Baldvin og Þorvaldur ehf og Efnalaug Suðurlands ehf (
Ólafur Björnsson lögmaður)
gegn
Samtökum sunnlenskra sveitarfélaga, VR, Bárunni stéttarfélagi og Félagi iðn- og tæknigreina (
Leifur Valentín Gunnarsson lögmaður)
Ágreiningur var um á hvers hendi byggingaréttur á tilgreindri lóð væri, nánar tiltekið hvort rétturinn væri á hendi stefnenda eingöngu eða í óskiptri sameign aðila málsins. Fallist var á kröfur stefnenda um að viðurkennt yrði að stefnendur ættu einir byggingarrétt á lóðinni í jöfnum hlutföllum sín á milli. Voru stefnendur sýknaðir af kröfum stefndu í gagnsök. Sakarefni málsins, jafnt í aðal- og gagnsök, varðaði einkum það hvort breyting hafi orðið á hverjum byggingarrétturinn tilheyrði í ljósi eignaskiptayfirlýsingarinnar frá júní 1999. Var það niðurstaða dómsins að ekki hafi verið ætlun þeirra sem rituðu undir eignaskiptayfirlýsinguna að byggingarétturinn, sem stofnað hafði verið stefnendum til handa, hafi færst eftir eignarhlutföllum til stefnenda og stefndu sameiginlega og að stefnendur hafi þannig gefið þau réttindi eftir. Ekki var heldur séð að slík tilfærsla réttinda hafi verið tilgangur eignaskiptayfirlýsingarinnar í ljósi 16. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús.
M höfðaði mál gegn B og krafðist þess að ógiltur yrði kaupsamningur M og B um allt hlutafé í einkahlutafélaginu Skientia ehf. og að B greiddi M 5.500.000 krónur auk dráttarvaxta. Til vara krafðist M þess að staðfest yrði riftun fyrrgreinds kaupsamnings og að B yrði gert að greiða M 5.500.000 krónur, auk dráttarvaxta. Í gagnsök krafðist B sýknu af kröfum M en til vara verulegrar lækkunar á þeim. Þá krafðist B þess að M yrði, í samræmi við framangreindan kaupsamning, gert að greiða henni 19.089.743 krónur auk dráttarvaxta, að frádreginni innborgun að fjárhæð 5.500.000 krónur. Með hinum áfrýjaða dómi var B sýknuð af kröfum M í aðalsök og fallist á fjárkröfu hennar í gagnsök. Hinn áfrýjaði dómur var staðfestur með vísan til forsendna hans.
Reykjavíkurborg var sýknuð af kröfu fyrrum lóðarhafa um skaðabætur vegna ólögmætrar riftunar samnings til uppbyggingar í Reykjavík og afturköllunar lóðar. Var talið að verulegar vanefndir stefnanda á samningni aðila fælust í tvennu. Annars vegar hafi verið umtalsverðar tafir á að hefja framkvæmdir við verkefnið. Hins vegar hafi stefnanda ekki auðnast að fjármagna framkvæmdir með þeim hætti að hagsmunir stefnda teldust tryggðir á fullnægjandi máta. Við mat á því var einkum horft til hins sérstaka eðlis greiðslna þar sem stefndi lét alla sína greiðslu af hendi í upphafi samningstíma en stefnandi skyldi ekki afhenda sína greiðslu, eðli málsins samkvæmt, fyrr en við lok framkvæmda. Skyldi greiðsla stefnanda felast í fullbúnum íbúðum og bílastæðum í húsunum sem samningur aðila laut að því að reista skyldi á umræddum lóðum.
Ágreiningur um heimild sveitarfélags til afturköllunar lóðarréttinda.
Að heimvísaðri áður frávísaðri aðalkröfu stefnanda um ógildingu samkomulags aðila vegna fyrirhugaðrar uppbyggingar og breyttrar nýtingar á byggingarlóð í Reykjavík, var stefndi sýknaður af kröfunni. Ekki var fallist á að skilyrði 36. gr. laga nr. 7/1936 væru uppfyllt né að samkomulagið bryti í bága við meginreglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993, þ.e. efnislega réttmætisreglu, jafnræðisreglu og meðalhóf.Hið stefnda sveitarfélag var sýknað af kröfum lóðarhafa um ógildingu samkomulags aðila um breytt afnot úthlutaðrar lóðar. Tilefni samkomulagsins var að lóðarhafi óskaði eftir að afnotum lóðar yrði breytt þannig að heimilað yrði að reisa þar íbúðarhúsnæði í stað atvinnuhúsnæðis áður. Féllst hið stefnda sveitarfélag á breyttu afnotin gegn endurgjaldi, þ.m.t. greiðslu byggingarréttargjalds, hlutdeildar lóðarhafa í listskreytingu, kvaðabindingu þar sem 20% íbúða skyldu vera leiguíbúðir með nánar tilgreindum hætti og 5% íbúða skyldu þar af seldar Félagsbústöðum hf. á fyrirfram ákveðnum fermetraverði. Talið var að í samkomulaginu hefði falist ráðstöfun einkaréttarlegra réttinda sem í lóðinni fólst. Ákvæði samkomulagsins voru ekki taldin ógildanleg á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 né heldur að þau hefðu brotið gegn meginreglum stjórnsýsluréttar. Þá var ekki fallist á að sveitarfélaginu bæri skylda til endurgreiðslu hluta gatnagerðargjalda. Gatnagerðargjöldin hefðu við úthlutun lóðarinnar ekki verið ofgreidd og engin heimild að lögum væri til endurgreiðslunnar.
D ehf. höfðaði mál á hendur K og krafðist skaðabóta vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna þess að K hefði með saknæmum og ólögmætum hætti hafnað umsókn D ehf. um byggingarrétt á lóðinni Á 4-8. K auglýsti úthlutun byggingarréttar á nánar tilgreindum lóðum árið 2015. D ehf. var meðal umsækjenda og samþykkti bæjarráð K að vísa umsókn félagsins til bæjarstjórnar til samþykktar fyrir lóðina Á 4-8 í samræmi við tillögu vinnuhóps um úthlutun byggingarréttar. Á fundi bæjar- stjórnar var ákveðið að fresta afgreiðslu umsóknarinnar og vísa erindinu aftur til bæjarráðs. Sama dag var umsókn D ehf. tekin fyrir hjá fyrrgreindum vinnuhópi sem bókaði að framlagður ársreikningur D ehf. hefði ekki uppfyllt skilyrði úthlutunar- reglna um áritun löggilts endurskoðanda. Í kjölfarið samþykkti bæjarráð, í samræmi við tillögu vinnuhópsins, að öðru félagi yrði gefinn kostur á byggingarrétti á lóðinni Á 4-8 enda þótti ekki rétt að heimila D ehf., umfram aðra, að leggja fram ný gögn að liðnum umsóknarfresti. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að krafa úthlutunar- reglnanna um að framlagðir ársreikningar væru áritaðir af löggiltum endurskoðanda væri málefnaleg og að D ehf. hefði ekki leitt í ljós að það hefði verið venjuhelguð eða alkunn framkvæmd að K tæki við óárituðum ársreikningum þvert á reglurnar. Þá hefði D ehf. ekki átt kröfu um að skila árituðum ársreikningi eftir lok umsóknarfrests enda hefði það verið til þess fallið að raska jafnræði umsækjenda. Loks var því hafnað að upphafleg ákvörðun bæjarráðs hefði verið fullnaðarákvörðun sem óheimilt hefði verið að hverfa frá. D ehf. hefði því ekki tekist sönnun um að umsókn hans hefði uppfyllt kröfur úthlutunarreglnanna eða að stjórnsýsluframkvæmd eða aðrar ákvarðanir K hefðu leitt til skaðabótaskyldu K. Var K því sýknað af kröfum D ehf.
Ágreiningur aðila laut að réttindum yfir bílastæðum í bílastæðishúsi á lóð að Borgartúni 19 í Reykjavík, en bílastæðishúsið var í sameign eigenda fasteignanna að Borgartúni 19, 21 og 21a. Með hliðsjón af kaupsamningi frá árinu 2002, viðauka við hann og þinglýstri eignaskiptayfirlýsingu var talið að H ehf. hefði ekki á hendi nokkurn eignarrétt að fasteignunum að Borgartúni 21 og 21a eða réttindum, sem kynnu í sameign að fylgja þeim og fasteigninni Borgartúni 19 sem var í eigu A hf. Þá var litið svo á að H ehf. ætti enga aðild að ætlaðri kröfu um skaðabætur úr hendi A hf. fyrir að hafa tekið undir sig til afnota hluta af bílastæðishúsinu, sem hann hefði ekki notið réttmætrar heimildar til. Var A hf. því sýknað af kröfum H ehf.
Fylkir ehf og Súðarvogur 9 ehf (
Ragnar Baldursson lögmaður)
gegn
Halldóri Gíslasyni, Rannveigu G. Lund, Sigþóri Haraldssyni og Oddnýju Magneu Einarsdóttur (
Haukur Örn Birgisson lögmaður)
H o.fl. kröfðu F ehf. um eftirstöðvar kaupverðs samkvæmt kaupsamningi um S ehf. og staðfestingar þess að tiltekið tryggingarbréf sem S ehf. gaf út stæði til tryggingar þeirri kröfu. F ehf. taldi á hinn bóginn að hann ætti rétt á afslætti af kaupverðinu þar sem að fasteign í eigu S ehf. hefði verið gölluð sökum þess að í söluyfirliti hefði komið fram að henni fylgdi að sögn eigenda byggingarréttur. Slíkur réttur reyndist hins vegar ekki vera fyrir hendi. Talið var að kaupsamningurinn tæki samkvæmt efni sínu til viðskipta með hlutafé í einkahlutafélagi en ekki fasteignakaupa. Var því ekki fallist á með F ehf. að lög nr. 40/2002 um fasteignakaup ættu við um viðskiptin. Tilgreining byggingarréttarins í söluyfirlitinu hefði gefið fyrirsvarsmönnum F ehf. sérstakt tilefni til að ganga úr skugga um það áður en af kaupum varð hvort slíkur réttur væri fyrir hendi og hvað í honum fælist. Jafnframt hefði það gefið þeim tilefni til að taka upp áskilnað þar að lútandi í kaupsamningi, ekki síst ef um ákvörðunarástæðu fyrir kaupunum var að ræða líkt og F ehf. hafði haldið fram. Þá hefði hvílt sú skylda á fyrirsvarsmönnum F ehf. að rannsaka hið selda jafnskjótt og tækifæri gafst til, sbr. 1. mgr. 31. gr. laga nr. 50/2000, og tilkynna H o.fl. án ástæðulauss dráttar um ætlaðan galla, sbr. 1. mgr. 32. gr. sömu laga. Sú hefði ekki verið raunin en af hálfu F ehf. var því fyrst haldið fram um 19 mánuðum eftir að kaupin áttu sér stað að hið selda væri gallað af þessum sökum. Var því ekki talið að hlutaféð hefði verið gallað í skilningi 1. mgr. 30. gr. laga nr. 50/2000. Voru kröfur H o.fl. því teknar til greina.
Í málinu deildu aðilar um byggingarrétt á fasteigninni S. Með afsali árið 2000 hafði umræddum byggingarrétti verið afsalað til G ehf., sem aftur seldi og afsalaði honum til G með kaupsamningi árið 2009. Gerðu áfrýjendur S ehf. og H hf., eigendur fasteignarinnar, þær kröfur að afsalið og kaupsamningurinn yrðu afmáð úr þinglýsingabókum. Þeirri kröfu hafði sýslumaður hafnað en hann hafði fært skjölin aftur inn í þinglýsingabækur eftir að hafa afmáð þau fyrir mistök. Í héraðsdómi var talið að ekki hefðu verið færð fram nein haldbær rök fyrir því að afmá ætti skjölin og voru G og G ehf. því sýknaðir. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að samkvæmt 27. gr. þinglýsingalaga gæti sá sem teldi færslu í fasteignabók ranga, beint tilmælum til sýslumanns um úrbætur. Verði sýslumaður ekki við slíkum tilmælum væri þeim, sem teldi á sér brotið með þeirri ákvörðun sýslumanns, veitt það réttarfarshagræði með 3. gr. þinglýsingalaga að geta leitað úrlausnar dómstóla um hana eftir sérstökum reglum og fengið sýslumann þannig eftir atvikum knúinn til úrbóta. Sá kostur hefði ekki verið valinn að láta reyna á ákvörðun sýslumanns í máli á grundvelli 3. gr. þinglýsingalaga en þess í stað hefði mál verið höfðað á hendur stefndu. Sá annmarki væri hins vegar á dómkröfum áfrýjenda að þær væru settar fram á þann hátt sem gert yrði í máli samkvæmt 3. gr. þinglýsingalaga. Af orðalagi dómkrafnanna yrði heldur ekki ráðið hvort ætlun áfrýjenda væri sú að í dómi yrði mælt fyrir um skyldu til að afmá umræddar eignarheimildir sem fullnægja mætti með aðfarargerð, eða á hvern ætti að fella slíka skyldu. Þá myndi dómsorð í samræmi við dómkröfur áfrýjenda aðeins mæla fyrir um að afmáð yrði skráning umrædds byggingarréttar á tiltekna eignarhluta fasteignarinnar en að öðru leyti stæði eftir sem áður óleyst það megin ágreiningsefni hverjum byggingarrétturinn tilheyrði og hvers eðlis hans væri. Skorti því að verulegu leyti á að nægilegt samræmi væri milli málsástæðna og dómkrafna og yrði dómsorð í samræmi við þær ekki til þess fallið að ráða ágreiningi aðila til lykta. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.