að DF ehf. hefði ekki leitt líkur að því að hætta væri á ruglingi milli firmaheitis D ehf. og skráðs orðmerkis DF ehf. Var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu D ehf.

BG hf. krafðist þess að viðurkennt yrði að EB ehf. væri óheimilt að nota heitið Bakkavör í atvinnustarfsemi sinni og að félaginu yrði gert að afmá skráningu á heitinu Bakkavör í hlutafélagaskrá að viðlögðum dagsektum. Í málinu staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms um sýknu EB ehf. þar sem BG hf. höfðaði málið eftir að frestur samkvæmt 6. mgr. 124. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög rann út.

Aðilar málsins deildu um hvort G væri heimilt að nota orðið „Gagnastýring“ í heiti sínu og jafnframt hvort honum væri heimilt að nota lén sem hafi að geyma sama heiti. S hafði við samruna tveggja félaga árið 2001 tekið yfir eignir og skuldir félags sem bar heitið Gagnastýring ehf. Meðal þeirra verðmæta sem runnu til yfirtökufélagsins var nafn hins yfirtekna félags og viðskiptavild sem því kynni að tengjast. Hluthafar hins yfirtekna félags fengu greitt fyrir þessi verðmæti með hlutabréfum í S. Í upphafi hafði ætlunin verið að yfirtökufélagið bæri nafn beggja félaganna, en síðar var ákveðið að sameina rekstur þeirra undir nafni S. Í ágúst 2002 óskaði S þess að hið yfirtekna félag yfir afmáð úr hlutafélagaskrá. Þetta leiddi af því að félaginu hafði verið slitið við samrunann og var ekki talið að forsvarsmaður G hafi mátt líta á það sem afsal af hálfu S á þeirri viðskiptavild sem greitt hafði verið fyrir með hlutabréfum við samrunann og tengdist nafninu „Gagnastýring“. Fyrir lá að þótt orðið „Gagnastýring“ hafi ekki verið tekið upp í nafn S hafði það að vissu marki verið nýtt í rekstri félagsins. Var ekki talið að G, en fyrirsvarsmaður þess félags var grandsamur um framsal réttinda við samrunann, hafi getað öðlast rétt til firmaheitisins Gagnastýringar. Þá hélt G því fram í málinu að samkomulag hafi verið með aðilum að hann tæki yfir lénið gagnastyring.is og þann kostnað er því fylgdi. Var það talið ósannað gegn andmælum S. Var fallist á kröfu S varðandi notkun lénsins.

Danska fyrirtækið P ApS, sem selt hafði vörur sínar, m.a. vítamín og fæðubótarefni, hér á landi frá árinu 1988, fékk skráð vörumerkið Pharma Nord árið 1994 fyrir allar vörur í flokkum fyrir m.a. lyf, vítamín og fæðubótarefni. Eftir að P hf. hóf notkun á firmaheitinu PharmaNor árið 2002, og fékk það skráð sem vörumerki í flokki fyrir auglýsingastarfsemi o.fl., krafðist P ApS þess að P hf. hætti að nota nafnið. Deildu aðilar um hversu víðtæka vernd vörumerki P ApS nyti gagnvart vörumerki og fimanafni P hf. Meginstarfsemi P hf. fólst í innflutningi og heildsölu á lyfjum en P ApS seldi ekki lyf hér á landi. Vörur hans voru hins vegar seldar í lyfjaverslunum sem og almennum verslunum. Litið var til þess að P ApS átti skráð vörumerki, sem náði til allra tegunda lyfja og verndaði hann gegn heimildarlausri notkun P hf. á nafninu í atvinnustarfsemi sinni. Var því talið fullnægt skilyrði vörumerkjalaga um að notkun á nafninu tæki til eins eða svipaðrar vöru og þjónustu og vörumerkjarétturinn náði til. Þá var einnig talin augljós hætta á að ruglast yrði á merkjunum, en bæði fyrirtækin seldu vörur sínar til lyfjaverslana. Skilyrðum 1. mgr. 4. gr. vörumerkjalaga var talið fullnægt og var niðurstaðan sú að P hf. var talið óheimilt að nota neitið PharmaNor í atvinnustarfsemi sinni.

D höfðaði mál til staðfestingar á lögbanni sem hann hafði fengið lagt á hjá sýslumanni við notkun D sf. og R á skráðum vörumerkjum D. Hins vegar var ekki jafnframt krafist dóms um þau réttindi sem D leitaði verndar á til bráðabirgða með lögbanni. Var kröfugerð þessi ekki í samræmi við 2. mgr. 36. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. Þessi annmarki gat þó ekki einn og sér valdið því að málinu yrði í heild vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi. D var þá talinn verða að sæta því að dómur honum í vil fæli ekki í sér heimild til aðfarar. Að þessu gættu var lögbannið staðfest, en um augljósa ruglingshættu þótti vera að ræða.

X var ákærður fyrir tilraun til þjófnaðar. Var honum gefið að sök að hafa í fjögur skipti reynt að brjótast inn í fyrirtæki í auðgunarskyni. Var hann sakfelldur fyrir að hafa reynt það í þrígang en í einu tilviki þótti það ekki fyllilega sannað. Með hliðsjón af löngum brotaferli X var honum gert að sæta fangelsi í 12 mánuði.

Vörumerkið BAKKI var skráð hjá Einkaleyfastofu 27. júlí 1995 og var eigandi þess Bakki hf. Hnífsdal. Í ágúst sama ár samþykkti stjórn félagsins að taka þátt í stofnun sölufélagsins K og skyldi vörumerkið BAKKI vera eign K. Var nafni K breytt í Bakka söluskrifstofu hf. með ákvörðun aðalfundar í ágúst 1996. Framkvæmdastjóri Bakka hf. Hnífsdal framseldi vörumerkið til Bakka söluskrifstofu hf. í ágúst 1996. Ritaði hann einn undir framsalið og var það óvottfest. Í október 1996 heimilaði Bakki söluskrifstofa hf. Bakka hf. Hnífsdal notkun á vörumerkinu BAKKI og var það skilyrði sett að Bakki söluskrifstofa hf. sæi um sölu afurða Bakka hf. og markaðssetningu þeirra. Á árinu 1996 var heiti útgerðarfélagsins Ó í Bolungarvík, sem Bakki hf. Hnífsdal var aðili að, breytt í Bakka Bolungarvík hf. og sameinuðust Bakki hf. í Hnífsdal og Bakki Bolungarvík hf. í október 1996 undir nafninu Bakki hf. Bakki hf. sameinaðist síðan Þorbirni hf. Grindavík í júlí 1997 undir nafni Þorbjarnar hf. Þorbjörn hf. stofnaði Bakka hf. með heimilisfang í Bolungarvík í ágúst 1998 og í desember sama ár keypti félagið N meirihluta hlutafjár í félaginu. Í janúar 1999 tilkynnti Bakki hf. Bakka söluskrifstofu hf. um uppsögn á sölusamningnum. Í framhaldi af því tilkynnti Bakki söluskrifstofa hf. að Bakka hf. væri hvorki heimilt að nota orðið BAKKI í firmaheiti sínu né til auðkenningar á framleiðsluvörum sínum. Talið var að stjórn Bakka hf. Hnífsdal hefði samþykkt framsal vörumerkisins til Bakka söluskrifstofu hf. Hafi það verið heimilt samkvæmt ákvæðum laga um vörumerki og hafi form framsalsins verið gilt. Var talið að þegar Bakki hf. sagði upp sölusamningnum hefði forsenda þess, að félagið mætti nota vörumerkið, brostið og væri notkunin því óheimil án leyfis Bakka söluskrifstofu hf. Þá var talið að Bakki hf. hefði ekki sýnt fram á að efnisrök stæðu til annars en þess að heimildarbresturinn næði einnig til notkunar orðsins Bakki í firmaheiti félagsins. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að Bakka hf. væri óheimilt að auðkenna framleiðsluvöru sína með orðinu BAKKI og að félagið skyldi breyta heiti sínu, þannig að orðið Bakki væri ekki notað í því. Þá var félginu gert að afmá heitið úr hlutafélagaskrá að viðlögðum dagsektum.