Dómstólaleit

Árið 2008 gerðu M og Í samkomulag um stofnun og uppbyggingu framhaldsskóla í Mosfellsbæ. Samkvæmt ákvæði þágildandi laga nr. 80/1996 um framhaldsskóla, sbr. nú laga nr. 92/2008, átti M að bera 40% af stofnkostnaði skólans og Í 60%. Ágreiningur aðila laut að því hvort gatnagerðargjald, sem M krafðist vegna lóðar undir húsakynni skólans, teldist til stofnkostnaðar hans eða hvort framhaldsskóli væri undanþeginn slíku gjaldi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt lögum nr. 80/1996 hafi sveitarfélögum verið skylt að leggja til lóðir undir framhaldsskóla án kvaða eða gjalda og virtist óumdeilt að í framkvæmd í tíð laganna hefðu sveitarfélög ekki krafist gatnagerðargjalds vegna slíkra lóða. Með lögum nr. 92/2008, áður en þeim var breytt með lögum nr. 5/2015, hefði á hinn bóginn verið mælt svo fyrir að sveitarfélög skyldu leggja til lóðir undir framhaldsskóla án endurgjalds. Með hliðsjón af lögskýringargögnum og túlkun ákvæða laga nr. 92/2008 var litið svo á að stofnkostnaður í skilningi þeirra tæki eingöngu til húsnæðis og almenns búnaðar í því. Að þessu virtu var talið að M ætti ekki rétt á að fá greitt umþrætt gatnagerðargjald.

Ó var sagt upp starfi sínu sem kennari hjá V. Var uppsögnin rökstudd með því að skólinn hefði þurft að skera niður í hagræðingarskyni og að Ó fullnægði ekki lengur hæfniskröfum til kennslu í þeim greinum sem hann hefði haft með höndum hjá skólanum. Ó höfðaði í kjölfarið mál gegn V til heimtu bóta vegna ætlaðrar ólögmætrar uppsagnar. Reisti hann kröfu sína meðal annars á því að V hefði við uppsögnina hvorki gætt fyrirmæla laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins né meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar, auk þess sem óheimilt hefði verið að segja honum upp þar sem hann gegndi stöðu trúnaðarmanns og sem slíkur notið verndar 3. mgr. 30. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annars fram að þær reglur, sem breytingar á hæfniskröfum V byggðu á, væru almennt orðaðar og gæfu svigrúm til mats á því hvaða hæfniskröfur væru gerðar til kennslu í þeim greinum sem Ó hafði haft með höndum. Var talið að V hefði ekki sýnt fram á að Ó uppfyllti ekki lengur hæfniskröfur í viðkomandi greinum. Þá kom fram að í beinu framhaldi af uppsögn Ó hefði V auglýst stöðu kennara á kennslusviði Ó og ráðið í þá stöðu nokkrum mánuðum síðar. Var talið að í ljósi þeirrar ríku verndar sem Ó hefði notið vegna stöðu sinnar sem trúnaðarmaður hefði V verið rétt að taka til skoðunar hvort komast hefði mátt hjá uppsögn Ó með því að ráða ekki í umrædda stöðu og ná þar með fram því hagræðingarmarkmiði, sem að hefði verið stefnt með uppsögn Ó, og gera viðeigandi ráðstafanir vegna tilfærslu kennslu. V hefði þannig ekki sýnt fram á að því lögmæta markmiði, sem að hefði verið stefnt með uppsögn Ó, hefði ekki verið náð með öðru og vægara móti, sbr. 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Var V því dæmdur til að greiða Ó bætur að álitum vegna fjártjóns hins síðarnefnda. Á hinn bóginn þóttu ekki efni til að dæma V til að greiða Ó miskabætur vegna ólögmætrar meingerðar samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 80/1993.

Þ krafðist launa úr hendi G vegna starfstíma síns samkvæmt námssamningi. G bar fyrir sig að það hefði verið forsenda námssamnings við Þ að starfsnám hans væri ólaunað og vísaði í því sambandi til meginreglna samningaréttar. Var héraðsdómur staðfestur um greiðsluskyldu G samkvæmt meginreglu 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda með síðari breytingum og 2. mgr. 32. gr. laga nr. 80/1996 um framhaldsskóla..

GB krafðist launa úr hendi G vegna starfstíma síns samkvæmt námssamningi. G bar fyrir sig að það hefði verið forsenda námssamnings við GB að starfsnám hans væri ólaunað og vísaði í því sambandi til ákvæðis í námssamningnum og meginreglna samningaréttar. Var héraðsdómur staðfestur um greiðsluskyldu G samkvæmt meginreglu 1. gr. laga nr. 55/1980 um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda með síðari breytingum og 2. mgr. 32. gr. laga nr. 80/1996 um framhaldsskóla.

Deilt var um gildi starfslokasamnings sem skólameistari M og H gerðu með sér. Í samningnum var tekið fram að H léti af starfi sem kennari við skólann og skólinn greiddi honum fullnaðarbætur vegna starfslokanna með eingreiðslu en H hafði ekki fengið greiðsluna. Tekið var fram að samningurinn fjallaði ekki um venjuleg starfsmannamál, væri ekki launasamningur eða útfærsla á veikindarétti, heldur bótagreiðslu við starfslok sem greiða skyldi í einu lagi og jafngilti 24 mánaða launum H en við samningsgerðina hefði vottorð um starfshæfni hans legið fyrir. Þá hefði samningurinn ekki heldur verið reistur á því að um væri að ræða uppsögn af hálfu skólans. Talið var að ákvæði laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins eða laga nr. 80/1996 um framhaldsskóla hefðu ekki leitt til stofnunar greiðsluskyldu vegna þeirrar eingreiðslu sem kveðið var á um í starfslokasamningnum. Hefði þurft að afla sérstakrar heimildar í fáraukalögum fyrir árið 2001 eða fjárlögum fyrir árið 2002, sbr. ákvæði laga nr. 88/1997 um fjárreiður ríkisins. Mátti báðum aðilum samningsins vera það ljóst, en þeir nutu aðstoðar lögmanna. Fyrir lá að fjárlaganefnd Alþingis hafði ekki veitt heimild fyrir samningnum í fjáraukalögum 2001 eða fjárlögum 2002. Var starfslokasamningurinn því óskuldbindandi fyrir ríkissjóð og Í sýknað af kröfum H.

Framhaldsskólakennarinn T taldi sig hafa orðið fyrir kjaraskerðingu vegna ákvarðana skólastjórnenda um að skerða þann fjölda kennslustunda sem áður höfðu verið í tiltekinni námsgrein. Ekki var á það fallist á að H ætti rétt á þeim greiðslum sem hún krafðist í málinu, hvorki með vísan til þess að rétturinn yrði leiddur af kjara­samningi né að íslenska ríkið (Í) hefði með ólögmætum aðgerðum svipt hann þeim rétti. Var Í því sýknað af kröfum H.

Framhaldsskólakennarinn G taldi sig hafa orðið fyrir kjaraskerðingu vegna ákvarðana skólastjórnenda um að skerða þann fjölda kennslustunda sem áður höfðu verið í tiltekinni námsgrein. Ekki var á það fallist á að G ætti rétt á þeim greiðslum sem hún krafðist í málinu, hvorki með vísan til þess að rétturinn yrði leiddur af kjara­samningi né að íslenska ríkið (Í) hefði með ólögmætum aðgerðum svipt hana þeim rétti. Var Í því sýknað af kröfum G.

Framhaldsskólakennarinn H taldi sig hafa orðið fyrir kjaraskerðingu vegna ákvarðana skólastjórnenda um að skerða þann fjölda kennslustunda sem áður höfðu verið í tiltekinni námsgrein. Ekki var á það fallist á að H ætti rétt á þeim greiðslum sem hún krafðist í málinu, hvorki með vísan til þess að rétturinn yrði leiddur af kjara­samningi né að íslenska ríkið (Í) hefði með ólögmætum aðgerðum svipt hann þeim rétti. Var Í því sýknað af kröfum H.

Framhaldsskólakennarinn H taldi sig hafa orðið fyrir kjaraskerðingu vegna ákvarðana skólastjórnenda um að skerða þann fjölda kennslustunda sem áður höfðu verið í tiltekinni námsgrein. Ekki var á það fallist á að H ætti rétt á þeim greiðslum sem hún krafðist í málinu, hvorki með vísan til þess að rétturinn yrði leiddur af kjara­samningi né að íslenska ríkið (Í) hefði með ólögmætum aðgerðum svipt hann þeim rétti. Var Í því sýknað af kröfum H.