Dómstólaleit

F ehf., J og I höfðuðu mál á hendur G og S ehf. vegna tjóns af völdum sandfoks frá bílaplani við íþróttamiðstöð í Grindavík á árunum 2012 til 2019. Krafðist F ehf. skaðabóta vegna tjóns á bifreiðum í eigu félagsins en J og K kröfðust skaðabóta vegna fasteignar þeirra auk miskabóta samkvæmt b-lið 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Með héraðsdómi var fallist á kröfur F ehf., J og I að hluta og greiddi S ehf. nánar tilgreinda fjárhæð til F ehf. á grundvelli dómsins. Voru engar kröfur gerðar á hendur S ehf. fyrir Landsrétti og átti félagið þar með ekki lengur aðild að málinu. Í niðurstöðu Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að með athafnaleysi við að bregðast við sandfoki af bílaplaninu hefði G sýnt af sér saknæma og ólögmæta háttsemi gagnvart F ehf., J og I. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að fjárkröfur F ehf. vegna annarra bifreiða en einnar væru fyrndar. Þar sem F ehf. hafði borist greiðsla til samræmis við niðurstöðu héraðsdóms og lækkað aðalkröfu sína sem henni nam taldist krafa hans þegar upp gerð og G sýknað af henni. Þá var G sýknað af viðurkenningarkröfu F ehf. á skaðabótaskyldu G, þar sem frekara tjón en fallist var á í héraðsdómi var ósannað. Aðalkrafa J og I var um skaðabætur vegna þrifa á fasteign þeirra sem byggði á matsgerð dómkvaddra manna um áætlaðan kostnað við þrif. Fyrir lá að J og I hefðu aldrei keypt þrif á því tímabili sem bóta var krafist fyrir og byggðu þau ekki á því að þrif sem þau sinntu sjálf hefðu haft fjárhagslegar afleiðingar. Var því ósannað að J og I hefðu orðið fyrir fjártjóni vegna sandfoks. Á hinn bóginn var rakið að óþægindi vegna þrifa, sem ekki hefðu fjárhagslegar afleiðingar, teldust til miska. Við úrlausn um miskabótakröfu J var vísað til þess að auknar kröfur séu gerðar til saknæmis svo að slíkar bætur verði dæmdar. Taldi Landsréttur ljóst að fulltrúar G hefðu gert sér grein fyrir sandfokinu um árabil og J og I ítrekað leitað úrbóta en fullnægjandi lausn ekki fengist fyrr en bílaplanið var loks malbikað í október 2019. Öll þessi ár hefði sandur og möl ítrekað fokið á fasteign J og I og enginn vafi væri á því að þetta hefði valdið þeim óþægindum og ama og haft áhrif á daglegt líf þeirra. Var því fallist á að háttsemi G væri þess eðlis að skilyrðum b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga væri fullnægt. Þá var því hafnað að krafan væri fyrnd. Var G því gert að greiða J og I hvoru um sig 500.000 krónur, en var að öðru leyti sýknað af kröfum F ehf., J og I.

A krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr ábyrgðartryggingu B hjá VÍ hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir þegar hún æfði sig í að skeiðleggja hest í gegnum opna reiðhöll og datt af baki eftir að hestur hennar beygði skyndilega til hliðar þegar út var komið. Byggði A á því að slysið mætti rekja til vanbúnaðar og hættulegra aðstæðna í reiðhöllinni þar sem starfsfólk B hafði vanrækt að setja upp línur fyrir æfinguna til að afmarka svokallaða niðurhægingarbraut fyrir framan dyrnar þar sem knapar komu á hestum sínum út úr höllinni, oft á mikilli ferð. VÍ hf. krafðist aðallega sýknu af kröfum A en til vara að sök yrði skipt og reisti kröfur sínar á því að um óhappatilvik hefði verið að ræða, og/eða að atvikið væri að rekja til aðgæsluleysis A sjálfrar. Auk þess hefði ekki verið um skipulagða æfingu hjá B að ræða og því gæti B ekki borið ábyrgð á tjóni A. Í dómi héraðsdóms var talið að búast hefði mátt við því að hesturinn brygðist við eins og hann gerði og að slysið hefði ekki orðið ef línur hefðu verið settar upp til að hægja á ferð hestsins þegar út var komið. Slysið mætti þannig rekja til gáleysis starfsfólks B og var bótaskylda úr ábyrgðartryggingu B hjá VÍ hf. því viðurkennd. Í dómi Landsréttar var rakið að af gögnum málsins mætti ráða að æfingin hefði verið skipulögð af B vegna móts á vegum B sem halda skyldi í reiðhöllinni tveimur dögum síðar. Þá væri ljóst að sama þörf væri á því að afmarka niðurhægingarbraut fyrir utan húsið við æfingar á flugskeiði í gegnum reiðhöllina og í keppni í sömu grein við sömu aðstæður. Á hinn bóginn var litið til þess að A, sem væri menntaður reiðkennari og tamningamaður, hefði þrátt fyrir vitneskju sína um að engin niðurhægingarbraut væri fyrir utan reiðhöllina tekið þá áhættu að leggja hest sinn á flugskeið við áðurgreindar aðstæður og skyldi hún því bera tjón sitt sjálf að ¼ hluta. Að þessu virtu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var viðurkenndur réttur A til greiðslu að ¾ hlutum úr ábyrgðatryggingu B hjá VÍ hf. vegna slyssins.

A höfðaði mál gegn R og krafðist þess að viðurkenndur yrði réttur hennar til skaðabóta úr hendi R vegna ólögmætrar tímabundinnar sviptingar á starfsleyfi hennar til daggæslu barna í heimahúsi auk þess sem hún krafðist miskabóta úr hendi R. Í dómi Landsréttar kom fram að sviðsstjóra skóla- og frístundasviðs R hefði skort heimild til að taka ákvörðun um tímabundna sviptingu starfsleyfis A, sbr. 2. mgr. 42. gr. sveitastjórnarlaga nr. 138/2011, og var því talið að skilyrði fyrir viðurkenningarkröfu A um saknæma og ólögmæta háttsemi R væru uppfyllt. Þá var A talin hafa leitt nægar líkur að því að hún hafi orðið fyrir tjóni vegna hinnar ólögmætu leyfissviptingar og var því fallist á kröfu hennar um að viðurkenndur yrði réttur til skaðabóta úr hendi R. Á hinn bóginn var ekki fallist á það með A að ákvarðanir starfsmanna R hefðu falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart henni í skilningi b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og var R því sýknuð af kröfu hennar um greiðslu miskabóta.

A höfðaði mál gegn R og S hf. og krafðist viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr ábyrgðartryggingu R hjá S hf. vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir er hún steig af hellulagðri gangstétt út á bílastæði við vinnustað sinn og missteig sig á niðurfallsröri sem gekk út úr gangstéttarkverk á bílastæðinu. Í málinu var ekki deilt um það hvort A hefði orðið fyrir tjóni vegna slyssins en R og S hf. byggðu á því að orsök slyssins hefði verið óhappatilviljun eða aðgæsluleysi A sjálfrar. Landsréttur vísaði til þess að slysið hefði átt sér stað á útisvæði þar sem starfræktur væri skóli og leikskóli og fjöldi fólks ætti leið um svæðið á hverjum degi. Var miðað við að þeim sem hefðu borið ábyrgð á frágangi niðurfallsrörsins hefði mátt vera ljóst að af því stafaði slysahætta og að vegfarendum sem á það kynnu að stíga yrði fótaskortur. Að gættum þeim ríku skyldum sem hvíla á umráðamönnum fasteigna til að takmarka slysahættu þar sem skólastarfsemi fer fram var talið að frágangur niðurfallsins á bílastæðinu hefði ekki verið forsvaranlegur og gæti engu breytt þótt frágangurinn hefði verið til bráðabirgða. Var því fallist á kröfu A og skaðabótaskylda R vegna slyssins viðurkennd sem og bótaréttur A úr frjálsri ábyrgðartryggingu R hjá S hf.

Ú og R ehf. kröfðust sýknu af þeirri kröfu stefndu að viðurkennt yrði að Ú og R ehf. væri óheimilt að starfrækja gistiskýli fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd samkvæmt lögum nr. 80/2016 um útlendinga í eignarhlutum R ehf. í tiltekinni fasteign. Jafnframt kröfðust þeir þess að hafnað yrði staðfestingu á lögbanni sem sýslumaður lagði 24. nóvember 2017 við starfrækslu gistiskýlisins. Hin fyrirhugaða starfsemi gistiskýlisins var byggð á húsaleigusamningi R ehf. við Ú sem var tímabundinn og gilti til 30. júní 2018. Hinn 18. september 2018 lagði sýslumaður að nýju lögbann við hagnýtingu R ehf. á eignarhlutum sínum í fasteigninni. Í dómi Landsréttar kom fram að með hinu víðtæka lögbanni, sem hefði verið lagt á 18. september 2018, væri komið í veg fyrir að R ehf. ráðstafaði eignarhlutum sínum í fasteigninni með þeim hætti sem greindi í lögbanninu 24. nóvember 2017 og viðurkenningarkröfu stefndu. Þá hefði Ú engra hagsmuna að gæta af ráðstöfun eignarhlutanna eftir að leigusamningur um þá rann út 30. júní 2018. Dómur um kröfurnar myndi því engu breyta um réttarstöðu aðila hvað varðaði ráðstöfun eignarhlutanna. Voru Ú og R ehf. því ekki taldir eiga lögvarinna hagsmuna að gæta af kröfum sínum fyrir dómi og var þeim vísað frá Landsrétti.