Ákærði sakfelldur fyrir manndráp með því að hafa veist að móður sinni og banað henni með því að stinga hana með hnífi. Ákærði var metinn sakhæfur á verknaðarstundu en hins vegar var talið að vitsmunaleg skerðing og geðsjúkdómur ákærða væri þess eðlis að ekki væri líklegt að fangelsisvist myndi bera árangur, auk þess sem fangelsi hefði ekki viðunandi möguleika á því að sinna vandamálum hans.
Rán.
Með hinum kærða úrskurði var öryggisgæsla sem A hafði sætt á grundvelli 62. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 rýmkuð á þann veg að frá og með uppkvaðningu þess úrskurðar yrði A heimilt að dveljast, í samráði við yfirlækni réttargeðdeildar Landspítalans, í viðeigandi búsetuúrræði með sólarhringseftirliti, þar sem honum yrði tryggð þjónusta sem hann á rétt á samkvæmt lögum nr. 38/2018 um þjónustu við fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir. Hinn kærði úrskurður var staðfestur fyrir Landsrétti að öðru leyti en því að með hliðsjón af framburði geðlæknis og réttindagæslumanns A sem gáfu skýrslu fyrir dómi þótti ekki efni til að ákveða að A skyldi sæta sólarhringseftirliti þar sem hann dveldi.
X var ákærður fyrir líkamsárás, hótanir og barnaverndarlagabrot með því að hafa tekið dreng hálstaki, lyft honum upp á hálsinum og hótað að skaða hann. Er það atvik varð sem leiddi til ákæru sætti X öryggisgæslu á grundvelli 62. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Farið var með málið samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og var það niðurstaða héraðsdóms að X hefði framið það brot sem honum var gefið að sök í ákæru en að hann hefði verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum á verknaðarstundu. Var ákærði sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins en fallist á varakröfu þess um að mæla fyrir um vistun hans á viðeigandi hæli. Báðir aðilar undu niðurstöðu héraðsdóms að þessu leyti en ákærði krafðist fyrir Landsrétti endurskoðunar á ákvæði dómsins um inntak þeirrar öryggisgæslu sem hann skyldi sæta. Taldi Landsréttur að ekkert hefði komið fram í málinu sem breytti því mati héraðsdóms að nauðsynlegt væri vegna réttaröryggis að X sætti áfram öryggisgæslu. Á hinn bóginn yrði venju samkvæmt að færa ákvörðun um inntak hennar fyrst um sinn í hendur fullnustuyfirvalda. Væru því ekki efni til að mæla fyrir um þá tilhögun fyrir dómi í máli þessu. Var X því gert að sæta áfram öryggisgæslu á grundvelli 62. gr. almennra hegningarlaga. Þá var X gert að greiða A 700.000 kr. í miskabætur.
Akærði sýknaður af refsikröfu vegna ósakhæfis en dæmdur til að sæta öryggisgæslu. Ákært var fyrir tilraun til manndráps.
X var ákærður fyrir brennu, manndráp og tilraun til manndráps með því að hafa kveikt eld á gólfi í herbergi sínu á annarri hæð að Bræðraborgarstíg 1 og á tveimur stöðum á gólfi í sameiginlegu rými á sömu hæð og valdið þannig eldsvoða sem hafði í för með sér almannahættu en 13 manns voru í húsinu þegar X kveikti eldinn. X var jafnframt ákærður fyrir brot gegn valdstjórninni með því að hafa skömmu eftir framangreint atvik, utandyra við rússneska sendiráðið slegið tvo lögreglumenn sem þar voru við skyldustörf með gúmmímottu með þeim afleiðingum að annar hlaut roða og mar á hægri framhandlegg en hinn fékk roða á vinstra kinnbein. Með dómi héraðsdóms var talið sannað að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök. Var X sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins þar sem dómurinn taldi engum vafa undirorpið að ástand hans hefði á þeim tíma sem um ræddi verið þannig að hann hefði verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Taldi héraðsdómur að nauðsynlegt væri vegna réttaröryggis að X sætti öryggisgæslu á viðeigandi stofnun og gengist á þeim tíma undir viðeigandi meðferð vegna veikinda sinna. Þá var X dæmdur til greiðslu skaða- og miskabóta. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að sannað væri að X hefði framið þau brot sem ákært var fyrir. Ákæruvaldið undi niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að ekki skyldi refsa X. Í dómi Landsréttar kom fram að vegna geðræns ástands síns hefði ákærði verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum 25. júní 2020 þegar hann framdi umrædd brot. Með vísan til niðurstöðu þriggja matsgerða í málinu, skýrslu matsmanna fyrir dómi og framburðar geðlæknis fyrir Landsrétti yrði að leggja til grundvallar að X væri með geðhvörf og gæti enn valdið sér og öðrum hættu væri hann í örlyndisástandi. Þá virtist hann ekki vera til viðræðu um nauðsynlega læknismeðferð. Í þessu ljósi og með hliðsjón af alvarleika þeirrar háttsemi sem X gerðist sekur um voru ekki efni til þess að sú öryggisgæsla sem honum hafði verið ákveðin í hinum áfrýjaða dómi yrði að svo komnu máli felld niður. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að X skyldi sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun á grundvelli heimildar í 62. gr. almennra hegningarlaga. Þá voru brotaþolum og einkaréttarkröfuhöfum dæmdar miskabætur.
Ákærði var sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins vegna brennu, manndráps, tilraunar til manndráps og valdstjórnarbrots, en gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun.
Fyrir Hæstarétti krafðist X þess að sér yrði ekki gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun, sbr. 62. gr. almennra hegningarlaga, svo sem hann hafði verið dæmdur til með héraðsdómi í kjölfar sýknu á grundvelli 15. gr. sömu laga. X bar því við að vægari úrræði en kveðið var á um í héraðsdóminum ættu við. Hæstiréttur taldi að ætla mætti að vægari ráðstafanir en víst á viðeigandi hæli væru vegna réttaröryggis ekki nægilegar til tryggingar því að háski stafaði ekki að X, einkum að virtum geðhögum hans og alvarleika þeirrar háttsemi sem hann gerðist sekur um, og staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um öryggisgæslu X.
X var ákærður fyrir tvær tilraunir til manndráps. Annars vegar með því að hafa reynt að svipta A, sem þá var á níunda ári, lífi með því að skera hana nokkrum sinnum með hnífi í hálsinn og veita henni aðra áverka á hálsi svo og á höndum er hún reyndi að verja sig. Hins vegar með því að hafa brotist inn á heimili D vopnaður hnífi, í því skyni að ráða henni bana. Héraðsdómur taldi fyrrgreinda brotið sannað og sakfelldi X fyrir brot gegn 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að því er varðaði síðargreinda brotið taldi héraðsdómur á hinn bóginn að ákæruvaldinu hefði ekki tekist að færa þær sönnur fyrir sekt X að hún væri hafin yfir skynsamlegan vafa og var hann því sýknaður af þeim sakargiftum. Taldi héraðsdómur varhugavert að slá því föstu að X hefði verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum umrætt sinn og ætti 15. gr. almennra hegningarlaga því ekki við um hann. Þar sem 16. gr. laganna hefði á hinn bóginn átt við um X var honum ekki gerð refsing vegna brotsins, en honum gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga. Þá var honum gert að greiða A 2.000.000 krónur í miskabætur, en bótakröfu D var vísað frá héraðsdómi. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X vegna fyrrgreinda brotsins og taldi jafnframt sannað að X hefði haft ásetning til þess að bana D er hann braust inn á heimili hennar og hefði sú tilviljun ein að stúlkan var ekki heima ráðið því að ekki reyndi á hvort X tækist ætlunarverk sitt. Var hann því jafnframt sakfelldur fyrir síðargreinda brotið. Taldi Hæstiréttur að X hefði verið sakhæfur er bæði brotin voru framin, en að 16. gr. almennra hegningarlaga ætti við um hann í báðum tilvikum. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um að X skyldi sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun sem og um fjárhæð miskabóta til handa A.
G var ákærður fyrir manndráp með því að hafa veist að A á heimili hans og banað honum með því að stinga hann ítrekað með hnífi í brjóst, bak, háls, andlit, handleggi og hendur. G játaði sakargiftir en fyrir dómi var deilt um hvort hann hefði verið ósakhæfur samkvæmt 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þegar hann vann verkið. Í málinu lá fyrir matsgerð og yfirmat þriggja dómkvaddra geðlækna sem allir komust að þeirri niðurstöðu að G hefði á verknaðarstundu verið haldinn geðveiki í merkingu 15. gr. laga nr. 19/1940. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að þau sjónarmið sem byggju að baki refsilögum mæltu með því að umrætt lagaákvæði yrði fremur skýrt þröngt en rúmt, enda hefði það að geyma undantekningu frá þeirri meginreglu að mönnum væri refsað fyrir afbrot er þeir hefðu framið. Ekki yrði hróflað við mati hinna dómkvöddu geðlækna en það álitaefni hvort G hefði sökum geðsjúkdómsins verið alls ófær um að stjórna gerðum sínum umrætt sinn, sbr. áskilnað 15. gr. laga nr. 19/1940, lyti endanlegri úrlausn dómstóla og þeir í því efni ekki bundnir af áliti matsmannanna. Við þá úrlausn bæri einkum að horfa til aðdraganda brots ákærða, hvernig hann stóð að því og framferði hans í kjölfar þess. Í þessu samhengi var rakið að G hafði skipulagt verknaðinn í þaula með það fyrir augum að ekki kæmist upp um hann, gengið ákveðið og skipulega til verks og síðan gert allt sem í hans valdi stóð til að aftra því að upp um hann kæmist. Einnig var bent á að G hefði sjálfur borið að hann hefði að einhverju leyti gert sér grein fyrir því að hann hefði verið að gera eitthvað sem væri rangt. Að þessu virtu var talið í ljós leitt að G hefði borið skynbragð á eðli þess afbrots sem hann var ákærður fyrir og að hann hefði verið að því marki fær um að stjórna gerðum sínum þegar hann réðst að A að hann teldist sakhæfur. Var G því dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir brot gegn 211. gr. laga nr. 19/1940 að frádregnu gæsluvarðhaldi og öryggisgæslu sem hann hafði sætt. Á grundvelli 2. mgr. 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 var G gert að greiða foreldrum A, hvoru um sig, 1.000.000 króna miskabætur. G var jafnframt gert að greiða sambýliskonu A 1.200.000 krónur í miskabætur en þau höfðu búið saman í eitt og hálft ár þrátt fyrir að vera ekki í skráðri sambúð.
X var sakfelldur fyrir fjölda þjófnaðarbrota, umferðarlagabrot, fjársvik, nytjastuld, rán og fíkniefnalagabrot. Að áliti geðlæknis var X haldinn alvarlegri persónuleikaröskun, hafði hlotið geðklofagreiningu og geðrofasjúkdóm. Þrír geðlæknar sem X hafði verið í meðferð hjá töldu hann mjög hættulegan og stórhættulegan sjálfum sér og öðrum. Niðurstaða héraðsdóms og Hæstaréttar var að heilsufar X væri þannig að ekki bæri að refsa honum og talið ólíklegt að refsing gæti borið árangur, sbr. 16. gr. laga nr. 19/1940. Eins og ástand X var háttað var talið nauðsynlegt, vegna réttaröryggis og til að varna því að háski yrði ekki af honum að beita úrræðum samkvæmt 62. gr. laga nr. 19/1940 og honum gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun.
Hafnað var kröfu B um niðurfellingu öryggisgæslu, en ákveðið þess í stað að hann skyldi sæta breyttri öryggisgæslu með tilgreindum hætti.
Hafnað var kröfu skipaðs tilsjónarmanns A um að aflétt yrði í áföngum öryggisgæslu, sem honum hafði verið gert að sæta með dómi Hæstaréttar frá 2004.
Hafnað var kröfu skipaðs tilsjónarmanns X um að aflétt yrði í áföngum öryggisgæslu, sem henni hafði verið gert að sæta með dómi héraðsdóms frá 2005.
X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. og 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa hótað lækninum A og ráðist á hann vegna erfðafræðilegra rannsókna, sem læknirinn hafði framkvæmt í starfi sínu. Að áliti geðlæknis var X haldinn alvarlegri hugvilluröskun og var það mat staðfest af tveimur dómkvöddum matsmönnum, sem töldu brýnt að hann sætti öryggisgæslu og fengi meðferð á viðeigandi stofnun. Það varð niðurstaða héraðsdóms og Hæstaréttar að X hefði verið ófær um að stjórna gerðum sínum á verknaðarstundu og teldist því ósakhæfur. Hann var því sýknaður af refsikröfu ákæruvaldsins. Með hliðsjón af eðli sjúkdómsins og háttsemi X var hins vegar fallist á að hann skyldi sæta öryggisgæslu samkvæmt 62. gr. almennra hegningarlaga. Þá var hann dæmdur til að greiða A 300.000 krónur í miskabætur.
X var ákærður fyrir manndráp með því að hafa ráðist að B á heimili hans í Reykjavík og stungið hann með hnífi í brjóst, kvið og framhandlegg með þeim afleiðingum að B lést skömmu síðar. Þá var X einnig ákærður fyrir líkamsárás með því að hafa veist að gæslumanni á réttargeðdeildinni að Sogni. Deilt var um sakhæfi X en í málinu lágu fyrir ósamhljóða matsgerðir um geðheilbrigði hans. Staðfest var sú niðurstaða héraðsdóms að X hafi framið þau brot sem um ræddi. Talið var ljóst að hæfni X til að stjórna viðbrögðum sínum væri skert og að minnsta kosti á stundum væri hann haldinn ranghugmyndum og líklegur til að rangtúlka aðstæður þegar hann teldi sér ógnað. Með vísan til þessa, og framburðar starfsmanna réttargeðdeildarinnar að Sogni, sem báru um hversu gjörsamlega hömlulaus X var þegar hann framdi fyrrnefnda líkamsárás, var fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að X væri ósakhæfur og því bæri að sýkna hann af kröfu ákæruvalds um refsingu, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga.
Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms um að X skyldi sæta breyttri öryggisgæslu.