Dómstólaleit

Með úrskurði héraðsdóms var hafnað kröfu Í ehf. um að felld yrði úr gildi ákvörðun héraðsdóms um heimild til að fullnægja dómi, sem kveðinn var upp af portúgölskum dómstóli, og málskostnaður milli aðila felldur niður. Með hinum erlenda dómi var Í ehf. gert að greiða portúgalska félaginu I skaðabætur vegna viðskipta málsaðila með saltfisk, en Í ehf. tók ekki til varna í málinu. Í ehf. kærði úrskurð héraðsdóms til Hæstaréttar og bar því einkum við að stefna í hinu erlenda dómsmáli hefði ekki verið birt sér til samræmis við áskilnað íslenskra laga og að dómur í því hefði heldur ekki verið birtur sér samkvæmt áskilnaði Lúganósamningsins frá árinu 1988, sbr. lög nr. 68/1995. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að 1. maí 2011 hefðu tekið gildi lög nr. 7/2011 um Lúganósamninginn um dómsvald og um viðurkenningu og fullnustu dóma í einkamálum, en samkvæmt lögunum hefði samningur þess efnis, sem gerður var í Lúganó árið 2007 og kom í stað eldri samningsins frá 1988, lagagildi hér á landi. Talið var að leysa bæri úr málinu á grundvelli ákvæða hins nýja samnings. Uppfyllti stefnubirting fyrir Í ehf. áskilnað 2. tölul. 34. gr. hins nýja Lúganósamnings og þótti félagið hafa fengið vitneskju um stefnuna svo tímanlega að það hefði getað undirbúið málsvörn sína, en ákvæði samningsins væru sérákvæði sem gengju framar öðrum ósamrýmanlegum ákvæðum íslenskra laga. Þá þótti sú staðreynd að hinn erlendi dómur hefði ekki verið birtur Í ehf. ekki standa viðurkenningu hans í vegi samkvæmt ákvæðum Lúganósamningsins. Aðrar málsástæður Í ehf. voru taldar haldlausar. Var hinn kærðir úrskurður því staðfestur.

Þrotabú M ehf. höfðaði mál á hendur B til heimtu skuldar samkvæmt skuldabréfi. Héraðsdómur vísaði málinu frá dómi, einkum með vísan til þess að B væri erlendur ríkisborgari sem ekki ætti varnarþing hér á landi og að skuld B ætti rót að rekja til hluthafasamnings þar sem mælt var fyrir um að úr ágreiningi vegna samningsins skyldi leysa fyrir gerðardómi austurríska verslunarráðsins í Vín. Hæstiréttur taldi að þrotabú M ehf. gæti nýtt sér áðurgreint ákvæði hluthafasamningsins ef það kysi svo, en væri ekki skuldbundið til þess. Að öðrum kosti væri þrotabúinu heimilt að höfða málið í þeirri þinghá sem ætti að efna samninginn. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Ó keypti fasteignina að Laugavegi 16 af B ehf. í febrúar 2009 og skuldbatt hinn síðarnefndi sig til að aflétta áhvílandi skuld á 2. veðrétti eignarinnar fyrir 15. júlí sama ár. Til tryggingar efndum þeirrar skuldbindingar lagði B ehf. fram tryggingavíxil, útgefinn af K og samþykktan til greiðslu af seljandanum, en E ehf. tók að sér að varðveita víxilinn. B ehf. aflétti ekki veðskuldinni og lagði Ó því í mars 2011 fram við héraðsdóm beiðni um að sér yrði afhentur víxillinn með beinni aðfarargerð. Hæstiréttur taldi að hlutverk E ehf., um að varðveita víxil seljanda fasteignarinnar, yrði ekki skilið öðru vísi en svo að E ehf. hafi borið að afhenda B ehf. víxilinn, sýndi hann fram á með órækum hætti að skuldbindingin væri efnd. Með sama hætti hafi E ehf. borið að afhenda Ó víxilinn, sýndi hann fram á vanefnd skuldbindingarinnar. Rétturinn vísaði til þess að Ó hefði lagt fram aðfararbeiðni tæpum tveimur árum eftir að B ehf. bar að aflétta veðskuldinni. Þá lágu fyrir í málinu upplýsingar um að bú eiganda B ehf. hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta og að útgefandi áðurgreinds veðskuldabréfs, sem hvíldi á 2. veðrétti fasteignarinnar, hefði verið úrskurðaður gjaldþrota. Var krafa Ó því tekin til greina.

L kærði úrskurð héraðsdóms þar sem máli hans á hendur BSI Spain og BSI var vísað frá dómi þar sem ekki þótti hafa verið sýnt fram á að stoð væri í lögum fyrir því að höfða málið hér á landi. Fyrir lá að annað félagið var með heimilisvarnarþing á Spáni en hitt í Sviss. L gaf út skuldabréf 2. janúar 2007 sem félagið B keypti en BSI mun síðar hafa yfirtekið það félag. Samkvæmt skilmálum bréfsins skyldi L greiða það í einu lagi 31. desember 2008 en fyrir lá að hann keypti það 3. október sama ár. L taldi þau kaup hafa falið í sér greiðslu kröfunnar og beindi hann yfirlýsingum um riftun þessarar ráðstöfunar til BSI Spain og BSI sem mótmælt var af þeirra hálfu. L krafðist í málinu staðfestingar á riftun framangreindrar ráðstöfunar. Byggði L aðallega á því honum væri heimilt samkvæmt 1. mgr. 104. gr. laga nr. 161/2002, svo sem ákvæðinu var breytt með 11. gr. laga nr. 130/2004, að höfða mál sem varðaði slit fjármálafyrirtækis, m.a. riftunarmál, á varnarþingi þess fyrirtækis sem til slita væri en til vara að 1. mgr. 35. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála fæli í sér heimild honum til handa til að höfða málið hér á landi. Í dómi Hæstaréttar sagði að ráða mætti af athugasemdum sem fylgdu frumvarpi er varð að lögum nr. 130/2004 að ætlunin hefði m.a. verið að leiða með þeim lögum í íslenskan rétt tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2001/24 EB um endurskipulagningu og slit lánastofnana. Teldi L ákvæði tilskipunarinnar fela í sér að dómsmál sem varðaði slit fjármálafyrirtækis mætti höfða á heimilisvarnarþingi fyrirtækisins. Í Hæstarétti var ekki fallist á að í lagaákvæðinu fælist slík heimild. Þá var riftun L á greiðslunni talin einhliða yfirlýsing hans sem gefin hefði verið á grundvelli samningssambands sem fólst í skuldabréfinu sem hann greiddi. Ekki væri unnt að fallast á að með þessari yfirlýsingu hefði stofnast nýr löggerningur sem fæli í sér heimild til að nýta 1. mgr. 35. gr. laga nr. 91/1991 enda hefðu varnaraðilar engan atbeina átt að yfirlýsingunni né lýstu þeir samþykki við henni. Var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu R um að máli hans gegn K hf. yrði frestað þar til niðurstaða lægi fyrir í dómsmáli sem R hafði höfðað í Bretlandi gegn K hf. Var um kæruheimild vísað til 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. e. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Talið var að samkvæmt gagnályktun frá h. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 yrði úrskurður um frestun máls ekki kærður til Hæstaréttar, sbr. 2. málslið 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991, en stoð fyrir kæruheimild yrði með engu mótin fundin í e. lið 1. mgr. 143. laga nr. 91/1991. Var málinu því vísað frá Hæstarétti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu R um að máli hans gegn K hf. yrði frestað þar til niðurstaða lægi fyrir í dómsmáli sem R hafði höfðað í Bretlandi gegn K hf. Var um kæruheimild vísað til 179. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sbr. e. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Talið var að samkvæmt gagnályktun frá h. lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91/1991 yrði úrskurður um frestun máls ekki kærður til Hæstaréttar, sbr. 2. málslið 1. mgr. 179. gr. laga nr. 21/1991, en stoð fyrir kæruheimild yrði með engu mótin fundin í e. lið 1. mgr. 143. laga nr. 91/1991. Var málinu því vísað frá Hæstarétti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli T og H á hendur danska félaginu C var vísað frá dómi. T og H munu hafa ætlað að setja á fót verslun hér á landi undir merki félags sem C hafði sérleyfi fyrir á Norðurlöndum. C tilkynnti T og H síðar að ekkert yrði af frekara samstarfi og kröfðu T og H þá C um skaðabætur vegna vanefnda C á samningi um að stofna til verslunarinnar hér á landi. C krafðist frávísunar málsins, þar sem heimild brysti til að reka það fyrir dómi hér á landi. Talið var að ekki væru skilyrði til þess að líta svo á að efndastaður skuldbindinga sem C kynni að hafa tekið á sig gagnvart T og H, hafi í skilningi 1. mgr. 35. gr. verið laga nr. 91/1991 verið í umdæmi Héraðsdóms Reykjaness. Var því úrskurður héraðsdóms staðfestur.

Í úrskurði Héraðsdóms Reykjaness var máli J gegn danska hlutafélaginu E vísað frá dómi á þeirri forsendu að ekki væri heimilt að reka mál á hendur E þar fyrir dómi. J kærði úrskurðinn og byggði á því að heimilt væri að reka mál þetta, sem snérist um innlausn hlutabréfa samkvæmt 26. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög, fyrir dóminum á grundvelli 1. mgr. 35. gr., sbr. 1. mgr. 43. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Samkvæmt fyrrnefnda lagaákvæðinu má sækja mál til efnda á eða lausnar undan löggerningi eða vegna vanefnda eða rofa á honum í þeirri þinghá, þar sem átti að efna hann samkvæmt hljóðan hans, tilætlun aðila eða réttarreglum. Í ljósi atvika málsins taldi Hæstiréttur ekki unnt að fallast á með J að mál þetta væri sótt til efnda á löggerningi í skilningi 1. mgr. 35. gr. laga nr. 91/1991 og 1. töluliðar 5. gr. samnings um dómsvald og um fullnustu dóma í einkamálum, sbr. lög nr. 68/1995. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa haft samræði við Y á meðan hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar og svefndrunga. Í héraðsdómi, sem staðfestur var með vísan til forsendna hans, var talið sannað að X hefði haft samræði við Y gegn vilja hennar og þar með gerst brotlegur við 196. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var hann dæmdur í 18 mánaða fangelsi og til að greiða Y 800.000 krónur í miskabætur.

Kærumál. Gerðardómur. Litis pendens áhrif. Lúganósamningurinn. Frávísunarúrskurður felldur úr gildi. Frestun. F höfðaði í desember 2003 mál hér á landi gegn E og J til heimtu skuldar samkvæmt skuldaviðurkenningu, sem E og J gáfu út til tryggingar á efndum greiðsluskyldu E samkvæmt fjármögnunarsamningi við F. Talið var að krafa um frávísun málsins vegna gerðardómsákvæðis í fjármögnunarsamningnum hafi verið of seint fram komin og varð málinu ekki vísað frá héraðsdómi af þeim sökum. Í október 2002 hafði F, ásamt S, höfðað mál gegn E og A fyrir portúgölskum dómstól, þar sem F krafðist þess meðal annars að E greiddi skuld sem F rakti til fyrrnefnds fjármögnunarsamnings. Var ekki talið að kröfurnar í þessum tveimur dómsmálum væru reistar á sömu málsástæðum og voru því ekki efni til að vísa málinu frá dómi vegna ákvæðis 2. mgr. 21. gr. Lúganósamningsins. Kröfurnar töldust hins vegar skyldar í skilningi 3. mgr. 22. gr. samningsins. Skilyrði frávísunar samkvæmt 2. mgr. 22. gr. voru þó ekki uppfyllt en meðferð málsins hér á landi var frestað samkvæmt 1. mgr. sama ákvæðis þar til leyst hefði verið úr málinu sem rekið var í Portúgal á fyrsta dómstigi.